26 Ιουν 2016

Οι βρετανοί σε ρόλο Αστερίξ: η εκλογική εξέγερση ενός ετερόκλητου πλήθους στην κάλπη… για την τοπική δημοκρατία, με κέτσαπ νοσταλγίας εποχών αυτονομίας/ηγεμονίας και φόβου της μετανάστευσης, αλλά και ως κραυγή των περιθωριοποιημένων για την υπεράσπιση του κράτους πρόνοιας από τη λιτότητα και τον νεοφιλελευθερισμό





Όταν οι βρετανοί γράφουν Ιστορία σαν σκορ σε ποδοσφαιρικό αγώνα, όπου κερδίζει το αουτσάιντερ…
The shot that was heard around the world...” λέει μια φράση, που έχει αποθανατιστεί σε αρκετά μνημεία της αμερικανικής επανάστασης του 1776 – της πρώτης πετυχημένης αντί-αποικιακής επανάστασης [έστω και από έποικους]. Ήταν, τότε, μια εξέγερση ενάντια στη Βρετανία. Σήμερα, όμως, ο στίχος ταιριάζει με την εκλογική εξέγερση στη Βρετανία, η οποία οδήγησε στην απόφαση για έξοδο της χώρας από την ΕΕ.. Πριν προχωρήσουμε σε μια ανάλυση των τοπικών και διεθνών δυναμικών, αξίζει να αναφερθεί αρχικά το απρόσμενο του γεγονότος, και την αδυναμία προληπτικού ελέγχου εκ μέρους των δομών εξουσίας. Το όλο θέμα ξεκίνησε σαν μια καιροσκοπική κίνηση του Κάμερον για να κερδίσει τις περσινές βουλευτικές εκλογές. Για να αντιμετωπίσει τις πιθανές διαρροές από τους Συντηρητικούς προς το δεξιότερο κόμμα της Ανεξαρτησίας, ο Κάμερον, με σχεδόν αφέλεια, υποσχέθηκε δημοψήφισμα για την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ. Εννοείται ότι και ο ίδιος ο Κάμερον και το ευρύτερο δίκτυο εξουσίας, θεωρούσε ότι το όλο θέμα θα ήταν ένα θέαμα, το οποίο μετά από μια περίοδο προεκλογικής εκτόνωσης θα οδηγείτο σε ένα σίγουρο «ναι» για παραμονή στην ΕΕ. Έτσι λέει [και έλεγε τότε] το χρηματιστήριο και το διεθνές κεφάλαιο, αλλά και η πολιτική ελίτ. Όμως, οι απρόσμενες συνέπειες δεν είχαν προβλεφθεί, παρά τα σημάδια… Αμέσως μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2015, μια εσωτερική εξέγερση στο εργατικό κόμμα, όχι μόνο εκτόπισε τους Μπλερικούς, αλλά και έφερε στην ηγεσία, έναν μέχρι τότε «παρία» του εργατικού κόμματος, τον Τ. Κόρμπυν. Ο Κόρμπυν στήριξε την παραμονή ως ηγέτης του εργατικού κόμματος, αλλά ιστορικά ήταν ένας πολιτικός που εξέφρασε αυξανόμενα ανησυχίες και σκεπτικισμό για τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές που έτειναν να γίνουν και μέρος της ευρύτερης «ευρωπαϊκής» ηγεμονικής πολιτικής οικονομίας. Ήταν ντε φάκτο και ο ίδιος προϊόν μιας εξέγερσης από τα κάτω.. Έτσι, ο Κάμερον βρέθηκε μπροστά στις συνέπειες που δεν μπορούσε να πιστέψει.. Είχε μάθει προφανώς ότι με λίγους ελιγμούς στο θέαμα θα μπορούσε να μιλήσει σε όλους – και να τους πείσει να ξεχάσουν ποιός ήταν – ως εκπρόσωπος και των συντηρητικών και των εργατικών κοκ… Ήταν μια τραγικά κακή επιλογή, βασισμένη σε εντελώς λανθασμένες εκτιμήσεις.. και υποτίμηση της υπόγειας οργής..

Η εκλογικη εξέγερση των «μαζών»…
Οι δημοσκοπήσεις και πάλι έπεσαν έξω. Σε κάποια φάση πριν την δολοφονία της Τ. Κοξ, της βουλευτού των εργατικών, η οποία δολοφονήθηκε από ένα ακροδεξιό, φάνηκε κάπως με σαφήνεια ότι αποκτούσε δυναμική το Brexit.. Αλλά μετά την δολοφονία θεωρήθηκε αυτονόητο ότι η αναμενόμενη στροφή υπέρ της παραμονής θα ήταν μεγάλη και άνετη. Μέχρι και οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν την κάλπη έδιναν 55%-45% υπέρ της παραμονής. Και αυτό το αίσθημα έκφρασε και ο ηγέτης του κόμματος της ανεξαρτησίας Ν. Φάρατζ, που δήλωνε πριν τα αποτελέσματα ότι μάλλον θα κερδίσει η παραμονή…

Και μετά ήρθε ο σεισμός… Η νίκη του Brexit με σχεδόν 52% ήταν ένα πολλαπλό μη αναμενόμενο σοκ.. Και επειδή ούτε τα  exit polls φάνηκαν να το προβλέπουν, έμοιαζε όντως με ένα υπόγειο παιχνίδι των μαζών με την εξουσία επιτήρησης, όπως θα μπορούσε να το ονομάσει ο Μπωντριγιάρτ… Μια από τις πιο έμπιστες μορφές εκτιμήσεων στη σημερινή μορφή του καπιταλισμού, τα γραφεία στοιχημάτων, έχασαν δραματικά, αφού έδιναν άνω των 72% στην παραμονή.. Έχασαν επίσης.. Και οι αγορές την επόμενη θύμιζαν κρίση και κραχ… Η Λίρα απεικόνιζε το όλο σκηνικό.. Μέχρι πριν τη δολοφονία της Κοξ έπεφτε [σε αναλογία 1.25 ευρώ την λίρα] μετά, αμέσως μετά την δολοφονία, εκτοξεύτηκε [από Παρασκευή και Δευτέρα] σε 1.30. Και όταν ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία [αλλά πριν να ξεκινήσει η καταμέτρηση] είχε αρχίσει να εκτοξεύεται και πάλι προς τα πάνω – έφτασε το 1.34, και είχε ακόμα πιο εντυπωσιακή άνοδο σε σχέση με το δολάριο. Αλλά μόλις άρχισαν τα αποτέλεσμα και τα υπόγεια ρεύματα έγιναν εμφανή, άρχισε μια ιλιγγιώδης κατάρρευση, που οδήγησε μέχρι και σε πτώση στο 1.20 ευρώ η λίρα.. Σε εκείνο το σημείο έκανε παρέμβαση η Κεντρική Τράπεζα [ρίχνοντας και την υπόσχεση ότι είχε διαθέσιμα 250 δις λίρες].. Σταθεροποιήθηκε και ανέβηκε κάπως η λίρα – μέχρι το 1.25. Και μετά ξαναέπεσε πάλι, αλλά συγκρατημένα..

Το Brexit ως ιστορική κίνηση: τώρα υπάρχουν και πάλι επιλογές τουλάχιστον…
Τί ήταν, λοιπόν, το Brexit; Μια τέτοια απρόσμενη εξέγερση έχει σαφώς πολλαπλές αφετηρίες/αιτίες – αλλά πριν διερευνηθούν τα ιδεολογικά και κοινωνιολογικά δεδομένα της ψήφου για έξοδο, πρέπει να καταγραφεί η ιστορικότητα της απόφασης. Το να αποφασίσει μια κοινωνία να αποχωρήσει από ένα οργανισμό όπως η ΕΕ, είναι όντως ιστορική στιγμή. Οι βρετανοί έγραψαν Ιστορία. Και σαν τέτοια η απόφαση είναι σαφέστατα μια δημοκρατική στιγμή. Αυτό εξέφρασε άλλωστε και σύνθημα «να ξαναποκτήσουμε έλεγχο».. Όπως το παραδέχτηκε και ο τέως ηγέτης των εργατικών ο Ε. Μιλιμπάντ ήταν μια εξέγερση ενάντια στο πολιτικό κατεστημένο. Και στην εικόνα ενός οργασμού της ΕΕ που αποφάσιζε ερήμην των πολιτών. Όπως και όλης της συνομοταξίας του μηχανισμών αστυνόμευσης «των αγορών» - από το ΔΝΤ, από τον νεοφιλελεύθερο υπουργό οικονομικών, από τον Σορoς κοκ… Μπορεί το άλλο σύνθημα που συνόδευσε το brexit να ήταν η μετανάστευση που κουβαλά ξενοφοβικά [αλλά όχι μόνο] σύνδρομα, αλλά η διεκδίκηση δικαιώματος αποχώρησης, ήταν κάτι που γοήτευσε την αριστερά γενικώς. Και το εξέφρασε και στην Βρετανία ο Τ. Άλι με το απόφθεγμα του Μάο στο μετεκλογικό του σχόλιο για το εκλογικό αποτέλεσμα: «Υπάρχει μεγάλη αταξία κάτω από τους ουρανούς. Η κατασταση είναι εξαιρετικη.»[1] Η Αριστερά θυμόταν πολύ πιο έντονα την περσινή διαμάχη της ελληνικής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ με την τρόικα και την ΕΕ. Αυτό που δεν μπορούσαν να κάνουν οι έλληνες με το εκβιασμό της διακοπής [και ασφυξίας ρευστότητας] το έκαναν επιτέλους οι βρετανοί. Ότι υπάρχουν επιλογές. Ως μια μορφή απόδειξης ότι μπορούσε να γίνει και αυτό. Δεν έχει σημασία αν θα φύγουν άλλοι οι όχι. Οι Βρετανοί απέδειξαν ότι μπορεί να γίνει. Και δεν έπεσε το Μπιγκ Μπεν. Αλλά, και αυτό είναι ένα μάθημα, ελέγχουν [σαν τοπικό κράτος/πολιτεία] την Κεντρική τους τράπεζα.
 
..ήταν μια εξέγερση ενάντια στο πολιτικό κατεστημένο. Και στην εικόνα ενός οργασμού της ΕΕ που αποφάσιζε ερήμην των πολιτών. Όπως και όλης της συνομοταξίας του μηχανισμών αστυνόμευσης «των αγορών» - από το ΔΝΤ, από τον νεοφιλελεύθερο υπουργό οικονομικών, από τον Σορός κοκ… Μπορεί το άλλο σύνθημα που συνόδευσε το brexit να ήταν η μετανάστευση που κουβαλά ξενοφοβικά [αλλά όχι μόνο] σύνδρομα, αλλά η διεκδίκηση δικαιώματος αποχώρησης, ήταν κάτι που γοήτευσε την αριστερά γενικώς. Και το εξέφρασε και στην Βρετανία ο Τ. Άλι με το απόφθεγμα του Μάο στο μετεκλογικό του σχόλιο για το εκλογικό αποτέλεσμα: «Υπάρχει μεγάλη αταξία κάτω από τους ουρανούς. Εξαιρετικοί καιροί.»

Το αποτέλεσμα σαν μπούμεραγκ του καιροσκοπισμού των συντηρητικών, αλλά και ως απρόσμενη συνέπεια των κινήσεων του κεφαλαίου και των αντιφατικών του ρητορικών.. Και η μοναξια του κοσμοπολιτικού ουμανισμού..
Ιδεολογικά το Brexit ταυτίστηκε με τη δεξιά. Αν και, όπως αναφέρθηκε το κεντρικό σύνθημα με διεκδίκηση τοπικού ελέγχου είναι σαφώς αριστερών καταβολών. Όμως, οι κεντρικές πολιτικές φιγούρες του Brexit ήταν ένας καιροσκόπος, ο Μ. Τζόνσον που το βασικό του κίνητρο φαινόταν να ειναι οτι ήθελε την καρέκλα του Κάμερον [ο Μ.  και άλλοι, όπως ο Φάραντζ πιο κοντά στην ακροδεξιά]. Όμως, τα εκλογικά αποτελέσματα ήταν σαφή. Αυτό που άλλαξε την επιφανειακή τάση που έδειχναν οι δημοσκοπήσεις, ήταν οι εργατικές περιοχές - όπως φάνηκε από τα πρώτα αποτελέσματα με εντυπωσιακό δείγμα το  Sunderland, όπου το Brexit πήρε 22% περισσότερο. Τα αιτήματα αυτών των στρωμάτων παραβλέφθηκαν από τους εργατικούς του Μπλερ. Είναι τα στρώματα που βίωσαν στο εσωτερικό της Βρετανίας, από την δεκαετία του 1980, τον νεοφιλελευθερισμό και τη λιτότητα [που επιβάλλεται τα τελευταία χρόνια και στον ευρωπαϊκό νότο απ τους κεντροευρωπαίους], και οι οποίοι πλήττονται από την μείωση του κράτους πρόνοιας. Και οι μειώσεις μαζί με τις πιέσεις στο εργασιακό τομέα γίνονται από τα ΜΜΕ των εργοδοτών, αλλά και του χρηματιστικού κεφαλαίου, που φωνάζουν για μείωση ελλειμμάτων [άρα περικοπή επιδομάτων και κοινωνικής στήριξης], και ελαστική εργασία. Και η δικαιολογία για την ανάγκη μειώσεων συνοδεύεται και από την «δαιμονοποίηση των ξένων που εκμεταλλεύονται το σύστημα».. Είναι αυτές τις προκατάληψη που έφεραν και μερικά από τα ΜΜΕ του Μέρντογκ.. Το ότι εστίασε η προσοχή των δημόσιων θεαμάτων στους μετανάστες, δεν ήταν παράξενο σε αυτό το πλαίσιο. Η ελίτ που ηγήθηκε της εκστρατείας για παραμονή θέλουν φτηνό εργατικό δυναμικό για τα συμφέροντα που εξυπηρετούν, αλλά και τα ΜΜΕ της άλλης πτέρυγας χρησιμοποιούν τους μετανάστες ως δικαιολογία για να ..περικόπτουν το κράτος πρόνοιας.. Σε αυτό το στημένο θεαματικά παιχνίδι, η αυτόνομη, αόρατη και άτυπη, επιλογή μαζών από τα εργατικά προπύργια, να ψηφίσουν Brexit ήταν μια απόπειρα υπεράσπισης του κράτους πρόνοιας. Και αυτό που καθόρισε το τελικό αποτέλεσμα, μαζί με την διεκδίκηση δημοκρατίας που ελέγχεται από τις τοπικές κοινωνίες, ήταν η ατζέντα της αόρατης αριστεράς που είτε ψήφισε έξοδο ή απείχε για να αποφύγει την ταύτιση, είτε με την ΕΕ, είτε με τον ρατσισμό δεξιών οπαδών της εξόδου….

Σαφώς, βέβαια, το σοκ όσων ήθελαν παραμονή ήταν έντονο. Όπως και το πάθος το οποίο εκφράστηκε με την συλλογή υπογραφών για άλλο δημοψήφισμα. Και το μέγεθος του σοκ μάλλον αυξήθηκε από το γεγονός ότι ξαφνικά η Βρετανοί ανακάλυπταν ότι ήταν χωρισμένοι σε δυο στρατόπεδα που έδειχναν να έχουν διαφορετικές ευαισθησίες και κίνητρα. Και φάνηκε και γεωγραφικά – υπέρ της παραμονής τάχθηκαν, Λονδίνο [η κοσμόπολη - ανοιχτή πόλη], η Σκωτία που θέλει αυτονομία/ανεξαρτησία και τώρα μπορεί να διεκδικήσει μια οριακή θέση μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ, και η Β. Ιρλανδία, όπου υπάρχει ένα ακόμα περίπλοκο κουβάρι αλληλοδιασταυρούμενων σχέσεων. Που μπορεί να αφορούν και την Κύπρο.. Η φιλοευρωπαϊκή πτέρυγα είχε την στήριξη του χρηματιστικού κεφαλαίου, αλλά και των εργαζόμενων, οι οποίοι εμπλέκονται σε διασυνοριακές σχέσεις. Αλλά και της κουλτούρας της εποχής της διασυνοριακής επικοινωνίας. Και σαφώς στο όνομα ενός ουμανισμού που πηγάζει επίσης από την αριστερά – και τον οποίο έκφρασε και σαν όραμα η ιδέα μιας ενωμένης, τουλάχιστον, Ευρώπης σε ένα κόσμο που θα μπορούσε να προχωρήσει μπροστά στην ευρύτερη κατανόηση των κοινών της ανθρωπότητας.

 Η Αριστερά [εύρυτερα] θυμόταν πολύ πιο έντονα την περσινή διαμάχη της ελληνικής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ με την τρόικα και την ΕΕ. Αυτό που δεν μπορούσαν να κάνουν οι έλληνες με το εκβιασμό της διακοπής [και ασφυξίας ρευστότητας] το έκαναν επιτέλους οι βρετανοί. Ότι υπάρχουν επιλογές.

Αλλά αυτή η ευαισθησία δεν έβλεπε την οικονομία. Και τα απωθημένα που άφηναν οι ταξικές σχέσεις. Και δεν είχε και κάτι να πει για αυτά... Ο Κόρμπυν ήταν τουλάχιστον έντιμος όταν ήταν φειδωλός. Αλλά θα πρέπει να παρατηρήσει κανείς ότι η Βρετανία είναι, ήδη, μια βαθιά πλουραλιστική κοινωνία για να πιστέψει κανείς ότι κινδυνεύει άμεσα από ακροδεξιά επέλαση. Γι’ αυτό ίσως και η συγκίνηση από την δολοφονία της Κοξ δεν λειτούργησε σαν αντανακλαστικό… Αλλα πάντως φάνηκε με σαφήνεια ότι οι αντιφατικές στρατηγικές της συντηρητικής ελίτ οδήγησαν σε μπούμερανγκ. Ο Τζόνσον λ.χ. όταν μεταλλάχτηκε σε οπαδό της εξόδου, καθησύχαζε ότι δεν υπάρχει λόγος άμεσης έναρξης διαδικασίας αποχώρησης. Ενδέχεται να μην πίστευε/ήθελε και ο ίδιος νίκη – απλώς μια πλατφόρμα για να αντικαταστήσει τον Κάμερον. Και ήρθε και τον βρήκε η Ιστορία… Το πώς θα κινηθεί η βρετανική ελιτ, θα φανεί…

Η επόμενη μέρα.. Και η πολιτισμική εξέγερση ενάντια στην υπεροψία σαν σηματοδότης υπόγειων ρευμάτων..
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι λογικό ότι σε κάποιο διάστημα θα γίνουν εκλογές. Το συντηρητικό κόμμα θα έχει αλλαγή ηγεσίας έτσι κι αλλιώς. Και η συνοχή του κόμματος είναι ανοιχτό ζήτημα μετά το εκλογικό αποτέλεσμα. Στους εργατικούς οι μπλερίστες, ακόμα δεν κατανόησαν το εύρος της οργής ..και τα είχαν με τον Κόρμπυν [όπως κάνουν άλλωστε από τότε που εκλεγηκε] γιατί δεν ήταν.. παθιασμένος στην υπεράσπιση της παραμονής. Και φυσικά προσπαθούν να τον υπονομεύσουν και πάλιν. Το τι θα απογίνει η μπλέρικη πτέρυγα, η πως θα δημιουργηθεί στο μέλλον η πολιτική ισορροπία [αφού φημολογούνται και διαχωρισμοί στους συντηρητικούς αν κερδίσει ο Τζονσον], και στο εργατικό κόμμα και ευρύτερα θα φανεί. Όμως ο Κορμπυν και η αριστερά, έχουν μια ευκαιρία άρθρωσης ενός λόγου που καλύπτει το χάσμα… Αφού η διεκδίκηση του Κόρμπυν ήταν και είναι η ειλικρίνεια, το να αναλωθεί σε ψέματα για ένα οργανισμό για τον οποίο και ο ίδιος είχε πολλούς ενδοιασμούς για τις πολιτικές του, θα ήταν ανόητο. Μπορούσε ο Κόρμπυν να υπερασπιστεί τον Μπλερισμό; Αφού εκλεγηκε ως το αντίθετό του…Και όμως τηρησε μια σταση «ενότητας»..Αλλα εχουν και οι εργατικές σινικές το όπλο τους απέναντι στον έλεγχο των ΜΜΕ….

 Ένας αναλυτής παρατήρησε ότι εξέγερση της εργατικής τάξης είχε και τα στοιχεία της δυσφορίας για την πολιτισμική υπεροψία και της μεσαίας τάξης και ανώτερης τάξης, που θεωρεί ρατσιστές τους φτωχούς ή και την εργατική τάξη γενικά, χωρίς να ασχολείται καν με τα προβλήματα τους και τις διεκδικήσεις τους… Όπως παρατηρήθηκε επίσης οι οπαδοί της παραμονής δεν είχαν ουσιαστικά ένα πειστικό εκπρόσωπο [και ο Κάμερον είχε όλα τα στοιχεία του καιροσκόπου επίσης], ούτε ουσιώδη επιχειρήματα – αρκούνταν να διακωμωδούν στα social media και αλλού τους οπαδούς του  Brexit ως υποανάπτυκτους, αγροίκους, στενοκέφαλους κοκ..Σε ένα κλασικό πια βιβλίο του, το «Chavs», από το 2012, ο Owen Jones είχε καταγράψει με σαφήνεια ένα άλλο είδος, ταξικού αυτή την φορά, ρατσισμού που κατευθυνόταν προς την εργατική τάξη. Ξεκινώντας με ένα είδος κοινά αποδεκτού ανεκδοτου/σαρκαστικου σχολίου [«Κρίμα που κλείνει το Woolworth. Από που θα πάνε τώρα να αγοράσουν τα χριστουγεννιάτικα δώρα οι  chavs;»] το οποίο άκουσε σε μια παρέα «ανοιχτόμυαλων» κεντροαριστερών, της μεσαίας τάξης, οι οποίοι θα εξοργίζονταν για οποιοδήποτε υπονοούμενο για μετανάστες, πακιστανούς κοκ, η για τις γυναίκες η άλλες μειονότητες φύλου, συνέχισε με την παράθεση μιας ολόκληρης σειρά ανάλογων παραδειγμάτων, για να παρατηρήσει:
«..Πως έφτασε το μίσος για τους ανθρώπους της εργατικής τάξης, να είναι κοινωνικά αποδεκτο;..Πολυεκατομυριουχοι κωμικοί ντύνονται σαν chavs για να μας διασκεδάζουν σε τηλεοπτικές κωμωδιες..Οι εφημερίδες κυνηγούν ιστορίες τρόμου  για την ζωή ανάμεσα στους chavs και τις λανσάρουν σαν αντιπροσωπευτικές των κοινοτήτων της εργατικής τάξης. Σαιτς στο ιντερνετ όπως το “ChavScam” ξεχειλίζουν από μένος στις επιθέσεις ενάντια στην καρικατούρα που φτιαχουν..Μοιαζει λες και η εργατική τάξη είναι η μόνη ομάδα στην κοινωνία για την οποία μπορείς να πεις τα πάντα…και να είναι οκ..Μεχρι και celebrities  που έρχονται από την εργατική τάξη όπως οι David Beckham, Wayne Rooney, Cheryl Cole αντιμετωπίζονται συχνά, σχεδόν σαν σε ρουτίνα, ειρωνικά σαν chavs..»[2]

 Ήταν και μια ταξική πολιτισμική έκρηξη από αυτές που παράγει ιστορικά η βρετανική ταξική δομή. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κόρμπυν ήταν ακριβώς προσεκτικός γιατί έβλεπε το χάσμα που ανοιγόταν… Άλλωστε από την πλευρά της στήριξης στο Brexit είναι και τα τοπικά συμφέροντα που εκφράζουν κεφάλαια όπως του Μέρντοκ..

Γεωπολιτικές Δυναμικές: η δημιουργία εναλλακτικών πόλων εντός της Ευρώπης – η ΕΕ και οι άλλοι πόλοι, οι ειδικές σχέσεις
Και ένα μεγάλο μέρος του θέματος από εδώ και πέρα αφορά τις γεωπολιτικές δυναμικές και εδώ η ανάλυση πρέπει να φύγει από τα άτομα και να απλωθεί στις ευρύτερες δυναμικές.. Αν στο εσωτερικό η ετερόκλητη πλειοψηφική συμμαχία του  Brexit στην κάλπη, σηματοδοτεί μια ντε φάκτο δημοκρατική διεκδίκηση, αλλά με δεξιές μέχρι στιγμής σημειολογικές παραπομπές, στο εξωτερικό τα δεδομένα πρέπει να τα δει κανείς σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Σαφώς σηματοδοτεί μια ακόμα έκφραση της αστάθειας στο παγκόσμιο σύστημα και στη Δύση ειδικότερα.. Η ΕΕ δέχτηκε ένα ακόμα πλήγμα – και το πιο ισχυρό μέχρι τώρα. Η αποχώρηση ενός από τους 3 πυλώνες [ενώ πρόσφατα και η Ελβετία απέσυρε την αίτηση ένταξης] του κεντρικού πυρήνα [Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία] επιβεβαιώνει την περσινή εκτίμηση, σε σχέση με εκείνη την επική διαμάχη, για κρίση νομιμοποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με τα μνημόνια στην Ελλάδα και τον ευρω-νότο ευρύτερα. Από την άλλη, ωστόσο, είναι πιθανόν ότι το  Brexit  θα επιταχύνει τις διαδικασίες συγκρότησης από την μια ενός κεντροευρωπαϊκού άξονα, και απο την άλλη ενός αυτόνομου πόλου με ειδικές σχέσεις με την Ευρώπη, όπου οι βρετανοί θα έχουν σημαντικό ρόλο. Και σε αυτό το χώρο των εναλλακτικών επιλογών «με ειδικές σχέσεις» μπορεί να καταλήξει και η Τουρκία, αλλά και άλλες χώρες που ενδεχομένως να αποχωρήσουν.. Αλλά πλέον θα είναι και ανταγωνιστές της ΕΕ σε διάφορους τομείς… Άρα η Γερμανική ηγεμονία θα πρέπει να ανταγωνιστεί, πια, με άλλους που μπορεί να προσφέρουν σχέσεις και πλεονεκτήματα για να συνάψουν ειδικές σχέσεις με συγκεκριμένες χώρες… Το όραμα μιας συνολικής ευρωπαϊκής ομαδοποίησης μάλλον, έχει χάσει.. σε αυτό το στάδιο έστω.. Και αν επανακάμψει θα χρειαστεί χρόνο και επανεφεύρεση του brand Ευρώπη πέρα από την φθαρμένη εικόνα των τελευταίων χρόνων..

Για τους γερμανούς είναι ένα ακόμα πλήγμα του πόσο αντί-δημοφιλής έχει καταντήσει η ΕΕ υπό την ηγεμονία τους.. και το χειρότερο για την γερμανική δεξιά είναι ότι η δική της δεξιότερη ευρωσκεπτιστική τάση, μπορεί να εξελιχθεί σε ένα είδος βρετανικού "κόμματος της ανεξατησίας".. Από την άλλη οι γερμανοί έχουν ήδη και σοβαρά δικά τους τραπεζιτικά προβλήματα – όπως οι κίνδυνοι από την Deutschebank.. Άρα η έπαρση του 2015, είναι πια πολύ μακριά για τον Σόιμπλε.. Όμως θα μπορούσε η γερμανική ελίτ να χρησιμοποιήσει την κρίση για να περιορίσει τις φαντασιώσεις της αρχικής συνθήκης και να φτιάξει ένα μικρότερο κλαμπ, με ένα εξωτερικό κύκλο…

Ίσως όμως να έχει ξεκινήσει και η Γερμανία της δική της αυτονομοποίηση από το ολικό της Δύσης..
Σε αυτό το πλαίσιο, η αποδυναμωμένη ΕΕ υπό την Γερμανία ίσως να αλλάξει και στάση απέναντι στη Ρωσία… Άλλωστε ο Κάμερον επέμενε ότι το  Brexit συμφέρει του Πούτιν.. Αλλά και μια στροφή των γερμανών προς την αυτονομία, επίσης, φάνηκε την εβδομάδα πριν το δημοψήφισμα, όταν ο γερμανός υπουργός εξωτερικών άσκησε έντονη κριτική στο ΝΑΤΟ για τις "πολεμοκάπηλες"  ασκήσεις στα σύνορα με την Ρωσία. Ενώ νοτιότερα, η Βουλγαρία αρνήθηκε να συμμετάσχει σε σχέδια για νατοϊκό στόλο στη Μαύρη θάλασσα.. Ενώ και η Ρουμανία [ο φιλοδυτικός πρόεδρος έστω] που εξέφρασε αρχικά ενδιαφέρον, αποστασιοποιήθηκε.. Η Βρετανία ήταν ο ισχυρότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στην ΕΕ, ενώ στο ΝΑΤΟ οι αμερικανοί είχαν σαφώς το πάνω χέρι.. Τώρα η Γερμανία φαίνεται να διεκδικεί και η ιδια ένα είδος αυτονομίας από τις ΗΠΑ. Η Βρετανία ανοίγεται σε ένα νέο πεδίο. Θα είναι, βέβαια, σύμμαχος των ΗΠΑ, αλλά θα είναι και αυτόνομος παίκτης στον ευρωπαϊκό χώρο… Αν καταφέρει να σταθεροποιήσει [έστω και με κάποιες απώλειες προς την κεντρική Ευρώπη - αλλά με υπόσχεση Ελβετίας] ένα είδος τραπεζιτικού και ακαδημαϊκού διεθνούς κέντρου [και το ακαδημαϊκό μπορεί να λειτουργήσει και σαν έλεγχος στο τραπεζιτικό τελικά], ενώ θα στηρίξει και την οργισμένη πλειοψηφία με το ιστορικό κράτος ευημερίας, και αναπόφευκτη εστίαση στην τοπική παραγωγή, τότε θα έχει πετύχει, πέρα από το ιστορικό άνοιγμα των επιλογών, να έχει κατασκευάσει/ αναδείξει ένα πόλο, στην ρευστότητα αυτής της περιόδου..

Επιλογές των ελίτ σε ένα άγνωστο πεδίο υπόγειων αντιδράσεων
Στο επόμενο διάστημα, όμως, οι διεθνείς αγορές θα θέλουν να κάνουν επίδειξη τιμωρίας… Ήδη οι Μουντις πότισαν τους βρετανούς ένα από τα φάρμακα που ποτίζουν άλλους για δεκαετίες - τους υποβάθμισαν... Αλλά και η ΕΕ δεν έχει και πολλές επιλογές.. Όταν πέρσι υιοθέτησε εκείνη την ανόητη στάση εκδίκησης ενάντια στον ΣΥΡΙΖΑ, άνοιγε την πόρτα για τα φετινά.. Αν δοκιμάσει και εδώ τιμωρία κινδυνεύει με την επόμενη έκρηξη.. Αν υποχωρήσει και άλλο, δήθεν για να καλοπιάσει τους βρετανούς, [για ένα νέο δημοψήφισμα;] κινδυνεύει να δώσει το σαφώς μήνυμα ότι δηλώστε ότι θα φύγετε και θα σας κάνουμε το χατίρι.. Δύσκολη  πιθανότητα…

Η Βρετανία στο παγκόσμιο σύστημα και η ευρύτερη χρησιμότητα των συμφωνιών και των θεσμικών δεδομένων που θα κατασκευαστούν
Στις ΗΠΑ υπηρχε/υπαρχει ανησυχία για την πρόσβαση που πρόσφερε η Βρετανία στο εσωτερικό της ΕΕ..

Στις εφημερίδες της Κίνας υπήρχε δυσφορία για το αποτέλεσμα, αφού η Βρετανία είναι ο χώρος από όπου κινούνται οι κινεζικές επιχειρήσεις στο δυτικό χώρο.. Αλλά υπήρχε ταυτόχρονα και η αισιοδοξία ότι λίγα θα αλλάξουν…. Τελικά, εξαρτάται αν η νέα Βρετανία θα κρατήσει ..την Κίνα, ας πούμε.. Και βέβαια ποιά θα είναι η Βρετανία στο μέλλον με φόντο ένα αναπόφευκτο πια σκοτσέζικο δημοψήφισμα, αλλά και περίπλοκες διαπραγματεύσεις για τη βόρεια Ιρλανδία και το καθεστώς της, όπου θα διαπλέκεται μια «ευρωπαϊκή» [της ΕΕ] χώρα [Ιρλανδία] και μια μη-ΕΕ χώρα [Βρετανία].. Τα σχήματα που θα διαμορφωθούν στις διαπραγματεύσεις θα είναι ενδεχομένως χρήσιμα και για άλλες χώρες ή και περιπτώσεις στον περίγυρο του κεντοευρωπαικου πυρήνα...









[2] Owen Jones. 2012. Chavs. The demonization of the working class. London: Verso

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου