9 Οκτ 2016

Η Γενική Απεργία των γυναικών στην Πολωνία, η μαζική αποχή από το ρατσιστικό δημοψήφισμα στην Ουγγαρία….



Οι κινητοποιήσεις των γυναικών στην Πολωνία ενάντια στον νόμο που θα απαγόρευε απόλυτα οποιαδήποτε μορφή διακοπή κύησης άφησαν άφωνη και την κυβέρνηση της δεξιάς, αλλά και άνοιξε και το σκηνικό για τις υπόγειες μεταμορφώσεις στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες σχεδόν 25 χρόνια από την ανατροπή του κρατικού/υπαρκτού σοσιαλισμού. Η προσφυγική κρίση δημιούργησε ένα ενδιαφέρον κοινό ανατολικοευρωπαϊκό μπλοκ ενάντια στην αποδοχή μεταναστών [από τον σοσιαλδημοκράτη της Σλοβακίας μέχρι τον ακροδεξιό της Πολωνίας] το οποίο επικάλυψε τις διαφοροποιήσεις που υπήρχαν και υπάρχουν τόσο ανάμεσα σε αριστερά και δεξιά, όσο και σε σχέση με την δυτική Ευρώπη [και την Ρωσία]… Ήδη οι διαφοροποιήσεις φάνηκαν την εποχή της κρίσης που ακολούθησε το πραξικόπημα του 2014 και την εξέγερση των ανατολικών περιοχών που ακολούθησε. Σε αυτό το πλαίσιο, η Πολωνία είναι και μια χώρα με ένα κάποιο συμβολικό βάρος, λόγω της Αλληλεγγύης της δεκαετία του 1980, της στήριξης από την δυτική διανόηση κοκ. 25 χρόνια μετά η αναχρονιστική νοοτροπία που ήταν στη ιδεολογική βάση της ηγεμονικής επίδρασης της καθολικής εκκλησίας στην αντί-σοσιαλιστική αντιπολίτευση, φαίνεται πια κραυγαλέα. Η προσπάθεια έλεγχου του Ανώτατου δικαστηρίου είναι απλώς μια από τις διάφορες κινήσεις αυταρχισμού της δεξιάς. Μια άλλη είναι η απόπειρα έλεγχου των ΜΜΕ. Και αυτή η κυβέρνηση δεν έχει καν πλειοψηφία ακόμα και στους ψήφους – απλώς κυβερνά με ένα ποσοστό κάτω του 40% λόγω εκλογικού συστήματος. Αλλά λειτουργεί με ένα απολυταρχικό τρόπο όπως αρμόζει στην πολωνική καθολική εκκλησία που ελάχιστα μεταμορφώθηκε από τον ψυχρό πόλεμο.

Η ίδια η πρακτική της απεργίας και των μαζικών συγκεντρώσεων θυμίζει και τις πρακτικές των δύο προηγούμενων ιστορικών γυναικείων κινημάτων [σουφραζέτων για την ψήφο, φεμινίστριες δεκαετίας 60-70 για το δικαίωμα στο σώμα και την συνολική ισότητα με αναγνώριση της διαφορετικότητας]. Το πιο άμεσο πρότυπο ήταν η απεργία γυναικών το 1975 στην Ισλανδία που άνοιξε τον δρόμο στην εκλογή μιας γυναίκας προέδρου. Σήμερα οι γυναίκες της Πολωνίας άνοιξαν ένα δρόμο ανατολικά που δεν πάει στο παρελθόν. Και ούτε καν οι θεούσες δεν βγήκαν να διαμαρτυρηθούν – προφανώς, η οργή ήταν διάχυτη και στα δεξιά… Η Πολωνία, επί σοσιαλισμού, ήταν μια χώρα με αρκετά ανεκτική παροχή δικαιώματος για έκτρωση, από την δεκαετία του 1950  παρά τις αντιδράσεις της εκκλησίας – και μάλιστα στις περιπτώσεις για διεκδίκηση έκτρωσης περιλαμβανόταν και οι «συνθήκες ζωής».  Και η Πολωνία ειρωνικά ήταν, μετά το 1956, που χαλάρωσε ο αυταρχικός νόμος του μεσοπόλεμου [το καθεστώς του οποίου είναι πρότυπο για την νυν πολωνική κυβέρνηση] η Πολωνία ήταν ο χώρος όπου πήγαιναν γυναίκες από άλλες χώρες για να προβαίνουν σε διακοπή κύησης νόμιμα…

Η κομβική σημασία του ζητήματος της διακοπής κύησης
Το ζήτημα της διακοπής κύησης είναι νευραλγικό για την απελευθέρωση των γυναικών όπως το έθεσε με σαφήνεια το φεμινιστικό κίνημα την δεκαετία του 1970. Αν η γυναίκα δεν έχε το δικαίωμα να αποφασίσει για ένα έμβρυο που αναπτύσσεται στο εσωτερικό του σώματος της, τότε προφανώς ούτε το δικαίωμα της στην ηδονή είναι ανεχτό [οφείλει να προσέχει] ούτε και κατοχύρωση του δικαιώματος έστω να αναγνωριστεί κάποια σαν θύμα βιασμού [ο νέος νόμος θα απαγόρευε την διακοπή κύησης ακόμα και περιπτώσεις βιασμού]. Και αυτές οι αντιλήψεις δεν είναι απλά ακραίες – είναι μέρος μιας συντηρητικής τάσης στον καθολικό κόσμο [σε αντίθεση λ.χ. με τον νυν λατινοαμερικάνο Πάπα, ο οποίος σαφώς έχει διαφορετική εστίαση, ευαισθησία και κατεύθυνσης ιστορικά]. Και οι αντιστάσεις που ήρθαν ,πολιτικά μιλώντας, αρχικά από την αριστερά και τους φιλελευθέρους του κέντρου, διαχύθηκαν σε βαθμό, που ξαφνικά οι συντηρητικοί βρέθηκαν μπροστά στο φάντασμα μιας πραγματικής γενικής απεργίας από τα κάτω [και αυτού είδους οι κινητοποιήσεις εξέφραζαν και τους μηχανισμούς του δρόμου με βάση τους οποίους γινόταν αλλαγές ηγεσίας και επί σοσιαλισμού – έτσι άλλαξε ηγεσία λ.χ. και την δεκαετία του 1950 [1956] και 1970 [1971]..

Το πολιτικό σκηνικό στην μετα-σοσιαλιστική Πολωνία
Το πολιτικό σκηνικό την περασμένη δεκαετία διαμορφώθηκε σε ένα τρι-πολικό άξονα με την αριστερά να δυσκολεύεται να συσπειρωθεί η και να προβάλει την συνολική της ιδεολογική εικόνα. Αμέσως μετά την ανατροπή του σοσιαλισμού, οι αριστερά [ το μεταλλαγμένο κομμουνιστικό σε σοσιαλδημοκρατικό κόμμα σε συνεργασία με ένα αγροτικό κόμμα επίσης από την εποχή του σοσιαλισμού] κυβέρνησε ξανά για δύο θητείες καθώς το χάος που ακολούθησε την άνοδο της αλληλεγγύης στην εξουσία ήταν πρωτοφανές – όπως και η κοροϊδία. Η συνδικαλιστική οργάνωση που υποσχόταν να διατηρήσει τη συλλογική ιδιοκτησία και να προστατεύσει του εργάτες μόλις ανέλαβε την εξουσία παρέδωσε τον δημόσιο πλούτο στις ιδιωτικοποιησεις και ξήλωσε τον σοσιαλισμό. Και οι ψηφοφόροι την έστειλαν για δύο θητείες σπίτι της. Η μεταλλαγμένη αριστερά, ουσιαστικά, προσπάθησε να οργανώσει την μετα-σοσιαλιστική κοινωνία σε κάποια μορφής σοσιαλδημοκρατικό σχήμα. Η βασική διάσταση που τους στήριζε [αφού δεν ετίθετο πια θέμα επιστροφής στο σοσιαλισμό] ήταν ακριβώς η αντιπαράθεση με τους συντηρητικούς του καθολικισμού.. Την δεκαετία του 2000 και μετά εμφανίστηκε ένα διαφοροποιημένο, από την συντηρητική δεξιά, κέντρο, το οποίο πρόβαλε επίσης την διαφοροποίηση από την συντηρητική δεξιά, αλλα, έστω και προσεγμένα, προσπάθησε να προωθήσει νέες νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Μετά από μια περίοδο διακυβέρνησης [και με την στήριξη του συρρικνωμένου αριστερού κόμματος] επανήλθε η δεξιά – με χειρότερες διαθέσεις. Το ειρωνικό στην όλη πολιτική εικόνα είναι το γεγονός ότι οι συντηρητικοί ουσιαστικά υιοθετούν τις θέσεις της αριστεράς για προστασία της κοινωνίας από την αγορά, ενώ οι κεντρώοι υιοθετούν την αντίθεση [ιστορική και ιδεολογική] της αριστεράς απέναντι στο συντηρητικό κλίμα του καθολικισμού. Έτσι, η αριστερά είναι εγκλωβισμένη με την ατζέντα της διασπασμένη να προβάλλεται από το θέαμα σαν εναλλακτικές επιλογές…

Η γενική απεργία γυναικών και οι ιστορικοί της απόηχοι…
Σε αυτό το πλαίσιο, η γενική απεργία είχε ένα σαφή απόηχο του κλίματος του σοσιαλισμού – την κινητοποίηση των δρόμων. Αλλά και την επίκληση των δικαιωμάτων των γυναικών τα οποία ο σοσιαλισμός σαφέστατα προώθησε – και φυσικά, όπως και στις μουσουλμανικές κοινωνίες, ενάντια στην συντηρητική αντίληψη των καθολικών χριστιανών. Η ίδια η πρακτική της απεργίας και των μαζικών συγκεντρώσεων θυμίζει και τις πρακτικές των δύο προηγούμενων ιστορικών γυναικείων κινημάτων [σουφραζέτων για την ψήφο, φεμινίστριες δεκαετίας 60-70 για το δικαίωμα στο σώμα και την συνολική ισότητα με αναγνώριση της διαφορετικότητας]. Το πιο άμεσο πρότυπο ήταν η απεργία γυναικών το 1975 στην Ισλανδία που άνοιξε τον δρόμο στην εκλογή μιας γυναίκας προέδρου. Σήμερα οι γυναίκες της Πολωνίας άνοιξαν ένα δρόμο ανατολικά που δεν πάει στο παρελθόν. Και ούτε καν οι θεούσες δεν βγήκαν να διαμαρτυρηθούν – προφανώς, η οργή ήταν διάχυτη και στα δεξιά… Η Πολωνία, επί σοσιαλισμού, ήταν μια χώρα με αρκετά ανεκτική παροχή δικαιώματος για έκτρωση, από την δεκαετία του 1950  παρά τις αντιδράσεις της εκκλησίας – και μάλιστα στις περιπτώσεις για διεκδίκηση έκτρωσης περιλαμβανόταν και οι «συνθήκες ζωής».  Και η Πολωνία ειρωνικά ήταν, μετά το 1956, που χαλάρωσε ο αυταρχικός νόμος του μεσοπόλεμου [το καθεστώς του οποίου είναι πρότυπο για την νυν πολωνική κυβέρνηση] η Πολωνία ήταν ο χώρος όπου πήγαιναν γυναίκες από άλλες δυτικες χώρες για να προβαίνουν σε διακοπή κύησης νόμιμα, σε υγείες συνθήκες, και σε οικονομικά χαμηλή τιμή. Μέσα στις νομοθεσίες ανατροπής του σοσιαλισμού ήταν και η κατάργηση εκείνου του καθεστώτος για την επιλογή στις εκτρώσεις.. Και όσον αφορά τον ρόλο των γυναικών στις απεργίες αξίζει να αναφέρει κανείς την απεργία των γυναικών εργατριών του Λοτζ της περιόδου 1970 -71, μια καθοριστική στιγμή στις τότε εξελίξεις.

Η σιωπηλή δυσφορία στην Ουγγαρία
Αυτή η στιγμή μετάλλαξης των υπόγειων παραδόσεων της ανατολικής Ευρώπης, αξίζει να καταγραφεί, όπως και οι εξεγέρσεις στις Λεκές Δημοκρατίες της Ανατολικής Ουκρανίας. Ένα ενδιαφέρον σύμπτωμα ήταν και η μαζική αποχή από το ρατσιστικό δημοψήφισμα για του μετανάστες στην Ουγγαρία. Ψηφίσαν λιγότεροι από 40% [αναφέρθηκε ο αρμός 38%]. Γενικά στην Ανατολική Ευρώπη δεν υπάρχουν ψηλά ποσοστά ψηφοφόρων τα τελευταία χρόνια. Αλλά Ορμπάν, ο δεξιός ηγέτης της Ουγγαρίας, και οι ακροδεξιά που είναι επιπρόσθετο κόμμα, ξεπερνούσαν στις εκλογές το 50% και το αντιμεταναστευτικό είναι θέμα αχνής και για τα δυο κόμματα και για τα θεάματα που κατασκευάζουν – για τον Ορμπάν εκτός από ρατσιστική ρητορική για ψήφους από την ακροδεξιά, είναι και μια ακόμα κίνηση διεκδίκησης αυτονομίας από το Βερολίνο. Άρα το λιγότερο που περίμεναν θα ήταν άνω του 50%. Και ελέγχουν και την πλειοψηφία των ΜΜΕ. Και όμως, εμφανώς 60+% θεώρησαν μη σημαντικό το θέμα το οποίο προσπαθήσει να αναδείξει ο Ορμπάν. Ήδη και η δική του κυβέρνηση αντιπωπιζεί, όπως και Πολωνική, αυξανόμενη κριτική λόγω του αυταρχισμού της. Οι πιο πρόσφατες αντιδράσεις αφορούσαν απόπειρες επεμβάσεων στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Πολιτικά ο αντίπαλος πόλος στην δεξιά είναι η αριστερά, σε πολυδιάσπαση όμως, μετά από μια περίοδο όπου ανάλαβαν επίσης την μετάβαση από τον σοσιαλισμό σε ένα είδος σοσιαλδημοκρατικού μοντέλου, μετά το χάος που έφερε η πρώτη δεξιά κυβέρνηση μετά την ανατροπή του σοσιαλισμού. Όμως, η ουγγρική αριστερά μάλλον υποφέρει από ανάλογα πρόβλημα όπως εκείνα που οδήγησαν στην διάλυση του Πασοκ. Σε κάποια φάση το κόμμα, ίσως και υπό την επίδραση «του Σορός» [σαν φαινομένου ενός δικτύου παρά ενός ατόμου], όπως λέγεται, και την υιοθέτηση ενός είδους Μπλερισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, όμως η δεξιά, του Ορμπάν όταν επανήλθε στην εξουσία είχε την ευκαιρία να υφαρπάζει από την αριστερά και την παρεμβατική οικονομική πολιτική – ενώ η αριστερά φαινόταν απλώς να αναζητά.. Ευρώπη… Ο Ορμπάν  έκανε ότι θα έκανε μια αριστερή κυβέρνηση – καθυστέρησε την ένταξη στο ευρώ, βλέπωντας την κρίση, επέβαλε έλεγχο στις τράπεζες, και προωθεί ένα αυταρχικό μεν αλλά προστατευτικό μοντέλο. Η αδυναμία του, όπως και της δεξιάς γενικότερα, είναι η διάχυτη διαπλοκή.. που ήδη μυρίζει άσχημα, και όσο καταφεύγει σε επικλήσεις σε ακροδεξιούς τόνους [όπως για το μεταναστευτικό] είναι μάλλον προσπάθειες μετατόπισης από ουσιαστικά προβλήματα… Και την δυσφορία για την ανισότητα..


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου