10 Ιουλ 2016

Η μεταμόρφωση της Λατινικής Αμερικής και η μεταβατική περίοδος εμπέδωσης της ηγεμονίας: η αντεπίθεση των ΗΠΑ και της τοπικής δεξιάς μετά το κόκκινο-ροζ κύμα της περιόδου 2000 – 2014, οι αψιμαχίες και οι ισορροπίες





Η λατινική Αμερική σαν συγκριτικό παράδειγμα μιας περιοχής που δεν είχε δυτικές-βόρειες επεμβάσεις, και άρα είχε δραματική πρόοδο [και πολιτικά-δημοκρατικά και οικονομικά-αναδιανομή του πλούτου] την περίοδο που ξηλωνόταν βιαία, με επεμβάσεις, η Μέση Ανατολή
Η λατινική Αμερική υπήρξε η περιοχή όπου η παγκόσμια αριστερά είδε τα όνειρα της να ανθίζουν στις αρχές της νέας χιλιετιρίδας.. Ιδιαίτερα μετά την αντίσταση στο πραξικόπημα εναντίον του Τσάβεζ το 2002 [που σηματοδότησε και μια ήττα των επεμβάσεων των ΗΠΑ στην περιοχή] οδήγησε σε μια σαρωτική αλλαγή στην περιοχή. Εν μέρει η αλλαγή ήταν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα των χαλαρώσεων των αυταρχικών καθεστώτων – και άρα της ανάδυσης της αριστεράς που είχε αγωνιστεί για δεκαετίες για τον εκδημοκρατισμό και στην αλλαγή έμφασης στην οικονομίας με στόχο την ανακατανομή του πλούτου… Αλλά και την πολιτιστική έμφαση της αριστεράς στον πλουραλισμό.. Και αυτή η διάσταση της λατινοαμερικάνικης αριστεράς, την έκανε και πιο ανοικτή στο νέο μεταμοντέρνο λόγο της παγκόσμιας αριστεράς…

Αν συγκρίνει κανείς τις αλλαγές στην λατινική Αμερική αλλαγή, με ότι ακολούθησε στον αραβικό κόσμο με την εισβολή στο Ιράκ, θα έχει ίσως την καλύτερη συγκριτική διαφορά.. Η λατινική Αμερική έκανε τεράστια βήματα στην εμπέδωση δημοκρατικών θεσμών, αλλά και στην μείωση της ανισότητας. Αντίθετα, στον αραβικό κόσμο, η εισβολή οδήγησε σε οπισθοδρόμηση, με εγκατάλειψη της ταυτότητας του πολίτη, για προ-νεωτέρικες ταυτότητες [θρηκευστικες, φυλετικές κοκ], και το ξήλωμα των καθεστώτων πρόνοιας όπου είχαν δημιουργηθεί…

Το κόκκινο ροζ κύμα απλώθηκε και δεν μπορούσε να ελεγχθεί και διότι οι ΗΠΑ ήταν απασχολημένες στην Μέση Ανατολή. Αλλά και γιατί με βάση την Βενεζουέλα, αλλά και την ιστορική αύρα της μνήμης των αγώνων του παρελθόντος, οι λατινοαμερικάνοι είχαν πια και την εικόνα της αλλαγής – αλλά και την στήριξη από περιφερειακές δυνάμεις… Και η παγκόσμια κρίση του 2007 - 08 έδωσε νέα ώθηση στην λατινοαμερικάνικη αριστερά, αφού ένα μέρος των δυτικών κεφαλαίων άρχισε να επενδύεται στις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και γιατί οι ΗΠΑ δεν ήταν σε φάση παρέμβασης.. Μάλιστα ο Ομπάμα επικροτούσε και τις σοσιαλδημοκρατικές πρακτικές, όπως του Λούλα στην Βραζιλία…

Αν συγκρίνει κανείς τις αλλαγές στην λατινική Αμερική αλλαγή, με ότι ακολούθησε στον αραβικό κόσμο με την εισβολή στο Ιράκ, θα έχει ίσως την καλύτερη συγκριτική διαφορά.. Η λατινική Αμερική έκανε τεράστια βήματα στην εμπέδωση δημοκρατικών θεσμών, αλλά και στην μείωση της ανισότητας. Αντίθετα, στον αραβικό κόσμο, η εισβολή οδήγησε σε οπισθοδρόμηση, με εγκατάλειψη της ταυτότητας του πολίτη, για προ-νεωτέρικες ταυτότητες [θρηκευστικες, φυλετικές κοκ], και το ξήλωμα των καθεστώτων πρόνοιας όπου είχαν δημιουργηθεί…

Όμως, η αποχώρηση των ΗΠΑ από ην προσπάθεια ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή, αλλά και η απόσυρση κεφαλαίων από τον αναπτυσσόμενο κόσμο, ως μέρος των ευρύτερων εξελίξεων στην παγκόσμια οικονομία, αναπόφευκτα θα άνοιγε την πόρτα για την αντεπίθεση των ΗΠΑ [σε συμμαχία με τους συντηρητικούς στην ίδια την λατινική Αμερική] για ανακατάληψη θέσεων..

Η αντεπίθεση των ΗΠΑ και της λατινοαμερικάνικης δεξιάς στην Βενεζουέλα.. Προσπαθώντας να εκμεταλλευτούν την συγκυρία σε ένα κλίμα που μυρίζει ένταση..
Ένας βασικός στόχος σε όλη αυτήν την περίοδο υπήρξε η Βενεζουέλα.. Ο θάνατος του Τσάβεζ, η πτώση τις τιμής του πετρελαίου [εν μέρει προϊόν κινήσεων και στις ΗΠΑ αλλά και από την Σαουδική Αραβία ως προσπάθεια εκβιασμού της Ρωσίας στο συριακό] οδήγησαν σε κρίση. Η αντιπολίτευση που εκφράζει και ένα μεγάλο μέρος της τοπικής αστικής τάξης, ήταν ούτως ή άλλως σε ένα μόνιμο σχεδόν οικονομικό πόλεμο με τον Τσάβεζ και τα κίνημα που τον στήριζε.. Η επιτυχία της αντιπολίτευσης στις βουλευτικές εκλογές [κάτι που θα γινόταν ενδεχομένως κάποτε αλλά τώρα συνέβηκε σε συνθήκες οικονομικής κρίσης] έχει ανοίξει σαφώς ένα έντονο μέτωπο στο εσωτερικό της χώρας. Το πρακτικό ερώτημα είναι, αν η αντιπολίτευση μπορεί να σεβαστεί το σύνταγμα – ή αν η χώρα θα οδηγηθεί σε ευρύτερη κρίση.. Η απόπειρα ανατροπής του προέδρου Μαδουρο, διάδοχου του Τσάβεζ, είναι το ανοιχτό ζήτημα της περιόδου.. Από την μια η αντιπολίτευση προσπαθεί να οξύνει την κρίση, φοβούμενη ότι μπορεί η παροδική της φάση/συγκυρία [πως λ.χ. το ότι λόγω ανομβρίας υπήρχαν διακοπές στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος που παράγεται από ανανεώσιμες πηγαίε ενέργειας] να μειωθεί σε ένταση, ενώ από την άλλη οι τσαβίστας προσπαθούν ακριβώς να αποφύγουν την ένταση της κρίσης, και να κερδίσουν χρόνο για να μπορούν να διεκδικήσουν το ιστορικό άλμα που έχουν επιτύχει, χωρίς να επισκιάζεται από τις συγκυρίες της στιγμής…

Το μιντιακό και νομικοφανές πραξικόπημα στη Βραζιλία και η αντίσταση – τώρα αντιδρούν και οι θεσμοί, και οι πραξικοπηματίες βρίσκονται επίσης στο μάτι του κυκλώνα
Η επόμενη επίθεση έγινε στη Βραζιλία – αν και προοίμιο της ήταν και το πραξικόπημα στην Ονδούρα, όπου επεμβηκε ο στρατός και ανέτρεψε ένα δημοκρατικά εκλελεγμένο πρόεδρο για να μην μπορέσει να εισηγηθεί αλλαγές στο σύνταγμα που θα επέτρεπαν πιο δημοκρατική συμμετοχή. Στη Βραζιλία, το κυβερνών κεντροαριστερό κόμμα, δεν ήταν σαφώς τόσο ενοχλητικό, όσο ο Τσάβεζ. Όμως η Βραζιλία, λόγω μεγέθους, αλλά και συμμετοχής στους BRICS, ήταν επίσης στόχος. Και οι συνεχείς εκλογικές επιτυχίες της αριστεράς εμφανώς ενοχλούσαν. Εδώ το πραξικόπημα έγινε μέσω των ΜΜΕ και νομικών μηχανισμών. Ο στόχος και πάλι είναι να ανατραπεί η δημοκρατικά εκλεγμένη πρόεδρος, η Ν. Ρολτσσεφ. Η διαδικασία αποπομπής της συνεχίζεται μεν, αλλά φαίνεται ότι υπάρχει πια και θεσμική αντίσταση. Ήδη μερικοί από τους υπουργούς της [πραξικοπηματικής θα μπορούσε να πει κάποιος] κυβέρνησης, έχουν αναγκαστεί να παραιτηθούν μετά από αποκαλύψεις για συμμετοχή τους στο σκάνδαλο μιζών [ενώ η Ρούσσεφ δεν κατηγορήθηκε καν για εκείνο τα θέμα]. Φαίνεται από την γενική εισαγγελία, αλλά και εν μέρει από το Ανώτατο υπάρχουν πλέον πιέσεις για να αποκαλυφθούν και τα συμφέροντα όσων συμμετείχαν στο πραξικόπημα. Ο τελευταίος που βρέθηκε στο φως της δημοσιότητας ήταν ο πρόεδρος της βουλής που ήταν πρωταγωνιστής στη διαδικασία αποπομπής της Ρούσσεφ – αναγκάστηκε να παραιτηθεί και θα διερευνηθεί για μίζες τις οποίες διοχέτευε σε λογαριασμούς στην Ελβετία… Και ανάλογες κατηγορίες [για χρηματοδότηση του κόμματος του από μίζες] υπάρχουν και για τον πρόεδρο του πραξικοπήματος, τον Τεμέρ.. Οι σύμμαχοι των «νομικών χεριών» των ΜΜΕ..

Και ίσως πολύ πιο προβληματικά για τους πραξικοπηματίες είναι το γεγονός ότι παρά την λάσπη ο τέως πρόεδρος, ο Λούλα, εξακολουθεί να είναι ο πιο δημοφιλής πολιτικός. Και άρα πιθανός υποψήφιος για τις επόμενες προεδρικές.. ΑΆρα το κύκλωμα θα προσπαθήσει να εξαπολύσει νέα επίθεση..

Και γενικότερα, η αριστερά που κατάφερε να στείλει τον στρατό στα στρατόπεδα [αντί να κάνει πραξικοπήματα], στην επόμενη περίοδο διεύρυνσης της ηγεμονίας της θα πρέπει σαφώς να ελέγξει τα τανκς, των ΜΜΕ….

Ανάδυση της έντασης στο Μεξικό.. οι δάσκαλοι στους δρόμους
Και ενώ υπάρχει αυτή η απόπειρα αντεπίθεσης της δεξιάς και των αμερικανικών συμφερόντων, οι δυναμικές επανεμφανιζονται εκεί που δεν το περιμενείς.. Το Μεξικό είναι από τις χώρες όπου αποτράπηκε [και παράτυπα με καλπονοθεία σύμφωνα με αρκετούς παρατηρητές] η άνοδος της αριστεράς στην εξουσία κατά την διάρκεια του κόκκινο-ροζ κύματος στην υπόλοιπη λατινικη Αμερική. Όμως, παρά το βαθύ κράτος στο Μεξικό υπάρχουν μια σειρά κινήματα με πιο γνωστό βέβαια εκείνο των Ζαπατίστας. Τον τελευταίο μήνα, καθώς το κυβερνών κόμμα φαίνεται να υποχωρεί σε εκλογικές αναμετρήσεις, αλλά και σε δημοσκοπήσεις, αυξάνεται και η ένταση σε μια σειρά τομείς.. Ένας από αυτούς είναι η αντιπαράθεση με τους δάσκαλους – ιδιαίτερα της Oaxaca μιας πολιτείας με μεγάλη παράδοση στην αντίσταση στο κατεστημένο.. Έγινε σύλληψη του ηγέτη της συντεχνίας, καθώς και εδώ φαίνεται να χρησιμοποιείται ένα παραδικαστικό κύκλωμα για να ποινικοποίηση την πολιτική διαφορά. Ακολούθησαν συγκρούσεις στους δρόμους και μια σφαγή διαδηλωτών… Αλλά αυτά προβάλλονται από για δυτικά ΜΜΕ μόνο όταν αφορούν μη φιλικά καθεστώτα.. Η ένταση πάντως πλανιέται, καθώς η νομιμοποίηση της εξουσίας στο Μεξικό είναι εύθραυστη κατάσταση…

Κινήσεις ισορροπίας: Κολομβία, Περού
Στην Κολομβία, αντίθετα, φαίνεται ότι ολοκληρώνεται ως συμφωνία η διαδικασία ειρήνευσης ανάμεσα στους αριστερούς αντάρτες και την κυβέρνηση. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει πριν λίγα χρόνια [είχε προηγηθεί και μια περίοδος ντε φάκτο ανακωχής με την παραχώρηση μιας περιοχής στους αντάρτες] και τώρα φαίνεται ότι καταλήγει. Το ότι οι συζητήσεις γίνονται βασικά στην Κούβα είναι εκφραστικό. Όπως και το γεγονός ότι ο νυν πρόεδρος κέρδισε τον αντίπαλό του με υπόσχεση για συμφωνία, σε αντίθεση  με τον άλλο που ήθελε όξυνση του πόλεμου..





Ανάλογη κίνηση συμβιβασμού μπορεί να θεωρηθεί και η αποτυχία της εκλογής της κόρης του Φουτιζμόρι στο Περού.. Παρά το ότι φαινόταν μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών ότι ο κ. Φουτιζμόρι θα κέρδιζε, φαίνεται ότι η μετακίνηση της αριστεράς από την αποχή στην ψήφο υπέρ του αντίπαλου της, το απέτρεψε.. Ο Φουτζιμόρι βρίσκεται φυλακή για παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά την διάρκεια της καταστολής του επαναστατικού μαοϊκού κινήματος του Φωτεινού Μονοπατιού. Αυτές είναι οι συνθήκες των ισορροπιών…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου