12 Δεκ 2016

Η εποχή της Μετά-αλήθειας και των Fake news: Όταν τα εμπορικά ΜΜΕ ανακαλύπτουν ότι κατασκευάζονται συναισθηματικά πλαίσια μέσα στα οποία γίνονται αποσπασματικές συγκολλήσεις ασύνδετων στοιχείων που παρουσιάζουν τα ψέματα σαν.. δεδομένες αλήθειες.. [ή πως τα δυτικά ΜΜΕ ανακάλυψαν την τασιηνόπιττα.. και πως τα κυπριακά ΜΜΕ πουλούν το προϊόν για δεκαετίες τώρα - από το 1950 μέχρι το Μαρί.. και μετά..]



Και ξαφνικά, τα δυτικά ΜΜΕ άρχισαν να ανησυχούν για τη διάδοση ψεύτικων ειδήσεων [Fake news] ενώ καταγράφηκε και ένας νέος όρος η έννοια της μετά-αλήθειας και στα αγγλικά και στα γερμανικά.[1]
«Μετά-αλήθεια: Η διάλυση των γεγονότων μέσα στην αυθαίρετη επιλογή επιμέρους δεδομένων που συνδυάζονται με ψευδείς και ανυπόστατες θεωρίες ώστε να αιτιολογηθεί εκ των υστέρων μία συναισθηματικής βάσης πεποίθηση ως συμπέρασμα δήθεν με λογικό έρεισμα»
Το πρώτο ουσιαστικό ερώτημα είναι αν υπάρχει κάτι δραματικά, όντως, νέο στην διάχυση παραπλανήσεων στα ΜΜΕ. Και ως συνακόλουθο ερώτημα τίθεται το ζήτημα του πλαισίου – γιατί εμφανίζεται τώρα ο όρος.

Το ιστορικό της κρίσης των δυτικών ΜΜΕ και της «ανακάλυψης» της επίδρασης της Μετά-αλήθειας
Κατά την διάρκεια των αμερικανικών εκλογών, καμιά εφημερίδα δεν στήριξε τον Ν. Τραμπ. Και όμως κέρδισε [έστω και μέσω εκλεκτορικού κολεγίου].[2] Αυτό είναι ένα εντυπωσιακό φαινόμενο πρωτοφανούς απόκλισης των ΜΜΕ από τις τάσεις στην κοινή γνώμη. Και δεν ήταν η πρώτη φορά. Στο βρετανικό δημοψήφισμα για αποχώρηση από την ΕΕ, τα ΜΜΕ ήταν διχασμένα, αλλά εκεί ηττήθηκαν εντυπωσιακά οι δημοσκοπήσεις – ένα όργανο καταγραφής της κοινής γνώμης που συνήθως συμβαδίζει με τις τάσεις στον ηγεμονικό λόγο. Και δεν ήταν και πάλι η πρώτη φορά.

Το αρχικό έναυσμα, λοιπόν, αφορούσε το γιατί το κοινό έχει αρχίσει να συμπεριφέρεται με δραματικά απρόσμενο τρόπο – παραβλέποντας τον ηγεμονικό λόγο των μεγάλων ΜΜΕ, αλλά και των μεθόδων καταμέτρησης [και, θα μπορούσε να πει κάποιος από την αναλυτική οπτική του Μ. Φουκώ, και επιτήρησης]. Προέκυψε λοιπόν ένα ζήτημα κρίσης ηγεμονίας των μηχανισμών επικοινωνίας της εξουσίας με το κοινό – την «συγχυσμένοι αγέλη» όπως κωδικοποίησε ο Τσόμσκι την αντίληψη της «φιλελεύθερης» αναλυτικής οπτικής [με βάση το έργο του Γ.Λίμπμαν – του «Πάπα των αμερικανών δημοσιογράφων.. και θεωρητικού της φιλελεύθερης δημοκρατίας»[3]] για την πλειοψηφία των πολιτών.

Η πρώτη μορφή κωδικοποίησης αυτού του φαινομένου είχε να κάμει με την εξόφθαλμη υιοθέτηση ψευδών ή ανυπόστατων ισχυρισμών – λ.χ. για τα οικονομικά της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ, ή για την Χίλαρυ Κλίντον. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι είναι κωμικό τα δυτικά ΜΜΕ, τα οποία ευθύνονται για τόσες παραπλανήσεις [ανάμεσα τους λ.χ. τα ψέματα για τα δήθεν χημικά όπλα του Ιράκ το 2003, που νομιμοποίησαν την εισβολή των αμερικανών και των σύμμαχων τους] ξαφνικά επιδεικνύουν ευαισθησία για την ..παραπλάνηση του κοινού.. Στο κλασικό παράδειγμα ιστορικής παραπλάνησης ο Τσόμσκι αναφέρει την περίπτωση του αμερικανού προέδρου Γ. Ουίλσον, ο οποίος εκλεγηκε το 1916 με σύνθημα «Ειρήνη χωρίς Νίκη» και την μη-εμπλοκή των ΗΠΑ στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, και ο οποίος μετά την εκλογή του συγκρότησε μια επιτροπή προπαγάνδας, η οποία κατασκεύασε μια υστερία υπέρ της εισόδου τον πόλεμο:
«Έφτιαξαν μια κυβερνητική επιτροπή προπαγάνδας, αποκαλούμενη επιτροπή Κρηλ, η οποία μέσα σε 6 μήνες πέτυχε να μετατρέψει ένα ειρηνόφιλο πληθυσμό σε ένα υστερικό πολεμόχαρη λαό, που ήθελε να καταστρέψει οτιδήποτε γερμανικό….να κατεβεί στον πόλεμο και να σώσει τον κόσμο.»[4]
Και αμέσως μετά τον πόλεμο η ίδια πρακτική χρησιμοποιήθηκε για να εξαπολυθεί μια υστερία ενάντια στην αριστερά, τα κόκκινα συνδικάτα, τους αναρχικούς κοκ..

Η διαφορά τώρα ήταν ότι την ίδια πρακτική την οποία χρησιμοποιούσαν τα δυτικά ΜΜΕ την χρησιμοποιούσαν κάποιοι άλλοι, στο εσωτερικό, εναντίον τους – και μάλιστα είχαν επιτυχία παρά το ότι η πλειοψηφία των ΜΜΕ κατέγραφε τα πραγματικά στοιχεία..
Ένα κλασικό παράδειγμα λ.χ. της υστερίας εναντίον της Χίλαρυ και κατά την διάρκεια και μετά τις εκλογές από τα συντηρητικά κυκλώματα, ήταν και το «pizzagate”..Σύμφωνα, λοιπόν, με μια φήμη που ξεκίνησαν οι συντηρητικοί από τον Νοέμβριο [την περίοδο των εκλογών] και διαχύθηκε μέσα από τα δίκτυα τους, η Χίλαρυ εμπλεκόταν σε ένα δίκτυο παιδεραστίας.. στα υπόγεια μιας πιτσαρίας.. Η πηγή: όταν κυκλοφορήσαν τα ημέηλ από την ηγεσία των δημοκρατικών, υπήρχαν συχνές αναφορές σε μια πιτσαρία [“Comet Ping Pong”] της οποίας ο ιδιοκτήτης ήταν υποστηρικτής των δημοκρατικών.. Οι συντηρητικοί, λοιπόν, θεώρησαν ότι οι παραγγελίες δεν ήταν για πίτσες, αλλά για ραντεβού σε κύκλωμα.. παιδοφιλίας[5]..Το όλο σκηνικό ήταν εξώφθλαμα παράλογο, αλλά τα συντηρητικά δίκτυα το αναπαρήγαγαν – και τελικά ένας από τους φανατικούς αποδέκτες έκανε και ένοπλη επίθεση στην πιτσαρία… Χαρακτηριστικό της όλης υστερίας ήταν και το γεγονός ότι ένας από τα μέλη της ομάδας προετοιμασίας της νέας κυβέρνησης, και υιός του σύμβουλου ασφάλειας, του Φλυν, αναπαρήγαγε το όλο θέμα, και δήλωσε μάλιστα ότι «μέχρι να αποδειχθεί ψεύτικη» η ερμηνεία και το κατασκευασμένο σκάνδαλο, ο ίδιος θα προωθεί «σαν ιστορία»[6]..

Τελικά, αναγκάστηκε να παραιτηθεί.. Αλλά η δομή του όλου σκηνικού ήταν σαφής: η βαθιά καχυποψία των συντηρητικών για τους Κλίντον [που ανάγεται στην περίοδο του Μπιλ Κλίντον και της τότε ιστορίας με την Λεβίνσκι] έφτιαξε το κλίμα, όπου ακόμα και οι παραγγελίες πίτσας, εκλαμβάνονταν σαν.. παιδική πορνεία..



Ψεύτικα «γεγονότα» και «μετά- αλήθειες» από την ιστορία των κυπριακών ΜΜΕ – οι απολογητές των υπεύθυνων για τη δολοφονία/λιθοβολισμό του Μένοικου και η χορωδία των ΜΜΕ που έκτισε το παραμύθι για το Μαρί…
Αυτή η πρακτική δεν είναι άγνωστη στην ιστορία της προπαγάνδας. Δυο γνωστά παραδείγματα από την Κύπρο: οι δολοφονίες αριστερών από την ΕΟΚΑ με πιο κραυγαλέες εκείνες του πρώτου εξάμηνου του 1958 με αποκορύφωμα την δολοφονία με λιθοβολισμό του Σ. Μένοικου στην αυλή της εκκλησίας του Λευκονοίκου, έχουν τεκμηριωθεί ως πολιτικές δολοφονίες, και με αναφορές από τον επικεφαλής της ΕΟΚΑ, τον Γρίβα,[7] ότι ήταν σαφώς πολιτικές δολοφονίες.. και τόσες δεκαετίες μετά, παρά τις εκκλήσεις και προκλήσεις από την αριστερά, αλλά και τους συγγενείς των θυμάτων, οι σύνδεσμοι αγωνιστών [που στεγάζουν και την κληρονομιά και της ΕΟΚΑ β] αδυνατούν να δώσουν οποιαδήποτε στοιχεία – αλλά και αρνούνται να απολογηθούν ή έστω να αναγνωρίσουν ότι ήταν λάθος - πόσο δύσκολο είναι να αποποιηθεί κάποιος την βαρβαρότητα ενός λιθοβολισμού μέχρι θανάτου; ..Μέχρι εδώ θα μπορούσε να πει κάποιος ότι οι ένοχοι είναι λογικό να αποφεύγουν την ευθύνη.. Αλλά η κλασική μορφή της χρήσης της συναισθηματικής επέκτασης για να λογοκριθεί η πραγματικότητα των μη τεκμηρίων [και των δολοφονιών] είναι η εξής:

 ισχυρίζονται ότι δεν μπορεί να γίνει αποκατάσταση των δολοφονηθεντων, αν δεν το ανακοινώσουν οι «σύνδεσμοι αγωνιστών», αυτών δηλαδή που λειτουργούν ως διεκδίκηση έκφρασης της οργανωτικής μορφής-πλαίσιο εκείνων που διέταξαν και οργάνωσαν τον έγκλημα. Θα πρέπει, δηλαδή, εκείνοι που συμμετέχουν στη διαδικασία συγκάλυψης να.. το ανακοινώσουν – ακριβώς όπως το επιχείρημα του Φλυν ότι αν δεν διαψεύσουν το ζήτημα εκείνοι που το ξεκίνησαν ουσιαστικά, τότε.. είναι «είδηση».. Αυτό το κυκλικό επιχείρημα το πρόβαλε λ.χ. ο διευθυντής σύνταξης του Φιλελευθέρου.. Και μιλάμε για την προσπάθεια συγκάλυψης φρικτών εγκλημάτων – όπως ο λιθοβολισμός ενός ανθρώπου το μόνο έγκλημα του οποίου ήταν η ιδεολογία του.. Εδώ ο συναισθηματισμός για την ΕΟΚΑ, για του νεκρούς που πέθαναν ανιδιοτελώς, όπως ο Αυξεντίου και ο Μάτσης, χρησιμοποιείται χωρίς ντροπή για να συγκαλύπτει ένα έγκλημα..

Το άλλο πιο πρόσφατο παράδειγμα ήταν η απάντηση του Δ. Χριστόφια στην ερώτηση του Π. Πολυβίου αν ήξερε πόσο κοντά ήταν ο χώρος αποθήκευσης των πυρομαχικών με τις εγκαταστάσεις της ΑΗΚ.. ο Δ. Χριστοφιας απάντησε ότι δεν είχε επισκεφθεί την συγκεκριμένη στρατιωτική βάση για να έχει γνώμη.. και φυσικά το όλο θέμα είχε να κάνει με το αν είχε ευθύνη ένας πρόεδρος για το πώς οι στρατιωτικοί τοποθέτησαν τα πυρομαχικά και τα άφησαν χωρίς κάλυψη κοκ για σχεδόν 2 χρόνια.. Η απάντηση, όμως, χρησιμοποιήθηκε σκόπιμα παραπλανητικά λες και απάντησε οτι δεν ξέρει που είναι το.. Μαρί..

Εδω η παραπλάνηση ξεκινούσε με ένα κραυγαλέο ψέμα του Πολίτη, την αμέσως επόμενη της έκρηξης, ότι έδωσε ο Χριστόφιας οδηγίες για να τοποθετηθούν εκεί [και παρά το ότι ο Πολυβίου αναλώθηκε να βρει έστω και ένα ίχνος τεκμηρίωσης αυτής της ανόητης θεωρίας – όπως και ο ένοπλος στην πιτσαρία]..


Πολίτης  fake news: Και οι δυο αναφορές σε αυτό το πρωτοσέλιδο αποδείχτηκαν ψέματα.. Τόσα ψέματα συσσωρευμένα την επόμενη της έκρηξης, θα ήταν αστείο να πιστεύει κανείς ότι ήταν τυχαία..

Κτίζοντας πάνω σε εκείνο το ψέμα και τη λογοκρισία των τεκμηρίων για το ποιός/οι ευθύνονταν για τους νεκρούς [υπήρχε και υπάρχει στα τεκμήρια σαφής μαρτυρία ότι οι νεκροί ναύτες και πυροσβέστες σκοτώθηκαν κατόπιν λανθασμένης διαταγής του στρατιωτικού επικεφαλής να πάνε στον χώρο της έκρηξης], οικοδομήθηκε ένα συναισθηματικό κλίμα, για να προωθηθεί η υστερία «φταίει ο Χριστόφιας». Και δεν ξέρει, άρα είναι αχάπαρος, άρα δεν πρέπει να τον εμπιστεύεται η κοινωνία και για τις θέσεις του για την οικονομία [ή για το κυπριακό όσον αφορά τους απορριπτικούς που ότι  είχαν εξαπολύσει πόλεμο από προηγουμένως] ..Και εκεί εμφανώς πήγαινε τελικά το θέμα, αφού η όλη προσπάθεια ήταν τελικά να συγκαλυφθεί η ευθύνη των τραπεζών.. Την οποία ανάφερε ο Χριστόφιας.. Αλλά κατασκευάζοντας τον μύθο ότι δεν ήξερε που είναι το Μαρί, οικοδομειτο και μια απόπειρα συγκάλυψης των τραπεζών..

Τα ψέματα και η προπαγάνδα για να εξυπηρετηθούν συγκεκριμένα συμφέροντα, δεν είναι κάτι νέο… Από την υπόθεση Ντρέιφους, και το «κατηγορώ» του Ζολά, μέχρι τις επιλεκτικές προβολές ειδήσεων και τις εξίσου μεροληπτικές κωδικοποιήσεις [από τον Ψυχρό πόλεμο μέχρι τις πρόσφατες εξελίξεις στην Μέση Ανατολή], η Δημόσια Σφαίρα των εμπορικών ΜΜΕ ήταν ανέκαθεν χώρος χειραγώγησης – το θέμα είναι πως ανάβονται οι  αντιστάσεις…
Αν, λοιπόν, αυτά τα φαινόμενα δεν είναι νέα τότε ποιό είναι το ζητούμενο; Ας κωδικοποιήσουμε ευρύτερα γιατί δεν είναι νέα.. Η δημοσιογραφία από τον 19ο αιώνα έθεσε το ζήτημα της τεκμηρίωσης [και της διασταύρωσης πηγών] ως ένα θεμελιακό στοιχείο της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και της όποιας έννοιας «αντικειμενικότητας».. Όπως, ωστόσο, φάνηκε από την πορεία του 20ου αιώνα, η δημοσιογραφία στις πλείστες περιπτώσεις λειτούργησε σαν είδος προπαγάνδας αυτών που ελέγχουν τα ΜΜΕ… Η πραγματική διεύρυνση της Δημόσιας Σφαίρας δεν γινόταν λόγω της καλής προαίρεσης των δημοσιογράφων που εργάζονταν στα μεγάλα εμπορικά ΜΜΕ, αλλά αντίθετα λόγω της εμφάνισης φωνών σε εναλλακτικά ΜΜΕ.. Και αυτό προϋπόθετε την ύπαρξη ενός σχετικού νομικού πλαισίου – αλλά και ομάδες εκτός του ηγεμονικού εμπορικού πλαισίου της δημοσιογραφίας..

Η υπόθεση Ντρέιφους στην Γαλλία στα τέλη του 19ου αιώνα, άφησε σαν κληρονομιά την ιστορική παρέμβαση του Ζολά με το «Κατηγορώ», αλλά εκείνο το κατηγορώ δεν αφορούσε μόνο την εξουσία και το τότε βαθύ κράτος, αλλά και τα ΜΜΕ που στήριζαν εκείνη την σκευωρία που έστησαν οι συντηρητικοι..

Όταν και στην Κύπρο αναλυθεί και συμπεριληφθούν όλα τα στοιχεία στο θέμα/θέαμα της Δρομολαξιάς [οι ηχογραφήσεις για το πώς στήθηκε η δίκη από τον Ρίκκο Ερωτοκρίτου, αλλά και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα του κ. Χάσικου που επίσης λογοκρίθηκαν] τότε θα εμφανιστεί στις πραγματικές της διαστάσεις, σαν ένα θέαμα δαιμονοποίησης στα πρότυπα της υπόθεσης Ντρέιφους.. Και η τεραστία πλειοψηφία των δημοσιογράφων σιώπησε – και βιάστηκε να κλείσει το θέμα, ακόμα και όταν οι ανταποκριτές των εφημερίδων από την δίκη άρχισαν πια να αντιλαμβάνονται το στημένο του όλου θεάματος.[8]

Ευρύτερα, η διεύρυνση της Δημόσιας Σφαίρας έγινε/γίνεται είτε μέσω της εμφάνισης εναλλακτικών πηγών πληροφόρησης, είτε μέσω της ανάπτυξης των νέων μέσων επικοινωνίας.. Η δεκαετία του 1960 υπήρξε νευραλγική για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών πληροφόρησης – αλλά και της αποδόμησης του μύθου της «αντικειμενικής» δημοσιογραφίας του ηγεμονικού λόγου.. Αυτή η αποδομηση έδειξε ότι ακόμα και όταν η δεοντολογία απαιτεί, για ρητορικούς λόγους, την καταγραφή των γεγονότων που δεν μπορούν να λογοκριθούν, τότε η προπαγάνδα εμφανίζεται με την μορφή της ιεράρχησης των ειδήσεων ή της μορφής κωδικοποίησής τους.. Ο Τσόμσκι σε μια σειρά από συγκριτικές μελέτες για τους μηχανισμούς της ιεραρχικής κωδικοποίησης: σύγκρινε λ.χ. την παρουσίαση της δολοφονίας του αρχιεπίσκοπου του Ελ Σαλβαδορ και ενός ιερεα στην Πολωνία.. Η λογική εστίαση [με δεδομένο ότι έγινε την ίδια περίπου περίοδο και αφορούσε 2 καθολικούς ιερωμένους] θα απαιτούσε είτε ίση αντιμετώπιση, είτε περισσότερη προβολή της δολοφονίας στο Ελ Σαλβαδόρ.. Φυσικά, οι New York Times έκαναν ακριβώς το ανάποδο – υπερπρόβαλαν την δολοφονία στην Πολωνία, και υποβάθμισαν την δολοφονία στο Ελ Σαλβαδόρ.. Και ανάλογα με τις σφαγές μετά το πραξικόπημα στην Ινδονησία το 1966 ή την εισβολή της Ινδονησίας στο Ανατολικό Τιμορ σε σύγκριση με την αναφορά στους νεκρούς στην Καμποτία μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ..

Αν μεταφέρει κανείς το πλαίσιο στο σήμερα και συγκρίνει τις δυτικές αναφορές για την Λιβύη την περίοδο του 2011, ή τις μετέπειτα αναφορές για την Συρία, η προκατάληψη δεν έχει να κάνει μόνο με την ιεραρχική προβολή, αλλά και με την ίδια την κωδικοποίηση.. Η Δύση απέσπασε ένα είδος "άδειας" να εφαρμόσει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Βεγγάζη και μετά την χρησιμοποίησε για να βομβαρδίσει την υπόλοιπη Λιβύη, και ιδιαίτερα τις περιοχές με έντονη αντίσταση από τους οπαδούς του Καντάφι.. Εκείνη η επιλεκτική εστίαση και η κωδικοποίηση μερικών Λίβυων ως «λαού» [στην Βεγγάζη] και των υπόλοιπων μετά σαν αόρατων μη-ανθρώπων, όταν βομβάρδιζε το ΝΑΤΟ στην υπόλοιπη Λιβύη, ήταν χαρακτηριστικοί της επιλεκτικής εστίασης, αλλά και ενός είδους ρατσισμού που πήγαινε βαθιά πίσω στην Ιστορία.. Και εκεί ουσιαστικά όμως υπήρχε το ίδιο σύνδρομο των fake news και της «μετά-αλήθειας».. Κατασκευαζόταν ένας συναισθηματισμός με επιλεκτικές [και συχνά στημένες συνεντεύξεις και φωτογραφίες] για να νομιμοποιηθεί [όπως αποδείχτηκε] η εισβολή και η καταστροφή της αυτονομίας μιας Λιβυης…

Ανάλογα έγιναν και στην Συρία.. Αλλά εκεί δεν τα κατάφερε να ολοκληρωθεί η δυτική αφήγηση με την επιβολή της στη πραγματικότητα.. Αλλά το πώς καμώνονταν τα δυτικά ΜΜΕ ότι δεν έβλεπαν τις κατασκευασμένες εικόνες των ισλαμιστών, και το ότι ουσιαστικά οι δήθεν «δημοκρατικοί επαναστάτες» ήταν ουσιαστικά ισλαμιστές, θα είναι ένα από τα κλασικά τεκμήρια χειραγώγησης της εποχής μας – και πάλι με το ίδιο μοτίβο. Πρώτα κατασκευάζεται ένα συναισθηματικό σύννεφο, και μετά διοχετεύονται μέσα από αυτή την εικόνα ανακρίβειες, παραπλανήσεις, αποσπασματικά πληροφορίες με σαφή στόχο την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων…

Το νέο πλαίσιο: η διάχυση της αμφισβήτησης των εμπορικών ΜΜΕ, οι δυο ροές επικοινωνίας και τα νέα μέσα…
Η αμηχανία των δυτικών ΜΜΕ πηγάζει και από το γεγονός ότι η αποδομηση τους από εναλλακτικές πηγές είναι πια πιο επιτυχημένη – αλλά και από την διεύρυνση της αμφισβήτησης. Το ότι οι δημοσκοπήσεις δεν καταφέρνουν να προβλέψουν εκφράζει ίσως και αυτό που ο Μπωντιγιάρτ είχε κωδικοποιήσει ως εν δυνάμει "στρατηγική των μαζών»: την άρνηση συμμετοχής, η «άρνηση νοήματος» και «άρνηση ομιλίας»..

Όμως, ακόμα και αυτό προϋποθέτει δυο βασικά στοιχεία: Από την μια είναι ήδη γνωστό από την δεκαετία του 1950, από τις τότε έρευνες, ότι ουσιαστικά το κοινό δεν πιστεύει απλά τα ΜΜΕ – τα φιλτράρει.. Αυτή είναι η θεωρία των "2 ροών επικοινωνίας": ότι το κοινό φιλτράρει τα νοήματα μέσω του άμεσου περιβάλλοντος του/της.. Ίσως η τεχνολογική επέκταση των ΜΜΕ μετά το 1960, να καλλιέργησε και τον μύθο ότι τώρα πια οι άνθρωποι/θεατές ενσωματώνονται πλήρως στο θέαμα.. Σαν ένα γιγαντιαίο ριάλιτι σόου.. Τελικά, όμως παρά το θέαμα οι αντιστάσεις παραμένουν και μεταλλάσσονται σε στρατηγικές άρνησης συμμετοχής στο θέαμα - ή και, έστω και ασυνάρτητης, παραβίασής του.. Αυτό έχει και την μορφή μιας διευρυνόμενης καχυποψίας.. Αλλά και του εύπιστου στις άμεσες πηγές που διαθέτει ο κάθε ένας/μια.. Η συνειδητοποίηση στο facebook ότι το newsfeed ουσιαστικά βοήθα στην αναπαραγωγή των προκαταλήψεων είναι φυσικά σωστό- και έτσι οι ψεύτικες ιστορίες αναπαράγονται χωρίς αμφιβήτηση.. Αλλά αυτό που λείπει από αυτήν την όψιμη ευαισθησία για την αλήθεια είναι τα ψέματα τα οποία παράγουν τα ίδια τα ΜΜΕ..

Επί της ουσίας αυτό που φαίνεται να αναδύεται είναι  μια διαδικασία όπου τα νέα μέσα [τα κοινωνικά δίκτυα σε αυτό το πλαίσιο, το ίντερνετ γενικότερα] δίνουν νέα μορφή στις 2 ροές επικοινωνίας.. ενισχύουν την καχυποψία, αλλά και διασπούν την ενιαία Δημόσια Σφαίρα.. Σαφέστατα δεν μπορεί να υπάρξει ορθολογικος διάλογος όσο τα παραμύθια, όπως το pizzagate,  αναπαράγονται χωρίς να υπάρχει πλαίσιο ορθολογικης συζήτησης.. Αλλά όταν η Χίλαρυ είχε την εξουσία και βομβάρδιζε την Λιβύη, έδινε η επίσημη Δημόσια Σφαίρα, έστω και την ελάχιστη δυνατότητα διάλογου – στην οπτική των Λίβυων που στήριζαν τον Καντάφι λ.χ.;

Το κατασκευασμένο συναίσθημα συνοδεύει την εξαπάτηση, είτε χρηματοδοτείται από εκατομμυριούχους, είτε από τις εξουσίες που θέλουν να λογοκρίνουν την ορθολογική συζήτηση με βάση τα τεκμήρια..
Αν η κωδικοποίηση της μετά-αλήθειας ως έννοιας χειραγώγησης καταγράφεται πλέον θα πρέπει σαφώς να στραφεί και προς τις φήμες, αλλά και προς την χειραγώγηση της εξουσίας – διότι είναι ο ίδιος ακριβώς μηχανισμός, είτε τον χρησιμοποιούν οι συντηρητικοί με επιχορήγηση από εκατομμυριούχους που θέλουν να επιβάλουν τις απόψεις τους, είτε μορφές εξουσίας [τραπεζών, πολιτικών ελίτ, αρχουσων τάξεων κοκ] που χρησιμοποιούν τις ίδιες διαδικασίες χειραγώγησης μέσω του συναισθήματος που κατασκευάζεται ως θέαμα, σχεδόν σε σαπουνόπερα για να λογοκριθεί η ορθολογική συζήτηση και η «αλήθεια» με βάση τα τεκμήρια…

Τελικά, η Δημόσια Σφαίρα μπορεί να είναι ένας χώρος απαραίτητος για να εμπέδωση της δημοκρατίας, έστω σαν πλαισίου ισότητας των πολιτών, αλλά ιστορικά αυτός ο χώρος διευρύνεται μέσα από την αμφισβητηση των μηχανισμών λογοκρισίας και χειραγώγησης.. Και σήμερα η απομυθοποίηση και ο απελευθερωτικός ορθολογισμός θα πρέπει αναπόφευκτα να μάθουν και από τον χώρο της απελευθερωτικής τέχνης, όπως η αποστασιοποίηση στο θέατρο.. Την άρνηση εμπλοκής στο Θέαμα και τον συναισθηματισμό που κατασκευαζεται από και μέσα από αυτό.. Η απόπειρα, λ.χ., να χρησιμοποιηθεί η παραδοχή των χειραγωγήσεων από κατασκευασμένους συναισθηματισμούς και αλαλαγμούς [όπως με το Μαρί που κατέληξε και στην δολοφονία του Παπακώστα, όπως με το υστερικό τσούρμο έξω από την εκκλησία του Λευκονοίκου το 1958 όταν λιθοβολούσαν τον Μένοικο] οδήγησε τα δυτικά εμπορικά ΜΜΕ αμέσως σε μια ..σχεδόν αναμενόμενη κατεύθυνση: την απόπειρα λογοκρισίας των εναλλακτικών πηγών πληροφόρησης, αντί στον ενίσχυση του ορθολογικού διαλόγου.. Η Washington post,  που κάποτε αποκάλυψε το Watergate,  τώρα πρόβαλε πρωτοσέλιδα λίστα εναλλακτικών σάιτ, σχεδόν εκλιπαρώντας ένα νέο μακαρθισμό – φταίνε οι ρώσοι, φταίει ο Πούτιν κοκ.. Τελικά η πηγή της μακαρθικης λίστας φάνηκε να ανάγεται στους Ουκρανούς ακροδεξιούς που επιδίνονται και στις δολοφονίες δημοσιογράφων.. Η αμερικανική εφημερίδα αντέδρασε, όπως έκαναν για χρόνια τα κυρίαρχα εμπορικά ΜΜΕ – προσπαθώντας να λογοκρίνει και να χειραγωγήσει.. Το pizzagate  ήταν αισχρό, αλλά η χειραγώγηση για το τί συμβαίνει στην Συρία είναι ηθική;…

Όπως και στην Κύπρο, αυτοί που φωνάζουν ενάντια στον αυταρχισμό του Ερντογάν, είναι οι ίδιοι που λογοκρίνουν τα εγκλήματα της ελληνοκυπριακής ακροδεξιάς – και ενάντια στους τ/κ, αλλά και τους ε/κ αντιφρονούντες.. που ανακηρύσουν τους αγνοούμενους της άλλης πλευράς «κουβέντες του καφενέ», και τις δολοφονίες όπως του Μένοικου «δεν πρέπει να συζητούνται».. Και φυσικά, και από την άλλη πλευρά της δεξιάς που για διάφορους λόγους θέλει λύση, η χειραγώγηση είναι ανάλογη όπως απέδειξε ο Πολίτης μετά το Μαρί και τις προσπάθειες του να λογοκρίνει τις τραπεζιτικές αιτίες της οικονομικής κρίσης.. Και στις 2 περιπτώσεις το θέμα δεν είναι μόνο τα ψέματα – αλλά και ο μηχανισμός κατασκευής της συναισθηματικης τύφλωσης που οδηγεί στην χειραγώγηση…









[2] Τις εκλογές μέσω ψήφων τις έχασε. Αλλά το στρατόπεδο της Χίλαρυ δεν μπορούσε εύκολα να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, αφού εκείνο το επιτελείο πόνταρε προεκλογικά στον μηχανισμό των εκλεκτόρων για την εκλογή της, όταν συνειδητοποιήθηκε ότι η εκλογική μάχη δεν θα ήταν περίπατος.
[3] Νόαμ Τσόμσκι. 1992. Προπαγάνδα και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Εκδ. Πρίσμα. Σελ. 113

[4] Νόαμ Τσόμσκι. 1992. Προπαγάνδα και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Εκδ. Πρίσμα. Σελ. 12
[5]  “Between Podesta’s frequent references to pizza and his emails to Alefantis about fundraisers, people on 4chan, a message board known for originating several internet hoaxes, began to make up a story about a pedophilia ring run from the basement of the pizza shop. People speculated that pizza orders were actually code words for illegal activities, and that the eatery’s after-school club for kids was something much darker. Internet users believed they found clues in Alefantis’ social media and the artwork on the walls of the family-friendly restaurant.
[6] Until #Pizzagate proven to be false, it'll remain a story. The left seems to forget #PodestaEmails and the many "coincidences" tied to it. https://twitter.com/jackposobiec/status/805559273426141184 
[7] βλ. Επιστολή στον Άνθιμο μετά τις δολοφονίες των Πέτρου και Ττοφαρή τον Ιανουάριο του 1958 - δημοσιεύτηκε στο "Κυπριακή Θύελλα" του Σ. Παπαγεωργίου.
[8] Αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο στον Φιλελεύθερο, όπου ο τοπικός ανταποκριτής στη δίκη, παρά την αρχική του προκατάληψη, άρχισε να διαπιστώνει το παραπλανητικό του όλου θέματος και μετά την κατάθεση εμπειρογνώμονα για τις μετρήσεις, αλλά και τις αντιφάσεις των κυβερνητικών υπηρεσιών.. Αλλά η γραμμή του υπεύθυνου σύνταξης και όσων εξαρτιόνταν από την κυβέρνηση ή άλλα σχετικά συμφέροντα, ήταν σαφής: να λογοκριθούν οι αντιφάσεις [και οι ηχογραφήσεις βέβαια] για να προωθηθεί το προαποφοσισμένο συμπέρασμα]

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου