10 Ιουλ 2016

Μέση ανατολή: όταν η Δύση παραδέχεται επίσημα ότι κάνει νέο-αποικιακές εισβολές με ψέματα, η ηχώ της παραδοχής στην καταστροφή που προκάλεσε η εισβολή στο Ιράκ, δεν επιβεβαιώνει μόνο την οριστική, πια, κρίση της δυτικής ηγεμονίας, αλλά ανοίγει και την πόρτα στην καταγραφή του ρευστού πεδίου που αφήνει πίσω του η παρεμβολή της βίας και του παρελθόντος στη διαδικασία του αραβικού εκμοντερνισμου





Η Μέση Ανατολή αλλάζει δραματικά. Αλλά στο παρόν στάδιο η κατεύθυνση της αλλαγής δεν είναι ευδιάκριτη. Το ισλαμικό κύμα που φαίνεται ακόμα να μονοπωλεί τις απόπειρες αλλαγής στην περιοχή οδηγεί σε μια διόγκωση της βίας, που απλώνεται πια σε ολόκληρη την Ασία και αγγίζει σαφώς και τη Δύση. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη όσον αφορά στην περιοχή, υπήρξε εν μέρει εξωτερική  -η παρουσίαση της έρευνας Chilcot στη Βρετανία, τεκμηριώνει και τους μηχανισμούς των χωρών που εμπλάκηκαν στην εισβολή στο Ιράκ, ότι ήταν και αδικαιολόγητη [με βάση τα όσα λέγονται τότε ως δικαιολογίες] αλλά και το ότι με βάση τις συνέπειες που ακολούθησαν ήταν μια καταστροφική κίνηση. Και για την ιρακινή κοινωνία, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή – της Μέσης Ανατολής, αλλά και της Ευρώπης που ζει πια με τον φόβο των επιθέσεων μαζικής καταστροφής, αλλά και τις αντιδράσεις από τα μεταναστευτικά ρεύματα.

Ιράκ: η νοσταλγία για τον Σαντάμ ως έκφραση της τραγωδίας που προκάλεσε η εισβολή
Όσον αφορά το ίδιο το Ιράκ αξίζει να αναφερθεί το σχόλιο του ατόμου το οποίο πρόβαλαν έντονα τα δυτικά ΜΜΕ – του ιρακινού που προσπαθούσε να γκρεμίσει μόνος του ένα άγαλμα του Σανταμ, στην κεντρική Βαγδάτη, πριν φτάσουν καν τα δυτικά στρατεύματα με τις κάμερες των ΜΜΕ για να στήσουν το τότε θέαμα.

"It wasn't like this under Saddam. There was a system. There were ways. We didn't like him, but he was better than those people." "Saddam never executed people without a reason. He was as solid as a wall. There was no corruption or looting, it was safe. You could be safe."

«Δεν ήταν έτσι υπό την διοίκηση του Σαντάμ. Υπήρχε ένα σύστημα τότε. Δεν μας άρεσε  Σαντάμ, αλλά ήταν καλύτερος από τους σημερινούς… ο Σαντάμ ποτέ δεν εκτελούσε ανθρώπους χωρίς λόγο. Ήταν σταθερός σαν τοίχος. Δεν υπήρχε διαφθορά ή λεηλασία. Υπήρχε ασφάλεια. 
Αυτή η νοσταλγία είναι ίσως η πιο εκφραστική δήλωση αποδοκιμασίας της εισβολής. Αν δει κανείς την μεγάλη εικόνα, αυτό που έκανε η εισβολή, και φαίνεται να ήταν συνειδητό σχέδιο των ΗΠΑ και των σύμμαχων τους, ήταν η επιστροφή της ιρακινής κοινωνίας σε ένα είδος αποικίας [αρχικά μάλιστα διορίστηκε και δυτικός διοικητής] με τον πληθυσμό διαχωρισμένο σε θρησκευτικές [σουνίτες, σιήτες] ή γλωσσικές/φυλετικές ομάδες [άραβες, κούρδοι] με στόχο να πολιτικοποιηθούν και να αντιπαραβληθούν πολιτιστικές ταυτότητες και να υποχωρήσει η ταυτότητα του ιρακινού πολίτη την οποία προωθούσε η κυβέρνηση του κόμματος Μπααθ, αλλά και των προηγούμενων εκομοντερνιστικών καθεστώτων, ιδιαίτερα όσων προέκυψαν μετά την ανατροπή του βασιλιά το 1958. Ο στόχος των ΗΠΑ ήταν, όπως σαφώς το έθεταν οι νεοσυντηριτικοιί τότε, να αποκτήσουν full spectrum dominance.  Με ένα πειθήνιο Ιράκ, θα έλεγχαν πια της πηγές ενέργειας στην Μέση Ανατολή, και θα μπορούσαν να ενισχύσουν την απομόνωση του Ιράν η και την ανατροπή του καθεστώτος εκεί [λεγόταν τότε ότι η Τεχεράνη θα ήταν η επόμενη μετά τη Βαγδάτη] και να καθορίζουν και το κόστος της ενέργειας παγκόσμια, ελέγχοντας έτσι και την ανάπτυξη της Κίνας, η οποία αναδυόταν τότε..

Η ιρανική αντίσταση οδήγησε στην τελική της ήττα την αμερικανική ηγεμονία, αλλά το τζίνι της βίας που έβγαλαν από το λυχνάρι της Ιστορίας οι αμερικανοί, διαχύθηκε σαν καταστροφικός ιός και στην τοπική κοινωνία και την περιοχή ευρύτερα
Όλα πήγαν στραβά. Οι ιρακινοί μπορεί να διαχωρίστηκαν σε σουνίτες και σιητες – και σε κούρδους – αλλα η μεγάλη πλειοψηφία αντιστάθηκε ηρωικά και στην εισβολή και στήριξε τις πολλαπλές μορφές της αντίστασης. Οι αμερικανοί κατέφυγαν τελικά το 2006, στην πιο αισχρή κίνηση απελπισίας – ενθάρρυναν ανοικτά την σύγκρουση σουνιτών και σιητών σαν μια προσπάθεια επιβίωσης των ίδιων μέσα από το διαίρει και βασίλευε. Όμως, η εικόνα της υπερδύναμης με τα όπλα που είναι ανίκητα κλπ, είχε καταρρεύσει. Ξηλώθηκε και μια κοινωνία, υπό εκμοντερνισμό, η ιρακινή, αλλά το τίμημα το πλήρωσε και το ηγεμονικό κράτος που προσπάθησε να επαναφέρει την αποικιοκρατία. Οι ΗΠΑ εκτέθηκαν και γιατί δεν μπορούσαν να επιβληθούν στρατιωτικά, αλλά και πολιτιστικά – μετά τις αποκαλύψεις για τα ψέματα της εισβολής, αλλά και για την βία, τα βασανιστηρια κρατουμένων κοκ που ακολούθησαν αναπόφευκτα την εισβολή και την αντίσταση. Και οι ΗΠΑ έπρεπε πια να παρακολουθούν την ίδια την υπό εισβολή χώρα να τους εξευτελίζει με το να συνάπτει σχέσεις με τον ιστορικό αντίπαλο των ΗΠΑ στην περιοχή, το Ιράν. Αντί να ανατρέψουν οι ΗΠΑ το καθεστώς στο Ιράν, του πρόσφεραν δώρο τελικά την Βαγδάτη. Αλλά και ιρακινός πατριωτισμός δεν χάθηκε επίσης, έστω και αν εκτελέστηκε ο Σαντάμ.. Έτσι, παρά τις ιδιόμορφες σχέσεις με το Ιράν, το κυρίαρχο κλίμα παρέμεινε έντονα αντί-αμερικανικό με μια επίσης έντονη δόση ιρακινού πατριωτισμού. Από την άλλη οι σουνίτες, η πιο κοσμική κοινότητα, μέχρι την εισβολή, αντιστάθηκε ηρωικά, και όταν η κοσμική αντίσταση του Μπαάθ, φάνηκε ότι δεν μπορούσε να βρει εξωτερική στήριξη, η κοινότητα άρχισε να στηρίζει τους ισλαμιστές με τα περίπλοκα δίκτυα τους στις μοναρχίες του κόλπου κοκ..

Η ανάδυση ενός πολιτικού ισλαμικού συντηρητισμού μετά τις δεκαετίες εκμοντερνιστικης κοσμικής ηγεμονίας, ξαφνικά διασταυρώθηκε με την βία, και την χρηματοδότηση της από τα υπόγεια δίκτυα των δυτικών και των εμιράτων-Σαουδαράβων
Έτσι, ξαφνικά δημιουργήθηκε αυτό που δεν υπήρχε – ένα δυναμικό ισλαμικό αντάρτικο στην Μέση Ανατολή με ιδεολογία τον σουννιτικο γουχαμπισμο της Σαουδικής Αραβίας. Ισλαμικά κινήματα προϋπήρχαν βέβαια, όπως η Χιζμπολαάχ των σιητών του Λιβάνου, και η Χαμάς των παλαιστινίων, αλλά καμία από τις δυο δεν είχε την ακραία και φανατική εκδοχή του γουαχαμπισμού. Έτσι, ενώ το Ισλάμ γενικά φαινόταν από το 1980 να επανέρχεται, σαν κυκλική αντίδραση, αλλά και ενσωμάτωση στον εκμοντερνισμό, που με τον χρόνο θα εναλλασσόταν με κοσμικές δυνάμεις στην ευρύτερη ιστορική διαδικασία της μεσανατολιτικής νεωτερικότητας [η Χαμάς και η Χιζμπολάχ όπως και το ιρανικό καθεστώς, είναι σαφώς επηρεασμένοι από τις διαδικασίες της νεωτερικότητας και τα κοσμικά καθεστώτα η κινήματα γύρω τους – σε αντίθεση με τον γουαχαμπισμό και την Σαουδική Αραβία], ξαφνικά η εισβολή στο Ιράκ, το μετέτρεψε και σε σύμβολο αντίστασης των μουσουλμάνων και ιδιαίτερα των αράβων, που έβλεπαν και βλέπουν την Παλαιστίνη σαν μια βαθιά ιστορική πληγή, αλλά και σαν ένα είδος υπενθύμισης ότι η Δύση τους θεωρεί κατώτερους από τους «κανονικούς» ανθρώπους. Θα ανεχόταν η Δύση τέτοια συμπεριφορά σε ένα πληθυσμό όπως αυτήν που πρέπει να ανέχονται οι παλαιστίνιοι; Και όσο ο εκμοντερνισμός προχωρεί τεχνολογικά και οι νεαροί άραβες της περιοχής βλέπουν τον κόσμο συγκριτικά, και κατανοούν το αδιέξοδο που τους έχει οδηγήσει από την μια η συμπεριφορά της Δύσης, και από την άλλη τα καθεστώτα των συντηρητικών μοναρχιών, η έκρηξη ήταν αναμενομενη..Τα καθεστώτα της συντηρητικής πτέρυγας του αραβικού κόσμου, έφτιαξαν μάλιστα και μηχανισμούς χρηματοδότησης και ενίσχυσης των ακραίων ισλαμιστών ελπίζοντας να τους στρέψουν ενάντια στους κοσμικούς τους αντίπαλους – αυτό έκαναν με επιτυχία στην Λιβύη το 2011, όταν χωρίς ντροπή, η Δύση, βομβάρδιζε ένα κοσμικό καθεστώς για να βοηθήσει στρατιωτικά τους ισλαμιστές να ανατρέψουν τον Καντάφι…Η επόμενη κίνηση ήταν η Συρία αλλα εκεί δεν τα κατάφεραν…

Το ισλαμικό κύμα με αυτήν την έννοια είναι προϊόν και των εξελικτικών διαδικασιών στο αραβικό κόσμο, αλλα και ένας μηχανισμός τον οποίο έστησαν αρχικά οι δυτικοί σε συνεργασία με τους Σαουδάραβες, για να αντιμετωπίσουν τα αριστερά [στο Αφγανιστάν] ή απλώς κοσμικά σοσιαλδημοκρατικά καθεστώτα [Ιράκ, Λιβύη, Συρία] όσον αφορά στην ανακατανομή του πλούτου, στον αραβικό κόσμο.. Ο τρόπος με τον οποίο μερικές αρχικές διαδηλώσεις το 2011 διογκώθηκαν στην Συρία και την Λιβύη [για να ανατραπούν κοσμικά καθεστώτα], ενώ θάφτηκαν στην Ιορδανία, το Μαρόκο, το Μπαχρέιν κοκ, είναι εκφραστικό. Η δήθεν «αραβική άνοιξη» ήταν το θεαματικό πραξικόπημα που έστησαν τα δυτικά ΜΜΕ [σε συνεργασία με εκείνα του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας] για να χειραγωγήσουν τις κινητοποιήσεις που διαχύθηκαν μετά την αυθόρμητη κοσμική εξέγερση στην Τυνησία και τις πρώτες αριστερίζουσες κινήσεις στην Αίγυπτο..

Μορφές αντίστασης: η πρώτη επιτυχία στην αντιμετωπιση του ισλαμισμού στη Συρία – αλλά η ισλαμική βία είναι πια καταλύτης από μόνος του για την κρίση ηγεμονίας στην περιοχή..
Όμως, σήμερα οι ισλαμιστές είναι πια μια αυτόνομη μορφή βίας που δεν ελέγχεται. Ανατρέπει καθεστώτα και στην Δύση και προκαλεί διάχυτο φόβο παντού πια. Αλλά στον αραβικό κόσμο έχει αρχίσει επιτέλους, μετά τη σαρωτική ισλαμική επίθεση που εξαπολύθηκε από τον Μάρτιο του 2011 [όταν εμπλάκηκε η Δύση για ανατροπή στην Λιβύη, ενώ η Σαουδική Αραβία έστελλε στρατό για καταστολή στο Μπαχρέιν], να διαφαίνεται και η αντίσταση.. Η άμυνα της συριακής κοινωνίας, με την ρωσική βοήθεια από το 2015, ήταν η πρώτη κοσμική νίκη στην περιοχή… Και η εμφάνιση ενός κοσμικού κουρδικού κινήματος που δεν είναι απόλυτα εξαρτώμενου από την Δύση, όπως στο Ιράκ, είναι επίσης ελπιδοφόρο.. Όπως και η κοσμική δυσφορία μερίδας των πολιτών και της νεολαίας σε διάφορες αραβικές χώρες [Ιράκ, Αίγυπτος, Ιορδανία, Μαρόκο]  που είναι ακόμα αιχμάλωτες ανάμεσα στην ισλαμική βία και τα συντηρητικά καθεστώτα..

Αλλά όπως και η ιρακινή αντίσταση δεν οδήγησε μεν σε συγκροτημένη νίκη της ιρακινής κοινωνίας, αλλά κατάφερε να νικήσει τις ΗΠΑ, έτσι και η ισλαμική βία, ανεξέλεγκτη πια, είναι ένα μήνυμα που προδιαγράφει τις αλλαγές στην περιοχή..

Οι νέες περιφερειακές δυνάμεις μετά την σύντομη ηγεμονία των ΗΠΑ [1990 – 2014]: Ιράν, Τουρκία
Το Ιράν μέσα από το αυτό το χάος κατάφερε να βγει νικητής απέναντι στις δυτικές κυρώσεις και να γίνει ένα σημαντικός περιφερειακός παίκτης, με τις εσωτερικές του διαδικασίες να μην εξαρτώνται πια από τις δυτικές παρεμβάσεις…

Στην Τουρκία, αντίθετα, υπήρξε μια οπισθοχώρηση. Το κίνημα που εξέφρασε ο Ερντογαν, όταν βρέθηκε αντιμέτωπο με την εκλογική ήττα το 2015, κατέφυγε τελικά στην πρακτική της χειραγώγησης με λουτρό αίματος. Διότι την αναζωπύρωση του κουρδικού φάνηκε να την προκαλεί σκόπιμα ο Ερντογάν για να αποκτήσει τις εξουσίες που ήθελε. Έτσι η Τουρκία, παραμένει μια δημοκρατία μεν, αλλά με το όπλο παρά πόδας. Μια κοινωνία διχασμένη.. Αλλά ταυτόχρονα είναι σαφές ότι η Τουρκία φεύγει πια οριστικά από την εξάρτηση από τη Δύση. Η θεαματική αντιπαραθεση και αποκλιμάκωση με την Ρωσία, δείχνει ότι  Ερντογάν [αλλά και οι αντίπαλοι όταν έρθουν στην εξουσία] δεν θα κοιτάζουν πια δουλοπρεπώς στη Δύση για έγκριση.. Θα προχωρούν μεν οι διαπραγματεύσεις, αλλά είναι πια σαφές ότι η ΕΕ δεν μπορεί να περάσει έγκριση τούρκικης ένταξης, ενώ το πρότυπο μια ειδικής σχέσης, την οποία ενδεχομένως να έχει και η Βρετανία, μπορεί να είναι το εναλλακτικό πρότυπο.. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία θα αναζητεί πλέον σύμμαχους και σχέσεις εκτός Δύσης... Είναι η πρώτη φορά μετά από 2 αιώνες που οι μη δυτικοί μπορούν να έχουν πια αυτόνομες συμμαχίες στην περιοχή.... Και τα κινήματα των δρόμων, και της αριστερής κοσμικότητας, στην Τουρκία δείχνουν μια ελπίδα που αργά ή γρήγορα θα απλωθεί [και θα διασταυρωθεί με ανάλογα κινήματα] σε όλη την Μέση Ανατολή.. Ίσως η Τουρκία, έστω και στην παρούσα συγχυσμένη συγκυρία να είναι ένας χώρος που μπορεί να εμπνεύσει στο μέλλον…

Η χώρα που μπορεί να επανέλθει σαν παίκτης στην περιοχή, είναι ενδεχομενως η Αίγυπτος, αλλά προς το παρόν είναι εγκλωβισμένη, όπως ήταν και η Αλγερία για χρόνια, στην εσωτερική πια διαμάχη, ισλαμιστών – κοσμικών με τον στρατό να λειτουργεί υπέρ των δευτέρων.. Και την δημοκρατία που ήταν ο στόχος των διαδηλωτών των αρχών του 2011, να είναι εγκλωβισμένη ανάμεσα στους ισλαμιστές και τον στρατό…

Το παρελθόν τρομάζει, καθώς κοιτάζει το μέλλον: Σαουδική Αραβία, Ισραήλ
Από την άλλη, τα εμιράτα με την Σαουδική Αραβία έχουν, πια, να αντιμετωπίσουν μια περιοχή στην οποία το διακρατικό σύστημα ελέγχου, και η εξωτερική ηγεμονία, φαίνεται να έχει καταρρεύσει, εν μέρει και λόγω των δικών τους ενεργειών – και άρα δεν μπορούν πια να ελπίζουν ότι οι ΗΠΑ, ή κάποια συμμαχία δυτικών θα επιβάλει, εκ μέρους τους, τα συμφέροντα τους, ενώ εκείνοι θα είναι σε υπόγεια συμμαχία με το Ισραήλ. Η Μέση Ανατολή είναι ακυβέρνητη – και η αναγκαστική αποχώρηση του Καμερον, του ανθρώπου που έτρεξε με τον Σαρκοζί να στήσουν το θέαμα της επέμβασης στη Λιβύη, είναι εκφραστική των συνεπειών μιας ολόκληρης πολιτικής που τώρα επιστρέφει σαν μπούμερανγκ στους δυτικούς διοργανωτές της. Το ίδιο συμβαίνει και με την           Σαουδική Αραβία.

Ανάλογη είναι και η απομόνωση του Ισραήλ, που οδηγείται πια σε μια μονοδιάστατη εστίαση στο εσωτερικό, στη ικανοποίηση των πιο ακραίων και συντηρητικών τάσεων, για να εξασφαλίζει πλειοψηφία ο Νετανιάχου.. Οι Παλαιστίνιοι είναι και θα είναι η πληγή για τους άραβες, αλλά είναι και η ωρολογιακή βόμβα για το Ισραήλ.. Και ως παρουσία και σαν συμβολο.. Αν το δει κανείς πολιτιστικά είναι σχεδόν τρομακτικό τι κατασκευάζει ο σημερινός φανατισμός στο Ισραήλ, για τους εβραίους του μέλλοντος: αν τα ολοκαύτωμα των ναζί ήταν για τις τελευταίες δεκαετίες η νομιμοποίηση των ισραηλινών για όσα έκαναν στους παλαιστίνιους, είναι να απορεί κανείς, πως θα ερμηνεύονται στο μελλον όλα αυτά τα καθημερινά εγκλήματα των ισραηλιτικών αρχών εναντίον των παλαιστινίων.. Θα κουβαλάνε οι εβραίοι του μέλλοντος τις ενοχές των γερμανών μετά το 1945 λόγω των εμμονών των νυν ηγετών του Ισραήλ; Η ελπίδα, βέβαια, παραμένει ότι η αλλαγή θα έρθει από κοσμικά μη – βιαία κινήματα.. και από το εσωτερικό του Ισραήλ.. Αλλά τώρα πια που η βία του φανταμενταλισμού έχει σπάσει το όριο, και νομιμοποιεί την μαζική βία, είναι τρομακτικό να σκεφτεί κανείς πως θα εκφραστεί η βιαία εκδίκηση στο μέλλον, αν δεν υπάρξει σύντομα αντιμετώπιση του παλαιστινιακού..

Το τέλος της ηγεμονίας και οι συνέπειες των πρακτικών

Ο Σαντάμ απλώς εκτόξευσε μερικούς πύραυλους  ενάντια στο Ισραήλ, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν απειλούσε.. αλλά και οι δυο μιλούσαν και απευθύνονταν και στην δυτική κοινή γνώμη.. Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι έχουμε πια μια βιαία κίνηση που δεν ενδιαφέρεται να εξηγήσει την βία της – απλώς την χρησιμοποιεί για να προκαλεί.. Και την ενδιαφέρει περισσότερο η καταστροφή που προκαλεί παρά να πείσει.. Αυτή είναι μια πρακτική που δεν υπήρχε προηγουμένως.. Και αν δεν αντιμετωπιστούν τα ανοιχτά μέτωπα που πυροδοτούν αυτό το μίσος, δεν θα υπάρχουν ούτε σύνορα για να εμποδίσουν, την διάχυση της βίας.. Αυτο είναι το θλιβερό μήνυμα της ισλαμικής βίας που διοχέτευσαν στην αραβική κοινωνία οι εξωτερικές εμβάσεις και οι προσπάθειες των συντηρητικών [σύμμαχων και της Δύσης και του Ισραήλ] να εμποδίσουν τον εκμοντερνισμό για να διατηρήσουν τους άραβες σε συνθήκες ημί-ιθαγενών υπό αποικιοκρατία.. Ήταν μια επίσης αδιέξοδη κίνηση, όπως η αμερικανική απόπειρα για επέμβαση στο Ιράκ.. Όπως εκείνη η αποτυχία σφράγισε το τέλος της δυτικής ηγεμονίας στην περιοχή οριστικά, με την άνοδο τοπικών περιφερειακών δυνάμεων [Ιράν, Τουρκία], αλλά και την επιστροφή της Ρωσίας σαν power broker, έτσι και η βία των ισλαμιστών που ξεκίνησαν από την καταστροφή του Ιράκ, δημιουργεί σε ένα ανεξέλεγκτο πια πλαίσιο πολιτικών, και πολεμικών, πρακτικών… Και η Δύση δεν μπορεί πια να ελπίζει ότι θα κάνει εκστρατείες και απλά θα αφήνει ερείπια φεύγωντας.. Τα ερείπια πια κυνηγούν τους δημιουργούς τους.. και αναπαράγονται.. Με αυτήν την έννοια η Μέση Ανατολή δεν είναι πια εξωτερική – αλλά μέρος του όλου…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου