23 Μαΐ 2016

Αγνοούμενοι, Χαμίτ Μάντρες και πώς μπορεί να φτάσει μια φούσκα στην Κολομβία – Ακόμα ένα παράδειγμα της κατασκευής ειδήσεων


Το θέμα των αγνοουμένων συνεχώς επανέρχεται, βέβαια. Αυτή την εβδομάδα είχαμε δυο υπενθυμίσεις. Η μια αφορούσε τις έρευνες για την πτώση των ελληνικών αεροπλάνων το 1974, και άλλη μια φαιδρή σκηνή με την ΕΔΕΚ.. Η ΕΔΕΚ είχε συμπεριλάβει σε ένα φιλμάκι τη φωτογραφία του Κιαμίλ να θρηνεί στον ομαδικό τάφο τ/κ που δολοφονήθηκαν στο χωριό Μαράθα από εοκαβητατζήδες  – νομίζοντας ότι είναι ελληνοκύπριοι θύματα της εισβολής. Όταν της υποδείχθηκε η γκάφα, αντί να αναγνωρίσει έστω το γεγονός ότι ο πόνος είναι κοινός και άρα το λάθος είναι κατανοητό [άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται – μέχρι και το Γραφείο Τύπου και πληροφοριών χρησιμοποίησε την κλασική εικόνα της τουρκοκύπριας που κλαίει .. για να δείξει τον ..ελληνοκυπριακό πόνο], αντίθετα η ΕΔΕΚ την αφαίρεσε…
Αναδημοσιεύουμε, λοιπόν, ένα κείμενο από το παρελθόν για να θυμόμαστε πως κατασκευάζονται, αλλά και πως λογοκρίνονται οι ειδήσεις.. Ή πώς ο πόνος μπορεί να γίνει και θέαμα εκμετάλλευσης… Αλλά και για να θυμόμαστε, αυτήν την εβδομάδα που είναι η επέτειος της δολοφονίας του Μένοικου, στον οποίο αφιερώνεται το τεύχος, ότι το μίσος είναι επίσης κοινό, όπως και ο πόνος.. Αυτοί που χωρίς ντροπή σκότωσαν ένα άνθρωπο με λιθοβολισμό στην αυλή μιας εκκλησίας, δεν θα είχαν ενδοιασμό να σκοτώσουν και αλλού.. Όπως βέβαια και οι ανάλογοι, φορείς του ίδιου μίσους και τύφλας, από την άλλη κοινότητα…


Αναδημοσίευση από το τεύχος της 2ηΑ, 19 – 23 Σεπτεμβρίου 2012

«Αγαπητοί συνάδελφοι που ασχολείστε με το ζήτημα των αγνοουμένων, καλό είναι να μην ακούτε μόνο αυτά που πλασάρονται στην πιάτσα από την «γνωστή» πηγή, διότι χρόνια την ίδια εκδούλευση πουλάει για να του βγαίνουν οι μεθοδεύσεις. Θα το καταλάβατε από την πατάτα που σας «τάϊσε» ωμή την εβδομάδα που πέρασε με την «είδηση» για το μεγαλύτερο ομαδικό τάφο αγνοουμένων του 1974, που βρέθηκε στις Χαμίτ Μάντρες. Κάποιος μάλιστα, από εσάς έκανε αναφορά σε τέσσερα φορτηγά με οστά. Την Πέμπτη, τα μέλη της ΔΕΑ, Άριστος Αριστοτέλους και Γκιουλτέν Κουτσιούκ σε χωριστές δηλώσεις διέψευσαν την «είδηση» και αναφέρθηκαν σε οστά 10 αγνοουμένων. Το χειρότερο όλων, όμως, είναι το γεγονός ότι αψυχολόγητα –και φυσικά με πληροφορίες από την ίδια πηγή – προχωράτε σε εντελώς αυθαίρετα συμπεράσματα του τύπου: Οι Χαμίτ Μάντρες είναι η περιοχή που μαζί με τους άντρες του πολέμησε και χάθηκε ο ταγματάρχης Τάσος Μάρκου, τα οστά του οποίου δεν αποκλείεται να είναι ανάμεσα στα ανευρεθέντα…Σκεφτείτε ότι ο Τάσος Μάρκου έχει οικογένεια, παιδιά, εγγόνια. Λίγος σεβασμός δεν έβλαψε κανένα.»
Καθημερινή, 16/9/2012, «Ιανός»

Η κατασκευή ειδήσεων από τα ΜΜΕ, γύρω από το κυπριακό είναι, βέβαια, μια γνωστή πρακτική. Η απομυθοποίηση του θέματος των αγνοουμένων, τη δεκαετία του 90 και η παραδοχή για τουρκοκυπριακά θύματα από την ελληνοκυπριακή πλευρά τα τελευταία χρόνια, έχουν, βέβαια μειώσει, κάπως, την ένταση κατασκευής ψευδογεγονότων. Αλλά, ο πειρασμός φαίνεται να είναι μεγάλος για μερικούς. Η δήθεν ανακάλυψη μαζικού ομαδικού τάφου εκατονταδων αγνοουμένων, ξεκίνησε ως μια ατεκμηρίωτη φημη στον Αντέννα, έκανε το γύρο διαφόρων ΜΜΕ και ιστοσελίδων που πρόσθεταν καθοδόν και ένα μικρό αλατοπιπεράκι μέχρι που φτάσαμε το απόγειο του ψέματος – όταν στη διαδικασία της αντιγραφής και του φουσκώματος, προστέθηκαν και εικόνες [!]…και επειδή δεν υπήρχαν..μερικοί δανείστηκαν εικόνες από ομαδικό τάφο στην ... Κολομβία.
Είναι και αυτό μέρος της κυπριακής δημοσιογραφίας.
Η Σημερινή, η οποία προσπαθεί να δημοσιεύσει μια διάψευση ως επιβεβαίωση – με φωτο-τεκμήριο, το οποίο αναπαρήχθηκε μετά στο ίντερεντ: http://www.sigmalive.com/simerini/news/local/52394
Και η πηγή της φωτογραφίας και του ανοικτού τάφου – στην Κολομβία.

Ας δούμε, λοιπόν, πώς ξεκίνησε και πώς εξελίχτηκε η κατασκευή.
Στις 13 Σεπτεμβρίου, ο Αντέννα, με φανταχτερούς τίτλους άνοιξε την αυλαία της κατασκευής. Η «αποκαλυπτική είδηση» στον κόσμο του θεάματος:
«Νέος, μεγαλύτερος, ομαδικός τάφος στα κατεχόμενα»,
 με «αποκαλυπτικά στοιχεία για ομαδικές εκτελέσεις Ελληνοκυπρίων» και «στοιχεία που προκαλούν σοκ». Ο Αντέννα επικαλέστηκε «καλά ενημερωμένες πηγές», «τουρκοκυπριακές πηγές» για το ότι υπάρχουν στο συγκεκριμένο χώρο τα λείψανα «200 με 300 ατόμων». Σύμφωνα με το δημοσιογράφο Κυριάκο Πομηλορίδη έγιναν δηλώσεις από ανθρώπους «που γνωρίζουν πολλά, για όσους έπεσαν ή εκτελέστηκαν ομαδικά από τα τουρκικά στρατεύματα και ομάδες της ΤΜΤ». Οι άνθρωποι που πληροφόρησαν τον Αντέννα και «είναι σε θέση να γνωρίζουν πολλά και από πρώτο χέρι .... όπως εκτιμούν ..., δεν μιλάμε πλέον για πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά για επιχειρήσεις μαζικής εξόντωσης», αφού «σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες, .. θάφτηκαν εκεί ... δεμένοι πισθάγκωνα με  σύρμα»
Όλα τα στοιχεία ήταν από αυτές τις αόριστες πηγές – αλλά ο δημοσιογράφος πρόσθεσε, ήδη, ρεαλιστικό κέτσαπ: κάποιοι είχαν δει «χέρια δεμένα με σύρματα», ας πούμε. Κάτι, βέβαια που προϋποθέτει, όχι απλώς τις ε/κ πληροφορίες ότι έγιναν μάχες εκεί, αλλά και αυτοπτες μαρτυρες στο άνοιγμα τάφου. Πιο παλιά έλεγαν ότι οι αγνοούμενοι στην Τουρκία δραπέτευαν από φυλακές και έκαναν ωτοστόπ σε Έλληνες νταλικέρηδες.
Ο Φιλελεύθερος, ακολούθησε τη γραμμή του Αντέννα και αναπαρήγαγε τις «πληροφορίες» στις 13 Σεπτεμβρίου, όταν δημοσίευσε άρθρο με τον τίτλο «Βρέθηκε ο μεγαλύτερος ομαδικός τάφος».
Ο τίτλος δίνει την αίσθηση, όχι ότι υπάρχουν πληροφορίες για ενδεχομένως το μεγαλύτερο τάφο, αλλά ότι βρέθηκε ήδη. Σύμφωνα με τη διατύπωση η ΔΕΑ βρίσκεται «ενώπιον..» του μεγαλύτερου  τάφου. Οι πληροφορίες λενε  - όπως θα φανεί μετά - ότι βρέθηκαν μερικά οστά – και αυτό μεταμορφωθηκε σε «είδηση-γεγονός»  για το μεγαλύτερο τάφο].  Στο άρθρο «επεξηγείται» ότι πρόκειται για τάφο πεσόντων ή εκτελεσθέντων στρατιωτών που πολέμησαν στη Μια Μηλιά, στους οποίους περιλαμβάνεται και ο λοχαγός Τάσος Μάρκου. Οπότε, εδώ, προστίθεται και ένας επιπλέον συναισθηματισμός, αφού ονομάζεται και κάποιος ήρωας της ε/κ αντίστασης - και στο πραξικόπημα και την εισβολή. Το κλείσιμο του  άρθρου λέει από την μια ότι ήταν γνωστό ότι υπήρχε στην περιοχή ομαδικός τάφος - χωρίς, όμως, τεκμηρίωση - και μετά, προσθέτει και μια επιφύλαξη - για τις πληροφορίες για μεταφορά αιχμαλώτων για εκτέλεση στην περιοχή - «ότι δεν έγινε γνωστό κατά πόσον οι πληροφορίες ήταν αξιόπιστες.»

Ακολούθως, το εν λόγω άρθρο έκανε το γύρο των ελληνόφωνων ΜΜΕ και σελίδων κοινωνικής δικτύωσης. Και φυσικά οι ακροδεξιοί έκαναν πόλεμο μόνοι τους ήδη: ο ιστότοπος «Στόχος» δημοσίευσε τις ίδιες πληροφορίες υπό τον τίτλο «Θα έρθει κι η σειρά σας Μογγόλοι.... Βρέθηκε ο μεγαλύτερος ομαδικός τάφος Ελλήνων εκτελεσθέντων στα κατεχόμενα .... !!!».
Εδώ εμφανίζεται και ο τάφος από την Κολομβία ως αναπαράσταση. Και η ‘πληροφορία’ ότι ήδη άρχισαν να ανασύρονται τα πρώτα οστά συνδέεται με τη φωτογραφία.  Η είδηση, επίσης,  συνδέεται και με παλαιότερη είδηση (μερικών ημερών πιο πριν) που αφορά στην ανεύρεση του μικρότερου αγνοουμένου, του Ανδρέα Κυριάκου ενός βρέφους μερικών μηνών, που βρέθηκε στο Τραχώνι.

Η διόγκωση της φούσκας δεν έμεινε στην ακροδεξιά: η αναδημοσίευση στον ιστότοπο NewsNow, έγινε υπό τον τίτλο «Στο φως ομαδικός τάφος-μαμούθ.  Έρευνες στα Κατεχόμενα της Κύπρου φέρεται να έχουν αποκαλύψει οστά ελληνοκυπρίων στρατιωτών».
Και το ρεπορτάζ το οποίο υπογράφει ο Γιώργος Τσαλακός – ένας δημοσιογράφος με σοβαρό παρελθόν, αλλά βέβαια και με χρόνια εργασίας στον Αντέννα. Ως έμπειρος δημοσιογράφος, ωστόσο, πρόσθεσε και το «φέρεται» για να είναι καλυμμένος.  Στο άρθρο γίνεται αναφορά στις ελληνοκυπριακές πληροφορίες για τις συγκρούσεις τότε στην περιοχή, οι οποίες βέβαια δεν τεκμηριώνουν, αλλά προσθέτουν ένα κλίμα του είδους, «κάτι έγινε εκεί»: αναφέρεται ότι αρκετοί στρατιώτες «έμειναν χωρίς καθοδήγηση και χωρίς κάλυψη» και διευκρινίζει ότι οι Χαμίτ Μάντρες υπήρξαν το «ορμητήριο των αρμάτων του τουρκικού στρατού και όταν ξεκίνησε η προέλασή τους ήταν αδύνατο να ανακοπούν». Την ίδια μέρα ο ιστότοπος «iefimerida” έγραφε για το «Σοκ και δέος από την ανακάλυψη του μεγαλύτερου ομαδικού τάφου του Αττίλα 2» και παρουσιαζόταν με τον ίδιο τρόπο και πληροφορίες, όπως το «Στόχο». Στην ηλεκτρονική εφημερίδα της «ελληνόφωνης διασποράς» Greek Reporter, σε άρθρο που υπογράφει η Στέλλα Τσολακίδου, όπου δημοσιεύεται ή καλύτερα αναπαράγεται η συγκεκριμένη είδηση, προστέθηκε ότι η συγκεκριμένη πληροφόρηση προήλθε από τη ΔΕΑ. Προφανώς, όμως, κανένας δεν φάνηκε να ενδιαφέρεται να ρωτήσει τη ΔΕΑ.

Τελικά, η διευκρίνηση και η διάψευση ήρθε στις 15 Σεπτεμβρίου, όταν πια η φούσκα πήρε διαστάσεις κωμικές με τη δημοσίευση της κολομβιανής φωτογραφίας από τη Σημερινή.

Ο Άστρα είχε συνέντευξη με την κα Κιουτσιούκ, τ/κ μέλος της ΔΕΑ, στις 15 Σεπτεμβρίου, με εστίαση στις φήμες που πια έλεγαν ότι τ/κ και η ΔΕΑ είχαν πληροφορίες, ότι άνοιξε ομαδικός τάφος κλπ.
Στη συνέντευξη, εξηγήθηκε ότι η ΔΕΑ αποφεύγει να δίνει πληροφορίες στα ΜΜΕ λόγω της μεταβλητότητας των στοιχείων – άρα οι «πηγές» δεν προέρχονταν από τη ΔΕΑ. Διευκρινίστηκε ότι στη συγκεκριμένη περιοχή στις Χαμίτ Μάντρες, έγιναν και συνεχίζονται εσκαφές και ότι βρέθηκε «μικρός αριθμός οστών». Ταυτόχρονα, διασαφηνίστηκε ότι οι μεγαλύτεροι μαζικοί τάφοι που έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής, αφορούν σε τουρκοκύπριους νεκρούς [ο μεγαλυτερος είναι της περιοχης Αλόα, Μαραθα, Σανταλάρη, 126] –  ενώ ο μεγαλύτερος ε/κ ομαδικός τάφος βρέθηκε στην Άσσια με 90 νεκρούς. Αλλά, βέβαια οι τ/κ ομαδικοί τάφοι, δεν μπορούν να αναφερθούν εύκολα από την πλειοψηφία των ε/κ ΜΜΕ. Ανάλογη αναφορά είχε  η κ. Κουτσιούκ σε συνέντευξή της, στην Κίπρις που αναφέρθηκε και στην Καθημερινή. Και φυσικά, η Καθημερινή, στην οποία εργάζεται ο Α. Παράσχος, ο δημοσιογράφος που αποκάλυψε τα ψέματα γύρω από τους αγνοούμενος, είχε μια σαφώς πιο προσεγμένη στάση.

Όχι βέβαια και η Σημερινή, που φάνηκε να προσπαθεί να συντηρήσει το ψέμα, ακόμα και όταν αναφερόταν στη δήλωση της κ. Κουτσιούκ που έλεγε βασικά ότι το θέμα διογκώθηκε  χωρίς τεκμηρίωση...  Στις 15 Σεπτεμβρίου, η Σημερινή δημοσίευε τις δηλώσεις-διάψευση της κ. Κιουτσιούκ, αλλά βέβαια σε ένα πλαίσιο, όπου ξεκινά το κείμενο μιλώντας για τάφους αγνοουμένων και η είδηση-δήλωση-διάψευση της φούσκας, αναφέρεται στη ροή, κάπου στη μέση του άρθρου. Και η φωτογραφική αναπαράσταση έχει την εικόνα από την Κολομβία. Και μετά την αναφορά στη διάψευση, επανέρχεται, η είδηση του Αντέννα με υπόσχεση επιβεβαίωσης μάλιστα:
«Όπως μετέδωσε ο Αντ1, σύμφωνα με ανθρώπους που είναι σε θέση να γνωρίζουν πολλά και από πρώτο χέρι, μετά τον εντοπισμό και αυτού του ομαδικού τάφου, κάτι που, όπως εκτιμούν, είναι θέμα ημερών, δεν θα μιλάμε πλέον για πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά για επιχειρήσεις μαζικής εξόντωσης».
Έχουν, βέβαια, περάσει αρκετές μέρες ήδη, βρέθηκε η φωτογραφία από την Κολομβία αλλά... Αξίζει, πάντως να αναφερθεί ότι καταγράφεται, στη Σημερινή, η σφαγή στην Αλόα, Μαραθα, Σανταλάρη, έστω και χωρίς επεξήγηση, ενώ στο τέλος καταγράφεται και η περίπτωση ενός τουρκοκυπρίου, ο οποίος εκτελέστηκε στην προσπάθειά του να σώσει ελληνοκύπριους – είναι μια πρόοδος για την εφημερίδα. Και η υπόθεση των 23 εκτελεσθέντων, ίσως να είναι και το πραγματικό θέμα της είδησης πριν γίνει φούσκα.









Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου