10 Ιαν 2016

Μέση Ανατολή: αιμοβόρα θεάματα και η πολιτική-στρατιωτική πραγματικότητα στην «Έρημο του Πραγματικού»





Η εκτέλεση του σιήτη κληρικού στη Σαουδική Αραβία, και δια αποκεφαλισμού, ήταν ένα παράδοξο θέαμα που έδειξε για μια ακόμη φορά την απομόνωση της Σαουδικής Αραβίας πέρα από ένα στενό κύκλο μοναρχιών και εξαρτώμενων καθεστώτων. Ταυτόχρονα, ο διάχυτος πόλεμος στην περιοχή φαίνεται να σταθεροποιεί και αυξάνει την δυναμική της παρουσίας της Ρωσίας και να αναδεικνύει την δύναμη του Ιράν στην περιοχή.

Μια κίνηση της Σαουδικής Αραβίας, που δεν έπαιξε – αντίθετα αποκάλυψε τις αντιφάσεις του λόγου των μοναρχιών του κόλπου στην ευρύτερη κρίση που ξεκίνησε από το 2011
Η εκτέλεση του σεΐχη Νιμρ ήταν εμφανώς μια σκόπιμη κίνηση της Σαουδικής Αραβίας. Η δικαιολογία που προσπάθησε να προβάλει μετά η Ριάντ, είναι αστεία με δεδομένη την εξουσία στο Βασίλειο. Αν ήθελε ο βασιλιάς για γεωπολιτικούς λόγους, σίγουρα θα επικρατούσε των δικαστών. Άλλωστε ο Νιμρ καταδικάστηκε γιατί κάλεσε σε διαδηλώσεις. Είναι πολύ πιθανό ότι η Σαουδική Αραβία πυροδότησε μια κρίση σκόπιμα, και μετά έπαθε όπως την Τουρκία μετά την κατάρριψη του ρωσικού πολεμικού. Το ιδανικό σενάριο για την Σαουδική Αραβία θα ήταν να αντιδράσει έντονα το Ιράν, να γίνουν επεισόδια, να κατηγορήσει το Ιράν ότι προκαλεί, και να καλλιεργήσει κάποια επιφύλαξη απέναντι του από τους δυτικούς τουλάχιστον σύμμαχους του. Αντίθετα η αντίδραση στη Δύση, εστιάστηκε στον παραλληρισμο του αποκεφαλισμού που τεκμηρίωνε την ιδεολογική ταύτιση του καθεστώτος της Σαουδικής Αραβίας με τους «τζιχαντιστές». Και η κωμωδία μια τέτοια χώρα να είναι επικεφαλής της επιτροπής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Και αναπόφευκτα, για όσους παρακολουθούν τα γεγονότα, ήταν εκφραστικό πως εκείνες οι μέρες του Μάρτη του 2011 σηματοδότησαν την καταστολή της ό,ποιας «αραβικής άνοιξης» με την καταστολή στο Μπαχρέιν και, με απόφαση του ΟΗΕ την ίδια εβδομάδα, βομβαρδισμό της Λιβύης. Ανατράπηκε ένα κοσμικό καθεστώς μετά από 8 μήνες βομβαρδισμών, γιατί λέει θα έκανε καταστολή, την ίδια ακριβώς περίοδο που συλλαμβανόταν ο κ.Νιμρ, όχι για ένοπλη εξέγερση, όπως οι ισλαμιστές στην Λιβύη, αλλα για απλές διαδηλώσεις. Και πίσω από την εισβολή στο Μπαχρέιν και τον βομβαριδσμό/ανατροπή της Λιβύης ήταν η ίδια χώρα, η Σαουδική Αραβία, που συλλάμβανε/εκτελούσε για απλή διαμαρτυρία. Είναι το ίδιο καθεστώς που χρηματοδοτεί την ένοπλη ισλαμική κίνηση στη Συρία, μιλώντας μάλιστα για.. δικαιώματα του λαού…της Συρίας..

Η Σαουδική Αραβία υπό πίεση – εσωτερικά και εξωτερικά: οικονομικές συνέπειες και αποτυχία της πολιτικής της χαμηλής τιμής του πετρελαίου σαν μηχανισμού εκβιασμών προς άλλες δυνάμεις
Γιατί έκανε την κίνηση η Σαουδική Αραβία; Γιατί βγαίνει από την απομόνωση του Ιράν, με αποδοχή του πυρηνικού του προγράμματος για ειρηνικούς σκοπους, και η Ρωσία έχει καθορίσει το μέλλον της διαμάχης στη Συρία. Αυτά τα εξωτερικά προβλήματα θα ήταν βέβαια απόμακρα, αν δεν συμπληρώνονταν από προβλήματα εντός και εκτός των άμεσων συνόρων. Στο εσωτερικό, η Σαουδική Αραβία περνά ακόμα μια διαδικασία αλλαγής στην μοναρχία – και υπάρχουν διάφορες φήμες για εσωτερικές διαμάχες για την προηγούμενη, αλλά και την επόμενη διαδοχή. Επιπλέον, η οικονομική γεωπολιτική της χαμηλής τιμής του πετρελαίου δεν απέδωσε.

Γενικά, τώρα γίνεται αποδεκτό ότι ένας βασικός παράγοντας την μείωσης της τιμής του πετρελαίου είναι η στάση της Σαουδικής Αραβίας. Έχουν προταθεί δυο πιθανές αιτίες – η μια είναι οικονομική. Ρίχνει την τιμή του πετρελαίου για να βγάλει εκτός αγοράς του οριακούς παραγωγούς του shale gas/oil. Αυτό, όμως, θα ήταν πειστικό αν η Σαουδική Αραβία δεν ήταν εμπλεκόμενη σε ένα αγώνα.. επιβίωσης. Διότι και η αρχική [δημοκρατική φάση] των αραβικών κινητοποιήσεων του 2010-11 [μέχρι τον Φεβρουάριο], αλλά και η ισλαμική αντεπανάσταση που ακολούθησε με την επιχορήγηση του Κατάρ [μουσουλμανική αδελφότητα], αλλά και της Σαουδικής Αραβίας [σαλαφιστες], καταλήγουν σε αμφισβήτηση του ίδιου του Σαουδαραβικου καθεστώτος – η μεν Μουσουλμανική Αδελφότητα είναι μη μοναρχική, ενώ οι ένοπλοι ισλαμιστές/σαλαφιστές θα θέλουν, επίσης, να ανατρέψουν τη σαουδαραβική Βασιλική οικογένεια, για κάποιο χαλιφάτο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Σαουδική Αραβία ξοδεύει πολλά – και αφού ακολουθεί μια πολιτική χαμηλής τιμής της ενέργειας, χάνει ακόμα περισσότερα. Ακόμα και το ΔΝΤ σχολίασε ότι η χώρα οδεύει σε αυξημένο δημόσιο χρέος και δημοσιονομικά ελλείμματα.

Με βάση αυτά τα δεδομένα είναι πολύ πιο πιθανό το δεύτερο σενάριο – ότι, δηλαδή, η Σαουδική Αραβία κράτησε σκόπιμα, έστω και αυξανόμενο εσωτερικό κίνδυνο, την τιμή χαμηλά, για να πολεμήσει εκβιαστικά τους δυο αντίπαλους – το Ιράν [να μειώσει τα οφέλη την έξοδο του στις αγορές πετρελαίου] και να πιέσει εσωτερικά τη Ρωσία με οικονομικές απώλειες από την τιμή της ενέργειας. Αλλά, προφανώς, οι αντίπαλοι της Σαουδικής Αραβίας, ιδιαίτερα η Ρωσία δεν φαίνεται να το συζητά καν. Αντίθετα, έκανε και επέμβαση στην Συρία υπέρ της κυβέρνησης.

Η ανάδυση του Ιράν ως βασική κέντρο-ασιατική δύναμη
Από την άλλη η επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη, όπως και η εκτέλεση του σιήτη ηγέτη/κληρικού, εκφράζουν και ένα φόβο για την άνοδο των μειονοτήτων/κοινοτήτων που δεν ελέγχονται από το σαουδαραβικό δόγμα – και που αντίθετα μπορεί να γίνουν εν δυνάμει σύμμαχοι του Ιράν.

Στην άλλη πλευρά της διαμάχης, το Ιράν φέρθηκε κόσμια, και επέμενε στην έμφαση στην μη πόλωση μετά την επίθεση των διαδηλωτών στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας. Ήδη το Ιράν αναδεικνύεται όχι απλώς ως περιφερειακή δύναμη στην Μέση Ανατολή, αλλά ως ασιατική δύναμη. Είναι το πιο αυτόνομο κράτος στο κέντρο της Ασίας – και έχει αναπτυσσόμενες σχέσεις με την αναδυόμενη οικονομική υπερδύναμη, την Κίνα, και την στρατιωτική δύναμη της Ρωσίας ως κεντρικός στρατιωτικός παίκτη στην Ευρωασία. Αντίθετα, ο ρόλο της Σαουδικής Αραβίας φαίνεται να περιορίζεται σε αμυντικές κινήσεις.

Όταν τρέχουν οι υπερασπιστές της δεξιάς-ακροδεξιάς ισραηλιτικής πολιτικής να συγκαλύψουν τη Σαουδική Αραβία, τότε οι ανάγκες είναι μάλλον πολλές… Γιατί και στη σκιά της Βασιλικής οικογένειας υπάρχουν και άλλα συμφέροντα…
Μια ενδιαφέρουσα διάσταση από το δημόσιο διάλογο στις ΗΠΑ ήταν το σχόλιο στο angry Arab news blog για την εμφάνιση έμμεσων ή άμεσων υπερασπιστών της Σαουδικής Αραβίας ανάμεσα στο «σιωνιστικό λόμπι» στα αμερικανικά ΜΜΕ. Η υπόγεια συμμαχία αμοιβαίας ανοχής ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία και Ισραήλ, είναι το βρώμικο μυστικό του ψυχρού πόλεμου για τον συντηρητικό αραβικό κόσμο. Και για αυτό άλλωστε και το μένος να εξαφανιστούν οι κοσμικοί ηγέτες που εξέφρασαν το πρώτο κύμα του αυτόνομου αραβικού εκμοντερνισμού – από τον Σαντάμ μέχρι τον Καντάφι. Σε αυτήν την περίπτωση, αναπαραγωγή εστιάζονταν στην εξής μετατόπιση – τα ΜΜΕ της σαουδαραβικής κυβερνώσας ελίτ-οικογένειας πρόβαλαν τις ημέρες μετά την εκτέλεση, ειδήσεις ενάντια [ή σε σύγκριση με το Ιράν]. Έτσι και οι συμμετέχοντες στην μετατόπιση στις ΗΠΑ εμφάνιζαν τις εκτελέσεις με συγκριτικές αναφορές στο Ιράν για να δικαιολογήσουν την Σαουδική Αραβία. Σαν σύμμαχο.

Γενικά, όμως και στις ΗΠΑ το κλίμα για την Σαουδική Αραβία είναι βαρύ. Και είναι μάλλον σαφές ότι η Σαουδική Αραβία ότι πρέπει να παίξει πια μόνη της σε ένα ρευστό πολύ-πολικό τοπίο. Αλλά είναι και μια εσωτερική ρευστότητα. Ένας παρατηρητής σχολίασε ότι οι εξαγγελίες μεταρρυθμίσεων εσωτερικά είναι προϊόν των πιέσεων που προέκυψαν [και άρα το αρχικό σαουδαραβικο σενάριο απέτυχε] αλλά και εσωτερικών καθώς υπάρχει και εκεί πίεση. Και μπορεί η Βασιλική οικογένεια να είναι μια, άλλα έχει διάφορες τάσεις, καπετανάτα. Και προφανώς, υπάρχουν και τουλάχιστον δυο άλλοι πόλοι εν δυνάμει εξουσίας – το σώμα των κληρικών, και η μη Βασιλική αστική τάξη. Από όπου άλλωστε καταγόταν ο Οσάμα Μπιν Λάντεν.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου