20 Μαρ 2016

Ο πόλεμος κατά των φτωχών και των προσφύγων

Γιώργος Τσιάκαλος





Πράγματι, η εποχή μας εδώ και μερικές δεκαετίες χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ενός πρωτοφανούς παράδοξου, το οποίο αποτελεί ταυτόχρονα το μεγαλύτερο κοινωνικό και πολιτικό σκάνδαλο που έχει υπάρξει ποτέ. Από τη μια μεριά, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας παράγονται τόσα πολλά αγαθά που, εάν κατανέμονταν με σχετικά δίκαιο τρόπο, δε θα πεινούσε κανένας άνθρωπος πάνω στη γη. Το σύνολο των αγαθών είναι τόσο μεγάλο, ώστε η ανθρωπότητα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει ακόμη και την περίπτωση της εμφάνισης των επτά πληγών του Φαραώ σε παγκόσμια κλίμακα. Από την άλλη πλευρά, ο αριθμός των ανθρώπων που πεινούν και πεθαίνουν από ασιτία είναι ο μεγαλύτερος που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Υπολογίζεται ότι 800 εκατομμύρια άνθρωποι δεν θα σηκωθούν ποτέ από το «τραπέζι» έχοντας χορτάσει (πάντα το φαγητό τους θα είναι λιγότερο), και 200 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 5 ετών υποφέρουν από έλλειψη πρωτεϊνών. Υπολογίζεται ότι κάθε δευτερόλεπτο πεθαίνουν τρεις άνθρωποι από την πείνα, στην πλειοψηφία τους βρέφη και μικρά παιδιά.

Αυτή ήταν η κατάσταση πριν δύο δεκαετίες, και για τους ισχυρούς του κόσμου αυτονόητη θεωρείτο η μοίρα όσων ανθρώπων έτυχε να γεννηθούν στη σκοτεινή πλευρά του πλανήτη μας: συνοδοί τους στην καθημερινή ζωή έπρεπε να είναι η πείνα, η αρρώστια και ο θάνατος. Όμως, αυτό που δεν υπολόγισαν ήταν εκείνο που γνωρίζουμε από την ανθρώπινη εμπειρία χιλιάδων χρόνων: ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν έχει υπάρξει ούτε μια μάνα που, ενώ διαπιστώνει ότι, το παιδί της θα πεθάνει από την πείνα ή από το όπλο παρακρατικών συμμοριών εκείνη παραμένει καρτερικά στο ίδιο μέρος αποδεχόμενη το θάνατό του. Αντίθετα, το παίρνει στην αγκαλιά της ή από το χέρι και ξεκινάει μια πορεία, πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων, αν είναι απαραίτητο, μέχρι που να βρει ένα μέρος όπου το παιδί της δεν θα απειλείται από θάνατο. Κι αυτό ξεκίνησαν να κάνουν μαζικά οι φτωχοί του κόσμου στη δεκαετία του 1990 - Εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονταν στο δρόμο καθημερινά σε αναζήτηση ενός μέρους όπου θα μπορούσαν να αισθάνονται ασφαλείς. Ένα μικρό ποσοστό αυτών των ανθρώπων αναζήτησε τότε ασφάλεια και στην Ευρώπη. Στην πιο πλούσια περιοχή του πλανήτη.
Τρεις ήταν στην αρχή οι βασικές περιοχές εισόδου: η Ισπανία (από τη θάλασσα), η Ελλάδα (από τα χερσαία σύνορα και από το Αιγαίο) και η Γερμανία (από τα ανατολικά της σύνορα, που τότε ήταν προς την Πολωνία και την Τσεχία). Ο αριθμός των ανθρώπων που κατάφερναν να περάσουν τα σύνορα ήταν παντού μεγάλος, ακόμη και στη Γερμανία, παρόλο που αυτή είχε εγκαταστήσει στα σύνορά της προηγμένα τεχνικά μέσα, όπως είναι οι θερμικές κάμερες. Τότε, από την αποτυχία της Γερμανίας να ελέγξει τα σύνορά της έγινε κατανοητό σε όσους και όσες ασχολούνταν με το θέμα, ότι είναι πολύ περιορισμένες οι δυνατότητες των κρατών της Ευρώπης να παρεμποδίσουν τη μαζική είσοδο μεταναστών. (Για τη Γερμανία τα πράγματα άλλαξαν όταν η ΕΕ διευρύνθηκε προς τα ανατολικά της, με αποτέλεσμα τα σύνορα της να μην ταυτίζονται πλέον με τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης).

Παράνομη μετανάστευση με πολύ υψηλούς αριθμούς βίωσε η ελληνική κοινωνία αμέσως μετά την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, και την εποχή εκείνη διαπιστώθηκε και εδώ ότι η «μετανάστευση από ανάγκη» δεν μπορεί ποτέ να ελεγχθεί, παρά μόνο σε περιορισμένο βαθμό. Εκατομμύρια άνθρωποι πέρασαν στην Ελλάδα, έζησαν εδώ για ένα χρονικό διάστημα, οι περισσότεροι επέστρεψαν στην πατρίδα τους μετά από κάποια χρόνια παραμονής, πολλοί άλλοι εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Ελλάδα και αποτελούν κομμάτι της κοινωνίας αυτής της χώρας. Άλλωστε ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς, με την είσοδο των χωρών τους στην ΕΕ (Πολωνία, Βουλγαρία, Ρουμανία), αυτόματα μετατράπηκαν από «μετανάστες» (παράνομοι και νόμιμοι) σε πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν δικαίωμα να διαμένουν σε όποια χώρα της ΕΕ επιθυμούν, ακόμη και να ψηφίζουν στις δημοτικές εκλογές.
Ενώ όμως με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και την εμφάνιση των μνημονίων εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες επέστρεψαν στις πατρίδες τους, με αποτέλεσμα ο αριθμός των μεταναστών που ζουν στη χώρα να είναι ο μικρότερος των τελευταίων 25 ετών, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε σε συνεργασία με την FRONTEX για έλεγχο της εισόδου από το Αιγαίο, και, κατόπιν, το 2011, σε μία συμφωνία με την Τουρκία, με την οποία ανέθετε στο γειτονικό κράτος την παρεμπόδιση νόμιμης προσέγγισης των ελληνικών συνοριακών σταθμών στους Κήπους και στις Καστανιές (του Έβρου) σε πολίτες χωρών, για τους οποίους απαιτείται βίζα Schengen. Πρόκειται για πράξη που παραβιάζει την ίδια τη συνθήκη Schengen, η οποία προβλέπει για ορισμένες περιπτώσεις τη δυνατότητα παροχής βίζας στα σύνορα. Η συνεργασία αυτή με την Τουρκία ενισχύθηκε με την υπογραφή σχετικής συμφωνίας ανάμεσα στην FONTEX και την Τουρκία στις 28 Μαΐου 2012. Παρεμπιπτόντως: ο αριθμός των ατόμων που επιχειρούσαν να μπουν τότε στην Ελλάδα από τα ανατολικά σύνορα (Έβρου και Αιγαίου) κυμαινόταν ανάμεσα στις 30 και 40 χιλιάδες το χρόνο.
Η παρεμπόδιση της νόμιμης προσέγγισης των συνοριακών σταθμών ήρθε να συμπληρωθεί το 2012 με μία πρωτοφανή, για την Ευρώπη, πράξη: την κατασκευή ενός φράχτη στα σύνορα με την Τουρκία, ώστε να είναι αδύνατη και η παράνομη είσοδος στην ελληνική Θράκη. Πριν από την Ελλάδα μόνον οι ΗΠΑ είχαν κάνει κάτι παρόμοιο στα σύνορά τους με το Μεξικό. Όμως ο «δικός μας φράχτης» είναι ένα πραγματικό τερατούργημα, που ξεπερνάει αυτόν των ΗΠΑ, και, βεβαίως, αυτούς που ακολούθησαν αργότερα στην Ευρώπη: αποτελείται από 6.000 κυβικά μέτρα σκυρόδεμα, 800 τόνους χάλυβα, 20.700 μέτρα συρματοπλέγματος, 140.000 μέτρα κονσερτίνας (δηλαδή, λεπιδοφόρου συρματοπλέγματος) και 210.000 μέτρα σύρματος. Υψώθηκε εκεί όπου τα σύνορά μας με την Τουρκία δεν είναι το ποτάμι, και οι άνθρωποι μπορούν να προσεγγίσουν την ελληνική επικράτεια με τα πόδια (πράγμα που το έκαναν για πολλά χρόνια μετά την κατάργηση των ναρκοπεδίων). Είναι θανατηφόρος και απόρθητος, και γι’ αυτό υποχρεώνει τους πρόσφυγες σε αναζήτηση άλλης εισόδου στην Ελλάδα.

Οι πόλεμοι και η κατάσταση που δημιουργήθηκε μετά τη λεγόμενη «Αραβική άνοιξη» ήρθαν να προσθέσουν στους πεινασμένους του κόσμου εκατομμύρια ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους για να αποφύγουν το θάνατο που φέρνουν οι εχθροπραξίες. Πολλοί από αυτούς βρήκαν στην αρχή καταφύγιο στις διπλανές χώρες (κυρίως στο Λίβανο στην Ιορδανία και στην Τουρκία) όπου έζησαν –και ζουν- σε καταυλισμούς των Ηνωμένων Εθνών κάτω από άθλιες συνθήκες. Από το 2014 οι συνθήκες αυτές έγιναν ακόμη χειρότερες καθώς τα πλούσια κράτη, όπως οι ΗΠΑ και εκείνα της ΕΕ, περιόρισαν δραστικά την οικονομική ενίσχυση που έδιναν στα Ηνωμένα Έθνη για τη σίτιση των προσφύγων σ’ αυτούς τους καταυλισμούς. Δηλαδή, μετά τους βομβαρδισμούς, την ISIS και τις παρακρατικές συμμορίες ήρθε και η έλλειψη τροφίμων και η πείνα. Έτσι, ως μόνη δυνατότητα επιβίωσης απέμεινε η νέα προσφυγιά –ιδιαίτερα προς την Ευρώπη. Φυσικά μέσω του πιο κοντινού δρόμου, αυτού που περνάει από την Ελλάδα.
Στην Ελλάδα, όμως, η πολιτική των απαγορεύσεων στον Έβρο συνεχίστηκε και το έτος 2015 όταν πια οι άνθρωποι, που απλώς ζητούσαν διέλευση προς την Βόρεια Ευρώπη, αναγνωρίζονταν από τα Ηνωμένα Έθνη (και από τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ) ως πρόσφυγες. Ακόμα και μετά τον Ιούλιο, όταν χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Σουηδία και άλλες, ανέστειλαν τη συνθήκη Schengen και άνοιξαν τα σύνορά τους αναγνωρίζοντας στους ανθρώπους αυτούς την προσφυγική ιδιότητα, η ελληνική κυβέρνηση συνέχισε να κρατάει κλειστές τις νόμιμες εισόδους στον Έβρο, αναγκάζοντας περισσότερες από 800 χιλιάδες ανθρώπους να πληρώνουν υπέρογκα ποσά σε διακινητές για να μπορέσουν να περάσουν από την Μικρά Ασία στις ακτές κάποιου ελληνικού νησιού. Συνέχισε να το κάνει ακόμη και όταν οι νεκροί έγιναν πολλές εκατοντάδες και αποδείχτηκε ότι ο εξαναγκασμός στη «λύση του Αιγαίου» συνιστά επιβολή «φόρου αίματος» στους κατατρεγμένους. Συνέχισε ακόμη και όταν έγινε φανερό ότι η ίδια δεν ήταν σε θέση να διαχειριστεί στοιχειωδώς το γεγονός ότι με αυτόν τον τρόπο οι πρόσφυγες παρέμεναν στην Ελλάδα κατά μέσον όρο 15 ημέρες (αντί μιας -το πολύ- ημέρας, εάν έρχονταν από τον Έβρο και συνέχιζαν το ταξίδι τους προς την Ειδομένη). Ούτε οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής της επιλογής της στην ελληνική οικονομία δεν την έκαναν να αλλάξει τη στάση της (το ΔΝΤ υπολόγισε ότι αυτή διαχείριση του προσφυγικού στοίχισε στην Ελλάδα το περασμένο έτος 300 εκατομμύρια ευρώ).
Τίποτε από τα παραπάνω δεν δέχτηκε να κάνει η κυβέρνηση, αλλά αντίθετα επιδόθηκε σε προσβλητικούς χαρακτηρισμούς όσων πρότειναν τη μόνη ρεαλιστική αντιμετώπιση του θέματος – «αφελείς», «με καλές ιδέες αλλά χωρίς στοιχειώδεις γνώσεις του προβλήματος», «ρομαντικοί», «θεωρητικοί» ήταν οι πιο επιεικείς χαρακτηρισμοί, που γρήγορα συμπληρώθηκαν με συστηματική υποβολή της υπόνοιας για ύποπτα κίνητρα και άνομες επιδιώξεις. Η αντιμετώπιση ήταν και είναι ίδια με εκείνη που είχαν όσοι/ες πριν 20 χρόνια πρότειναν τη διαγραφή των χρεών στις φτωχές χώρες του πλανήτη. Η μόνη διαφορά βρίσκεται στο γεγονός ότι η δικαιολογία δεν είναι πια η «ηθική της αγοράς» αλλά οι αναληθείς ισχυρισμοί για «ύπαρξη ναρκοπεδίων», για «τεχνικά προβλήματα», για «θέματα εθνικής ασφάλειας». Βεβαίως, κανένας από αυτούς τους ισχυρισμούς δεν ισχύει.
Το μόνο που ισχύει είναι ένα ακροδεξιό ιδεολόγημα, σύμφωνα με το οποίο ξένοι παράγοντες –ιδιαίτερα η Γερμανία- επιδιώκουν την «ουδετεροποίηση της Θράκης», και για το σκοπό αυτό θέλουν να χρησιμοποιήσουν μουσουλμάνους πρόσφυγες, οι οποίοι θα εγκατασταθούν στη Θράκη για να αλλάξουν την αναλογία χριστιανών και μουσουλμάνων στον συνολικό πληθυσμό της περιοχής. Πρόκειται για προϊόν ακροδεξιού παραληρήματος, αυτό όμως δεν αλλάζει τίποτε στο γεγονός ότι αποτελεί το μοναδικό επιχείρημα για την εφαρμογή μιας πολιτικής που κάνει το Αιγαίο θάλασσα θανάτου, υπονομεύει τη δημοκρατία, στρατιωτικοποιεί την κοινωνική ζωή, τραυματίζει την ήδη θανάσιμα πληγωμένη οικονομία. Ο σημερινός υπουργός Άμυνας μιλώντας σε προεκλογική εκδήλωση στην Ορεστιάδα στις 6 Ιανουαρίου 2015 δήλωσε: «Η τρόικα δεν είναι τυχαίο ότι συμπεριέλαβε στο πρώτο της μνημόνιο τη μετατροπή της Θράκης και ιδιαίτερα του Έβρου σε ειδική οικονομική ζώνη. Πιστεύουν και νομίζουν ότι θα αφήσουμε να κοσοβοποιηθεί η Θράκη. Κάνουν μεγάλο λάθος».





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου