27 Φεβ 2017

Ο μετα- ηγεμονικός κόσμος και η κρίση εξουσίας που εκφράζουν οι διαμάχες γύρω από τον Ν. Τραμπ στις ΗΠΑ..



Με το πέρασμα ενός μήνα από την εκλογή Τραμπ στο σκηνικό στις ΗΠΑ φαίνεται να παγιώνεται με έντονες εσωτερικές διαμάχες σε πολλά επίπεδα, αλλά και με ένα εξωτερικό περιβάλλον που φαίνεται να μεταβάλλεται ραγδαία. Δεν είναι ο Τραμπ που προκαλεί τις αλλαγές – μάλλον η ίδια η εκλογή του είναι σύμπτωμα μιας ευρύτερης κρίσης νομιμότητας. Και αυτήν την κρίση της παρατηρεί με παράδοξο, σχεδόν στα όρια της λαγνείας ο υπόλοιπος πλανήτης. Υπάρχουν, βέβαια, και θέματα πολύ αφορούν τον υπόλοιπο πλανήτη – όπως η πρόθεση για αύξηση του πυρηνικού οπλοστασίου, ή η αμφισβήτηση της διεθνούς πολιτικής για την αλλαγή στο κλίμα. Αλλά είναι η εσωτερική ρήξη που ελκύει το ενδιαφέρον. Και όπως συμβαίνει σε τέτοιες κρίσεις ούτε η αιτία μπορεί να αναχθεί σε ατομική ιδιοτροπία, ούτε το φαινόμενα μπορεί να θεωρηθεί απλά φευγαλέο. Και το ότι έχουμε μια αντιστροφή νοημάτων [οι φιλελεύθεροι να φωνάζουν για ..σχέσεις με την Ρωσία σαν πολεμοχαρείς ρεπουμπλικάνοι, και τα ΜΜΕ να φαίνονται αν συμμαχούν με την αριστερά του δρόμου την οποία δαιμονοποιούσαν προηγουμένως – σε πολέμους και εκδηλώσεις ενάντια στην παγκοσμιοποίηση- είναι σύμπτωμα της ρευστότητας… Και το πώς θα χειριστεί η αριστερά μετά την εκλογική της εμφάνιση σαν μαζικό ρεύμα με την υποψηφιότητα Σάντερς, μένει να φανεί….

Εν αρχή ην η σύγκρουση: ξοφλώντας χρέη στους συντηρητικούς ψηφοφόρους και η μαζική αριστερά στους δρόμους..
Ο Τραμπ ξεκίνησε συνεχίζοντας την προεκλογική του εκστρατεία σε δυο άξονες: προσφέροντας θεάματα για τους δεξιούς συντηρητικούς ψηφοφόρους του με ανακοινώσεις για το τείχος με το Μεξικό και την απαγόρευση εισόδου σε μουσουλμάνους από 7 χώρες. Παράλληλα, υπέβαλε την υποψηφιότητα ενός δικαστή για το Ανώτατο που κινείται στις προδιαγραφές της δεξιάς. Όμως πίσω από αυτά τα θεάματα, άρχισε και τις παραχωρήσεις στο κεφάλαιο: ανέτρεψε τις αποφάσεις για τους αγωγούς και έτσι, ήδη, οι κρατικές δυνάμεις καταστολής κινούνται πια σε ρυθμούς επιβολής στο Black Rock, ενώ φημολογούνται διάφορα για παραχωρήσεις στο κεφάλαιο που διαχειρίζεται ιδιωτικές φυλακές [όπως κατάγγειλε ο Σάντερς], οι άλλες πτέρυγες του κεφαλαίου. Από την άλλη, η απόσυρση από τη συμφωνία ΤΤΙΡ, μπορεί να ευνοεί το τοπικό, αντί το διεθνές κεφάλαιο, αλλά ικανοποιεί και στρώματα της εργατικής τάξης και την μερίδα της αριστεράς των κινημάτων που πολέμησε ενάντια σε αυτά….

Η αντίσταση στις κινήσεις Τραμπ δημιουργεί μια ταύτιση αριστεράς των κινημάτων και των στρωμάτων της φιλελεύθερης μεσαίας τάξης, αλλά και μερίδων της ελίτ. Σαφέστατα, οι διαδηλώσεις εναντίον του Τραμπ είναι διάχυτες και εντυπωσιακές. Ο βασικός του άξονας μέχρι τώρα είναι η πολιτική της διαφορετικότητας – κινήσεις γυναικών ενάντια σε ότι γίνεται αντιληπτό ως ο σεξισμός του Τραμπ [η πορεία γυναικών μετά την ανάληψη της προεδρίας, ήταν όντως εντυπωσιακή], οι κινητοποιήσεις ενάντια στους νόμους/διαταγές ενάντια σε μετανάστες. Σε αυτό το σημείο, υπάρχει και ένα είδος σύγκλισης με εργατικά στρώματα ιδιαίτερα όσον αφορά τους μετανάστες εργαζομένους..

Μια άλλη παράλληλη διαδικασία κινητοποιήσεων αφορά στις συναντήσεις εκλεγμένων υποψηφίων με τους ψηφοφόρους τους, τα town hall meetings, όπου διαχέεται επίσης δυσφορία – και σε εκείνο το πλαίσιο εμφανίστηκε και έντονη διαμαρτυρία ενάντια στην προσπάθεια ακύρωσης του σχεδίου υγείας που καθιέρωσε ο Ομπάμα…

Η αντίδραση του φιλελεύθερου μπλοκ εξουσίας: το δικαστικό σύστημα και σχετικά εντυπωσιακά υστερική αντίδραση μεγάλης μερίδας των ΜΜΕ. Πώς οι φιλελεύθεροι ξαφνικά θέλουν πολέμους και εντάσεις με την Ρωσία ή τί κρύβεται πίσω από την υστερία..
Από την πλευρά του φιλελεύθερου μπλοκ εξουσίας υπήρξαν, επίσης, έντονες αντιδράσεις. Κατ’ αρχήν το δικαστικό σύστημα έστειλε ένα έμμεσο μήνυμα στον Τραμπ με την ακύρωση της απόφασης του για αποκλεισμό ατόμων από 7 μουσουλμανικές χώρες. Στην ουσία, η δικαστική απόφαση υπερασπίζεται την υπάρχουσα ηγεμονική θέση στις ΗΠΑ ότι δεν μπορεί να υπάρχει διαχωρισμός ανθρώπων με βάση την καταγωγή. Όμως, η πιο έντονη αντιπαράθεση με τον Τραμπ γίνεται σαφώς μέσα από τα ΜΜΕ. Τα ίδια ΜΜΕ που συγκάλυπταν και τον Ρέιγκαν, και τους πολέμους της οικογένειας [πατέρας, υιός] Μπους. Άρα δεν είναι τόσο η απειλή που συνιστά ο Τραμπ, όσο το τί αποκαλύπτει η ιδιόρρυθμη πρακτική του.

Ο τομέας της εξωτερικής πολιτικής στον οποίο εστιάστηκε έντονα η διαμάχη των ΜΜΕ με τον Τραμπ είναι οι σχέσεις με την Ρωσία. Αυτό ήταν και το σημείο στο οποίο εστιάστηκε η επίθεση που υποχρέωσε τον Φλιν τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, και προεκλογικό σύμμαχο του Τραμπ, να παραιτηθεί…. Από μια  ιστορική άποψη, η όλη εστίαση είναι μάλλον δυσνόητη – σαν ένας πρόεδρος, και μάλιστα εκλεγμένος από τους συντηρητικούς, θέλει να χαμηλώσουν οι διεθνείς εντάσεις με μια μεγάλη δύναμη, την Ρωσία, λογικά θα έπρεπε να στηριζόταν από τα φιλελεύθερα ΜΜΕ, τα οποία επι ψυχρού πολέμου και μετά έτειναν να είναι πιο ανοιχτά σε μια λιγότερο πολεμική εξωτερική πολιτική. Ίσως το πιο κραυγαλέο παράδειγμα να είναι ένας από τους πολιτισμικούς εκπροσώπους της αριστεράς, ο Μ. Μουρ, ο σκηνοθέτης. Ακόμα και αυτός που αγωνίστηκε τόσο έντονα ενάντια στις πολεμικές επιχειρήσεις της περιόδου μετά τους δίδυμους πύργους, φαίνεται τώρα να θεωρεί ότι είναι ζήτημα που πρέπει να τεθεί. Είναι οι σχέσεις του Τραμπ με τον Πούτιν , τους Ρώσους κοκ… Γιατί, λοιπόν, η εμμονή;

Η διεθνής συγκυρία την περίοδο 2011 -16: μια επίθεση απώθησης της Ρωσίας ανατολικότερα και μακριά από την Μεσόγειο – και μια σαφής δυτική ήττα…
Όσον αφορά το παγκόσμιο σύστημα η ανάλυση πίσω από την ιδιορρυθμία του Τραμπ, ότι ο βασικός αντίπαλος είναι η Κίνα, φαίνεται να είναι σωστή – και προβάλλεται και σαν θέση του Κίσινγκερ, επίσης, όσον αφορά την γεωπολιτική ανάλυση, πέρα από τα οικονομικά δεδομένα. Η Ρωσία δεν απειλεί να υποκαταστήσει τις ΗΠΑ. Αυτό που κανει είναι ότι διεκδικεί ξανά ένα ρόλο παγκόσμιας δύναμης – και αυτή η διεκδίκηση τα τελευταία 5 χρόνια γίνεται στο σύνορο ανατολης-δυσης που ξεκινά από το Κίεβο και φτάνει στην Δαμασκό. Και στις δυο περιοχές [Ουκρανία, Συρία] η Δύση, με βασικό άξονα τις ΗΠΑ σε συνεργασία με την ΕΕ προσπάθησαν να εκτοπίσουν την Ρωσία από φιλικές της χώρες με ανατροπή των καθεστώτων. Η Ρωσία, όχι μόνο δεν έμεινε απαθής [όπως είχαν συνηθίσει οι δυτικοί να γίνεται μετα το 1991] αλλά και κινήθηκαν με στρατηγική ευελιξία και κέρδισαν: στην μεν Συρία η επικράτηση των κοσμικών που στηρίζουν τον Άσσαντ είναι σαφής και η Ρωσία ήταν σαφώς ο αποφασιστικός εξωτερικός παίκτης. Στην δε Ουκρανία το ακροδεξιό πραξικόπημα, το οποίο στήριξε η Δύση, προκάλεσε την αντίσταση της αριστεράς και των φιλορώσσων με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα ντε φάκτο αυτόνομο μπλοκ δυο «Λαϊκών Δημοκρατιών», ενώ στα πλαίσια του χάους που προκάλεσε το πραξικόπημα η Ρωσία επανένταξε την Κριμαία στον χώρο της – αποστερώντας, ουσιαστικά, από το πραξικόπημα του Κιέβου κάθε χρησιμότητα, αφού η Κριμαία ήταν ένας βασικός στόχος των δυτικών. Αν αποκτούσαν έλεγχο του Κιέβου και το Κίεβο ακύρωνε την βάση του ρωσικού στόλου εκεί, τότε η Ρωσία θα εκτοπίζονταν ουσιαστικά από την Μαύρη Θάλασσα ως μεγάλος παίκτης και οι πρόσβαση της στην Μεσόγειο θα γινόταν πια όνειρο θερινής νυκτός. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ένας βασικός κοινός άξονας των δυτικών κινήσεων σε Ουκρανία και Συρία ήταν να σπρωχτεί η Ρωσία προς τα ανατολικά, χωρίς καμία πρόσβαση στην Μέση Ανατολή και την Μεσόγειο.

Αυτή τακτική κίνηση, όχι μόνο απέτυχε, αλλά οι Ρώσοι, και ο Πούτιν σαν ο ηγέτης της περιόδου, κατάφεραν να ανατρέψουν τους δυτικούς σχεδιασμούς – και να βγουν κερδισμένοι: στην Ουκρανία κυβερνούν μεν οι δυτικόφιλοι σε μια κατάσταση διαφθοράς αυθαιρεσίας κοκ, ενώ τα βασικά γεωγραφικά σημεία που ενδιαφέρουν την Ρωσία [με πιο σημαντικό την Κριμαία] είτε ανήκουν πια οριστικά στην Ρωσία, είτε λειτουργούν σαν αυτόνομες περιοχές [όπως οι Λ.Δ. του Ντονμπας και του Λουχανσκ] οι οποίες εκπροσωπούν και μεγάλο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής που έμεινε από την ΕΣΣΔ, αλλά αποτελούν ταυτόχρονα και τον μηχανισμό εκδημοκρατισμού και παλιν της Ουκρανίας ή και της πιο δημοκρατικά αντιπροσωπευτικής αναγνώρισης της σαν συνοριακού χώρου με φιλορωσσους ανατολικά και νότια και φιλοδυτικούς δυτικά. Ακόμα χειροτέρα για την Δύση, ενώ η Ρωσία εξασφάλιζε τα ανατολικά της σύνορα στην Ουκρανία και την πρόσβαση στη Μεσόγειο μέσω Κριμαιας-Μαυρης Θάλασσας, την ίδια την Μεσόγειο, ο σύμμαχος των Ρώσων εμφανίζονταν νικητής και κομβικό σημείο σε μια συμμαχία κοσμικών αλλά και σιιτών και άλλων μειονοτήτων [λ.χ. χριστιανών, κούρδων] στην ευρύτερη περιοχή. Και επιπλέον, άνοιξε και διάλογο με την Τουρκία μετά το πραξικόπημα ενθαρρύνοντας ουσιαστικά την ανατολική της στροφή, αλλά και τον νέο της ρόλο σαν περιφερειακή δύναμη, αλλά όχι σαν ο υπάκουος χωροφύλακας των δυτικών στην περιοχή.

Όταν η ήττα έχει πρόσωπο – η πως τα δυτικά ΜΜΕ νοιώθουν πια και αυτά την πίεση ότι δεν μπορούν να καθορίζουν την ατζέντα – ούτε καν στο εσωτερικό…
Η ήττα των ΗΠΑ στο Ιράκ δεν είχε εικόνα του νικητή – οι ΗΠΑ αποχωρήσαν εν μέσω ενός εμφυλίου και μιας κρίσης της τοπικής κοινωνίας μετά την εισβολή, χωρίς  να μπορέσουν αν ελέγξουν τα ενεργειακά αποθέματα που ήταν ο στρατηγικός στόχος, ενώ η όλη εικόνα των ΗΠΑ σαν ανίκητης στρατιωτικής μηχανής δέχτηκε ένα γερό στραπατσάρισμα από τον ασύμμετρο πόλεμο των ιρακινών – έστω και πολλαπλών τάσεων.
Στην νέα αντιπαράθεση, ωστόσο, του 2011-16 η Δύση είχε απέναντι της ένα νικητή – την Ρωσία. Και το πρόσωπο του Πούτιν εξέφραζε αυτήν την νίκη. Τα δυτικά ΜΜΕ είχαν λειτουργήσει και κατά την εισβολή στο Ιράκ, αλλά και στην νέα κρίση μετα το 2011 σαν φερέφωνα των δυτικών κυβερνήσεων. Η μετατροπή μιας ομάδας ισλαμιστών που διεκδικούσε με τα όπλα έλεγχο της Βεγγάζης σε «λιβυικό λαό που θέλει ελευθερία» και μετά πως συγκαλύφθηκε αυτό το ψέμα για 8 μήνες βομβαρδισμών για να καμφθεί η αντίσταση των λιβυων [που στην πλειοψηφία τους φαίνονταν να είναι ενάντια στην δυτικη-ισλαμική συμμαχια] και να επιβληθεί η δυτική εκδίκηση στον Καντάφι, και ο ρατσισμός των ισλαμιστών ενάντια σε σκουρόχρωμους μετανάστες η λιβυους, θα είναι από τα πι κραυγαλέα τεκμήρια εκείνων των χειραγωγήσεων. Τα ίδια και την Συρία, όπου μέχρι το τέλος τα δυτικά ΜΜΕ φαίνονταν να προσπαθούν να ξεσηκώσουν δυτική σταυροφορία για να υπερασπίσουν ουσιαστικά την Αλ Κάιντα που είχε ταμπουρωθεί σε μερικές συνοικίες στο ανατολικό Χαλέπι. Για τα δυτικά ΜΜΕ, η ήττα ήταν πιο δραματική – όχι μόνο ηττήθηκε ότι υποστήριζαν [κάτι που δεν είχαν ζήσει για χρόνια] αλλά ηττήθηκε και η δυναμική τους.

Για τα δυτικά ΜΜΕ, η ήττα ήταν πιο δραματική – όχι μόνο ηττήθηκε ότι υποστήριζαν [κάτι που δεν είχαν ζήσει για χρόνια] αλλά ηττήθηκε και η δυναμική τους. Και δεν ήταν μόνο το ιντερνέτ να τους θυμίζει ότι δεν ελέγχουν πια απόλυτα την εικόνα [αυτό το ένοιωσαν για πρώτη φορά το 1999 στο βομβαρδισμό στης Γιουγκοσλαβίας]. Τώρα εμφανίστηκε η Russian Television και ξαφνικά, οι δυτικοί που χρησιμοποιούσαν τις δικές τους τηλεοράσεις για να χειραγωγούν τις εξελίξεις στο εσωτερικό άλλων χωρών είδαν με πανικό ότι μερίδα των θεατών τους μετακινείτο προς την ρωσική τηλεόραση – άρα και μια εναλλακτική οπτική…

Για αυτό για τα δυτικά ΜΜΕ η αποδοχή της Ρωσίας σαν μιας απλά μεγάλης δύναμης είναι πιο δύσκολη. Η Ρωσία θυμίζει  ότι η κρίση της δυτικής ηγεμονίας είναι πια εδώ ίσως να θυμίζει ιστορικά ότι ο ψυχρός πόλεμος δεν ήταν απλώς μια στιγμή όπου αναγκάστηκαν οι δυτικές δυνάμεις να συνυπάρξουν με μια μη-δυτική «υπερδύναμη», αλλά ένα στάδιο πριν το τέλος της ιστορικής ηγεμονίας της Δύσης και της καθιέρωσης ενός πολύ-πολικού κόσμου.  Και αυτό για τα δυτικά ΜΜΕ συμβαδίζει με την ανάγκη αποδοχής ότι δεν διαμορφώνουν πια την «παγκόσμια κοινή γνώμη» και ότι δεν πείθουν/ελέγχουν ούτε καν το εσωτερικό τους κοινό…

Οι κωμικές αναφορές έκθεσης των μυστικών υπηρεσιών ότι η ρωσική τηλεόραση είχε εκπομπές με αναφορές σε κρίση δημοκρατίας στις ΗΠΑ και με εναλλακτικούς υποψήφιους στις προεδρικές εκλογές, σε άλλη περίπτωση θα αντιμετωπίζονταν για αυτό που είναι – κωμικές υπεκφυγές. Αλλά ξαφνικά η υποτιθέμενη σοβαρή δυτική δημοσιογραφία, ακόμα και αριστεροί όπως ο  Μουρ, φάνηκαν να το θεωρούν σοβαρό επιχείρημα. Θα έπρεπε οι ΗΠΑ να έχουν κλειστό τηλεοπτικό χώρο;

Η κρίση του ηγεμονικού προτύπου ευρύτερα
Το βαθύτερο θέμα είναι η κρίση του ηγεμονικού προτύπου. Οι ΗΠΑ όχι μόνο είναι υπό πίεση πια διεθνώς, και ο Τραμπ το αναγνωρίζει ντε φάκτο και προσπαθεί να συμπεριφερθεί πια σαν μια δύναμη σε παρακμή που υπερασπίζεται συμφέροντα με ότι μπορεί [και με αλλαγή συμμάχων σε σχέση με ρωσικά Κίνα] αλλά και σαν πρότυπο ο ίδιος χαλά την εικόνα που έφτιαξαν τα ΜΜΕ για να πουλούν έστω σαν εικόνα εξαγωγής… Όμως, η εκλογή του και το ύφος στυλ του εκπέμπουν και την εικόνα μια άλλης Αμερικής, η οποία δεν πουλά για τις παγκοσμιοποιημένες επιχειρήσεις

Και οι κινέζοι περιμένουν και φτιάχνουν το κλίμα της συζήτησης…
Το ενδιαφέρον είναι η μείωση της έντασης με την Κίνα. Παρά το ότι υπάρχει ακόμα ένας αέρας έντασης για την νότια θάλασσά, ο Τραμπ βγήκε τελικά και στην προσεκτικά οργανωμένη επαφή του με τον κινέζο ηγέτη επαναβεβαίωσε την στήριξη στην πολιτική της μιας Κίνας…

Το πώς θα εξελιχθούν τα δεδομένα με το ιστορικό μπλοκ εξουσίας να θέλει να επιβάλει μια γραμμή και τον Τραμπ να παίζει σε διάφορα ταμπλό, είναι ανοικτό ζήτημα. Αποτελεί όμως μια σημαντική στιγμή στην παρακμή της δυτικής ηγεμονίας όπως την περιέγραψε και οικονομικά ο Βάλλερσταιν από την δεκαετία του 1970.. Οι ΗΠΑ του Τραμπ συμπεριφέρεται σαν μια μεγάλη δύναμη, παρα σαν ηγεμόνας, ενώ στο εσωτερικό της η ρήξη εκτελεστικής εξουσίας και μηχανισμών χειραγώγησης του πληθυσμού σηματοδοτεί μια ρήξη στις ίδιες τις δομές νομιμοποίησης. Ανεξάρτητα από την εξέλιξη των γεγονότων, και μόνο ότι αυτή η ρήξη έχει συμβεί και την παρακολουθεί σε άμεση αναμετάδοση ο πλανήτης, είναι ιστορικό γεγονός. Ο τέως βασιλιάς είναι γυμνός…




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου