10 Απρ 2016

Η οικονομική κρίση τράβηξε την προσοχή στην φοροδιαφυγή και τη δικαιοσύνη: και πώς ένα αίτημα των ακτιβιστών βρέθηκε από το περιθώριο στο επίκεντρο…,






Κανείς δεν συνήθιζε να ενδιαφέρεται για την υπεράκτια οικονομία. Ή τουλάχιστον, σχεδόν κανείς. Πίσω στο 2003, θυμάται ο Alex Cobhan, τώρα επικεφαλής έρευνας του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης, μιας μικρής ομάδας ακτιβιστών που άρχισαν να κάνουν λόμπυ ενάντια σε αυτό που οι ίδιοι θεωρούν ως τον ύπουλο ρόλο των φορολογικών παραδείσων. Οι ακτιβιστές ξόδεψαν μήνες προσπαθώντας να πραγματοποιήσουν συναντήσεις με τους κατάλληλους πολιτικούς, για να τους ειπωθεί μόνο ότι: «Δεν έχουμε ιδέα για ποιό πράγμα μιλάτε».



Σήμερα, ο υπεράκτιος κόσμος έγινε κεραυνός για το δημόσιο θυμό ενάντια στην παγκόσμια ελίτ που θεωρείται ότι χρησιμοποιεί τα κρυφά μέσα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος για να φυγαδεύσει τις περιουσίες της μακρυά από τη φορολόγηση.



Χιλιάδες έγγραφα που διέρρευσαν από την δικηγορική εταιρεία του Παναμά, Mossack Fonseca, αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο – και μόνο το πιο πρόσφατο – ορόσημο στο απρόθυμο ταξίδι των υπεράκτιων οικονομικών στη δημόσια σφαίρα.



«Το πραγματικό σημείο καμπής ήταν η οικονομική κρίση» λέει ο κ. Cobham. «Οι άνθρωποι στους οποίους επιβλήθηκε λιτότητα έχουν ένα διαφορετικό είδος ενδιαφέροντας στις αποφάσεις που λαμβάνονται για φορολόγηση και δαπάνες»



Από τότε, η φοροδιαφυγή και η φορολογική δικαιοσύνη έχουν μετακινηθεί από τους πολιτικούς στο να γίνουν το θέμα κοινοβουλευτικών ακροάσεων, σε ένα κεντρικό θέμα στην περίοδο των εκλογών στις ΗΠΑ κυριαρχώντας στο θυμό του κοινού και τονίζοντας τους νέους κανονισμούς οικονομικής διαφάνειας που προβάλλουν οι G20.

Εν τω μεταξύ, επιφανείς οικονομολόγοι όπως ο Thomas Piketty – και ο μαθητής του, Gabriel Zucman, συγγραφέας του The Hidden Wealth of Nations: The scourge of Tax Havens [Ο κρυμμένος πλούτος των εθνών: Η κατάρα των φορολογικών παραδείσων] – βρίσκουν μεγάλη ανταπόκριση στο επιχείρημά τους ότι η ανισότητα είναι απειλή στη δημοκρατία, και ότι το υπεράκτιο ζήτημα επιδεινώνει το πρόβλημα.



Εάν έστω και σε ένα άτομο μπορεί να αποδοθεί η προσοχή στον υπεράκτιο κόσμο, αυτό το άτομο θα ήταν ο  Bradley Birkenfeld. Ο τραπεζίτης που παραιτήθηκε από την UBS το 2005 και αποκάλυψε στις αρχές των ΗΠΑ πως ο πρώην εργοδότης του βοήθησε τους αμερικανούς να φοροδιαφεύγουν. Το 2007, είπε κατά τη διάρκεια μιας διερεύνησης της Γερουσίας των ΗΠΑ ότι χιλιάδες αμερικανοί πελάτες έκρυψαν τα μετρητά τους από τις αρχές. «Δεν είδα κανένα να δηλώνει εκείνους τους [ελβετικούς] λογαριασμούς σε ολόκληρή μου την καριέρα», ανέφερε.



Η Γερουσία υπό του ερευνητή Carl Lein, αναίρεσε κάποιες από τις τεχνικές υπεράκτιου απορρήτου, και κυρίως τη χρήση κρυών εταιρειών εγεγραμμένων σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους – ή «κρυφή δικαιοδοσία», όπως ονομάζεται – όπως τα British Virgin Islands και οι Μπαχάμες. Αυτές οι εταιρείες, μαζί με άλλα τεχνάσματα εξαλείφουν τα ίχνη, επιτρέποντας στους πελάτες να αποκρύβουν την ιδιοκτησία μετρητών και περιουσιακών στοιχείων.



Το 2009, η USB συμφώνησε με την αμερικαική εισαγγελεία σε ένα διακανονισμό που περιλάμβανε $780 εκατομμύρια πρόστιμο για υποβοήθηση φοροδιαφυγής.



Δεκάδες άλλες ελβετικές τράπεζες προέβησαν σε διακανονισμούς από τότε και η Credit Suisse το 2014 πλήρωσε πρόστιμο $2.6 δις. Στη διαδικασία οι τράπεζες δημιούργησαν μια τρύπα διακριτικής ευχέρειας που για δεκαετίες ήταν το σήμα κατατεθέν τους.



Μαζί με τις εισαγγελικές αρχές των ΗΠΑ που ταπείνωναν τις ελβετικές τράπεζες υπήρχαν ακόμα περισσότερα επιμέρους σκάνδαλα που αντηχούσαν, με τους φορολογούμενους να βλέπουν τα συστήματα κοινωνικής ευημερίας να μειώνονται δραματικά με την εμφάνιση της οικονομικής κρίσης που άδειαζε τα κρατικά ταμεία.



Μια καθοριστική στιγμή ήρθε το πρωί της 21ης Ιουνίου 2012, στο τουΐτερ του Βρετανού κωμικού Jimmy Carr. Όταν η χρήση ένος σχήματος νόμιμης φοροδιαφυγής, αποκαλύφθηκε δυο μέρες πριν ο κος Carr ανακοίνωσε: «Πληρώνω όσα ακριβώς πρέπει και ούτε σεντ παραπάνω».



Μετά από λιγότερο από 48 ώρες, κατά τη διάρκεια των οποίων ο David Cameron, Πρωθυπουργός της Βρετανίας είχε περιγράψει ως «ηθικά λάθος» τέτοιες συμπεριφορές, ο κωμικός ανάρτησε ένα κωμικό tweet λέγοντας «ένα τρομερό λάθος στην κρίση» και «στο μέλλον θα διαχειρίζομαι τα οικονομικά μου πιο υπεύθυνα».



Το επεισόδιο με τον Jimmy Carr «κατέδειξε ότι ο κόσμος άλλαξε», λέει ο κος Cobham.



Στον αναπτυσσόμενο κόσμο, οι αναλυτές για τη φτώχεια ανησυχούσαν για μεγάλο διάστημα για τις δομές πολυεθνικών επιχειρήσεων που τους επιτρέπουν να μεταφέρουν τα κέρδη – και επομένως τις φορολογικές υποχρεώσεις – μακρυά από τις χώρες της Αφρικής ή της Ασίας, όπου λειτουργούν σε μέρη όπου ο εταιρικός φόρος είναι μηδαμινός.



Το 2014, μια ομάδα υπό τον Thabo Mbeki, πρώην πρόεδρο της Νοτίου Αφρικής, υπολόγισε ότι η Αφρική χάνει $50 δις ετησίως από το κρατικό εισόδημα εξαιτίας λογιστικών «μαγικών» που συχνά σχετίζονται με φορολογικούς παραδείσους. Την ίδια χρονιά, μια έκθεση της Διεθνούς Κοινοπραξίας Διερευνητικής Δημοσιογραφίας – της ομάδας πίσω από τις αποκαλύψεις των Εγγράφων του Παναμά – εμβάθυνε σε αυτές τις ανησυχίες αποκαλύπτοντας μυστικές συμφωνίες που εγκρίθηκαν από το Λουξεμβούργο το οποίο επέτρεψε σε 350 περίπου εταιρεία να μειώσουν τις διεθνείς φορολογικές τους υποχρεώσεις.



Στη Βρετανία, ιστορίες για φορολόγηση άρχισαν ξαφνικά να αποκαλύπτονται σε οργισμένους τίτλους πρωτοσέλιδων ειδήσεων. Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα ήταν μια έρευνα του Ρώυτερς του 2012 για τη φορολόγηση του Starbucks που αποκάλυψε ότι ο αμερικανικός κολοσσός του καφέ, είχε από το 1998 πληρώσει μόνο £8.6 εκατομμύρια στο βρετανικό τμήμα εσωτερικών προσόδων για £3 δις πωλήσεις.



Στο κοινοβούλιο, η βουλευτής της αντιπολίτευσης Margaret Hodge μετέτρεψε την επιτροπή της σε φόρουμ δημηγορικών των συγγραφέων των «λατρευτών» φορολογικών διευθετήσεων πολυεθνικών όπως η Vodafone και η Goldman Sachs. Έσυρε κυριολεκτικά λειτουργούς φόροσυλλογής για την αποτυχία τους να φέρουν ενώπιον της δικαιοσύνη έστω και ένα από τις χιλιάδες κατόχους λογαριασμών των οποίων τα υπεράκτια περιουσιακόα στοιχεία αποκαλύφθηκαν με τη διαρροή της ελβετικής HSBC την προηγούμενη χρονιά.



Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η φοροδιαφυγή έγινε το έμβλημα του τί εξαγρίωσε τόσους αμερικανούς με την επιχειρηματική και πολιτική ελίτ, λέει ο Frank Clemente, εκτελεστικός διευθυντής των Americans for Tax Fairness, μια προοδευτική ακτιβιστική ομάδα.



«Οι αμερικανοί έχουν πραγματικά θυμώσει με την Ουάσινγκτον. Πιστεύουν ότι είναι μια καταβόθρα γεμάτη με ειδικές συμφωνίες. Το μέρος όπου βλέπουν καθαρά τους πολιτικούς να βοηθούν τον πλουτισμό πλούσιων εταιρειών, είναι το φορολογικό σύστημα», λέει ο κος Clemente



Εκστρατεύοντες ενάντια στο οικονομικό απόρρητο, ήδη, άδραξαν τις διαρροές των Εγγράφων του Παναμά για να σπρώξουν σε δράση κατά τη Σύνοδο Ενάντια στη Διαφθορά που φιλοξενεί ο κος Κάμερον στο Λονδίνο τον ερχόμενο μήνα.



Ο κος Κάμερον – του οποίου ο πατέρας φέρεται στα έγγραφα που διέρρευσαν να αναφέρεται ως πελάτης της Mossack Fonseca – παρουσιάζεται ότι βλέπει την καταπολέμηση της διαφθοράς ως μέρος της κληρονομιάς που θέλει να αφήσει. Αν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει το δημόσιο θυμό για να δικαιολογήσει το στόχο του, τότε τα αποθέματα έχουν ξεχειλήσει.

Financial Times, April 6



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου