3 Απρ 2016

Τα Δικαιώματα των Ρομά ως Μειονότητα


Του Νίκου Τριμικλινιώτη



Η απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών να προχωρήσει σε εξώσεις οικογενειών Ρομά στη Λεμεσό αποτελεί πλήγμα στη τοπική ζωή της Λεμεσού, και ιδιαίτερα της στο σχολείο και  συνοικίας όπου διαμένουν στο Άγιο Αντώνιο και τη Τουρκοκυπριακή συνοικία.

Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει ακόμα σημαντικότερο πλήγμα για τις συνομιλίες στο Κυπριακό. Εύλογα θα διερωτηθεί κάποιος που ασχολείται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την επίλυση διενέξεων:

Πρώτο, αν οι δύο πλευρές που συνομιλούν για λύση του κυπριακού δεν μπορούν να συνεννοηθούν και να βρουν πρακτικές και ανθρωπιστικές λύσεις που να διασφαλίζουν τα βασικά δικαιώματα, για λιγοστές οικογένειες των εξαθλιωμένων Ρομά που ανήκουν στη Τουρκοκυπριακή κοινότητα, πως θα λύσουν το Κυπριακό που προφανώς θα έχει μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών;

Δεύτερο, πως δημιουργείται κλίμα συνεννόησης και συμβίωσης στο πληθυσμό με τέτοιες κυβερνητικές ή διοικητικές πράξεις;   

Το επιχείρημα που έχει προβληθεί είναι ότι οι Ρομά, που διαμένουν ουσιαστικά σε τρώγλες και βρίσκονται εδώ και πάνω από δέκα χρόνια στο μαχαλά αυτό, διαθέτουν στα κατεχόμενα Ελληνοκυπριακές περιουσίες. Δεν έχει παρουσιαστεί κανένα τέτοιο στοιχείο, ενώ οι ίδιοι το αρνούνται.

Διερωτάται κανείς επίσης για την ορθότητα της απόφασης αυτής, τη στιγμή και τον τρόπο που επίλεχθηκε.  Υπάρχουν μήπως άλλες σκοπιμότητες ή/και συμφέροντα; Δεν ξέρουμε. Ας δούμε όμως το θέμα επί της ουσίας: Ως ζήτημα δικαιωμάτων.

Η προστασία των εθνικών μειονοτήτων στη Κύπρο

Υπάρχουν ζητήματα τα οποία πρέπει να τεθούν ενώπιον των ιθυνόντων και της κοινωνίας. Έχουν ληφθεί υπόψη τα δικαιώματα που πηγάζουν από το γεγονός ότι πρόκειται για Ρομά που έχουν συγκεκριμένο τρόπο διαβίωσης και κουλτούρα; 

Αν κρίνουμε από τη πρόσφατη Έκθεση Τέταρτη περιοδική έκθεση για την Εφαρμογή της Σύμβασης-Πλαισίου για την Προστασία των εθνικών μειονοτήτων στη Κύπρο που υιοθετήθηκε στις 18 Μάρτιου του 2015 από το Συμβούλιο της Ευρώπης, φαίνεται να υπάρχει σοβαρή παραγνώριση  των ευθυνών της Δημοκρατίας έναντι των Ρομα. Ασφαλώς με την πολιτικές που ακολουθήθηκαν, έχουν εγκαταλείψει όλες τις ευάλωτες και αδύνατες ομάδες του πληθυσμού.
Ωστόσο, αυτό δεν πρέπει να μας κάνει κυνικούς ή ηττοπαθείς σε σχέση με τις ευθύνες της Δημοκρατίας και της σοβαρότητας στη διεκδίκηση δικαιωμάτων για όλους, ακόμα και τους πιο αδύνατους.   

Το 2010 η Κυπριακής Δημοκρατία επιτέλους αναγνώρισε τους Ρομά ως «μειονότητα». Αυτή υπήρξε μια σημαντική πράξη αναγνώρισης: Τα μειονοτικά δικαιώματα είναι ανθρώπινα δικαιώματα και όχι προνόμια. Υπάρχουν για να μπορούν οι μειονότητες να διαφυλάσσουν και να αναπτύσσουν την ταυτότητα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις παραδόσεις τους. Μόνο τότε μπορούν να απολαύσουν πλήρη και πραγματική ισότητα: Μέτρα στον τομέα της παιδείας, του πολιτισμού, της θρησκείας, αλλά και στις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές υποθέσεις, για να περιέλθουν οι μειονότητες σε κατάσταση πραγματικής ισότητας με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Εξ ου και τα μέτρα για την προώθηση πλήρους και πραγματικής ισότητας δεν θεωρούνται πράξεις διακρίσεων.

Η ίδια η Συμβουλευτική Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Τρίτη περιοδική έκθεση για την Εφαρμογή της Σύμβασης-Πλαισίου για την Προστασία των εθνικών μειονοτήτων (8 Οκτωβρίου 2010) χαιρέτησε την ενέργεια αυτή της Κυπριακής Δημοκρατίας: «Η πρόσφατη επέκταση της προστασίας που παρέχεται από αυτό το Σύμβαση για τους Ρομά είναι μια θετική εξέλιξη». Αυτό έγινε στη Έκθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας για Τρίτη περιοδική έκθεση για την Εφαρμογή της Σύμβασης-Πλαισίου για την Προστασία των εθνικών μειονοτήτων [Γραφείο του Επίτροπος Νομοθεσίας 3ης Απριλίου 2009] που αναφέρει: «Όλες οι εθνικές μειονοτικές ομάδες, όπως ορίζεται στην εισαγωγή της παρούσας έκθεσης έχουν απεριόριστη πρόσβαση στην προστασία της σύμβασης-πλαισίου, υπό την προϋπόθεση ότι είναι κατοίκων στο έδαφος της Δημοκρατίας της Κύπρος υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυβέρνηση. Αυτό ισχύει επίσης για τους Κύπριους Ρομά…»

Ωστόσο από τότε οι εξελίξεις δείχνουν ότι υπάρχει σοβαρό πισωγύρισμα. Θα επικαλεστώ ακροθιγώς την ίδια την  Τέταρτη περιοδική  Έκθεση  του Συμβουλίου της Ευρώπης

Πρώτο, η γενική τους κατάσταση, όπως αναφέρεται τη περίληψη της ίδιας της Έκθεσης:
«Οι Ρομά παραμένουν κοινωνικά και οικονομικά περιθωριοποιημένοι και λίγες προσπάθειες έχουν γίνει για να εμπλακούν άμεσα με αντιπρόσωπους για την προώθηση της ισότητας και την πρόσβασή τους σε δικαιώματα με ένα ολοκληρωμένο τρόπο».

Δεύτερο σε σχέση με το δικαίωμα στη εργασία, η έκθεση αναφέρει:

«Συνολικά, ωστόσο , οι Ρομά εξακολουθούν να έχουν καμία πραγματική ευκαιρία να βρουν επίσημη απασχόληση ως αναλφαβητισμού των ενηλίκων παραμένει κοινή . Η δύσκολη οικονομική συγκυρία και με αποτέλεσμα τα μέτρα λιτότητας φέρεται να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις σε αυτό που ήδη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση κοινότητα δεδομένου ότι είναι ιδιαίτερα εξαρτημένη από τιςκοινωνικές υπηρεσίες.»

Τρίτο, ζουν σε απαράδεκτες και άθλιες συνθήκες διαβίωσης:
«Η Συμβουλευτική Επιτροπή σημειώνει, ωστόσο, ότι οι Ρομά εξακολουθούν να ζουν σε άθλιες συνθήκες, κυρίως στη Λεμεσό και στην Πάφο. Ενώ σύμφωνα με πληροφορίες μόνο πολύ λίγες οικογένειες που παραμένουν στον επισφαλή οικισμό Πολεμιδιών στα περίχωρα της Λεμεσού, η πλειοψηφία των οικογενειών τώρα διαμένουν στην παλιά τουρκική συνοικία , όπου τα σπίτια που έχουν ανατεθεί από την τοπική διοίκηση»

Τέταρτο, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στην ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και ίσες ευκαιρίες στο εκπαιδευτικό σύστημα:
«Η Συμβουλευτική Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της , ειδικότερα, ότι η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και ίσες ευκαιρίες στο εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει άπιαστη για τα παιδιά των Ρομά. Ενώ υπάρχουν λίγες ενημερώνεται μελέτες ή έρευνες, προηγούμενες εκθέσεις, καθώς και πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από τη συμβουλευτική επιτροπή κατά τη διάρκεια της σημείο την επίσκεψή του για συνέχιση των προκλήσεων, όπως η ακανόνιστη σχολική φοίτηση».

Πέμπτο, συνεχίζονται οι ρατσιστικές διακρίσεις και προκατάληψη ενάντια στους Ρομά και τα παιδιά τους:
«Η συμβουλευτική επιτροπή εκφράζει τη λύπη της ότι τα περιστατικά της φυλετικής προκατάληψης εναντίον των Ρομά και των παιδιών των μεταναστών στα σχολεία και από Έλληνες γονείς αφαιρώντας τα παιδιά τους από ορισμένα σχολεία που θεωρούνται ότι έχουν πάρα πολλές μη-Έλληνες Κύπριοι φοιτητές συνεχίζουν να αναφέρονται. Χαιρετίζει στο πλαίσιο αυτό επανειλημμένες προσπάθειες από την Καταπολέμηση των διακρίσεων Αρχή να οργανώσει διαγωνισμούς σχολείο για την ευαισθητοποίηση του σχολικού πληθυσμού, όσον αφορά τις επιπτώσεις της ξενοφοβίας και του ρατσισμού στα παιδιά και έτσι να αποτραπεί η περαιτέρω τέτοιων περιστατικών, καθώς και την ανάπτυξη ενός αντι-ρατσιστικό κώδικα συμπεριφοράς από το Υπουργείο Παιδείας, με την υποστήριξη της Καταπολέμηση των διακρίσεων Αρχής το 2014, που θα εισαχθεί στα σχολεία σε εθελοντική βάση από την πρώτη.»

Οι Κώδικες όμως δεν έχουν νόημα, αν θα είναι μόνο στο χαρτί και αν στο σχολείο, στη συνοικία και την κοινωνία οι Ρομά και τόσοι άλλοι, Κύπριοι και μη κύπριοι, ως άτομα και κοινωνικές ομάδες που δεν έχουν στη πράξη αξιοπρεπή δικαίωμα διαβίωσης.

Λύσεις που διασφαλίζουν την αξιοπρεπή διαβίωση και εξασφάλισης των μειονοτικών δικαιωμάτων υπάρχουν, φτάνει να υπάρχει βούληση. Γι’ αυτό είναι που απαιτούνται αλληλεγγύη, ευαισθησία και κοινωνικοί αγώνες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου