12 Ιουν 2017

The Left is back… Η εντυπωσιακή άνοδος των Εργατικών στις Βρετανικές εκλογές, η συντριπτική ήττα των καθεστωτικών ΜΜΕ, και η νέα συμμαχία/σύνθεση της ταξικής συνείδησης με την νεολαιίστικη αισθητική/συμφέροντα και την πολιτική των ταυτοτήτων



Ο ηλικιωμένος συντονιστής του προγράμματος του BBC για τις εκλογές, γύρισε σε μια φάση, αφού ήταν πλέον σαφές το αποτέλεσμα, και ρώτησε, με έκδηλη απορία, τη δημοσιογράφο που κάλυπτε το πολιτικό ρεπορτάζ: «Καλά τελικά, αυτός ο Κόρμπυν, ποιός είναι; Πώς τα κατάφερε; Πώς και δεν μας είχατε δώσει μια σχετική με το αποτέλεσμα εικόνα για αυτόν προηγουμένως;». Ή δημοσιογράφος χαμογέλασε αμήχανα, αναζητώντας μια απάντηση, και κατέληξε σε μια αναφορά στη λειτουργία του Κόρμπυν με το πλήθος: «Βασικά είναι ένας.. διαδηλωτής.. κάθε φορά που μιλούσε σε ένα πλήθος ήταν λες και έπαιρνε ενέργεια. Λες και έβαζε ένα σύρμα στην πρίζα..»..απέφυγε, βέβαια, να πει γιατί και πώς η συντριπτική πλειοψηφία των ΜΜΕ του έκαναν επίθεση για τόσο διάστημα..

Τα εκλογικά αποτελέσματα: η εκπληκτική μετακίνηση προς τους εργατικούς και η εμφάνιση αριστερής πλειοψηφίας στην κοινωνία..
Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν ήταν και τόσο απρόσμενο για όποιον παρακολουθούσε την τάση στις δημοσκοπήσεις, αλλά και τη δυναμική της εκστρατείας του Κόρμπυν: έμοιαζε με μικροεκρηξεις ηφαιστείου πριν την μαγαλη εκροή λάβας.  Ομως ήταν σαφώς μια έκπληξη ανάλογη του Brexit  για τα καθεστωτικά ΜΜΕ. Όταν προκήρυξε τις εκλογές η συντηρητική πρωθυπουργός Τ. Μεϊ, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν μια διαφορά 22% αναμεσά στο συντηρητικό [το οποίο υπολογίζονταν να πάρει 48%] και το εργατικό κόμμα [το οποίο υπολογίζονταν στο 26%].. Η Μεϊ είχε προκηρύξει τις εκλογές με στόχο, όπως είπε, να εξασφαλίσει μια ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή [είχε ήδη πλειοψηφία 18 εδρών, αλλά εθεωρείτο ασταθής, αφού υπήρχαν και αντίπαλοι του Brexit στο κόμμα], αλλά έμμεσα η εκλογική αναμέτρηση ήταν και μια ευκαιρία για το κατεστημένο [και στους τέως βαρώνους του εργατικού κόμματος που πρόσκειντο στον Μπλερ] αλλά και για το κατεστημένο γενικότερα που ήθελε να ξεμπερδεύει με αυτήν την αριστερή παρένθεση στην ηγεμονική ομοφωνία που είχε επιβληθεί από τη δεκαετία του 1990. Ο Κόρμπυν και η αριστερή στροφή [η επιστροφή στις «ριζοσπαστικές ρίζες» όπως ονομάστηκε από τη θετική πλευρά] στο εργατικό κόμμα ήταν ένας βασικός στόχος. Ήδη ο Μπλερ με την αρχή της εκστρατείας είχε ρίξει και την ατάκα ότι ήταν σε «πειρασμό» να επιστρέψει στην πολιτική..

Και στους δυο τομείς – και για το Brexit και για τον Κόρμπυν – το αποτέλεσμα ήταν μια πανωλεθρία για το κατεστημένο: η τελική διαφορά ανάμεσα στους συντηρητικούς και τους εργατικούς πήγε στο μόλις 2% [42%-40%] με τους εργατικούς του Κόρμπυν να εκτοξεύονται kata 9.5% από το 30.4% που είχαν πάρει στις βουλευτικές του 2015 με ηγέτη τον Μιλιμπάντ. Οι συντηρητικοί είχαν επίσης μια αύξηση 5.5%, απορροφώντας τις διαρροές από το ακροδεξιό κόμμα τις ανεξαρτησίας, αλλά έχασαν την πλειοψηφία και στη βουλή και στην κοινωνία. Τελικά, για να προλάβουν μια πιο δραματική κατάσταση κατέφυγαν κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη του ακροδεξιού κόμματος των ενωτικών της βορείου Ιρλανδίας, το οποίο είχε ποσοστό 0.9%. Αν προσθέσει, δηλαδή, κάποιος τα ποσοστά της νέας κυβέρνησης φτάνουν 43.3%, ενώ αν προσθέσει κανείς στους ψήφους των εργατικών και τις ψήφους του επίσης αριστερού κόμματος των πρασίνων 2% φτάνουν το ποσοστό των συντηρητικών [42%] ενώ αν προσθέσει κανείς και τα ποσοστά των αριστερογενών περιφερειακών ή αυτονομιστικών κομμάτων σε Σκωτία [3%] και ιρλανδικά [0.8%] σαφώς υπαρχει αριστερή πλειοψηφία στη χώρα. Και αυτό χωρίς να υπολογίζει κανείς τους κεντροαριστερούς φιλελευθέρους δημοκράτες [7.4%]  που είναι έντονα εναντίον του Brexit.

Η μάχη για την ατζέντα: η επικράτηση του μαλακού Brexit, η απομάκρυνση του σκωτσέζικου δημοψηφίσματος και η δημιουργία νέου πονοκεφάλου στα ιρλανδικά σύνορα
Πέρα από την καταγραφή μιας αριστερής στροφής στο εκλογικό σώμα που δεν αντικατοπτρίζεται στις κοινοβουλευτικές θέσεις λόγω του πλειοψηφικού συστήματος [ανά περιφέρεια – ο /η νικητής/τρια παίρνει την έδρα χωρίς αναλογική αντιπροσώπευση ποσοστών], το εκλογικό αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον και για τα θέματα που διαπραγματευτήκαν. Οι συντηρητικοί κατέβηκαν με πλατφόρμα το σκληρό Brexit. Οι εργατικοί αντιπαράβαλαν «μαλακό» Brexit. Σαφώς κέρδισαν, αν δει κανείς τα ποσοστά των κομμάτων που είναι ενάντια στο σκληρό Brexit. Το μόνο μικρό κέρδος που μπορεί να πει κανείς ότι αποκόμισαν οι συντηρητικοί από αυτές τις εκλογές ήταν η μείωση της δύναμης του σκωτσέζικου αυτονομιστικού/ανεξαρτησιακού κινήματος το οποίο έχασε 1.7%. Αυτό ερμηνεύθηκε σαν διστακτικότητα του κοινού μπροστά στην εισήγηση για νέο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας στην Σκωτία. Η μετακίνηση ενός έστω μέρους των ψηφοφόρων του σκωτσέζικου εθνικού κόμματος και προς τους συντηρητικούς, είναι κάπως παράδοξη – και θα χρειαστεί σίγουρα πιο αναλυτική εστίαση στο μέλλον – αφού φαίνεται να δείχνει μια τάση διπλής ανεξαρτησίας εκ μέρους αυτών των ψηφοφόρων: και από το Λονδίνο, όταν ψήφιζαν το σκωτσέζικο κίνημα, αλλά και από την ΕΕ τώρα που ψήφισαν σκληρό Brexit.

Αυτή η μικρή ανάσα, ωστόσο, από την Σκωτία δεν μπορεί να συγκαλύψει το πρόβλημα που ανοίγει στην Ιρλανδία. Εκεί η ανοδική τάση του Σιν Φέιν γενικά [και βόρεια και νότια Ιρλανδία] επιβεβαιώθηκε. Αυτό, όμως, θέτει ένα ντε φάκτο ανοικτό ζήτημα – τί θα γίνει με το ανοικτό σύνορο βόρειας και νότιας Ιρλανδίας; Το Σιν Φέιν, αλλά και η πλειοψηφία των βορειο-ιρλανδών, όπως φάνηκε στο δημοψήφισμα για το Brexit, δεν θέλουν επιστροφή σε ένα σκληρό σύνορο μεταξύ των δυο γεωγραφικών περιοχών του ιρλανδικού νησιού. Ένας τέτοιος διαχωρισμός θα προκαλούσε και προβλήματα στην συμφωνία για επίλυση του ιστορικού ζητήματος της βόρειας Ιρλανδίας. Και η διαφορά των ενωτικών [συνήθως προτεσταντικής καταγωγής] και των δημοκρατικών/ρεπουμπλικάνων [συνήθως καθολικής καταγωγής, αλλά όχι μόνο πια] είναι στο μόλις 0.1% [0.9% για ενωτικούς, 0.8% για Σιν Φέιν]. Οι ενωτικοί [συντηρητικοί και ακροδεξιοί συνήθως] θα θέλουν να επιβάλουν τις θέσεις τους στο Λονδίνο – αυτό, όμως, θα έχει επιπτώσεις και στην ίδια την Βόρεια Ιρλανδία, αλλά και στις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ στην οποία ανήκει η Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Και ήδη στην περιοχή υπαρχει αδιέξοδο μετα τις εκλογές του Μαρτίου που έδειξαν μια άνοδο του Σιν Φέιν ως έκφραση δυσφορίας για την πιθανότητα ενός σκληρού συνόρου ανάμεσα σε βόρεια και νότια Ιρλανδία.

Γενικότερα, η συντηρητική κυβέρνηση μειοψηφίας θα έχει σαφώς πρόβλημα διαπραγμάτευσης διότι δεν έχει ούτε ιδεολογική νομιμότητα [εκφράζει μια μειοψηφία] ούτε καν ξεκάθαρη «εντολή/mandate» για το είδος του Brexit που θέλει/πρέπει να διαπραγματευτεί.

Η διάχυση της κριτικής ενάντια στη λιτότητα ως η εναλλακτική ατζέντα των εκλογών η οποία επιβλήθηκε από τα κάτω
Όμως, παράλληλα με το Brexit οι εκλογές έφεραν στην επιφάνεια ένα άλλο ζήτημα – και εδώ έγκειται και η μεγάλη επιτυχία των εργατικών με τον Κόρμπυν: έθεσαν το ζήτημα της λιτότητας και το κέρδισαν σαφώς παρα την αρνητική στάση των ΜΜΕ. Εδώ χρειάζεται ένα μικρό ιστορικό background: το εργατικό κόμμα, το οποίο συγκροτήθηκε από τα συνδικάτα, δεν υπήρξε πότε επαναστατικό κόμμα, αλλά σαν το κόμμα της εργατικής τάξης και της βρετανικής αριστεράς, υπήρξε ο χώρος όπου εκφράστηκε και διάθεση, αλλά και η πρακτική της κοινωνικής αλλαγής στην Βρετανία. Είναι το εργατικό κόμμα που οικοδόμησε το κράτος ευημερίας μετα το 1945 και είναι σε αυτόν τον χώρο που έβρισκαν συνήθως συμπαράσταση τα διάφορα κοινωνικά κινήματα που αναπτύχθηκαν μετα το 1945 – από το κίνημα ειρήνης, μέχρι το κίνημα των γυναικών κοκ. Η παρουσία του Κόρμπυν ως μονίμως διαφωνούντα στις έδρες του εργατικού κόμματος είναι εκφραστική αυτής της άλλης κινηματικής παράδοσης που συνυπήρχε με το θεσμικό κόμμα. Η αντεπίθεση του κεφαλαίου με την Θάτσερ τη δεκαετία του 1980, ολοκληρώθηκε με την εκλογή Μπλερ στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Από εκείνο το σημείο, το εργατικό κόμμα ως το κόμμα της βρετανικής θεσμικής αριστεράς, άρχισε να υποβαθμίζει την ταξική συνείδηση, και τις ανάλογες διεκδικήσεις και να προβάλει ένα είδος λάιτ αριστεράς με έμφαση σε ζητήματα ταυτότητας παρά ταξικής και οικονομικής διάστασης. Απλοποιώντας μπορεί να πει κάποιος ότι τα πανίσχυρα ΜΜΕ έδωσαν το μήνυμα ότι το εργατικό κόμμα θα γινόταν ανεκτό στην εξουσία μόνο αν αποποιείτο την ταξικη-οικονομικη του διάσταση.



Αυτό το καθεστώς στο εσωτερικό του κόμματος ανέτρεψε η εκλογή του Κόρμπυν ως ηγέτη του κόμματος μετά την ήττα στις εκλογές του 2015. Ο Κόρμπυν εμφανίστηκε ως ο ηγέτης που θα έφερνε πίσω στο εργατικό κόμμα, τη «ψυχή του», την αριστερή του «καρδιά» όπως αναφερόταν. Η επίθεση των ΜΜΕ ήταν σχεδόν άμεση και με χυδαία υπεροψία. Έχοντας ενσωματώσει την ηγεμονική ιδεολογία ότι δεν υπαρχει άλλη εναλλακτική λύση από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η επίθεση εναντίον του Κόρμπυν ξεκίνησε από την οπτική του «είναι γραφικός» και κατέληγε σε ένα μόνιμο εμβατήριο ότι θα ήταν «καταστροφή για το κόμμα». Ακόμα και όταν επι ηγεσίας του κέρδισαν ξανά το Λονδίνο οι εργατικοί, η κυρίαρχη εικόνα στα ΜΜΕ [και στα κεντροαριστερά όπως η Γκάρντιαν] ήταν ο Κόρμπυν έπρεπε να φύγει. Μέχρι και 80% των βουλευτών στήριζαν αυτήν την άποψη. Το 2016 στήθηκαν και πάλι εσωκομματικές εκλογές [και έγινε και προσπάθεια να τον εμποδίσουν να κατέβει σαν υποψήφιος] αλλά και πάλι κέρδισε ο Κόρμπυν με ένα σαρωτικό ποσοστό του 60%.

Οι αντίπαλοι του παραδέχτηκαν ότι κάτι βαθύ είχε αγγίξει στο εσωτερικό του κόμματος η φιγούρα και οι ιδέες του. Τα εργατικά στρώματα τον ψήφισαν, αλλά τον ψήφισε και μαζικά μάλιστα μια νέα γενιά νεαρών ακτιβιστών απλώς πολιτικοποιημένων νέων που βρέθηκαν ντε φάκτο στην αριστερά. Ο Κόρμπυν, όπως και ο Σάντερς στις ΗΠΑ, ξαφνικά έγινε το σύμβολο της νεολαίας [ιδιαίτερα της φοιτητικής] και των οργανωμένων εργαζομένων που πρόσκεινται στην αριστερά. Το 1917 συνάντησε το 1968.
Όταν προκηρύχθηκαν οι βρετανικές εκλογές όλοι ήξεραν ότι μέρος του ήταν και η επιδίωξη εκδίωξης του Κόρμπυν. Ο Κόρμπυν, όμως, φαινόταν σίγουρος και ήρεμος. Όταν δημοσιεύτηκε το μανιφέστο των εργατικών τα ΜΜΕ όρμησαν να το διακωμωδήσουν – επιστροφή στη δεκαετία του 1970, οικονομικά χωρίς νόημα κλπ. Όμως ξαφνικά, και πάλι, λες και αναδυόταν ένα υπόγειο ρεύμα, το πρόγραμμα των εργατικών έγινε viral και σύντομα η συζήτηση άρχισε να μετατοπίζεται από το Brexit σε οικονομικά θεάματα – την απόπειρα των συντηρητικών για νέες περικοπές, και την εισήγηση των εργατικών για κατάργηση των διδάκτρων στα πανεπιστήμια, η επανεθνικοποιηση των σιδηροδρόμων. Έσπασε το φράγμα της δαιμονοποίησης και ξαφνικά άρχισε μια μαζική ροή προς τους εργατικούς – με άξονα ακριβώς το μανιφέστο για απόρριψη της νεοφιλελεύθερης λιτότητας και επιστροφή στο κράτος ευημερίας και την κοινωνική επένδυση.

Οι επιθέσεις των ισλαμιστών σταμάτησαν για λίγο την αλματώδη ροή [με τους συντηρητικούς να ποζάρουν σαν το κόμμα της τάξης] αλλά η ροή προς του εργατικούς συνεχίστηκε. Το ίδιο και μετά τη δεύτερη επίθεση – και παρά το ότι οι περισσότερες εταιρείες δημοσκοπήσεων θεωρούσαν ότι το κλίμα ανασφάλειας θα οδηγούσε σε νίκη των συντηρητικών  ε τουλάχιστον ..10%. Έμειναν με το στόμα ανοιχτό.

Και η λιτότητα και η οικονομία ξαναμπήκαν στο τραπέζι. Ο Κόρμπυν μέσα από την εμπειρία και την βιωματική του, αλλά και των κινημάτων στα οποία συμμετείχε για δεκαετίες, φαίνεται να έχει μια απόλυτα ρεαλιστική εικόνα. Μετά την εκλογική μετατόπιση, και τα ποσοστά είναι πλέον πολύ δύσκολο να προωθηθεί μια νέα νεοφιλελεύθερη ατζέντα. Η βασική νίκη που κερδήθηκε αρχικά ήταν η ολοκλήρωση της στροφής στο εργατικό κόμμα – αλλά και το άνοιγμα της νέας ατζέντας στην κοινωνία.



Η πρωτοφανής ήττα των ΜΜΕ σαν ιστορικά κομβικό σημείο
Πώς κατάφερε η νέα βρετανική αριστερά να σπάσει το μονοπώλιο των ΜΜΕ που λειτουργούν, όπως οι εκκλησίες τον 19ο αιώνα που ήταν ο βασικός ιδεολογικός φορέας καταστολής και νομιμοποίησης της εξουσίας;…Σαφώς το εναλλακτικό μέσο αυτής της εποχής είναι το ίντερνετ – είναι μέσα από αυτό που έγινε η κινητοποίηση και το ρήγμα. Αλλά υπήρχε και κάτι άλλο – οι «στρατιές» των ακτιβιστών. Όταν συγκροτείτο το εργατικό κίνημα τον 19ο αιώνα, οι «φωτισμένοι εργάτες» όπως αυτοονομάζονταν αυτοί που είχαν αποκτήσει ιστορική και ταξική συνείδηση μέσα από την μόρφωση/διάβασμα, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι από χώρο εργασίας σε χώρο εργασίας για να .. «διαδώσουν την αλήθεια». Αυτή η εικόνα του εργατικού κινήματος που παρήγαγε το προλεταριακό έπος, παράκμασε [στη Δύση τουλάχιστον] μετα το 1950 – εν μέρει και λόγω του κράτους ευημερίας, εν μέρει και λόγω της από-βιομηχανοποίησης…κοκ… Όμως, από τη δεκαετία του 1960 άρχισε να εμφανίζεται η νέα μορφή του Προμηθέα [του μυθικού ηρώα που φέρνει την φωτιά /φως και με τον οποίο ταυτίστηκε το ακτιβισμός του εργατικό κινήματος] – ήταν ο ακτιβιστής των κοινωνικών κινημάτων. Στον Κόρμπυν αυτές οι δυο παραδόσεις – της «Κόκκινης σημαίας» [ιστορικού τραγουδιού των εργατικών] και του αριβισμού από το 1968 συνενωθήκαν σε μια νέα σύνθεση. Οι νέες στρατιές των ακτιβιστών/τριών είναι και στον δρόμο, αλλά κτίζουν πια και νέα δίκτυα επικοινωνίας μέσω του ίντερνετ.

Η επιτυχία των «κορμπινίστας» δεν είναι απομονωμένο φαινόμενο. Από το 2015 είχε ξεκινήσει ένα κύμα – αρχικά από την Ελλάδα – που γοήτευσε ιδιαίτερα με την νίκη του στο δημοψήφισμα εκεινού καλοκαιριού ενάντια στην λιτότητα – αλλά το οποίο βρέθηκε υπό πίεση και ένα είδος θεσμικής καταστολής, όπως δείχνει η νευρωτική πια στάση των ευρωπαϊκών θεσμών έναντι της ελληνικής κυβέρνησης. Εκείνη την περίοδο ανατράπηκε και η δεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας, και βρέθηκε και η Ισπανία ακυβέρνητη με ένα μαζικό αριστερό κίνημα – αριστερότερα των σοσιαλιστών. Το 2016 αυτή η δυναμική, και με αριστερά αιτήματα, μετακινήθηκε στην ηγεμονία της δεξιάς με το Brexit και την εκλογή Τραμπ. Τώρα ξανα-επιστρέφει η αριστερά.. δείχνοντάς και τις βαθύτερες ρίζες, αλλά και την ιστορική πια κρίση των ΜΜΕ ως μηχανισμών χειραγώγησης.

Η σύνθεση της βρετανικής αριστεράς σήμερα

Η βρετανική αριστερά συνένωσε 3 άξονες – την εργατική ταξική συνείδηση που είναι η βάση του μοντέλου της πολιτείας που βασίζεται στην κοινωνική ευημερια, το μοντέλο του πλουραλισμού των νέων κινημάτων, και την ένταξη αυτών των ιστορικών κινημάτων με τους σημερινούς αγώνες για τις ταυτότητες και την ανοχή. Διότι η ταξική ατζέντα κέρδισε το παιχνίδι και έσπασε το φράγμα της δαιμονοποίησης των ΜΜΕ, οι «στρατιές» των ακτιβιστών/τριών, στους δρόμους ή στο ίντερνετ άπλωσαν το εναλλακτικό μήνυμα, αλλά ήταν η ιστορική ετοιμότητα της αριστεράς που εκφράζει ο Κόρμπυν που κατάφερε στην κρίσιμη στιγμή των τρομοκρατικών επιθέσεων, να μιλήσει και ενάντια στη βία, αλλά και ενάντια στην καταστολή και τις επεμβάσεις που γέννησαν την τρομοκρατία. Το ότι με αυτά τα δεδομένα [απολυτή υπεροπλία στα ΜΜΕ, τρομοκρατικές επιθέσεις με ιαχές για «νόμο και τάξη» και δαιμονοποίηση των άλλων] ανατράπηκε η ατζέντα και εμφανίστηκε το άλλο πρόσωπο της βρετανικής κοινωνίας, και μάλιστα με μια προοπτική διεύρυνσης, αφού εμφανώς η νέα γενιά στήριξε την νέα αριστερά σύνθεση, είναι ένα εντυπωσιακό σημάδι από το μέλλον…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου