13 Μαρ 2017

Η ρευστοποίηση των συνόρων στην Ευρώπη: η εκλογική επιτυχία του Sinn Fein στην Ιρλανδία στη σκιά του Brexit και η διαμάχη στην τέως γιουγκοσλαβική Μακεδονία ως απόηχος του βομβαρδισμού του 1999 για το Κόσοβο


Την εβδομάδα που πέρασε στα δυτικά και τα ανατολικά σύνορα της ΕΕ είχαμε εξελίξεις που δείχνουν ότι τα ευρύτερα γεωπολιτικά σύνορα γίνονται ρευστά – εν μέρει λόγω της βρετανικής αποχώρησης και εν μέρει λόγω της προσπάθειας του ΝΑΤΟ [και της Δύσης γενικότερα] να κινηθεί ανατολικότερα. Και στις δυο περιπτώσεις [Ιρλανδία, Βαλκάνια] τα σύνορα φαίνονται ή διακηρύσσεται ότι είναι ή τίθενται υπό αμφισβήτηση… Τα θέματα θα μπορούσε να θεωρηθούν ότι είναι τοπικά με ιστορικές καταβολές. Όμως, η εμφάνισή τους σε αυτήν τη συγκυρία δείχνει και ότι οι γεωπολιτικές διαμάχες από την μια και η κρίση της ΕΕ από την άλλη οδηγούν σε ένα ανοικτό πεδίο, εν δυνάμει, ευρύτερων μετατοπίσεων.

Το ρήγμα στο κοινοτικό διαχωρισμό στην Ιρλανδία – τώρα η επανένωση του νησιού δεν είναι μόνο της καθολικής μειοψηφίας στο βορρά, αλλά και ευρύτερων συμφερόντων και μετατοπίσεων

Οι εκλογές στη βόρεια Ιρλανδία θα περνούσαν κανονικά απαρατήρητες ακριβώς γιατί η συμφωνία που επιτεύχθηκε επί εποχής Μπλερ, καθορίζει ότι πρέπει να συμμετέχουν και οι δυο κοινότητες στην διακυβέρνηση. Και ο λόγος της επιτάχυνσης των εκλογών αφορούσε ένα ζήτημα διαπλοκής και διαφθοράς που θα μπορούσε να θεωρηθεί τοπικό… Όμως, το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό – για πρώτη φορά το Sinn Fein, το αριστερό ρεπουμπλικανικό [αντιμοναρχικό και άρα εναντίον της ένωσης με την Βρετανία – το διαδοχο, δηλαδη, σχημα του ιστορικου Ιρλανδικου Δημοκρατικου Στρατου] φάνηκε να ξεπερνά την απομόνωση του ως εκφραστική φωνή των καθολικών [που είναι μειονότητα στην βόρειο Ιρλανδία]  - έφτασε σε ψήφους [έχασε την πρώτη θέση οριακά] με το μεγάλο κόμμα των προτεσταντών… Η διαμάχη αφορούσε βέβαια διαφθορά από τον ηγέτη του προτεσταντικού κόμματος, αλλά η άνοδος του Sinn Fein, χωρίς να φαίνεται απώλεια για το δικοινοτικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα λ.χ.. έδειξε αυτό που εμφανίζονταν μέχρι τώρα μόνο ως τάση. Μια μεγάλη μερίδα των βορειο-ιρλανδων δεν ταυτίζει, πια, το Sinn Fein μόνο με την ένοπλη αντίσταση στη βρετανική παρουσία, αλλά ως ένα κόμμα της επανένωσης της Ιρλανδίας που αποκτά σήμερα, μετά το Brexit, νέο νόημα.

Η αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ θέτει ένα δύσκολο ζήτημα για όσους μέχρι τώρα ήταν ενάντια στην επανένωση. Τα σύνορα της βορείου Ιρλανδίας, τα οποία μετά την συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής [όπως ονομάστηκε η συμφωνία επί Μπλερ], θα γίνουν τα σύνορα Βρετανίας – Ιρλανδίας. Και άρα όσοι στηρίζουν την παραμονή στην ΕΕ [που είναι η πλειοψηφική τάση στη Βόρεια Ιρλανδία] αρχίζουν πια να βλέπουν με διαφορετικό μάτι τη σχέση με την νότια Ιρλανδία [την Δημοκρατία στης Ιρλανδίας]… Έτσι, εξηγείται και μετατόπιση και η ήττα, ουσιαστικά, των «ενωτικών», όπως ονομάζονται οι υποστηρικτές της σχέσης με τη Βρετανία.

Τώρα, βέβαια, με βάση τη συμφωνία, αν δεν μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση που να περιλαμβάνει και τις δύο κοινότητες, θα έχουμε κρίση και θα μεταφερθεί η διοίκηση στο Λονδίνο. Το Λονδίνο μπορεί να αρπάξει την ευκαιρία για να μειώσει την αυτονομία της περιοχής [ιδιαίτερα απέναντι στους υποστηρικτές της επανένωσης του νησιού], ή να προκηρύξει νέες εκλογές, αν δεν θέλει να φορτωθεί και ένα νέο ανοικτό πολιτικό ζήτημα που μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση…Και φυσικα τιθεται και ευρυτερο νομικο ζητημα διεθνους δικαιου….




Αν δει κανείς τις εξελίξεις θεσμικά, ουσιαστικά έχουμε μια ρευστοποίηση του κρατικού συνόρου [τί είναι το σύνορο Βόρειας Ιρλανδίας – Δημοκρατίας της Ιρλανδίας; Σύνορο της ΕΕ, σύνορο με τη Βρετανία;] η οποία οδηγεί σε ρευστοποίηση των εσωτερικών ταυτοτήτων στη βόρεια Ιρλανδία… Τί θα γίνει στο μέλλον, αν μια πλειοψηφία πια στη βόρεια Ιρλανδία επιμένει στην επανένωση/συμμετοχή στην ΕΕ;…
Ήδη μερικοί αναφέρουν και την αλλαγή των πληθυσμιακών αναλογιών [με αύξηση των καθολικών] που θυμίζει ανάλογες εξελίξεις στο Λίβανο, αλλά το θέμα φαίνεται να δημιουργεί και ένα νέο είδος πολιτικού λόγου – τώρα το Sinn Fein μιλά σαν αριστερό κόμμα, αλλά σαν κοσμικό αριστερό κόμμα, χωρίς ιδιαίτερη κοινοτική έμφαση. Που μεταμορφώνει και τα σύνορα των πολιτισμικών ταυτοτήτων, αλλά των πολιτικών…

Η ΕΕ παραδόξως μπορεί να βρει υποστηρικτές κάπου – στους επαναστάτες του χθες, το Sinn Fein, που τώρα, πια, ερμηνεύει την ΕΕ ως μηχανισμό επανένωσης… Με ένα ενδιαφέροντα τρόπο μπορεί να πει κάνεις ότι και η τουρκοκυπριακή αριστερά κανει μια ανάλογη χρήση της ΕΕ..

Ένταση στα Βαλκάνια—σλαβομακεδόνες και αλβανόφωνοι
Ανατολικά το σκηνικό είναι διαφορετικό μεν αλλά με ανάλογες τάσεις η φοβίες για ρευστοποιήσεις συνόρων. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ΠΓΔΜ [όπως κωδικοποιήθηκε το όνομά της μετά την ένταση της ονοματολογίας με την Ελλάδα] φαίνεται να είναι τον τελευταίο καιρό ένα είδος μήλου της έριδος αναμεσά σε Δυτικούς και Μόσχα. Η διαμάχη πάει πίσω στην περίοδο της ανατροπής του σοσιαλισμού και της διάλυσης της ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας.

Με ένα ενδιαφέρον ιστορικό παραλληλισμό, τα Βαλκάνια φαίνεται να προδιαγράφουν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με κάποιο χρονικό διάστημα… Τον 19ο και στις αρχές του 20ου αιώνα [μέχρι τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο] τα Βαλκάνια ήταν ο χώρος των διαμαχών και των εθνικών εκκαθαρίσεων – εξού και ο όρος βαλκανοποίηση ήταν αρνητικός και σήμαινε τη διάσπαση σε μικρά χειραγωγίσιμα κρατίδια… Καθώς τέλειωνε εκείνη περίοδος, ξεκινούσε η περίοδος που το ίδιο σύνδρομο διαμαχών [τοπικών διαφορών που κατά την διάρκεια του εκμοντερνισμού μετατρέπονταν σε βίαιες αντιπαραθέσεις με την επέμβαση ξένων συμφερόντων από τις μεγάλες δυνάμεις] στη Μέση Ανατολή. Τον 20ο αιώνα το «μεσανατολικό» ήταν ότι το «βαλκανικό» του 19ο αιώνα. Με την ίδια αναλογία, η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας σε μικρά κρατίδια μέσα από ένα λουτρό αίματος [με την μακάβρια δυτική υπόσχεση ότι αν τα περνούσαν όλα αυτά, θα τους δέχονταν μετα στην ΕΕ για να ζήσουν ξανά, τουλάχιστον πολιτικά στον ενιαίο γιουγκοσλαβικό χώρο που διέλυσε με επεμβάσεις η Δύση τη δεκαετία του 1990], ακολουθήθηκε μετά το 2011 με ένα άλλο λουτρό αίματος στη Μέση Ανατολή που συνέχιζε την εισβολή στο Ιράκ το 2003,
και που και πάλι παίχτηκε στα δυτικά ΜΜΕ ως ένα είδος υπόσχεσης δημοκρατίας, την στιγμή που οι δυτικοί στήριζαν τους ισλαμιστές για να ανατρέψουν τις ανυπότακτες κοσμικές κυβερνήσεις στον αραβικό κόσμο [Λιβύη και Συρία].

Ο απόηχος των αντιπαραθέσεων στα Βαλκάνια, τη δεκαετία του 1990, άφησε ένα αντι-δυτικο αίσθημα ιδιαίτερα στην Σερβία [η οποία έστω και αν προσπαθεί να ενταχθεί στην ΕΕ, παραμένει και ως κοινωνία και σαν νυν κυβέρνηση, φιλο-ρωσική]… Η προσπαθεια της Δύσης να εκτοπίσει τη ρωσική επιρροή φαίνεται έντονα από τις κινήσεις στο Μαυροβούνιο. Η ηγεσία ενός πολιτικού που βρίσκεται στην θέση του από τη δεκαετία του 1990 [ήταν και συνεργάτης του Μιλόσεβιτς, αλλά άλλαξε στρατόπεδο όταν έγιναν δύσκολα τα σκηνικά το 1999] θα προκαλούσε έντονες πιέσεις από τη Δύση και ειρωνεία στα δυτικά ΜΜΕ, αν γινόταν αλλού – στην κεντρική Ασία, ας πούμε. Αλλά, όταν ο ηγέτης είναι φιλοδυτικός [έστω και στην πόρτα της Ευρώπης] τότε τα κριτήρια αλλάζουν, και η μη-εναλλαγή στην εξουσία δεν ενοχλεί τη Δύση… Και για να κερδίσει τις πρόσφατες εκλογές, και να σπρώξει το Μαυροβούνιο στο ΝΑΤΟ, ο Τζουγκάνοβιτς πούλησε και το αγαπημένο θέαμα των δυτικών ΜΜΕ – ρωσική συνομωσία… Και έτσι συγκαλυφθήκαν όσα σε άλλες περιπτώσεις θα ήταν μη-δημοκρατικά…

Και η σύγκριση είναι σαφής με τη Γιουγκοσλάβικη Μακεδονία. Εκεί, η τοπική κοινωνία, κατάφερε στη δεκαετία του 1990 να αποφύγει τους εμφυλίους, παρά το ότι αποτελείται από σλαβόφωνους και αλβανοφώνους. Και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην τότε κυβέρνηση των σοσιαλδημοκρατών [τέως κομμουνιστών].. Την τελευταία περίοδο στην κυβέρνηση βρίσκεται μια φιλο-ρωσικη κυβέρνηση από το «εθνικιστικό» [λόγω ιστορικών καταβολών] σλαβικό κόμμα – σε συνεργασία, όπως και οι σοσιαλδημοκράτες πριν, με κάποιο αλβανόφωνο κόμμα… Όμως, η κυβέρνηση της ΠΓΔΜ ήταν φιλο-ρωσική σε μια περίοδο που η Δύση μετά το φιάσκο της Ουκρανίας και την ήττα στην Συρία, έχει εξαπολύσει μια νέα αντί-ρωσική υστερία για να συγκαλύψει και τις ήττες, αλλά και για να περιορίσει την κρίση ηγεμονίας που πλησιάζει στο εσωτερικό της. Οπότε ασκούσε πιέσεις στην κυβέρνηση να παραιτηθεί λόγω διαφθοράς κοκ. Φυσικά, τέτοια κριτήρια δεν τίθενται για τους φιλοδυτικούς του Μαυροβουνίου και ας φωναζει η εκεί αντιπολίτευση..

Τελικά, μετά από μαζικές διαδηλώσεις και των μεν και των δε, και σαφείς ευρωπαϊκούς εκβιασμούς/παρεμβάσεις, έγιναν εκλογές και πάλι στην ΠΓΔΜ – και κέρδισαν, οριακά όμως οι φιλόρωσσοι. Οπότε δημιουργήθηκε νέα κρίση. Οι σοσιαλδημοκράτες, που είναι τώρα οι αγαπημένοι της Δύσης, έκλεισαν συμφωνία με τα αλβανικά κόμματα για να κυβερνήσουν αποκλείοντας την νυν κυβέρνηση. Ο πρόεδρος, όμως, ο οποίος εκλέγηκε με την στήριξη της κυβέρνησης των φιλορώσσων δεν δέχθηκε την συμφωνία, επικαλούμενος μέρος της συμφωνίας που μπορεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία της χώρας, θεωρώντας ότι οι παραχωρήσεις στα αλβανόφωνα κόμματα άνοιξαν τον δρόμο για αμφισβήτηση των συνόρων [η ΠΓΔΜ έχει σύνορα και με το Κόσοβο και με την Αλβανία]. Και τότε επέμβηκε και η Ρωσία με ανακοίνωση της στηρίζοντας τον πρόεδρο – και αναφέροντας τον «αλβανικό παράγοντα» με αναφορές στο πως χρησιμοποιήθηκε από την δεκαετία του 1990 – με το Κόσοβο. Και ήδη Αλλωστε πριν μερικές εβδομάδες υπήρχαν νέες εντάσεις γύρω από το Κόσοβο μεταξύ Σερβίας και αλβανοφώνων του Κοσόβου…

Η διαμάχη έχει εμφανώς να κάνει με τις σφαίρες επιρροής στην περιοχή και δείχνει ότι το «σύνορο της καρδιάς» [κατά τον Ερντογάν] η πιο ακαδημαϊκά, της επιρροής/soft power μεταξύ Δύσης και Ρωσίας, μετά το ουκρανικό βρίσκεται και στα Βαλκάνια. Ταυτόχρονα, η Γιουγκοσλαβική Μακεδονία ως συνοριακό κράτος το ίδιο, είναι νευραλγικό οικονομικά και πολιτικά. Άλλωστε εκεί στήθηκε και το θέαμα των εκατομμυρίων κοσοβάρων προσφύγων το 1999 τους οποίους δημιούργησε ο δυτικός βομβαρδισμός και τους οποίους τα δυτικά ΜΜΕ παρουσίασαν ως προϊόντα της ..καταπίεσης του Μιλόσεβιτς, λογοκρίνοντας και το πλαίσιο και τον χρόνο. Και όταν τελικά τελικά το διεθνές δικαστήριο που έστησαν οι δυτικοί αθώωσε τον Μιλόσεβιτς μετά θάνατο, για τα της Βοσνίας όπου ήταν και η πιο έντονη διαμάχη, τα δυτικά ΜΜΕ… δεν το έμαθαν…

Η Γιουγκοσλαβική Μακεδονία παρεμβάλλεται αναμεσα σε Ελλάδα και Σερβία, δύο χώρες με σαφή πλειοψηφική θέση υπερ της Ρωσίας ως εναλλακτικός πόλος στην περιοχή, και οι οποίες ενδιαφέρονται για ρωσικούς αγωγούς… Η διπλανή Βουλγαρία είναι επίσης ένας δυτικός στόχος για να μην εκφραστεί και κυβερνητικά η φιλορωσική στάση της πλειοψηφίας του πληθυσμού… Έχουμε, λοιπόν, τοπικές κρίσεις, οι οποίες μεταφέρονται στο γεωπολιτικό πλαίσιο Δύσης – Ρωσίας σε διαμάχες για το πολιτισμικό και πολιτικό σύνορο επιρροής – αλλά και βασικότερα τα οικονομικά συμφέροντα και του ενεργειακού τομέα, αλλά και ευρύτερα…



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου