21 Δεκ 2016

Η μετακίνηση του κέντρου βάρους της παγκόσμιας οικονομίας, σημαίνει και μετακίνηση του πολιτικού κέντρου βάρους: σταδιακά, σταθερά και ίσως με επιταχυνόμενους ρυθμούς η Άπω Ανατολή γίνεται όντως κέντρο αναφοράς για τις εξελίξεις: η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας εν αναμονή Τραμπ, η επίσκεψη Πούτιν, η κρίση στην νότια Κορέα και η αυτονομία των Φιλιππινών


Η Άπω Ανατολή υπήρξε η πρώτη περιοχή του πλανήτη που αμφισβήτησε τη δυτική ηγεμονία κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής παντοκρατορίας/αποικιοκρατίας. Αρχικά η Ιαπωνία, η οποία, όχι μόνο κατάφερε να εκμοντερνιστεί εκ των έσω [και με μια διαδικασία από τα πάνω προς τα κάτω, που έχει ακόμα το βάρος της στην συντηρητική συνοχή του συνόλου] νίκησε τη ρωσική αυτοκρατορία το 1905. Ήταν η πρώτη ήττα των Λεύκων- έστω και αν η Ρωσία δεν ήταν ηγεμονικό κράτος τότε.. Η ραγδαία άνοδος της Ασίας, όμως και ιδιαίτερα της Κίνας άρχισε σαφώς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την επικράτηση των δυνάμεων της επανάστασης στην Κίνα.. Αλλά και το τέλος της αποικιοκρατίας στην περιοχή. Η Κίνα λειτούργησε αρχικά και σαν μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη, αλλά και σαν χώρος μιας γιγαντιαίας προσπάθειας σοσιαλιστικού εκμοντερνισμού – σε μεγαλύτερο πληθυσμό και με πιο πολλαπλές μεθόδους σε σχέση με την ΕΣΣΔ.. Από τη δεκαετία του 1970 ήταν πλέον σαφές ότι η Άπω Ανατολή έγραφε Ιστορία… Η Ιαπωνία, έστω και υπό αμερικανική πια κηδεμονία, κατάφερε να ανοικοδομηθεί και να συμμετέχει μαζί με τις ΗΠΑ και την Δυτική Γερμανία σε ένα είδος πυρήνα του δυτικού κόσμου οικονομικά. Η νίκη του Βιετνάμ πάνω στις ΗΠΑ ήταν ίσως η πιο εντυπωσιακή στιγμή του αντί-αποικιακού [και μετά-αποικιακού] κινήματος, αλλά οριοθέτησε επίσης και την απόλυτη αυτονομίας της περιοχής από τη Δύση… Την ίδια περίοδο μαζί με τον εσωτερική μεταμόρφωση που προκάλεσε η πολιτιστική επανάσταση του μαοϊσμού, η Κίνα έμπαινε πια στο παιχνίδι της οικονομικής ανάπτυξης πέρα από τον βασικό εκιμοντερνισμό της πρωτογενούς συσσώρευσης.. Η μετά-μαοϊκή ηγεσία στο ΚΚΚ άνοιξε το οικονομικό μοντέλο στη Δύση, αλλά η έμφαση στο «Η Κίνα στέκει και πάλι στα πόδια της», την επιγραμματική φράση του Μάο, στην νικητήρια ομιλία του το 1949, παρέμεινε η βάση του τί ακολούθησε…

Η ανάδυση της Ασίας
Μετά το 2008, και με μια νέα ηγεσία στο ΚΚΚ, η οποία κατάγεται από τους ερυθροφρουρούς τους πολιτιστικής επανάστασης, η Κίνα βρέθηκε να είναι πια ντε φάκτο ο άλλος πόλος του στο οικονομικό πυρήνα του παγκόσμιου συστήματος.. Οι κινέζοι παρέμειναν φαινομενικά μετριοπαθείς – θεωρώντας ότι είχαν ακόμα δρόμο να διανύσουν για τον στόχο της «διάχυτης ευημερίας σε μέτριο τουλάχιστον βαθμό», αλλά οι δυναμικές τους έσπρωξαν μπροστά… Την ίδια περίοδο άρχισε και η Ιαπωνία να διεκδικεί μια αυτονομία – που προκαλούσε εντάσεις στον περίγυρο της.

Σήμερα, η περιοχή βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο, ίσως αναπόφευκτα πια. Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Τραμπ, εστίασε την εξωτερική του κριτική στην Κίνα [και αναπόφευκτα, αφού εκεί είναι ο ανταγωνισμός, στο θέμα της οικονομίας] ενώ ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας διεκδικεί ανοικτά ένα ρόλο πέρα από την σκιά των ΗΠΑ.. Αυτή η εβδομάδα ήταν ενδεικτική..

Αψιμαχίες στην νότια Θάλασσα και οι σχέσεις Τραμπ – Κίνας
Μετά τις μικρές και άτυπες προκλήσεις [όπως τουλάχιστον βιώθηκαν στην Κίνα] του Τραμπ με το τηλεφώνημα με την πρόεδρο της Ταϊβάν, το κλίμα στην Κίνα, η οποία έχει μια δική της εσωτερική δημόσια σφαίρα, άρχισε να φορτίζεται. Η κυβέρνηση κρατούσε χαμηλούς τόνους, αλλά δυο κινήσεις έδειξαν ότι η Κίνα δεν είναι διατεθειμένη να παρακολουθεί απλώς. Σε μια εξίσου, άτυπη και συμπτωματική, με το τηλεφώνημα του Τραμπ, κίνηση έγινε μια κίνηση ενάντια σε αμερικανική εταιρεία αυτοκινήτων – θέτοντας έμμεσα και το θέμα των αντιποίνων σε περίπτωση οικονομικού πολέμου. Ταυτόχρονα, άρχισε ο εξοπλισμός των νησιών στην νότια θάλασσα, τα οποία η Κίνα διεκδικεί σαν δική της περιοχή. Και σαν ένας επίσης σύμπτωμα, τυχαία και άτυπο, αιχμαλωτίστηκε ένα αμερικανικό drone υποβρύχιο, το οποίο θεωρήθηκε ότι παραβίαζε κινεζική περιοχή.. Μια μικρή ένταση, αλλά ενδεικτική.. Το drone δόθηκε φυσικά πίσω – το θέμα ήταν η συμβολική δήλωση.. Κατά τα άλλα τα πλάνα της Κίνας για τις επενδύσεις στο νέο δρόμο του μεταξιού που θα συνδέει εμπορικά την Άπω Ανατολή με την Ευρώπη είναι υπό εξέλιξη.. Η Κίνα καθορίζει και τον χερσαίο της χώρο στα δυτικά, και διασαφηνίζει τη θέση της για το ότι δεν θα επιτρέψει μια θαλάσσια περικύκλωση της..

Αυτή την εβδομάδα ανακοινώθηκε, επίσης, ότι η Ιαπωνία ξεπέρασε την Κίνα σαν η χώρα που κατέχει το μεγαλύτερο ποσοστό χρέους των ΗΠΑ… Αν αυτό είναι αποτέλεσμα της υποτίμησης του γούαν ή προϊόν συνειδητής σταδιακής αποστασιοποίησης των κινέζων θα φανεί.. Αλλά όπως θα διαπιστώσει σύντομα ο Τραμπ, ένα από τα επιχειρήματα του [η δήθεν τεχνητά χαμηλή τιμή του κινεζικού νομίσματος] μπορεί να αποδειχθεί χωρίς νόημα – με δεδομένο ότι μπορεί η υποτίμηση [που ευνοεί τις εξαγωγές] να είναι και προϊόν της αναβάθμισης του δολαρίου – που να πηγάζει από την κερδοσκοπία ή τις επενδύσεις στο αμερικανικό νόμισμα.. Και όταν φτάσει η στιγμή του ορθολογικού καθορισμού της αξίας του δολαρίου με βάση τα οικονομικά δεδομένα, θα ανέβει μεν το γούνα συγκριτικά, αλλά ποιός αμερικανός πρόεδρος θα τολμήσει να δεχτεί εύκολα [έστω και αν είναι αναπόφευκτο] τη μείωση του δολαρίου; Θα βοηθήσει τις εξαγωγές, αλλά θα μειώσει την αγοραστική δύναμη – αλλά και ένα από τα τελευταία όπλα των ΗΠΑ, καθώς [φαίνεται η ντε φάκτο θα ..] αποδέχεται πια το τέλος της περιόδου της ηγεμονίας της..

Ο Πούτιν στην Ιαπωνία : ένα ακόμα σημείο μετατοπίσεων
Την περασμένη εβδομάδα είχαμε, επίσης ,την επίσκεψη του Πούτιν στην Ιαπωνία.. Η επίσκεψη είχε ανακοινωθεί πριν καιρό – και οι ΗΠΑ σαν στρατηγικός σύμμαχος των ΗΠΑ προσπάθησαν να πείσουν την ιαπωνική ηγεσία να υποβαθμίσει κάπως το όλο σκηνικό της επίσκεψης.. Αλλά δεν εισακούστηκαν.. Ο Αbe, ο ιάπωνας πρωθυπουργός, επένδυε σε αυτήν την επίσκεψη για να θέσει το ζήτημα των νησιών kuril, τα οποία κατέχει η Ρωσία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.. Είναι θέμα εθνικό, εθνικιστικό όσον αφορά στη δεξιά, την οποία εκπροσωπεί ο πρωθυπουργός, αλλά και θέμα προσωπικού γοήτρου.. Ο Πούτιν ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρχε θέμα επιστροφής των νησιών.. Ταυτόχρονα, υπήρχε και ένα νομικό ζήτημα – οι δυο χωρίς λόγω ακριβώς των νησιών δεν έχουν ακόμα υπογράψει συνθήκη ειρήνης για το τέλος του β Παγκόσμιου…

Η επίσκεψη κύλησε με αβρότητα – δείχνοντας και το στάτους διεθνούς ηγέτη που απολαμβάνει ο Πούτιν μετά την επιτυχία στη Συρία, και πόσο εκτός τόπου και χρόνου είναι πια τα δυτικά ΜΜΕ που φώναζαν την ίδια εβδομάδα για.. παρέμβαση Πούτιν στις αμερικανικές εκλογές !! ..Πέρα από το κωμικό του πράγματος ποιός άλλος εκτός από τους ίδιους τους δυτικούς, δεν θα έβλεπε την αντίφαση στο να ..φωνάζουν οι ΗΠΑ για παρέμβαση «ξένων» σε τοπικές εκλογές.. Είναι ίσως και αυτό ενδεικτικό του τέλους της ηγεμονίας.. Ο Πούτιν  τελικά έβγαλε κουνέλι από το καπέλο – εισηγήθηκε [προφανώς είχε προηγηθεί συζήτηση με του ιάπωνες πριν ανακοινωθεί] να υπάρχει οικονομική συνεργασία στο χώρο των νησιών.

 Ουσιαστικά, θα παραμείνουν μεν πολιτικά υπό τη Ρωσία, αλλά θα λειτουργούν, οικονομικά σαν συνοριακός, ενδιάμεσος χώρος, δίνοντας και στους ιάπωνες πρόσβαση – έστω και οικονομική στη διαχείριση του χώρου.. Ο συναισθηματισμός που συνόδευε την όλη διαδικασία οικοδομήθηκε γύρω από τις επιστολές ηλικιωμένων ιαπώνων που ήθελαν να μπορούν να αποτίσουν τιμή και τις ανάλογες τελετουργίες στους τάφους των προγόνων τους στα νησιά..

Και η αμφισβήτηση της δυτικής ηγεμονίας από την Νότια Κορέα μέχρι τις Φιλιππίνες
Την ίδια περίοδο, η ένταση στην Νότια Κορέα αυξάνεται καθώς από την μια συνεχίζονται οι μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στην πρόεδρο που έχει καθαιρεθεί από την βουλή – αλλά γίνονται και προσπάθειες κινητοποίησης από συντηρητικούς οπαδούς της.. Ήδη η αντιπολίτευση που θέλει να εκλογές [η καθαίρεση πρέπει να επικυρωθεί νομικά] και προηγείται στις δημοσκοπήσεις, έθεσε θέμα για  την εγκατάσταση του πυραυλικού συστήματος το οποίο προωθούσαν οι αμερικανοί.. Μέχρι τώρα τα δυτικά ΜΜΕ διακωμωδούσαν και δαιμονοποιούσαν τη βόρεια Κορέα και τον ηγέτη της. Τώρα, ξαφνικά, η εστίαση έχει γυρίσει στους δικούς τους σύμμαχους – και η διαπλοκή ρίχνει σκιές, αλλά όχι μόνο για την εντιμότητα. Η συζήτηση για το πυραυλικό σύστημα υπήρχε ήδη από πριν, και ουσιαστικά σε αυτό αντιδρούσε η βόρεια Κορέα [απλώς στα σενάρια της δαιμονοποίησης των δυτικών ΜΜΕ, παρουσιαζόταν η βόρεια Κορέα σαν απλά μια χώρα με παράλογες απαιτήσεις και ηγέτες] αλλά και η Κινα.. Οπότε η ανατροπή της νυν προέδρου είναι και θέμα οργής ενάντια στην διαπλοκή, αλλά και σύμπτωμα ότι η χρήση χωρών της άπω ανατολής από τους αμερικανούς για να καλλιεργούν ένταση, δεν περνά τόσο εύκολα.. Και μάλλον συναντά έντονες αντιδράσεις ακόμα και στους υποτιθέμενους.. εξαρτώμενους σύμμαχους..

Αυτή η αντίδραση είναι εμφανής στις Φιλιππίνες, όπως ο κ. Duterte, ο πρόεδρος, συνέχισε τις δηλώσεις ότι θα αγοράσει η χώρα του όπλα από την Κίνα, αν επιβληθούν κυρώσεις από τις ΗΠΑ με αφορμή τον «πόλεμο ενάντια στα ναρκωτικά» που έχει ξεκινήσει – και φυσικά, η αμερικανική ευαισθησία δεν είναι τυχαία με δεδομένη την τάση αυτονόμησης που έχει ο νυν πρόεδρος των φιλιππινών.. Προφανώς, οι ΗΠΑ δεν έχουν την ίδια ευαισθησία για την Ονδούρα ή την Σαουδική Αραβία].. Την περασμένη εβδομάδα ωστόσο και ενώ η ένταση στην νότια θάλασσα της Κίνας ανέβαινε, με τα κινεζικό εξοπλισμό των νησιών, ο πρόεδρος των Φιλιππινών ξεκαθάρισε ότι η χώρα του, παρά το ότι διαγώνιε με την Κίνα για την κυριότητα των νησιών δεν πρόκειται να θέσει θέμα για τον εξοπλισμό τους..Το οποίο έλεγε, ουσιαστικά, ότι δεν θα χρησιμοποιηθούμε στην προσπάθεια των ΗΠΑ να κατασκευάσουν κρίση με την Κίνα..












Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου