21 Φεβ 2016

Η κρίση ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή (και παγκόσμια) με άξονα τις αντιπαραθέσεις γύρω από τη Συρία

Η ένταση γύρω από την Συρία ήταν έκδηλη αυτή την εβδομάδα – ιδιαίτερα στις σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας. Η Τουρκία ξεκίνησε να βομβαρδίζει την περιοχή στα σύνορά της, όπου οι προέλαυναν οι κούρδοι για να καταλάβουν την τελευταία πόλη που ελέγχουν οι ισλαμιστές. Το σκηνικό προκάλεσε τις αντιδράσεις, όχι μόνο της συριακής κυβέρνησης και της Ρωσίας, αλλά και των δυτικών σύμμαχων της Τουρκίας – τόσο των ευρωπαίων, όσο και των ΗΠΑ. Ο Ερντογάν αντέδρασε με οργή και κάλεσε τις ΗΠΑ να αποφασίσουν με ποιούς είναι – είτε με την Τουρκία, είτε με τους κούρδους. Και φυσικά, η ένταση αυξήθηκε με την έκρηξη στην Άγκυρα, την οποία η Τουρκική κυβέρνηση απέδωσε στους ..κούρδους της Συρίας, προσπαθώντας να μετατοπίσει την έμφαση στην συριακή αντιπαράθεση από τους ισλαμιστές στους κούρδους. Είναι μια ρητορική απόπειρα που δεν πείθει στο εξωτερικό [θυμίζει μάλλον άγχος παρά σοβαρό επιχείρημα] αλλά για την τούρκικη κυβέρνηση και μια «ανάγκη» μπροστά στις αντιφάσεις που έχει οδηγηθεί από την πολιτική της και στη Συρία, αλλά και στο εσωτερικό της Τουρκίας. Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος πιο εκφραστικό παράδειγμα της σταδιακής, αλλά αποφασιστικής, αποσύνθεσης της δυτικής ηγεμονίας στην περιοχή. Η Τουρκία είναι ο πιο θεσμικά ενταγμένος [λόγω της συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ] σύμμαχος της Δύσης στην περιοχή – οι άλλοι δυο σύμμαχοι, το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία έχουν, ήδη, έτσι και αλλιώς καταγράψει τις διαφοροποιήσεις τους από τις δυτικές συμβουλές για μια σειρά εσωτερικά τους ζητήματα, όπως ο ισραηλιτικός εποικισμός στην δυτική όχθη, και ο αυταρχισμός της Σαουδικής Αραβίας.

Η Τουρκία ήταν μέχρι πριν λίγα χρόνια ένα είδος πρότυπου – και παρά τα εμπόδια, ήταν και υπό συζήτηση για ένταξη στην ΕΕ. Τώρα, όμως, η Δύση και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ φαίνονται να καταλήγουν ότι από όλες τις αντιμαχόμενες πλευρές στο συριακό, οι κούρδοι είναι ίσως οι πιο πιθανοί τους σύμμαχοι – είναι οι μόνοι, πέρα από την συριακή κυβέρνηση [σε σχέση με την οποία η Δύση εμπλάκηκε σε ένα αποτυχημένο παιχνίδι ανατροπής της] οι οποίοι είναι κοσμική δύναμη, και άρα παρουσιάσιμη στο δυτικό κοινό. Όμως, οι κούρδοι είναι ακριβώς το μεγάλο πρόβλημα της Τουρκίας, του στρατηγικού σύμμαχου της Δύσης. Η αυτόνομη κουρδική περιοχή στη βόρεια Συρία, είναι όχι μόνο μια απρόσμενη συνέπεια της αποτυχίας της εμπλοκής της Τουρκίας στην προσπάθεια ανατροπής της συριακής κυβέρνησης, αλλά και ένα εν δυνάμει επικίνδυνο πρότυπο, πια, για το εσωτερικό της Τουρκίας. Η Δύση, σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορεί να επιβληθεί ούτε στην Τουρκία που ακολουθεί πια μια δική της περιφερειακή πολιτική, αλλά φυσικά, ούτε στους κούρδους της βόρειας Συρίας, που παίζουν πια ως αυτόνομος παράγοντας, αναπτύσσοντας σχέσεις και με την Δύση, αλλά και με την Ρωσία. Ήδη άλλωστε η Μόσχα, όχι μόνο ανέπτυξε άτυπες διπλωματικές σχέσεις μαζί τους, αλλά φαίνεται να εμπλέκεται άμεσα στη στήριξή τους. Και οι κούρδοι είχαν ήδη τοποθετηθεί από την αρχή της στρατιωτικής τους διαφοροποίησης ότι η ανατροπή της συριακής κυβέρνησης δεν είναι ο στόχος τους.

Η αρχικά απρόθυμη εμπλοκή της Τουρκίας το 2011: από την πολιτική των μηδενικών γειτονικών αντιπαραθέσεων του Νταβούτογλου, ως στρατηγική περιφερειακής ανάδυσης, στην ενεργητική διεκδίκηση ηγεμονίας
Η Τουρκική κυβέρνηση βρίσκεται, πια, σε ένα σχετικά επικίνδυνο, για την ίδια, αδιέξοδο. Αν το δει κανείς ιστορικά το σκηνικό, αρχικά, το 2011, η Άγκυρα, φαινόταν απρόθυμη να ταυτιστεί με τις δυτικές κινήσεις που χρησιμοποιούσαν τις κινητοποιήσεις στον αραβικό κόσμο, που ακολούθησαν την ανατροπή του Μουμπάρακ στην Αίγυπτο,  για να ανατρέψουν καθεστώτα, όπως της Λιβύης και της Συρίας, που δεν ελέγχονταν από τη δυτική ηγεμονία.

Τώρα, όμως, η Δύση και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ φαίνονται να καταλήγουν ότι από όλες τις αντιμαχόμενες πλευρές στο συριακό, οι κούρδοι είναι ίσως οι πιο πιθανοί τους σύμμαχοι – είναι οι μόνοι, πέρα από την συριακή κυβέρνηση [σε σχέση με την οποία η Δύση εμπλάκηκε σε ένα αποτυχημένο παιχνίδι ανατροπής της] οι οποίοι είναι κοσμική δύναμη, και άρα παρουσιάσιμη στο δυτικό κοινό. Όμως, οι κούρδοι είναι ακριβώς το μεγάλο πρόβλημα της Τουρκίας, του στρατηγικού σύμμαχου της Δύσης. Η αυτόνομη κουρδική περιοχή στη βόρεια Συρία, είναι όχι μόνο μια απρόσμενη συνέπεια της αποτυχίας της εμπλοκής της Τουρκίας στην προσπάθεια ανατροπής της συριακής κυβέρνησης, αλλά και ένα εν δυνάμει επικίνδυνο πρότυπο, πια, για το εσωτερικό της Τουρκίας. Η Δύση, σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορεί να επιβληθεί ούτε στην Τουρκία που ακολουθεί πια μια δική της περιφερειακή πολιτική, αλλά φυσικά, ούτε στους κούρδους της βόρειας Συρίας, που παίζουν πια ως αυτόνομος παράγοντας, αναπτύσσοντας σχέσεις και με την Δύση, αλλά και με την Ρωσία.

Όταν, όμως, ολοκληρώθηκε η επέμβαση στην Λιβύη το φθινόπωρο του 2011 με την δολοφονία του Καντάφι, η Τουρκία φάνηκε να πείθεται ότι ήταν προ θυρών και η ανατροπή του Άσσαντ, και έτσι ταυτίστηκε με την ενίσχυση των ένοπλων ισλαμιστών – μια στρατηγική που προωθούσε τότε περισσότερο το Κατάρ, αλλά και η ευρύτερη ομάδα των μοναρχιών του κόλπου [και πάλι, όμως, με διαφοροποιήσεις αρχικά]. Εκείνη η προσπάθεια, παρά την θεαματική ενίσχυση της από τα δυτικά και μοναρχικά αραβικά ΜΜΕ, τελικά δεν πέτυχε. Η συριακή κυβέρνηση άντεξε, έχοντας τελικά και τη στήριξη της πλειοψηφία της συριακής κοινωνίας που φάνηκε να μην πείθεται [έχοντας και ως υπαρκτό παράδειγμα της «επόμενης μέρας» το χάος στην Λιβύη αλλα και την προσπάθεια ισλαμοποιησης στην Αίγυπτο]. Σήμερα μπορεί να έχει ξεχαστεί, αλλά ανάμεσα στο 2011 και το 2013, η συριακή κυβέρνηση είχε κάνει αρκετές προσπάθειες να βρεθεί μια φόρμουλα για μεταρρυθμίσεις και εκλογές. Αλλά η εμπλοκή των ισλαμιστών απέκλεισε ντε φάκτο εκείνη την πιθανότητα, η οποία απαντούσε στις αρχικές κινητοποιήσεις για εκδημοκρατισμό. Η άμυνα της συριακής κυβέρνησης και της κοινωνίας ευρύτερα, εστιάστηκε στην άμυνα του πλουραλισμού και της κοσμικής κοινωνίας ενάντια στον φανατικό ισλαμισμό, ο οποίος βιωνόταν πια με την μαζική εισροή ξένων ισλαμιστών που αποξένωναν τις τοπικές κοινότητες στην Συρία. Έτσι, σταδιακά ο συριακός στρατός αντεπετέθηκε και άρχισε να ανακαταλαμβάνει τις περιοχές των πόλεων στις οποίες είχαν διεισδύσει οι ισλαμιστές, ακολουθώντας το πρότυπο του πόλεμου των πόλεων που εισήγαγαν από το Ιράκ.

Η κουρδική αυτονομία: μια συντηρητική κοινότητα που ριζοσπαστικοποιείται πρώτα με το αντάρτικο του Μάο και μετά με τον ελευθεριακό κοινοτισμό του Μπούκσιν
Είναι σε εκείνο το πλαίσιο που αυτονομήθηκαν και οι κούρδοι – σε ένα είδος άτυπης συμφωνίας με τη Δαμασκό που μετά από μερικές αψιμαχίες απέσυρε τις δυνάμεις της και φάνηκε να ανανγωριζει την αυτονομία της περιοχής. Για να κατανοηθεί το πλαίσιο, και το νυν άγχος της Άγκυρας, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι κουρδικές κοινότητες στη Μέση Ανατολή, δεν είναι ένα ενιαίο σύνολο. Στο Ιράκ, παρά το ότι πέρασαν και περιόδους στρατηγικής ταύτισης/συμμαχίας με την ΕΣΣΔ κατά την διάρκεια του ψυχρού πολέμου, εντούτοις μετά τον πρώτο πόλεμο του κόλπου το 1991, μια μερίδα τουλάχιστον μετατράπηκε σε βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ [και με σχέσεις με το Ισραήλ]. Και μέχρι σήμερα οι κούρδοι του Ιράκ παραμένουν διχασμένοι σε ποικίλες πολιτικές παρατάξεις – με κύριο άξονα τα δυο μεγάλα κόμματα που ελέγχουν το κάθε ένα μια από τις μεγάλες πόλεις, Ιρμπίλ και Σουλεϊμανίγια, αλλά και με κινήματα που ξεσπούν ενάντια στην διαφθορά.
  Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη της σκέψης του Οτσαλάν από την μαοϊκή της αφετηρία, οδηγήθηκε σε ένα είδος διάλογου με τον αναρχισμό-ελευθεριακή σκεψη του Μ. Μπούκσιν, και έτσι ο Οτσαλάν άρχισε να εισηγείται την υιοθέτηση μοντέλου αυτοκυβέρνησης και ομοσπονδιακών δομών. Η κατάσταση του 2011-13 έδωσε την ευκαιρία να εφαρμοστούν αυτές οι αρχές από ένα κίνημα το οποίο ήταν ήδη υπαρκτό στην κουρδική κοινότητα της Συρίας. Αυτή είναι η Ροζάβα. Μια αριστερίζουσα κοινότητα αυτοάμυνας, αλλά και αυτοκυβέρνησης-αυτοδιαχείρισης [στο μέτρο του εφικτού στις δεδομένες συνθήκες].

Σε εκείνες τις περιοχές λειτουργούν επίσης, αυτόνομα και οι αντάρτικες ομάδες του ΠΚΚ, του μαοϊκού, αρχικά, αντάρτικου των κούρδων της Τουρκίας. Αυτή η τάση εμφανώς δεν ήταν αρεστή στους αμερικανούς [και τους Ισραηλίτες που προσπάθησαν να προσεταιριστούν το ντε φάκτο, και υπό δυτική προστασία, κουρδικό μόρφωμα στο βόρειο Ιράκ]. Όμως, η πραγματική βάση του ένοπλου κουρδικού κινήματος με τις αριστερές αποκλίσεις ήταν η βόρεια Συρία. Είναι εκεί που ήταν οι βάσεις εκπαίδευσης του ΠΚΚ. Και εκεί ήταν και η βάση του Οτσαλάν. Η τελική σύλληψη του στα μέσα της δεκαετίας του 1990 φαίνεται να εντασσόταν στο πλαίσιο μιας αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Τουρκίας και Συρίας. Όμως, η κουρδική κοινότητα στη Συρία μέσα από την παρουσία του ΠΚΚ, αλλά και λειτουργώντας στο κοσμικό πλαίσιο της Συρίας του Μπαάθ, φάνηκε να μεταμορφώνεται σε πιο κοσμική και αριστερογενή τάση στο ευρύτερο πλαίσιο των κουδρικών κοινοτήτων στην περιοχή.

Και έτσι, όταν εμφανίστηκε η ευκαιρία για αυτονόμηση, στα πλαίσια του εμφύλιου την περίοδο 2011-13, αυτή η τάση μεταμόρφωσε την περιοχή σε ένα είδος πρότυπης περιοχής με άξονα και τις εξελίξεις [και την υπό διαμόρφωση θεωρία] στο εσωτερικό του κινήματος, το οποίο εξακολουθεί να θεωρεί τον Οτσαλάν σαν τον ιστορικό ηγέτη, αλλά και τον θεωρητικό του κουρδικού εκμοντερνιστικού, αλλά και απελευθερωτικού κινήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη της σκέψης του Οτσαλάν από το την μαοϊκή της αφετηρία, οδηγήθηκε σε ένα είδος διάλογου με τον αναρχισμό-ελευθεριακή σκεψη του Μ. Μπούκσιν, και έτσι ο Οτσαλάν άρχισε να εισηγείται την υιοθέτηση μοντέλου αυτοκυβέρνησης και ομοσπονδιακών δομών. Η κατάσταση του 2011-13 έδωσε την ευκαιρία να εφαρμοστούν αυτές οι αρχές από ένα κίνημα το οποίο ήταν ήδη υπαρκτό στην κουρδική κοινότητα της Συρίας. Αυτή είναι η Ροζάβα. Μια αριστερίζουσα κοινότητα αυτοάμυνας, αλλά και αυτοκυβέρνησης-αυτοδιαχείρισης [στο μέτρο του εφικτού στις δεδομένες συνθήκες]. Ως εξέγερση μπορεί κανείς να την δει σε παραλληρισμο, ουσιαστικά με τις εξεγέρσεις στην ανατολική Ουκρανία το 2014.

Ο βοσκός ο ψεύτης τελικά μένει μπουκάλα: Η αποτυχία της Δύσης να φτιάξει δικό της στρατό στη Σύρια, η κυριαρχία των ισλαμιστών ανάμεσα στους ενόπλους της αντιπολίτευσης, και η αποτυχία της προσπάθειας των Σαουδαράβων και των ισλαμιστών να προκαλέσουν δυτική επέμβαση με την κατασκευή «χημικής επίθεσης» το 2013
Το 2013 ήταν η αποφασιστική χρόνια για την αποτυχία της δυτικής-σαουδαραβικής συμμαχίας. Ο συριακός Στράτος με την βοήθεια και της Χιζμπολλάχ, αλλά και του Ιράν, οι οποίοι εμπλάκηκαν μετά την εισροή των ξένων σουνιτών ισλαμιστών, φαινόταν να αναλαμβάνει το πάνω χέρι στις πολεμικές εξελίξεις – ενώ υπήρχαν και ελπίδες ακόμα για συμφωνία με την μεσολάβηση του ΟΗΕ. Τότε οι μυστικές υπηρεσίες των μοναρχιών του κόλπου μαζί με τους ισλαμιστές έπαιξαν το τελευταίο τους χαρτί για να εκβιάσουν μια δυτική επέμβαση στο στυλ της Λιβύης. Κατασκεύασαν μια χημική επίθεση σε μια περιοχή, και μάλιστα, ενώ η συριακή κυβέρνηση συνομιλούσε μέσω ΟΗΕ για σχέδιο ειρήνευσης – και αναμενόταν η άφιξη της επιτροπής του ΟΗΕ στη Δαμασκό. Για όποιον παρακολουθούσε τέτοιες αντιπαραθέσεις, ήταν ένα κραυγαλέα στημένο σκηνικό. Φυσικά, τα δυτικά ΜΜΕ το αναπαρήγηγαν. Αλλά η αμερικανική κυβέρνηση, και όπως αποκαλύφθηκε πρόσφατα, και η ηγεσία του στρατού, είχαν έντονες αμφιβολίες για την κατάσταση, όπως είχε διαμορφωθεί στρατιωτικα στη Συρία. Παρά το ότι οι δυτικοί προσπαθούσαν να εμφανίσουν το αντάρτικο κίνημα [ το οποίο ονόμασαν «Ελεύθερος Συριακός Στρατός» τότε] ως ένα είδος «φίλο-δημοκρατικού» κινήματος, οι αμερικανικές υπηρεσίες ήξεραν ότι οι ένοπλοι που πολεμούσαν τον Ασσάντ ήταν ισλαμιστές και ότι η επικάλυψη του δήθεν δημοκρατικού προσωπείου [όπως άλλωστε έγινε και στην Λιβύη] ήταν παραπλάνηση για τα δυτικά ακροατήρια. Οι μυστικές υπηρεσίες ήξεραν ότι οι ένοπλοι που χρηματοδοτούσε η Δύση ήταν οι ίδιοι οι οποίοι πολεμούσαν τους αμερικανούς προηγουμένως στο Ιράκ.

Βέβαια, η αποφασιστική κίνηση για αποτροπή της επέμβασης έγινε από τη Ρωσία που φάνηκε να ξεκαθαρίζει, με την αποστολή στόλου στην περιοχή [αλλά και υπονοούμενα για ευρύτερη στρατιωτική αντίδραση]  ότι δεν θα έμενε απαθής, όπως στη Λιβύη, σε δυτική επέμβαση. Τελικά, η επέμβαση αποτράπηκε. Και η νέα πραγματικότητα στην περιοχή, ήταν πια σαφής. Ο συριακός στρατός, μαζί με ένα διευρυνόμενο σώμα πολιτοφυλακής άρχισε μια σταδιακή εκστρατεία εκκαθάρισης των πόλεων της κεντρικής Συρίας, των περιχώρων της Δαμασκού, αλλά και των συνοριακών περιοχών με τον Λίβανο, που έδειχνε με σαφήνεια ότι έλεγχε πια την μεγάλη πλειοψηφία των κατοικημένων περιοχών της χώρας. Και οι κούρδοι της βόρειας Συρίας οικοδομούσαν, ταυτόχρονα, τους δικούς τους θεσμούς.

Η Σαουδική Αραβία σκληρύνει τη στάση της, φτιάχνοντας «πρότζεκτ» με διάφορες ισλαμικές ομάδες, ενώ οι επιχορηγούμενοι ισλαμιστές αρχίζουν να αυτονομούνται επίσης, μετατρέποντας τα σύνορα Τουρκίας – Συρίας - Ιράκ σε ένα είδος νέου Αφγανιστάν…
Σε εκείνο το πλαίσιο, μπήκε και η Τουρκία σε κρίση από την μια, ενώ από την άλλη οι μοναρχίες του Κόλπου παραμέρισαν τις διάφορες τους [ιδιαίτερα τις διάφορες ανάμεσα σε Κατάρ και Σαουδική Αραβία] και οργάνωσαν μια νέα πολεμική εκστρατεία. Ήδη κυκλοφορούσαν φήμες ότι η επέκταση της δύναμης της «Αλ Κάιντα στη Μεσοποταμία» που μεταλλάχτηκε σε Ισλαμικό κίνημα της Μεσοποταμίας και του Λεβάντ – και πρόσφατα στο "Ισλαμικό κράτος" – είχε την εμπλοκή/στήριξη των μυστικών υπηρεσιών της Σαουδικής Αραβίας που το προόριζαν ως αντίπαλο δέος στην επέκταση της επιρροής του Ιράν. Η Τουρκία παρά το ότι δεν ήταν σε αντιπαράθεση με το Ιράν [μερικές από τις κατηγορίες των Γκιουλενιστών εναντίον του Ερντογάν αφορούσαν την διευκόλυνση εμπορίου με το Ιράν] εντούτοις ταυτίστηκε με τις μοναρχίες ως μια προσπάθεια να ανατραπεί η δυναμική του πόλεμου στη Συρία. Μέρος της συνεργασίας ήταν η ανοιχτή γραμμή των συνόρων για ενίσχυση των ισλαμιστών όλων των τάσεων, αλλά και του εμπορίου πετρελαίου που άρχισε να εφαρμόζει το αναδυόμενο «Ισλαμικό κράτος».


Όμως παράλληλα, οργανώθηκε και μια νέα μορφή των ισλαμιστών στη βορειοδυτική Συρία [με εμφανή παρέμβαση και πάλι των Μοναρχιών του κόλπου, αλλά και της Τουρκίας], ο «στρατός της κατάκτησης» που έβαλε ως στόχο την περιοχή στα σύνορα της Τουρκίας με την Λατάκια – που είναι η περιοχή που κατοικούν κατά πλειοψηφία αλεβίτες [η κοινότητα από όπου προέρχεται ο Άσσαντ και η οποία δαιμονοποιήθηκε από τους σουνίτες ισλαμιστές]. Σε μια φάση στη διάρκεια του 2015, η ροή του πολέμου φάνηκε και πάλι να ανατρέπεται – καθώς το ισλαμικό κράτος από την μια στην έρημο της ανατολικής Συρίας, ο «στρατός της κατάκτησης» και η Αλ Νούσρα [το επίσημο τοπικό παρακλάδι της Αλ Κάιντα] στο βορρά [οι οποίοι κατάφεραν να καταλάβουν την επαρχία Ιdlib, και ομαδες εκπαιδευμένες από τους δυτικούς, στο νότο, εξαπέλυσαν συντονισμένες επιθέσεις. Αξίζει να αναφερθεί, για να φανεί το πλαίσιο των εμπλοκών συμμάχων των δυτικών στην περιοχή, ότι υπήρχαν και πληροφορίες και παραδοχή από επικεφαλής των ανταρτών στη νότια Συρία, ότι τους βοηθούσε το Ισραήλ.

Ο συριακός στρατός αναδιπλώθηκε στις κατοικημένες περιοχές που υπερασπιζόταν η που ανακατέλαβε προηγουμενως. Σε εκείνο το στάδιο, παρέβηκε πιο αποφασιστικά η Ρωσία και η ροή του πολέμου άλλαξε και πάλι, επιστρέφοντας στην προηγούμενη τάση.
Οι Κούρδοι του Κομπανί ως το σύμβολο της αντίστασης - και τώρα και για τους δυτικούς που έχοντας απέναντι τους, και πάλι τις συνέπειες της ενίσχυσης των ισλαμιστών, αναζητούσαν, πια, ένα άλλο ..τοπικό σύμμαχο
Το 2015, όμως, ήταν και η χρόνια που οι κούρδοι έγιναν πρωταγωνιστές. Καθώς το Ισλαμικό Κράτος απλωνόταν με ταχύτητα στην ανατολική Συρία, και με τη δυναμική των νικών στο Ιράκ, βρέθηκε μπροστά στην περιοχή των κούρδων. Η αποφασιστική μάχη έγινε στο Κομπανί. Εκεί έσπασε η δυναμική του Ισλαμικού Κράτους – ηττήθηκε και αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Την αεροπορική στήριξη των κούρδων την είχε αναλάβει η δυτική αεροπορία τότε, αλλά η Τουρκία ήταν σαφώς απρόθυμη να παρέμβει. Τελικά, δέχτηκε να πάνε κουρδικές μονάδες στο Κομπανί, αλλά μόνο από τους κούρδους πεσμεργκά [που είναι πιο κοντά στους δυτικούς και ελέγχονται από τους επικεφαλής των κούρδων του Ιράκ] παρά από το ΠΚΚ. Η αμηχανία της Δύσης για τις εξελίξεις ήταν εμφανής, καθώς και στη δυτική "κοινή γνώμη" είχαν αρχίσει οι ερωτήσεις για το ποιούς πραγματικά στήριζε η Δύση όλα αυτά τα χρόνια. Ερωτήσεις που αποκάλυπταν επίσης ότι η Σαουδική Αραβία είχε τη δική της ατζέντα πια – και μάλιστα φαινόταν πολύ ενοχλημένη από την μη-επέμβαση της Δύσης στη Συρία μετά το κατασκευασμένο επεισόδιο με τη υποτιθέμενη χημική επίθεση. Αλλά η χειρότερη κρίση εμφανίστηκε στην ίδια την Τουρκία.

Η Τουρκία σε εσωτερική κρίση το 2014 – 15 με την αποτυχία στη Συρία να εσωτερικευεται και να προκαλεί κραδασμούς στις σχέσεις της Άγκυρας με την Δύση
Στις εκλογές του 2015, το κόμμα του Ερντογάν έχασε την πλειοψηφία – εν μέρει λόγω της εισόδου στη βουλή ενός νέου αριστερού κόμματος με βάση της κουρδική κοινότητα. Η αμφισβήτηση και η υπονόμευση του Ερντογάν είχε ήδη ξεκινήσει από πριν – με τις αποκαλύψεις για διαφθορά, αλλά και με τις διαδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη για το πάρκο Γκεζί. Η απώλεια της κουρδικής κοινότητας [στην οποία πόνταρε ο Ερντογάν και για συντηρητικούς ψήφους θρησκευόμενων, αλλά και σαν εν δυνάμει σύμμαχο, αφού υποσχόταν συμφωνία με την κοινότητα και τον Οτσαλάν] ήταν μια αποφασιστική στιγμή. Την ίδια «στιγμή» η δημιουργία και η διεθνής εστίαση στη Ροζάβα, φαίνεται ότι πάγωσε και τα κρατικό-στρατιωτικό κατεστημένο. Ξαφνικά, μια πτέρυγα του ΠΚΚ [όπως τα έβλεπε το τούρκικο κατεστημένο] ήταν οι ήρωες της περιοχής για τους δυτικούς – οι οποίοι κατά τα άλλα θεωρούσαν, μέχρι τότε, το ΠΚΚ σαν τρομοκρατική οργάνωση, όπως επέβαλε η Τουρκία. Σε εκείνο το πλαίσιο, ο Ερντογάν, αλλά και τα διάφορα δίκτυα ενόπλων γύρω από την Τουρκία, φάνηκε ότι αποφάσισαν να εξαπολύσουν επίθεση εναντίον των κούρδων. Ο πόλεμος, θα λειτουργούσε συπειρωτικά για να πάρει τους αναγκαίους ψήφους ο Ερντογάν [και όντως έτσι έγινε με μετατόπιση ψήφων από τους εθνικιστές].

Έτσι, η Τουρκία από απρόθυμος συμμετέχων το 2011 βρέθηκε να κάνει εισαγωγή στο εσωτερικό της τον πόλεμο που η ίδια στήριξε ενεργά μετά το 2011 στη Συρία. Άρχισαν οι εκρήξεις βομβών στις μεγάλες πόλεις – και φυσικά, πια, σε αυτό το «σενάριο έντασης» κανένας δεν ήταν σίγουρος ποιοί πραγματικά έβαζαν τις βόμβες. Αλλά οποίος και να τις έβαζε, η τούρκικη κυβέρνηση είχε πια ένα μόνιμο νέο εχθρό – τη Ροζάβα που λειτουργούσε και ως εναλλακτικό μοντέλο για την κουρδική κοινότητα ευρύτερα, αλλά και για τους κούρδους στο εσωτερικό της Τουρκίας.
                        
Κρίση ηγεμονίας 1: όταν δεν μπορείς να ελέγξεις του σύμμαχους… Η αμηχανία της Δύσης, καθώς οι μύθοι για τους ισλαμιστές αντάρτες κατέρρεαν και ο τοπικός του σύμμαχος, η Τουρκία, εξαπέλυε επίθεση ενάντια στους κούρδους, που είχαν ήδη υιοθετηθεί ως εν δυνάμει σύμμαχος στο αδιέξοδο που είχε προκύψει  στην Συρία
Η Δύση από την άλλη, φάνηκε να παρακολουθεί αμήχανα την επιτυχία της ρωσικής επέμβασης το φθινόπωρο του 2015, καθώς οι βομβαρδισμοί ακολουθήθηκαν από προέλαση του συριακού στρατού που φάνηκε να εμπεδώνει πια τον έλεγχο της κυβέρνησης σε ολόκληρη την δυτική Συρία, πέρα από τις περιοχές της ερήμου που ελέγχει το ισλαμικό κράτος – αλλά φάνηκε να κλίνεται και προς τα εκεί ο συριακός στρατός. Η Δύση κατανοούσε ότι αποτυχία της δικής της αεροπορικής εκστρατείας είχε να κάνει με την απουσία τοπικών συμμάχων. Ήδη διέρρεαν ότι όσοι εκπαιδεύονταν από τις ΗΠΑ συχνά άλλαζαν στρατόπεδο και εντάσσονταν, με τον οπλισμό τους, στους ακραίους ισλαμιστές. Οι δυτικοί ήθελαν μια συμμαχία με τους κούρδους. Αλλά η Τουρκία τους είχε κωδικοποιήσει ως τον βασικό εχθρό. Και καθώς ο συριακός στρατός απλωνόταν μέχρι τα σύνορα της Τουρκίας δυτικά, και περικύκλωνε τις σινικές του Χαλεπιού που έλεγχαν ακόμα οι ισλαμιστές, ο πανικός ήταν έκδηλος στην Άγκυρα. Όχι μόνο γιατί χάθηκε μια στρατιωτική επένδυση – αυτό ήταν το λιγότερο. Αλλά ακριβώς γιατί αναβαθμίζονταν οι κούρδοι, που λειτουργούσαν σαν πρότυπο για την τούρκικη κουρδική κοινότητα. Και η εμπέδωση της ρωσικής παρουσίας στα νότια σύνορα ήταν εκφραστική μιας επίσης απρόσμενης συνέπειας, που η πάλαι ποτέ ηγεμονική Δύση δεν μπορούσε να αποτρέψει. Η κατάρριψη του ρωσικού αεροπλάνου ήταν ένα τεστ της αποφασιστικότητας της Δύσης. Και για την Τουρκία το αποτέλεσμα ήταν σαφές. Δεν θα την ακολουθούσαν πια οι σύμμαχοι της.

Το προσφυγικό κύμα σε αυτό το πλαίσιο, ήταν και αποτέλεσμα της τραγωδίας, ένα κύμα που δεν μπόγους να ελέχθη, αλλα και μια κίνηση του Ερντογάν. Δύσκολα μπορεί να πιστέψει κάποιος ότι τόσες χιλιάδες άνθρωποι διέσχισαν την Τουρκία χωρίς να μπορεί να ελεγχθεί η ροή τους από ένα κράτος που βρίσκεται ήδη σε εσωτερικό πόλεμο – έστω με τους κούρδους.



Κρίση Ηγεμονίας 2: όταν οι τέως εξαρτώμενοι σύμμαχοι αναζητούν ευκαιριακές συμμαχίες και δεν μπορείς να τους παρουσιάσεις καν σαν πειστικούς τοπικούς εταίρους, στο ίδιο σου το κοινό.. Ο πανικός και η αυτονόμηση της Σαουδικής Αραβίας..
Η κρίση ηγεμονίας είναι, όμως, έκδηλη και στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας. Οι δυτικές δημοσιογραφικές φήμες ανέφεραν ότι και πριν την κατασκευή του χημικού επεισοδίου, η Σαουδική Αραβία είχε ζητήσει από την Μόσχα να εγκαταλείψει τον Άσσαντ – με ανταλλάγματα. Μια σαφής ένδειξη ότι η Σαουδική Αραβία δεν εμπιστευόταν τους δυτικούς. Η Μόσχα φαίνεται απέρριψε τη πρόταση. Ακολούθως η Σαουδική Αραβία είδε τους εφιάλτες της να την περικυκλώνουν – στην Υεμένη οι Χούθις [τους οποίους το Βασίλειο των Σαούντ ταυτίζει με το Ιράν] φάνηκαν να κερδίζουν τον εμφύλιο έτσι αναγκάστηκε να παρέμβει για να ισορροπήσει κάπως την εμφύλια διαμάχη – αλλά μέχρι εκεί φάνηκε να μπορεί να δράσει. Ταυτόχρονα, όμως, το Ιράν το οποίο ήταν απομονωμένο από τους δυτικούς, έκλεισε συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα και εμφανίζεται πια σαν ο νέος αξιόπιστος παίκτης στην περιοχή. Οι δυτικοί τρέχουν να κλείσουν συμφωνίες, το Ιράκ ανήκει στη σφαίρα επιρροής του Ιράν, η Συρία δεν έπεσε παρά τις επενδύσεις της Σαουδικής Αραβίας, και ακόμα και η χαμηλή τιμή του πετρελαίου δεν φάνηκε να εκβιάζει την Μόσχα. Τελικά, αναγκάστηκε η Σαουδική Αραβία, βλέποντας τα δικά της υπό κρίση οικονομικά, να συμφωνήσει με τη Ρωσία για περιορισμό της προμήθειας πετρελαίου για να στηριχθεί η τιμή.
Και ξαφνικά, άρχισαν και στη Δύση οι συζητήσεις, στο καθεστωτικό δημόσιο λόγο, για τις ομοιότητες του λόγου και των πρακτικών της Σαουδικής Αραβίας με τους «τζιχαντιστές» [όπως μετονομάστηκαν οι ακραίοι ισλαμιστές, μάλλον σε μια προσπάθεια να μην συνειδητοποιήσει το δυτικό κοινό την ταύτιση τους με όσους χρηματοδοτούσαν πριν οι κυβερνήσεις τους].

Το Asia Pivot είναι και μια αποστασιοποίηση από ένα χάος από την κρίση Ηγεμονίας: Όταν οι 3 στρατηγικοί σύμμαχοι της Δύσης [για το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα], η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ, δεν δείχνουν να εμπιστεύονται και να υπακούουν τη Δύση, τότε ποιά ηγεμονία, και ποιά σταθερότητα μπορεί να υπάρξει; ..
Η νέα στρατηγική των ΗΠΑ,  the Asia pivot,  σημαίνει σταδιακή απαγκίστρωση από την Μέση Ανατολή. Αυτό είναι προϊόν εν μέρει του ότι οι ΗΠΑ θεωρούν ως πιο πιθανό μελλοντικό «αντίπαλο» την Κίνα, όπως και το γεγονός ότι, όπως συμφωνούν οι περισσότεροι οικονομολόγοι, ότι η ανατολική Ασία θα είναι το κέντρο συσσώρευσης στο μέλλον – αλλά και του γεγονότος ότι η κατάσταση στην Μέση Ανατολή είναι πια ανεξέλεγκτη. Η αντιφατική θέση της Δύσης ανάμεσα στην Τουρκία και τους Κούρδους είναι απλώς σύμπτωμα. Ανάλογα μπορεί να πει κανείς για την Σαουδική Αραβία και την πολιτική της – όταν λ.χ. ο υπουργός εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας επαναλαμβάνει στο CNN ότι «ο συριακός λαός δεν θα ανεχθεί την δικτατορία» είναι τόση κωμική η δήλωση από τον εκπρόσωπο ενός απολυταρχικού μεσαιωνικού καθεστώτος, που ακόμα και η δυτική λογοκρισία στα ΜΜΕ δεν μπορεί να συγκαλύψει πια – μιλά ο εκπρόσωπος ενός από τα πιο αυταρχικα καθεστώτα στον πλανήτη για «δικαιώματα» σε άλλη χώρα; Αλλά και το Ισραήλ, ο άλλος στρατηγικός σύμμαχος, οδεύει επίσης σε ένα είδος απομόνωσης με τον εσωτερικό του αυταρχισμό που δεν περνά πια απαρατήρητος στη Δύση – όπως φαίνεται και από το διευρυνόμενο κίνημα για μποϋκοτάζ του Ισραήλ, αλλά και τις δυτικές κυβερνήσεις που διαφωνούν πια ανοικτά με τον εποικισμό που προωθεί η νυν ισραηλιτική κυβέρνηση.









Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου