6 Μαρ 2016

Οι ρίζες του "δημοκρατικού σοσιαλισμού" στις ΗΠΑ... και η έμπνευση του Σάντερς



Το 1962, ο Michael Harrington δημοσίευσε το βιβλίο του «Η Άλλη Αμερική»,  στο οποίο ουσιαστικά εντόπιζε τα αίτια της φτώχειας και της ανισότητας στις ΗΠΑ ως αποτέλεσμα της ανεξέλεκτης ελεύθερης καπιταλιστικής αγοράς. Αυτό το βιβλίο είχε σημαντική επίδραση στη σκέψη του John F. Kennedy και του ρόλου της κυβέρνησης στην προώθηση μεγαλύτερης «κοινωνικής δικαιοσύνης». Αλλά ήταν η κυβέρνηση Johnson και τα προγράμματα του Πολέμου κατά της Φτώχειας (Medicaid, Medicare, Κουπόνια Φαγητού, εκτεταμένες κοινωνικές παροχές κλπ) που ακολούθησαν το παράδειγμα της κυβέρνησης Kennedy. Αυτό που έκανε η κυβέρνηση Johnson ήταν να αντιμετωπίσει τα ζητήματα που ταλάνιζαν την «Άλλη Αμερική», όπως το γεγονός ότι το οικονομικό σύστημα στις ΗΠΑ δημιούργησε δύο παράλληλες Αμερικές: μια στην οποία ο «σοσιαλισμός» [με την έννοια της κρατικής παρέμβασης] υπήρχε για τους πλούσιους΄και ένα όπου κυριαρχούσε ο ατομικιστικός καπιταλισμός για τους φτωχούς [δηλαδή οι αδύναμοι αφήνονταν στη μοίρα της αγοράς]. Ο Harrington υποστήριξε επιπλέον ότι αυτή η διπολική ρύθμιση δεν κατέστρεφε μόνο τα θεμέλια της οικονομίας των ΗΠΑ, αλλά και τα θεμέλια της κοινωνίας. Και ήταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, επηρεασμένος από το Harrington και τον James Cone, που στην ομιλία του το 1967 ενάντια στον Πόλεμο του Βιετνάμ πρόβαλε στο ευρύτερο κοινό το επιχείρημα ότι η φυλετική δικαιοσύνη και η οικονομική δικαιοσύνη δεν μπορούν να διαχωρίζονται στην προώθηση της παγκόσμιας κοινωνικής δικαιοσύνης.
Στην «Άλλη Αμερική» ο Harrington άντλησε από τρεις σημαντικές πηγές για να υποστηρίξει το επιχείρημά του για τις δύο Αμερικές: τη στατιστική ανάλυση των σύγχρονων τάσεων της φτώχιας΄ την κριτική της οικονομίας τις αγοράς στην αμερικανικη λαικη παραδοση όπως του βιβλιου «Ζούγκλα»[1] του Utpon Sinclair, και τη διεισδυτική ιστορική ανάλυση του ιστορικού Edward Bellamy στο «Κοιτώντας Πίσω: 2000 – 1887, μια διεισδυτική κριτική της Χρυσής Εποχής». Αυτό που δεν γνώριζαν οι άνθρωποι τότε που εκδόθηκε η «Άλλη Αμερική», ήταν ότι ο Harrington ήταν σοσιαλιστής – «σοσιαλ-δημοκράτης» - και ιδρυτικό μέλος των «Δημοκρατικων σοσιαλιστων» της Αμερικής (Democratic Socialists of America - DSA). Οι DSA υποστήριξαν ότι το Δημοκρατικό Κόμμα ήταν εγκλωβισμένο στις πελατειακές σχέσεις , της πλούσιας ελίτ της Αμερικής και είχε γίνει αδιάφορο στα εργασιακά δικαιώματα, την αυξανόμενη φτώχια, την ανισότητα και το φυλετισμό στην Αμερική. Στην πραγματικότητα, το Δημοκρατικό Κόμμα και το Ρεπουπλικανικό γίνονταν όλο και περισσότερο όμοια, σύμφωνα με τους DSA. Ωστόσο, ήταν ο Harrington και κάποιοι άλλοι της Νέας Αριστεράς, όπως οι ακαδημαϊκοί του New School of Social Research, και οι κριτικοί κοινωνικοί θεωρητικοί όπως ο Herbert Marcuse και ο Jürgen Habermas, και οι Μαρξιστές, όπως οι Paul Sweezy, Paul Baran και Harry Magdoff, που υποστήριξαν ότι η δομική φύση των καπιταλιστικών επιχειρημάτων υπέθαλπαν μια ταξική πάλη και ταξικό πόλεμο.  Για την ακρίβεια, ο Harrington, μαζί με αυτούς τους θεωρητικούς, υποστήριζαν ότι εγγενές στην ανταγωνιστική καπιταλιστική αγορά είναι μια συνεχιζόμενη πάλη ανάμεσα στην εργασία και στο κεφάλαιο, με αξονα την μεγιστοποίηση του κέρδους εις βάρος της εργασίας, και του δικαίωματος της ιδιωτικής περιουσίας εις βάρος του κόσμου της εργασίας – με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίησης της εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η συστημική φτώχεια δεν ήταν πλέον ένα τυχαίο φαινόμενα πέρα από την ανθρώπινη κατανόηση, και ο Harrington ανέδειξε αυτή τη μορφή οικονομικής ανάλυσης σε ακαδημαϊκό και δημοσιογραφικό πλαίσιο. Ακόμα και στις εμφανίσεις του στο συντηρητικό τηλεοπτικό πρόγραμμα William F. Buckley’s Firing Line, ο Harrington υποστήριξε με συνέπεια, όχι μόνο την ηθική γείωση της δίκαιης οικονομίας, αλλά και την υγιή οικονομία με την έννοια του όρου. Και όλα αυτά είχαν τεράστια επιρροή στον νεαρό Bernie Sanders. [..]
Fast forward στο 2016.
Ως αποτέλεσμα της Μεγάλης Ύφεσης του 2008, οι περισσότεροι αμερικανοί σήμερα βρέθηκαν κυριολεκτικά να αγωνόζονται για την οικονομική τους επιβίωση με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Οι εκδηλώσεις αυτών των οδυνηρών εμπειριών έγιναν αισθητές με τις μισθολογικές μειώσεις, την απώλεια εργασίας, των απεμπλουτισμό 401 χιλιάδων λογαριασμών, την «εισβολή»/περικοπές στις συντάξεις, τις εκποιήσεις κατοικιών, την επιβίωση του χρέους των πιστωτικών καρτών, την πτώχευση, τη χρεωκοπία των παροχών υγείας, το οικογενειακό οικονομικό άγχος, τις κατασχέσεις, τις οικονομικές και συναισθηματικές ουλές του κάλπικου πολέμου της Μέσης Ανατολής, τους θανάτους στρατιωτών, τους τραυματισμένους βετεράνους, κλπ. Και ταυτόχρονα, δισεκατομμυριούχοι και το 1% αυξάνυν τα κέρδη τους με δημόσιες χρηματοδοτήσεις των διασώσεων ιδιωτικών επιχειρήσεων, και τις φορολογικές ελαφρύνσης εκατομμυρίων δοαλλαίων για επανεκκίνση. Σε αντίθεση, ο πόνος των καθημερινών ανθρώπων που τον βίωσαν είναι πραγματικός. Όμως, ο μοναδικός υποψήφιος που σήμερα φαίνεται να έχει εντοπίσει αυτή την καταστροφή και την μετέφρασε σε πραγματικά πολιτικά ζητήματα, είναι ο Bernie Sanders. Έχει ενσκύψει σε αυτό τον πόνο και έχει πραγματικά σφυροκοπήσει μερικά από τα πιο πιεστικά ζητήματα πολιτικής της εποχής μας. Ο Σάντερς έχει κατ’ επανάληψη αναφέρει τις αδικίες που βίωσαν οι άνθρωποι ως άμεσο αποτέλεσμα της εισβολής των δισεκατομμυριούχων της δημοκρατική μας κοινωνίας και της οικονομικής καταστροφής της μεσαίας τάξης. Αρκεί να πούμε ότι οι φτωχοί και η κατώτερη τάξη της Αμερικής έχουν εξαφανιστεί. Το αποτέλεσμα αυτού είναι η επανεμφάνιση των δύο διαφορετικών Αμερικών και η χρήση του όρου  «επανεμφάνιση» είναι σκόπιμη εδώ, επειδή όλα αυτά συνέβησαν πριν από την ιστορία των ΗΠΑ>
.......................................
Η ώρα της αμερικανικής αριστεράς;
Έτσι, ποιά είναι πραγματικά η καρδιά και η ψυχή της Άλλης Αμερικής? Ποιές είναι οι βασικές αρχές που έκαναν την ανάλυση του Michael Harrington και ενσωμάτωσε τόσο απίστευτα διορατικά ο Bernie Sanders; Για αρχή, θα είναι χρήσιμο να αντλήσουμε από ορισμένους οικονομολόγους και τα εννοιολογικά τους πλαίσια ως το θεμέλιο της Άλλης Αμερικής. Για παράδειγμα οι Kenneth Galbraith και Robert Heilbroner υποστήριξαν ότι αφού ο καπιταλισμός έγινε ολιγοπώλειο, ολόκληρο το σύστημα είναι στην ουσία “too big to fail.” Αυτό είναι όπου η ιδέα πηγάζει. Η αποτυχία δεν αποτελεί επιλογή, αφού το σύστημα θα κατέρρεε πάνω στους πάντες. Οι Νέοι Αριστεροί κριτικοί, όπως οι C. Wright Mills και Herbert Marcuse, υποστήριξαν ότι η «αγορά» τείνει πάντα προς την κρίσει, η οποία μπορεί να κορεστεί μόνο με τον πόλεμο. Μήπως αυτός είναι ο λόγος που στρατηγοί των ΗΠΑ καλούν γυναίκες να εγγραφούν στο στράτευμα; Οι Μαρξιστές έχουν επιπλέον υποστηρίξει ότι η βασική τάση που είναι ενσωματωμένη στην ίδια τη φύση της συσσώρευσης κεφαλαίου, είναι προς την κρίση της υπερ-παραγωγής και υπερ-καταναλωτισμού, αναγκάζοντας το οικονομικό σύστημα, γνωστό σήμερα ως ο καπιταλισμός της αγωράς, να λειτουργήσει σταθερά ενάντια στα συμφέροντάς τους. Το αποτέλεσμα: οικονομική κατάρρευση. Ο John Maynard Keynes υποστήριξε ότι αυτό πρέπει να προληφθεί και τελικά να τύχει διαχείρισης μέσα από τη δημόσια πολιτική΄όμως ο Harrington δεν πείστηκε καθόλου γι’ αυτό. Το όραμά του ήταν μιας δημοκρατικής οικονομίας, όπου οι εργαζόμενοι είναι συν-ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής, όχι απλώς ως ένα δικαίωμα με το οποίο δημιουργούν «υπεραξία», αλλά ως κάτι που έχει πραγματικά οικονομικό νόημα για τους εργαζόμενους και τις επιχειρίσεις στη διατήρηση μιας υγιούς οικονομίας. Η γενεσιουργός προϋπόθεση: όσο περισσότεροι εργαζόμενοι παράγουν περισσότερο από όσο ξοδεύουν για να διατηρήσουν την οικονομία υγιή. Υψηλότερες οικονομικές αποδόσεις στους μετόχους δεν το εγγυούνται απαραίτητα.


Όταν ο Μπέρνι, σαν δήμαρχος, έγραφε επιστολές για να στηρίξει την ιραλνδική αντίσταση… για τις απεργίες πείνας των κρατουμένων και τον αυταρχισμό της αυτού μεγαλειότητας της νεύρωσης, της Μ. Θάτσερ








[1] Κλασσικό μυθιστόρημα του 1906 που επηρέασε την αριστερή και λαϊκή-δημοκρατική σκέψη στις ΗΠΑ. Αναφερόταν στις συνθήκες διαβίωσης και εκμετάλλευσης των μεταναστών στο τότε στάδιο της εκβιομηχανοποίησης στις ΗΠΑ. Σε μια αναφορά του ο επίσης γνωστός για τα κριτικά του μυθιστορήματα, Jack London,  το ονόμασε «η Καλυβά του Μπάρμπα Θωμά για την σκλαβιά της μισθωτής εργασίας».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου