13 Νοε 2016

Η νίκη του Τραμπ: μια αντιπαράθεση πολλαπλών μορφών [επικοινωνιακή, ταξική, φύλου, αισθητικης και κινηματων, διεθνους προσανατολισμού κοκ] σε ένα πλαίσιο κρίσης νομιμότητας και ανάδυσης ενός μη ηγεμονικού παγκόσμιου συστήματος


Μετά την απρόσμενη [σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, αλλά και τους αναλυτές των mainstream ΜΜΕ] νίκη του Τραμπ εμφανίστηκαν και οι εκτιμήσεις/αναγνωρίσεις για τα λάθη των δημοσκοπήσεων[1], αλλά και για την οργή στρωμάτων της αμερικανικής κοινωνιας..Ταυτοχρονα η ένταση των αντιδράσεων ξαναφέρνει στο προσκήνιο τον διχασμό της αμερικανικής κοινωνίας.. ενώ τί θα τηρήσει ο Τραμπ από τα όσα είπε/υποσχέθηκε.. είναι στο αέρα.. Πάντως τα χρηματιστήρια δεν ανησύχησαν ιδιαίτερα, ενώ ο ίδιος εμφανίστηκε συμφιλιωτικός [σχεδόν διαφορετικό πρόσωπο, όπως σχολίασαν μερικοί παρατηρητές] – λ.χ. ενώ στο τέλος της προεκλογικής αποκαλούσε το σχέδιο υγείας του Ομπάμα «καταστροφή», στην πρώτη του μετεκλογική αναφορά μιλούσε για σημαντικά στοιχεία/πυλώνες που πρέπει να διατηρηθούν.. Και την επόμενη, για να εξισορροπήσει με τους συντηρητικους, δήλωσε ότι θα απελάσει 2-3 εκατομμυρια παρανομους μετανάστες κοκ… Ίσως να είναι και αυτό το πινγκ πονγκ μέρος του τι θα ακολουθήσει.. Στην εξωτερική πολιτική, οι μετεκλογικές του δηλώσεις δεν ήταν αισθητά διαφορετικές – επέμενε ότι στη Συρία ο βασικός αντίπαλος πρέπει να είναι οι τζιχαντιστές και όχι ο Άσσαντ, ενώ η ουκρανική ακροδεξιά, όπως και η κυβέρνηση του Κιέβου, φάνηκε αισθητά επιφυλακτική, αφού είχαν ταυτιστεί πλήρως με την εκλογή της Χίλαρυ…



Το συνολικό αποτέλεσμα: η συσπείρωση των ρεπουμπλικάνων, παρά τις διαφωνίες ηγεσίας και βάσης, ο εφησυχασμός [η και αλαζονεία;][2] των δημοκρατικών για την Χίλαρυ, αλλά και η μετατόπιση του  ηγεμονικού πλαισίου συζήτησης αριστερότερα..
Ας δούμε πρώτα το αποτέλεσμα.. Με την ίδια πρόχειρη ευκολία που προεκλογικά ανακοινωνόταν η επικείμενη κατάρρευση του ρεπουμπλικανικού κόμματος [λόγω της εικόνας που έφτιαχνε η επίθεση των ΜΜΕ εναντίον του Τραμπ], έτσι και τώρα, μετεκλογικά, ανακοινωνόταν η συντριπτική ήττα του δημοκρατικού κόμματος.. Είναι γεγονός ότι οι δημοκρατικοί δεν κατάφεραν να ανατρέψουν τη ρεπουλικανική πλειοψηφία στο κογκρέσο και τη γερουσία. Και αφού έχασαν και την προεδρία, τώρα πια, για τα επόμενα 2 χρόνια οι ρεπουμπλικάνοι θα έχουν σαφώς το πάνω χέρι. Και αναλόγως βέβαια πως θα κινηθεί ο Τραμπ θα μπορούσαν να έχουν και μια ισχυρή παρουσία στο Ανώτατο δικαστήριο, αφού εκκρεμεί διορισμός. Το ότι οι συντηρητικοί θα συσπειρώνονταν δεν είναι ωστόσο παράξενο. Μετά από 8 χρόνια προεδρίας των δημοκρατικών, και με βάση τις ευρύτερες μετατοπίσεις στην κοινωνία, θα έπρεπε να αναμένεται ότι οι συντηρητικοί ρεπουμπλικάνοι θα ήταν απελπισμένοι θα ψήφιζαν με πάθος για να έχουν πρόσβαση στην εξουσία. Και όπως θα δούμε, εν μέρει αποδεχόμενοι και ρητορικές και μετατοπίσεις που θα ήταν αδιανόητες για αυτούς μια δεκαετία πριν.

 Αντίθετα, στο στρατόπεδο των δημοκρατικών υπήρξε εφησυχασμός όσον αφορά την προεδρία. Σχεδόν έπεισαν τους εαυτούς τους ότι δεν υπάρχει περίπτωση να εκλεγεί ο Τραμπ. Και έτσι, έχασαν και την ευκαιρία έντονης συσπείρωσης στο τέλος. Διότι μπορεί να αποφεύχθηκε μαζική ψήφος για την υποψήφια των πράσινων [όπως έγινε με την υποψηφιότητα Nader το 2000, αλλά φαίνεται να υπήρξε και μαζική αποχή εν δυνάμει δημοκρατικών ψηφοφόρων]. Όμως, από την άλλη, οι δημοκρατικοί κέρδισαν, ουσιαστικά, την εκλογική μάχη για την προεδρία [η Χίλαρυ κέρδισε με 200,000 ψήφους, άσχετο αν πήρε λιγότερους εκλέκτορες λόγω του πλειοψηφικού συστήματος, όπου ο νικητής καταλήγει με όλους τους εκλέκτορες σε κάθε πολιτεία ανεξάρτητα από το ποσοστό που παίρνει]… Ταυτόχρονα, στο επίπεδο των δημοψηφισμάτων, όπου εστιάζει σε ένα μεγάλο βαθμό η αριστερά που αποστασιοποιήθηκε από το δημοκρατικό κόμμα και την υποψηφιότητα της Χίλαρυ, υπήρξαν σημαντικές νίκες στα 3 θέματα για τα οποία έγιναν δημοψηφίσματα σε μια σειρά από πολιτείες – τον κατώτατο μισθό, τον περιορισμό στην οπλοκατοχή και στην νομιμοποίηση της χρήσης μαριχουάνας. Αν συγκρίνει ρητορικά κάποιος ότι όλο κλίμα με το 2004 [την προηγούμενη φορά που κέρδισαν –σε ψήφους – οι ρεπουμπλικάνοι την προεδρία] η διάφορα είναι εντυπωσιακή: τότε οι ρεπουμπλικάνοι και οι συντηρητικοί οπαδοί τους, εξαπέλυαν επιθέσεις ενάντια στην πιθανότητα αναγνώρισης του γάμου μεταξύ ομοφυλόφιλων ως την ύστατη ύβρη. Και στηρίχθηκε σε αυτό η εκστρατεία του Μπους όπως και στο θεμα της εκτρωσης/διακοπης της κύησης και στην επαναφορά της θανατικής ποινής.

Τώρα, η εκστρατεία του Τραμπ, εκτός από κάποιες, μάλλον προσεγμένες ρητορικές αναφορές στην διακοπή της κύησης, η συντηρητική ατζέντα ήταν σχεδόν απούσα. Με κάποιο εντυπωσιακό τρόπο, η φανταμενταλιστική χριστιανική ατζέντα και η πολεμόχαρης μιλιταριστική ρητορική, δεν υπήρχαν – αντίθετα ο Τραμπ φάνηκε να υποκαθιστά τέτοιες αναφορές με τα θεάματά του. Θα μπορούσε, βέβαια, να πει κανείς ότι αυτή η ρητορική αντικαταστάθηκε με ένα είδος ρατσισμού ενάντια στους ξένους [ειδικά τους λατινοαμερικάνους μετανάστες και τους μουσουλμάνους].. Και ίσως και μια έμμεση επίθεση ενάντια στην έννοια της αυτόνομης δυναμικής γυναίκας που εξέφρασε η υποψηφιότητα της Χίλαρυ..  Αλλά η στάση του Τραμπ στο θέμα των γυναικών ειδικά, ήταν αμυντική, παρά επιθετική.. Και ο ρατσισμός του ήταν επιλεκτικός [δεν είχε λ.χ. καμία αρνητική αναφορά στην αφρο-αμερικανική κοινότητα]– εστιασμένος σε θέματα που αφορούσαν το ακροατήριο στο οποίο στόχευε..

Το πώς θα κινηθεί ο Τραμπ από εδώ και μπρος θα φανεί βέβαια.. Αλλά η μετατόπιση της συντηρητικής ρητορικής ήταν ένα σαφές δείγμα και των ευρύτερων μετατοπίσεων..



Η προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ ως στρατηγική: είσοδος με πρόσβαση στον κενό χώρο του αδιέξοδου των συντηρητικών, και οικοδόμηση μιας κριτικής της ταξικής αδικίας με βάση το θέαμα του outsider.. που ξέρει..
Ας δούμε τη στρατηγική του Τραμπ σαν μια έξυπνη εκστρατεία, αντί ως την παράσταση ενός κλόουν.. Όπως εμφανιζόταν στα μάτια της μισής αμερικανικής κοινωνίας.. Και ίσως όπως και ο ίδιος σκόπιμα έπαιζε τον ρόλο του..

Ο Τραμπ, όπως ξέρουν όσοι τον παρακολουθούν δεν είναι συντηρητικός [με 3 γάμους και μια ζωή στη χλιδή του θεάματος, φυσικά δεν μπορεί καν να ισχυριστεί κάτι τέτοιο] αλλά η απόφαση του να μπει στην πολιτική [πέρα από γενικά σχόλια κατά καιρούς] σημαίνει ότι έπρεπε να επιλέξει που θα υπήρχε άνοιγμα για μια δική του υποψηφιότητα.. Εμφανώς δεν υπήρχε άνοιγμα στο δημοκρατικό στρατόπεδο, όπου η Χιλαρυ είχε και την αύρα της σίγουρης υποψηφιότητας, αλλά και το θετικό κλίμα που άφησε η προεδρία Ομπάμα.. Αντίθετα, στο ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο επικρατούσε μια πόλωση ανάμεσα σε συντηρητικούς [της χριστιανικής ή νεοσυντηριτικής μιλιταριστικής δεξιάς] και όσους ήθελαν μια πιο κεντρώα στάση, συνειδητοποιώντας ότι η πολιτική των πολιτισμικού πόλεμου ενάντια στη δεκαετία του 1960, δεν απέδιδε πια. Και εμφανώς, οι ρεπουμπλικάνοι δεν είχαν δικό τους δυνατό υποψήφιο.. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Τραμπ έκανε την παρέμβαση του. Αγνόησε σχεδόν πλήρως το συντηρητικό χριστιανικό ρεπερτόριο και ακόμα πιο εντυπωσιακά ήρθε σχεδόν σε άμεση ρήξη με τους νεοσυντηριτικούς υποστηρικτές των στρατιωτικών επεμβάσεων. Ο Τραμπ είχε εναντιωθεί στις επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά αντί να το κρύψει.. το πρόβαλε.. Ήταν φαινομενικά ένα εντυπωσιακό ρίσκο.. Και έπαιξε..

Ο Τραμπ, προφανώς, έκανε ένα σωστό υπολογισμό – αν κατάφερνε να κερδίσει μια αρχική δυναμική με ένα φτηνό ρατσισμό [θα κτίσει τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, έλεγε] θα μπορούσε να συνεχίσει επεκτείνοντας τη ρητορική που απευθυνόταν στα θύματα της παγκοσμιοποίησης [η κριτική για την μετανάστευση μεταμορφώθηκε σταδιακά και σε κριτική των αμερικανικών επιχειρήσεων που μεταφέρουν δουλειές στο εξωτερικό, και υπόσχεση ότι θα τις ..επαναπατρίσει] και των νεοφιλελευθερων[3] πολιτικών [και εδώ εστίασε στην σχέση της Χίλαρυ με την Wall Street] για να ανοιχτεί μετά την εξασφάλιση της ρεπουμπλικανικής υποψηφιότητας και στην εργατική τάξη που ψήφιζε δημοκρατικούς.. Ταυτόχρονα, εστίασε έξυπνα σε ένα υστερικό αντί-ισλαμικό λόγο, αναπληρώνοντας τις αιρετικές του θέσεις ότι πρέπει οι ΗΠΑ να σταματήσουν να χρηματοδοτούν επεμβάσεις, και να δουν το συμφέρον τους.. Έριχνε αυταρχικές ατάκες [λ.χ. για είδη βασανιστηρίων ενάντια σε ισλαμιστές], αλλά ανάτρεπε πλήρως την μέχρι τότε συντηρητική πολιτική ρητορική – τελικά η συντριπτική πλειοψηφία των νεοσυντηρητικών διανοουμένων κοκ βρέθηκε να στηρίζει την Χίλαρυ.. που έστησε μια εκστρατεία σε βάρος του Τραμπ σαν.. πράκτορα του Πούτιν [μέχρι και το Economist, πρόσφερε πρωτοσέλιδο σε αυτήν την εκστρατεία].. Και όμως, οι συντηρητικοί ψηφίσαν τον υποψήφιο που έλεγε ότι θα τα έβρισκε με τον Πούτιν.. Αν δεν προσέξει κανείς αυτές τις μετατοπίσεις, δύσκολα θα κατανοήσει και τους λόγους της ήττας της Χίλαρυ και της επιτυχίας του Τραμπ..

Μια αντιπαράθεση πολιτικής ρητορικής: η ιστορική δικαίωση του γυναικείου φύλου και της αναγνώρισης της δυναμικής γυναίκας απέναντι σε μια έστω και αντιφατική ταξική ρητορική στην οποία το σύμβολο της δικαίωσης του φύλου εμφανιζόταν ως εκπρόσωπος της ελίτ[4]
Η εκστρατεία της Χίλαρυ είχε ένα βασικό ατού – ότι θα ήταν η πρώτη γυναίκα πρόεδρος. Και σε αυτό το πλαίσιο, έπρεπε να αποδείξει ότι μπορεί να τα καταφέρει. Και έτσι πρόβαλε την πείρα της. Όμως, το κλίμα πέρα από το γυναικείο ζήτημα δεν ευνοούσε αυτήν ακριβώς την μακρόχρονη παρουσία της Χίλαρυ στο χώρο της εξουσίας [πρώτη κυρία για 8 χρόνια, γερουσιαστής, στέλεχος της κυβέρνησης Ομπάμα για άλλα 8 χρόνια] – ήταν οverexposed

Ο Τραμπ, προφανώς, έκανε ένα σωστό υπολογισμό – αν κατάφερνε να κερδίσει μια αρχική δυναμική με ένα φτηνό ρατσισμό [θα κτίσει τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, έλεγε] θα μπορούσε να συνεχίσει επεκτείνοντας τη ρητορική που απευθυνόταν στα θύματα της παγκοσμιοποίησης [η κριτική για την μετανάστευση μεταμορφώθηκε σταδιακά και σε κριτική των αμερικανικών επιχειρήσεων που μεταφέρουν δουλειές στο εξωτερικό, και υπόσχεση ότι θα τις ..επαναπατρίσει] και των νεοφιλελεύθερων πολιτικών [και εδώ εστίασε στη σχέση της Χίλαρυ με την Wall Street] για να ανοιχτεί μετά την εξασφάλιση της ρεπουμπλικανικής υποψηφιότητας και στην εργατική τάξη που ψήφιζε δημοκρατικούς.. Ταυτόχρονα, εστίασε έξυπνα σε ένα υστερικό αντί-ισλαμικό λόγο, αναπληρώνοντας τις αιρετικές του θέσεις ότι πρέπει οι ΗΠΑ να σταματήσουν να χρηματοδοτούν επεμβάσεις, και να δουν το συμφέρον τους.. Έριχνε αυταρχικές ατάκες [λ.χ. για είδη βασανιστηρίων ενάντια σε ισλαμιστές], αλλά ανάτρεπε πλήρως την μέχρι τότε συντηρητική πολιτική ρητορική – τελικά η συντριπτική πλειοψηφία των νεοσυντηρητικών διανοουμένων κοκ βρέθηκε να στηρίζει την Χίλαρυ.. που έστησε μια εκστρατεία σε βάρος του Τραμπ σαν.. πράκτορα του Πούτιν [μέχρι και το Economist, πρόσφερε πρωτοσέλιδο σε αυτήν την εκστρατεία].. Και όμως, οι συντηρητικοί ψηφίσαν τον υποψήφιο που έλεγε ότι θα τα έβρισκε με τον Πούτιν.


Ο Τραμπ, αντίθετα, έφτιαξε μια εκστρατεία που έπαιζε αρχικά με τις συντηρητικές φαντασιώσεις – αλλά άφηνε την πόρτα ανοιχτή για τα εργατικά στρώματα της οργανωμένης εργατικής τάξης των συνδικάτων και των δημοκρατικών περιοχών.. Για τους συντηρητικούς, ο Τραμπ ηταν μια διπλή εικόνα – για το συντηρητικό φαντασιακό η εικονα του «επιτυχημένου»ς επιχειρηματίας είναι και κάπως πρότυπο, αλλά και εικόνα ότι «τα κατάφερε». Αυτό, όμως, συνοδεύεται και από τη δυσφορία του συντηρητικού φαντασιακού για τις ελίτ που υπονομεύουν το έθνος, τη θρησκεία κοκ.. Μια ταξική δυσφορία που καλύπτεται με πολιτισμικά στερεότυπα.. Ο Τραμπ τα κατάφερε να πουλήσει μεν τον εαυτό του ως «επιτυχημένο επιχειρηματία» που «μπορεί να πάρει αποφάσεις και να τις εφαρμόσει» [και εδώ το ρίσκο να επικαλείται τον Πούτιν έπαιξε τελικά], αλλά ταυτόχρονα πρόβαλε και τον εαυτό του ως τον πολιτικό που "λέει την αλήθεια", που μιλά σαν τον καθημερινό πολίτη, με ελλειπτική σύνταξη, με το κιτς της καθημερινότητας κοκ.. Και αυτή η εικόνα έγινε σύμβολο «αντίστασης» ειρωνικά, όταν το κατεστημένο [πρώτα των συντηρητικών και μετά τα ΜΜΕ] του επιτέθηκε αδυσώπητα.. Όπως είχε γραφτεί και σε ένα κείμενο του village voice που μεταφράσαμε εδώ, από την άποψη της προεκλογικής εκστρατείας στο ρεπουμπλικανικό κόμμα, η οργή των συντηρητικών λαϊκών στρωμάτων είχε πια αρχίσει να γίνεται ταξική και βρήκε ειρωνικά στο Τραμπ, ένα εκατομμυριούχο, τον εκπρόσωπό της – οι συντηρητικοί οπαδοί των ρεπουμπλικάνων βρήκαν στον Τραμπ την φωνή που εκνεύριζε την ηγεσία του κόμματός τους.. Και έτσι, ο κιτς εκατομμυριούχος έγινε τουλάχιστον ο "ειλικρινής πολιτικός".. αυτός, μέσω του οποίου έπαιρναν εκδίκηση για τόσες αθετήσεις υποσχέσεων.. Άλλωστε είχε ξεκινήσει την εκστρατεία του με μια σαφή αποστασιοποίηση – "εγώ πληρώνω και για τα δυο κόμματα και τους ξέρω τί τύποι είναι»..

Class politics: η ταξική λαϊκιστική [αντί-ελίτ] ρητορική ενός εκατομμυριούχου ως μορφή του «αναστεναγμού της καταπιεσμένης ύπαρξης..» στην αναφορά του Μαρξ για τη λειτουργία της θρησκείας
Αυτή η αντιφατική, αλλά σαφής για το συντηρητικό φαντασιακό, ρητορική, επαυξήθηκε με μια συνεπή εστίαση σε οικονομικά ζητήματα [αμφισβήτηση εμπορικών συμφωνιών, υπόσχεση να επαναφέρει αμερικανικά κεφάλαια για τοπικές επενδύσεις κοκ – και φυσικά, ο ρατσισμός για τους ξένους εργάτες σαν κερασάκι στην τούρτα της καχυποψίας με εθνικιστική ταύτιση]. Αυτή η στάση [πλην ο ρατσισμός] είχε, ωστόσο, προοπτική για το γύρο της αντιπαράθεσης με τους δημοκρατικούς.. Το ίδιο αίσθημα ταξικής δυσφορίας είχε φέρει στην επιφάνεια και ο Μ. Σάντερς  στους δημοκρατικούς – και έτσι, ένας «σοσιαλιστής» βρέθηκε να έχει εκατομμύρια ψήφους. Σε εκείνο το πλαίσιο, η γυναικεία υποψηφιότητα της Χίλαρυ έμεινε εγκλωβισμένη στην πολιτική του φύλου. Ανκαι και σε αυτό θα μπορουσε να πει καποιος ότι η συγκεκριμένη έμφαση αφορούσε ιδιαίτερα τις γυναίκες που είχαν πετύχει – υιοθετώντας και στοιχεία από τον κόσμο της αντρικής εξουσίας. Ή θα μπορούσε να αναφέρει κανείς και αντιδράσεις, όπως την Σαραντον με την ατάκα:“I dont vote with my vagina”,  Για τον Τραμπ ο στόχος, όπως φάνηκε, ήταν να εμποδίσει βασικά τη συσπείρωση της ευρύτερης αριστεράς γύρω από την Χίλαρυ.. Οι μάζες των φοιτητών που ταυτίστηκαν με τον Σάντερς μάλλον απείχαν ή αν ψηφίσαν Χιλαρυ το έκαναν σε μικρά ποσοστά. Το συνολικό ποσοστό συμμετοχής ήταν 55% [σχεδόν όπως το 2012 – άρα οι νέες μάζες που κινητοποίησε ο Σάντερς δεν κερδηθηκαν από τη Χίλαρυ. Η εικόνα της ως μέλος της ελίτ, υποψήφια της Γουώλ Στρητ, την εγκλώβισε. Αλλά όπως έδειξαν και τα αποτελέσματα σε ιστορικές περιοχές με συνδικάτα ή εργατική παράδοση, ο Τραμπ με τη ρητορική του για τους εργαζόμενους κέρδισε σημαντικό μερίδιο από και από τους εκεί οργισμένους ψηφοφόρους της εργατικής τάξης. Όπως και το Brexit.. Οι αποκλεισμένοι της λευκής εργατικής τάξης, των μικρών πόλεων, των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών περιοχών, ψήφισαν οργή… Για την αστική τάξη ήταν μια επικίνδυνη ρητορική γιατί δυο πτέρυγες της εργατικής τάξης, ξαφνικά, ήρθαν κοντά – και για αυτό εν μέρει και το μένος ενάντια στον Τραμπ για τη ρητορική του.. Τώρα εκείνη η ρητορική είναι στο δημόσιο χώρο..

Η μπερδεμένη ταξική ρητορική του Τραμπ [μπερδεμένη γιατί πέρα από την ίδια την αντίφαση του εαυτού του ως εκατομμυριούχος, η ρητορική του μπέρδευε την ταξική διαφορά με τη διαφοροποίηση μιας μικρής ελίτ με τον «λαό», όπως κωδικοποιεί το στο συντηρητικό φαντασιακό] δεν ήταν βέβαια και άσχετη με διαμάχες στην ίδια την αστική τάξη. Στην πιο απλή της μορφή η ρητορική του Τραμπ θα μπορούσε να αποδοθεί και σε μια διαμάχη του «εθνικού κεφαλαίου» το οποίο θέλει [όπως και οι εργαζόμενοι σε τομείς της οικονομίας που αντιμετωπίζουν έντονο ανταγωνισμό] προστασία, σε αντίθεση με τομείς οι οποίοι κερδίζουν από την παγκοσμιοποίηση και την ανοιχτή πολιτική για το εμπόριο, τις ροές κεφαλαίων κοκ. Και σαφώς, αυτή η πτέρυγα του κεφαλαίου έχει ιδιαίτερη παρουσία στα χρηματιστικό κεφάλαιο. Όμως, η ρητορική του Τραμπ σε σχέση με τα λαϊκά στρώματα είχε την ίδια λειτουργία που είχε η θρησκεία στην ποιητική περιγραφή του Μαρξ: «ο αναστεναγμός της καταπιεσμένης ύπαρξης… η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου.. το όπιο του λαού..»


Cultural politics – η διχασμένη εικόνα της γυναίκας: η αυτόνομη δυναμική γυναίκα που επιλύει την ταυτότητα της και η «μητρότητα σαν φύση» των συντηρητικών γυναικών
Από την άλλη πλευρά, το πάθος για την Χιλαρυ που εκφράστηκε, δυστυχώς για την ίδια, καθυστερημένα, μετά την ήττα της, κουβαλούσε μέσα του την πολιτική της δεκαετίας του 1960 – την πολιτική της διαφορετικότητας, του πλουραλισμού και του ανοικτού κόσμου… Την Χίλαρυ λ.χ. την ψηφίσαν [όσο έγκυρα μπορούν να είναι τα αποτελέσματα δημοσκοπήσεων που απέτυχαν στην ακριβή τουλάχιστον πρόβλεψη του τελικού αποτελέσματος] η συντριπτική πλειοψηφία των νέων  18-25, οι οποίοι ψήφισαν – που, αν κρίνει κανείς και από την πρωτοφανή [για μετεκλογικές διαμαρτυρίες] ένταση των διαδηλώσεων, είχαν ως έντονο κίνητρο τον αντί-ρατσισμό.. Όμως, η ένταση και η διάφορα στα cultural politics ήταν εμφανής στις γυναίκες που ψηφίσαν υπέρ ή εναντίον της Χίλαρυ – και το θέμα της διακοπής της κύησης είναι εκφραστικό. Παρά την εικόνα του Τραμπ ως μισογύνης κοκ, φάνηκε από τις εκτιμήσεις των δημοσκοπήσεων ότι μια σημαντική μερίδα γυναικών [λευκών] ψήφισε τον Τραμπ… Ήδη  Τραμπ είχε κάνει τις δικές του πάσες και ανοίγματα. Με εισήγηση λ.χ. της κόρης του είχε εισηγηθεί την παροχή πληρωμένης άδειας μητρότητας.. Οι κοινωνιολογικής έρευνες για τον διχασμό των γυναικών [και στο θέμα της διακοπής της κύησης, αλλά και σε παραπλήσια θέματα, όπως η ελεύθερη σεξουαλικότητα, ή και η πορνογραφία][5] δείχνουν ότι το πάθος και ο φανατισμός των συντηρητικών γυναικών δεν είναι αμελητέος, ούτε απλώς ιδεολόγημα. Υπερασπίζονται αυτό που βιώνουν – ότι, δηλαδή, ο ρόλος τους ως μητέρες, στο σπίτι, είναι σημαντικός, και θεωρούν τις «απελευθερωμένες» γυναίκες ύποπτες, όχι απλώς γιατί είναι «διεφθαρμένες» κλπ, αλλά ακριβώς γιατί νοιώθουν ότι απειλούν με τη στάση και τη ρητορική τους τη θέση τους – ως μητρικοί παράγοντες του σπιτιού.


Αν η πλειοψηφία πια των γυναικών στις ΗΠΑ ταυτίζεται με το απόφθεγμα της Σιμόν ντε Μπωβουάρ «η γυναίκα δεν γεννιέται, γίνεται», οι συντηρητικές γυναίκες εστιάζουν στη «γυναικεία φύση» και στη μητρότητα. Όχι πια μόνο ως κάτι θεϊκά σταλμένο, αλλά ως μέρος ενός κόσμου που κινδυνεύει, πια, να υποβαθμιστεί ως ηγεμονικό πλαίσιο, ακόμα και στις μικρές τους κοινότητες.. Και το ότι  ο Τραμπ αποσύνδεσε αυτήν την γυναικεία αντίδραση από το θρησκευτικό πλαίσιο, τον βοήθησε να κινητοποιήσει και άλλες γυναίκες που θεώρησαν τη ρητορική για την οικονομία [και την αδικία/περιθωριοποίηση σε βάρος των εργατικών και μεσαίων στρωμάτων] ως απόλυτα δικαιολογημένη… Σε αυτό το πλαίσιο, η εμφανώς δημόσια σεξουαλική ζωή του Τραμπ, δεν φάνηκε να ενοχλεί, ούτε οι γάμοι και τα διαζύγια του… Αντίθετα, μπορεί να πει κάποιος ότι η εικόνα της δυναμικής γυναίκας που εξέφρασε η Χιλαρυ ενοχλούσε βαθιά και τους συντηρητικούς άντρες που ένοιωθαν να απειλούνται από την γενικότερη άνοδο των γυναικών, αλλά και από το συμβολισμό που κουβαλούσε η Χίλαρυ ως μέλος της οικογένειας Κλίντον.

Μια συνολική αποτίμηση: μια σύγκρουση μορφών επικοινωνίας [και ήττας των μέχρι τώρα ηγεμονικών ΜΜΕ], η ανάδυση μιας ταξική ρητορικής με τάσεις συγκλίσεων, και η ενδεχόμενη αναγνώριση του νέου παγκόσμιου πολύ-πολικού πλαισίου χωρίς ηγεμονία
Αν το δούμε συνολικά, η νίκη του Τραμπ [έστω και μέσω εκλεκτόρων] εκφράζει 3 σημεία ρήξης στην αμερικανική κοινωνία τα οποία δεν θα γεφυρωθούν εύκολα..


  1. Κατ’ αρχήν η ήττα των καθεστωτικών ΜΜΕ ήταν εντυπωσιακή. Και ειρωνικά [για εν υποψήφιο των συντηρητικών που θέλουν να στηρίξουν εναπομείναντες μορφές ιεραρχίας] έδειξε τη δυναμική άλλων Μέσων, με την ειρωνεία να βρίσκεται στο γεγονός ότι αυτό που ευνόησε το Τραμπ ήταν η αμεσότητα και η οριζόντια επικοινωνία των social media και σε ένα βαθμό των ραδιοφωνικών δικτύων που ελέγχουν οι συντηρητικοί. Σχεδόν καμία μεγάλη ή και γνωστή τοπική εφημερίδα δεν τον υποστήριξε – ενώ εναντίον του ήταν και η μεγάλη πλειοψηφία των τηλεοπτικών σταθμών [πλην του Φοξ].. Ακόμα και στη διαφήμιση η νίκη του Τραμπ ήταν μια εμφανής ήττα των παραδοσιακών ΜΜΕ.. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι οι συντηρητικοί έχουν, πια, αποκτήσει εμπειρία να αγνοούν τα μεγάλα κανάλια/ΜΜΕ. Αλλά και πάλι τον Τραμπ τον ψήφισαν και μετριοπαθείς που διαβάζουν συντηρητικές εφημερίδες.. όπως και εργατικά στρώματα των δημοκρατικών.. Η ερμηνεία θα μπορούσε να αποδοθεί στη θεωρία των δυο ροών επικοινωνίας - ότι δηλαδή πολλοί ψηφίζουν ή αποφασίζουν, όχι με βάση το τί λένε τα ΜΜΕ, αλλά με βάση το τί ακούνε από τους γνωστούς τους που λειτουργούν σαν opinion leaders/φίλτρα. Όμως, τα κοινωνικά δίκτυα ήταν αποφασιστικός παράγοντας. Ο ίδιος ο Τραμπ χρησιμοποιούσε το τουΐτερ για να έχει άμεση επικοινωνία με τους οπαδούς του – αλλά και για να υποχρεώσει τα ΜΜΕ να ασχοληθούν μαζί με τις απόψεις του. Αλλά και το facebook το οποίο εθεωρείτο ότι πλειοψηφία λειτουργούσε υπέρ της Χίλαρυ, αποδείχτηκε τελικά χρήσιμο ως μορφή αντίβαρου στα μεγάλα παραδοσιακά ΜΜΕ.. Μάλλον, όπως σχολιάστηκε στην μετεκλογική περίοδο, μια τάση του newsfeed του facebook λειτουργούσε ως παράγοντας στήριξης του Τραμπ, όταν δεχόταν επιθέσεις – οι ειδήσεις που στέλλονται ατομικά, τείνουν να ακολουθούν τις προτιμήσεις του χρήστη. Έτσι όμως ο/η χρήστης λαμβάνει ειδήσεις ή σχόλια που ακολουθούν τις προτιμήσεις του/της. Έτσι, μια ψευδής είδηση λ.χ. που διέδιδε το επιτελείο του Τραμπ διαχεόταν στους οπαδούς του που βασίζονταν, πια, στο facebook, αφού θεωρούσαν τα ΜΜΕ [εφημερίδες/τηλεοράσεις ντε φάκτο εχθρικά, αλλά δεν έφταναν σε αυτούς οι διαψεύσεις, αφού η επιλογή του τί προτιμούσαν έκοβε τέτοιες ειδήσεις/διευκρινήσεις follow ups.. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυτές οι εκλογές ήταν οι τρίτες που παρακολούθησε το παγκόσμιο [πρώτα ήταν το ελληνικό δημοψήφισμα του 2015, μετά το brexit] όπου οι τηλεοράσεις ηττήθηκαν σαφώς από την οριζόντια δικτύωση των νέων μέσων..

  1. Μια διάχυση της κρίσης νομιμοποίησης: Η απρόσμενη ανάδυση της ταξικής πολιτικής, και η απειλή [για την υπάρχουσα δομή εξουσίας] σύγκλισης ταξικών συμφερόντων από διαφορετικά πολιτισμικά στρατόπεδα. Όσον αφορά στην πολιτική της αριστεράς, φαίνεται να τεκμηριώνεται η θέση που δείχνουν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις ότι οι ιστορικές θέσεις της αριστεράς [είτε για τα κοινωνικά ζητήματα, είτε και για τα ταξικά τώρα] διαχέονται. Αλλά εδώ φάνηκε επίσης και η αντιπαράθεση της ταξικής πολιτικής [έστω και με παραπλανητικό ύφος και ρητορική του Τραμπ] με τα αιτήματα των νέων κοινωνικών κινημάτων [οικολογία, φεμινισμός, ανοχή διαφορετικότητας κοκ]. Ο Σάντερς [ένας σοσιαλιστής με εντυπωσιακή αποδοχή στη δημόσια σφαίρα των ΗΠΑ έχει να εμφανιστεί από την δεκαετία του 1910] όπως και ο Κόρμπυν στην Βρετανία εκφράζουν την προσπάθεια μιας αριστερής σύνθεσης των ταξικών ζητημάτων με τα νέα αιτήματα μετά το 1968. Αντίθετα, η Χίλαρυ επέλεξε μια ρητορική που την οδήγησε στο να αγνοήσει την αναδυόμενη ταξική οργή. Ο βαθύς διαχωρισμός της κοινωνίας, όμως, δείχνει και το γεγονός ότι υπάρχει μια διαχεομενη κρίση νομιμοποίησης της εξουσίας. Και ο Τραμπ μπορεί να βρει μπροστά του ότι έλεγε για να ανέβει στην εξουσία.. Υποσχέθηκε λ.χ. και απομονωτισμό στο εξωτερικό για τις ΗΠΑ, αλλά και εσωτερικό παρεμβατισμό για τους αποκλεισμένους..

  1. Μια αναγνώριση της κρίσης ηγεμονίας και του νέου πολύ-πολικού πολιτικού πλαισίου παγκόσμια. Η διεθνής θέση του Τραμπ δεν πρέπει να παραβλέπεται και ήταν η πιο ενδιαφέρουσα. Πρώτη φορά υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ δαιμονοποίηθηκε ως πράκτορας των ..ρώσων και κέρδισε.. Ήταν ίσως το πιο τραγικό λάθος της εκστρατείας της Χίλαρυ.. Καθως ο Τραμπ ανοιγόταν στα αριστερογενή εργατικά στρώματα, η Χιλαρυ μιλούσε με μια ρητορική ψυχρού πολέμου.. Αν κοίταξε κανείς το εναλλακτικό-αριστερό σάιτ counterpunch, η εικόνα της Χιλαρυ, δεν ήταν απλώς μιας καθεστωτικής πολιτικού – ήταν ένας "γερακιού" που μπορούσε να απειλήσει και με τρίτο παγκόσμιο με την υστερία του επιτελείου της.. Αν ο Τραμπ έπαιρνε ταξικούς ψήφους, η Χίλαρυ ήλπιζε σε συντηρητικούς που θα υποστήριζαν τον αμερικανικό ηγεμονισμό… Έχασε σαν μια αποτυχημένη στρατηγική – αλλά η αποτυχία της δείχνει και κάτι ίσως βαθύτερο.. Μετά από ένα αιώνα ξένων επεμβάσεων και εμπλοκής [το άνοιγμα των ΗΠΑ στη διεθνή ηγεμονία μπορεί να προσδιοριστεί χρονικά, όπως παρατηρεί και ο Τσόμσκι, στο 1916, όταν ο Γ. Ουίλσον εκλέγηκε με σύνθημα την ειρήνη και μετά, μέσω των ΜΜΕ καλλιέργησε σε 6 μήνες ένα υστερικό πολεμικό κλίμα για να μπει στον πόλεμο] ο αμερικανικός πληθυσμός [οι συντηρητικοί με βάση τον ιστορικό απομονωτισμό, οι αριστερογενείς με βάση την αντίθεση στις επεμβάσεις] φαίνεται να ψηφίζει ενάντια στην αμερικανική επεμβατική πολιτική. Φυσικά, το σύνθημα «make America great again” παίζει και οικονομικά, αλλά και πολιτικά. Αλλά η αποδοχή του ότι οι ΗΠΑ έχουν δικά τους προβλήματα και είναι καιρός να σταματήσουν να  τρέχουν ανά τον πλανήτη να παίζουν τον αστυνομικό για τα συμφέροντα ..άλλων, είναι μια αναγνώριση  του τέλους της αμερικανικής ηγεμονίας. Αυτό μπορεί να είναι ένα εμπειρικό γεγονός για όσους παρατηρούν την ανάδυση του παγκόσμιου πολύ-πολικού συστήματος. Αλλά όταν οι αμερικανοί ψηφοφόροι [έστω οι μισοί του 55%] ψηφίζουν υπέρ της θέσης ότι «αν οι ρώσοι πολεμούν ενάντια σε όσους δεν θέλουμε ούτε εμείς, τότε είναι εν δυνάμει σύμμαχοι» και ενάντια στη θέση για νέα επέμβαση αλά Λιβύη [η Χίλαρυ ανέφερε πάλι την εφαρμογή ζώνης ελέγχου πτήσεων με τη οποία έγινε η επέμβαση στη Λιβύη] τότε είναι μετατόπιση σαφώς.. Το πως θα χειριστεί ο Τραμπ αυτήν την ντε φάκτο εσωτερική αναγνώριση προτεραιοτήτων και πραγματικότητας, θα φανεί. Και σημαντικό ρόλο θα παίξει φυσικά και η διαμόρφωση της σχέσης με την Κινα.. Η δική του κριτική άλλωστε εστίασε στις κινεζικές εξαγωγές στις ΗΠΑ. Θα τα βάλει όμως με τις κινεζικές επενδύσεις; Και αν αυξηθούν οι φόροι στα κινεζικά προϊόντα πως θα αντιδράσουν οι καταναλωτές των λαϊκών στρωμάτων - ψηφοφόροι του Τραμπ; Μια ενδιάμεση λύση που εισηγήθηκαν μερικοί είναι να προσπαθήσει ο Τραμπ να προσελκύσει κινεζικά κεφάλαια για έργα υποδομής τα οποία άρχισε να υπόσχεται το επιτελείο του μετά την εκλογή…Θα χρειαστεί και εκεί μια ισορροπία ανάμεσα στην αλληλεξάρτηση των δυο οικονομιών [κάθε οικονομική κίνηση που θα απειλεί τα κινεζικά συμφέροντα θα έχει αυτονόητα αντίμετρα], το ότι εκφράζουν διαφορετικές θέσεις και δυναμικές, και τις υποσχέσεις του Τραμπ..








[1] Αν και η μεγάλη πλειοψηφία των δημοσκοπήσεων έδειχνε σαφή νικητής Χιλαρυ, υπήρξε επίσης μια ανθεκτικότητα του Τραμπ στις επιθεσεις,και μετά από μια θεαματική υποχώρηση [ας πούμε 8%] επανερχόταν. Προς το τέλος της προεκλογικής περιόδου υπήρχε σαφής σμίκρυνση της διαφοράς – αλλά υπήρχε πάντα πρωτοκαθεδρία της Χίλαρυ.

[2] Trump’s Victory: Arrogance Defeated

[3] Βέβαια και αυτός υποσχέθηκε μείωση φορών για επαναπατρισμό κεφαλαίων.
[4] Και υπήρχε και μια πρακτική και ιστορική ειρωνεία. Ο Τραμπ  ήταν πλούσιος και από καταγωγή, ενώ η Χίλαρυ έκανε τα ό,ποια λεφτά της μετά την συμμετοχή της στην πολιτική – και ίσως και αυτό να λειτούργησε συνειρμικά εναντίον της.
[5] Οι γυμνές φωτογραφίες της Μελάνια Τραμπ λειτούργησαν με αμφισημία σε αυτό το πλαίσιο. Από την μια ήταν εμφανές ότι οι επιλογές του Τραμπ δεν ακολουθούσαν τις «συντηρητικές αξίες» - και άφηναν ένα άνοιγμα στους μη συντηρητικούς.. Στους οπαδούς του Τραμπ πάντως εμφανίστηκε και ως «προστάτιδα της γυναίκας και της οικογένειας»..


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου