28 Σεπ 2015

Η πτώση του Ρίκκου: Όταν ο «καθαρός ουρανός» που «αστραπές δεν φοβάται», καταλήγει σε τυφώνα με ουράνια τόξα




Μια ιστορική στιγμή και για την Κύπρο ως αυτό που λέμε δημοκρατία, αλλά και για τα νομικά ζητήματα και κυρίως αυτά της διαφθοράς και διαπλοκής, των τζακιών και των κατεστημένων, λευκωσιάτικων, λεμεσιανών ή  άλλων τοπικιστικών που μπορεί σε κάποιο βαθμό, έστω και μικρό, να αποτέλεσει ένδειξη για το δικαστικό σύστημα ότι μπορεί τελικά ίσως να υπάρχει μια μικρή πιθανότητα για ψήγματα εμπιστοσύνης. Ταυτόχρανα, ίσως αποτελεί μια σοβαρή ένδειξη  της δύναμης της λαϊκής αμφισβήτησης που επικυριαρχεί τον τελευταίο καιρό και εκφράζεται στη δημόσια σφαίρα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά με κάθε πιθανό και δυνατό τρόπο.

Η απόφαση του δικαστικού συμβουλίου για παύση  του Ρίκκου Ερωτοκρίτου, αποτελεί πλέον γεγονός. Τελικά, ένα από αυτά που μάθαμε μέσα από αυτή τη διαδιασία είναι ότι λμόλις ακουστεί η φράση «καθαρός ουρανός, αστραπές δεν φοβάται», όταν δούμε διασκέψεις τύπου από εμπλεκόμενους και «διαφημίσεις» σε εφημερίδες για την αθωότητα αξιωματούχους που κατηγορούνται για διαφθορά και διαπλοκή, τότε το πράγμα .... βρωμάει. Πολύ μάλιστα.

Καθαρά και μόνο για την ιστορία, να θυμίσουμε τη σκανδαλολογία και στρατηγική μετατόπισης που αποπειράθηκε τις πρώτες μέρες μετά το πόρισμα Καλλή και τη διαδικασία κατάθεσης αιτήματος παύσης του Ρίκκου Ερωτοκρίτου, μέσα από μια προσπάθεια συνέχισης της «δίκης μέσω πρωτοσέλιδων» όπως συνηθιζόταν, με τη συμβολή της αστυνομίας ως πρώτος κομπάρσος. Είχε φυσικά προηγηθεί η στρατηγική της απειλής, η οποία ουδόλως απέδωσε. Με το πλέον «All times classic ύφος ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου είχε πει τη φράση «... όταν θα ανοίξω το κεφάλαιο του ΑΚΕΛ...» απειλώντας δημόσια την Ειρήνη Χαραλαμπίδου, η οποία κλήθηκε σε τηελοπτική εκπομπή για να σχολιάσει τις καταγγελίες για διαπλοκή και δωροδοκία του Ρίκκου, τις πρώτες μέρες που ο Κοιλιάρης της Κεντρικής Τράπεζας προσπαθούσε να τυλίξει σε μια κόλλα χαρτί τη Χρυστάλλα Γιωρκάτζη και όπως τελικά αποδείχθηκε κατέδωσε το Ρίκκο Ερωτοκρίτου. Ήταν τότε που το παρακράτος φάνηκε να ... σπουρτά (όπως έγραψε χαρακτηριστικά ο Θανάσης Αθανασίου). Ήταν τότε που άρχισε να ξετυλίγεται το κουβάρι της διαπλοκής με το σκάνδαλο της Providencia ,  αλλά να εκφράζονται και τα .... παράπονα των ... εσωτερικών εταίρων που δεν είχαν ενημερωθεί για το κούρεμα καταθέσεων και έχοντας πρόσβαση σε σημαντικά στοιχεία μπορούσαν να εκβιάσουν για να τη βγάλουν καθαρή και γι΄ αυτό το λόγο ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου ως ένας από αυτούς έδωσε εμφαντικά το προειδοποιητικό σήμα. Ταυτόχρονα, όμως, άρχισε να ξετυλίγεται και το κουβάρι των στημένων δικών, τόσο μέσα από τις απειλές που εκτόξευσε ο Ρίκκος ενάντια στην Ειρήνη Χαραλαμπίδου, όσο και του τραγικού χορού των υπερασπιστών του Ρίκκου. Διαφάνηκε, επίσης, και η γενικότερη στάση του τότε βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, απέναντι σε υποθέσεις που αναλάμβανε που ήταν στη βάση τους ποινικές, και σε κάποιες περιπτώσεις συνδέονταν και με τις έρευνες της γενικής εισαγγελείας για την κατάρρευση της οικονομίας. Όπως είχε διαφανεί, ο ρόλος που απέκτησε ο Ρίκκος με το διορισμό του στη Γενική Εισαγγελεία δεν ουδόλως απείχε από την περίοδο του μακαρθισμού σε μια άλλη χώρα σε άλλη ήπειρο, που αν απλώς ονόματα και ημερομηνίες απαληφθούν θυμίζει Κύπρο επί Ρίκκου σε σημείο που τρομάζει.

Η απόφαση

Η πολυαναμενόμενη απόφαση, ήρθε την Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου 2015. Αντίθετα με την περίοδο του θεάματος δεν υπήρξαν στιγμή προς στιγμή ανταποκρίσεις, έκτακτη ειδησιογραφία, συνεντεύξεις τύπου και λοιπά χαριτωμένα. Από αυτή την άποψη ήταν μια ακόμα αποκαλυπτική στιγμή των κυπριακών ΜΜΕ.  Ακόμα και η επιλογή των τίτλων ήταν ενδιαφέρουσα: «Καθαίρεση κι «εξοστρακισμός» του Ρίκκου Ερωτοκρίτου» για το Φιλελεύθερο, «Εκτός Νομικής Υπηρεσίας ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου», «Oμόφωνα οι 12 - Παύση Ρίκκου Ερωτοκρίτου από τα καθήκοντά του αποφάσισε το Συμβούλιο του Ανωτάτου Δικαστηρίου- Στο ΕΔΑΔ προσφεύγει ο Ρίκκος» η Μάχη, «Με την επιστροφή του ΠτΔ η παύση του Ρίκκου», «Παύση του Ρίκκου Ερωτοκρίτου από τα καθήκοντα του αποφάσισε το Συμβούλιο του Ανωτάτου» το ΚΥΠΕ, αναφέρονται ενδεικτικά. Όπως μπορεί να παρατηρήσει κανείς η ουσία της απόφασης απουσιάζει από τους τίτλους των ειδήσεων:

«Η ανάρμοστη συμπεριφορά του Καθ΄ ου η αίτηση, σύμφωνα με τον Αιτητή, αναγράφεται στην έκθεση νομικών θέσεων και γεγονότων, η οποία συνοδεύει την αίτηση, και ουσιαστικά συνίσταται: (α) Σε δηλώσεις και ενέργειες του Καθ΄ ου η αίτηση οι οποίες έλαβαν χώραν στις 14.4.2015, το απόγευμα σε δημοσιογραφική διάσκεψη με άμεση και παγκύπρια τηλεοπτική κάλυψη στην οποίαν προέβη ο Καθ΄ ου η αίτηση και σε άλλες δηλώσεις, πράξεις και ενέργειες του, οι οποίες έλαβαν χώραν μεταξύ 14.4.2015 και 23.4.2015. Σύμφωνα με την αίτηση, μετά την ανακοίνωση από τον Αιτητή, συνοπτικά, των πορισμάτων της έρευνας Ποινικού Ανακριτή, ο οποίος είχε διοριστεί από τον Αιτητή για να εξετάσει πιθανή διάπραξη, από τον Καθ΄ ου η αίτηση, του ποινικού αδικήματος του δεκασμού δημοσίου λειτουργού και του ποινικού αδικήματος της δωροληψίας, ο Καθ΄ ου η αίτηση, στην προαναφερόμενη δημοσιογραφική διάσκεψη της 14.4.2015, κατηγόρησε τον Αιτητή, χωρίς να παρουσιάσει οποιαδήποτε στοιχεία και/ή παρουσιάζοντας ψευδή και/ή παραπλανητικά στοιχεία, δημόσια, για δεκασμό και αθέμιτο επηρεασμό, επειδή ανέστειλε, κατά τον ισχυρισμό του, χωρίς να δώσει εξηγήσεις, ποινική υπόθεση το 2013, η οποία είχε ενωρίτερα προωθηθεί με οδηγίες του Καθ΄ ου η αίτηση (η υπόθεση αυτή στη συνέχεια θα αναφέρεται ως υπόθεση Providencia). Καταλογίζεται ακόμη στον Καθ΄ ου η αίτηση ότι αναξιοπρεπώς και απαξιωτικά, δημόσια, κατήγγειλε, μεταξύ άλλων, τον Αιτητή ότι ολιγώρησε στην προώθηση 4 ποινικών διαδικασιών για τα θέματα της οικονομίας και ότι ο ίδιος ο Καθ΄ ου η αίτηση ήταν ο μοναδικός που προσπάθησε να προωθήσει τις υποθέσεις αυτές. Περαιτέρω κατηγόρησε άλλα πρόσωπα, Αξιωματούχους του Κράτους, πρώην Αξιωματούχους και δικηγόρους ως πιθανώς εμπλεκόμενους σε αξιόποινες πράξεις. Επιπρόσθετα καταλογίζεται στον Καθ΄ ου η αίτηση ότι στην προαναφερόμενη διάσκεψη, δημόσια, ζήτησε να ανοιχθούν οι τραπεζικοί λογαριασμοί σε όποια χώρα και αν βρίσκονται, μεταξύ άλλων, του Αιτητή. Ζήτησε, ακόμη, άμεση διερεύνηση του Αιτητή, από την Αστυνομία»

Ούτε καθαιρείτο, ούτε εξοστρακιζόταν, ούτε απλώς παυόταν από τα καθήκοντά του ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου. Μετά από εκδίκαση, διαπιστωνόταν ότι ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου «Για τους προαναφερόμενους λόγους κρίνουμε τον Καθ΄ ου η αίτηση υπόλογο ανάρμοστης συμπεριφοράς σύμφωνα με το Σύνταγμα και επομένως ως υποκείμενο σε άμεση απόλυση από τα καθήκοντα του» τονίζοντας ταυτόχρονα ότι η διαδικασία αποσκοπούσε « [..]στην προστασία του κοινού «….. με την υιοθέτηση αυστηρού επιπέδου δικαστικής συμπεριφοράς για να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη του στην ακεραιότητα, κύρος και ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος.», αφού «Τέτοια συμπεριφορά εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους να περιαγάγει το αξίωμα και τους Θεσμούς, γενικότερα, σε ανυποληψία» μιας και είναι «συμπεριφορά που, αντικειμενικά κρινόμενη, τον καθιστά ανίκανο για επιτέλεση των υψηλών καθηκόντων του και, στα μάτια τρίτων, είναι εύλογη η αντίληψη ότι τέτοια συμπεριφορά τον καθιστά ακατάλληλο να συνεχίσει να επιτελεί τα υψηλά του καθήκοντα με επάρκεια και προς το δημόσιο συμφέρον, το οποίο το αξίωμα του προορίζεται να υπηρετεί», επισημαίνοντας μάλιστα ότι το γεγονός ότι απολογήθηκε απλώς συνέτεινε επιπλέον στο αβάσιμο των κατηγοριών που είχε εκτοξεύσει «η προαναφερόμενη συμπεριφορά του Καθ΄ ου η αίτηση, η οποία εκδηλώθηκε με δημόσιες, αβάσιμες και σοβαρές καταγγελίες για διάπραξη σοβαρών ποινικών και άλλων αδικημάτων από τον Αιτητή, για τις οποίες τελικά απολογήθηκε, συνιστά ανάρμοστη συμπεριφορά». Επιπρόσθετα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και διαπιστώσεις όπως:

«Το δημόσιο συμφέρον, αναφορικά με τη δίωξη ή μή δίωξη προσώπων, κρίνεται από το Γενικό Εισαγγελέα και μάλιστα, σύμφωνα με τη νομολογία, δεν υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Ο Καθ΄ ου η αίτηση, Βοηθός Γενικού Εισαγγελέως, όφειλε να γνωρίζει και να σέβεται αυτές τις νομικές θέσεις, αλλά δεν το έπραξε, δείχνοντας έτσι έλλειψη ορθής συμπεριφοράς και νομικής κατάρτισης και μάλιστα κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ως Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα»,

 

«Το ζήτημα της ανάρμοστης συμπεριφοράς του Καθ΄ ου η αίτηση δεν κρίνεται, σύμφωνα με το Σύνταγμα, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Αρχηγό του Κράτους, ο οποίος τον διόρισε, αλλά κρίνεται από το παρόν Συμβούλιο και η απόφαση του Συμβουλίου είναι δεσμευτική για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας»

«Ο Καθ΄ ου η αίτηση δεν φαίνεται να αντελήφθη τη φύση, το μέγεθος και την έκταση του ολισθήματος του, δείχνοντας έτσι, τουλάχιστον, ουσιώδη έλλειψη κρίσης και αυτοελέγχου.»

«Μεσολάβησαν τα τηλεφωνικά μηνύματα του Καθ΄ ου η αίτηση προς τον Αιτητή με τα οποία ο Καθ΄ ου η αίτηση, ουσιαστικά, καλούσε τον Αιτητή να συμφιλιωθούν και να ξεχάσουν το τι έγινε, προτού είναι πολύ αργά και για τους δύο. Συμπεριφέρθηκε δηλαδή ως άτομο που είχε μια «προσωπική» διαφορά με ένα άλλο άτομο αποτυγχάνοντας, εντελώς, να αντιληφθεί τη μεγάλη συνταγματική διάσταση της υπόθεσης. Η υπόθεση αφορούσε σε ανάρμοστη συμπεριφορά ανώτατου αξιωματούχου του Κράτους, την οποίαν ο Γενικός Εισαγγελέας, ως κατεξοχήν προασπιστής της νομιμότητας και του δημοσίου συμφέροντος, είχε καθήκον να προωθήσει.»

 

Συνοπτικά δηλαδή και με βάση την ουσία της απόφασης και τα επιχειρήματα στα οποία αυτά βασίστηκε, ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου επέδειξε ανάρμοστη συμπεριφορά η οποία έπληξε το κύρος και την ανεξαρτησία του θεσμού κάτι το οποίο τον συνιστά ανίκανο για να επιτελέσει τα καθήκοντα που συνεπάγονται από τη θέση του βοηθού γενικού εισαγγελέα. Μάλιστα, προσέγγυσε το ζήτημα ως προσωπική διαφορά, αποτυγχάνοντας εντελώς να αντιληφθεί τη συνταγματική διάσταση της υπόθεσης, κάτι το οποίο σε συνάρτιση με την απόπειρα του να εμπλέξει σε ποινικά αδικήματα το Γενικό Εισαγγελέα, ο οποίος συνταγματικά δεν τυγχάνει δικαστικού ελέγχου, δείχνει έλλειψη νομικής κατάρτισης, επιπλέον του ότι έδειξε έλλειψη ευθικρισίας και αυτοελέγχου, κάτι το οποίο ενισχύεται και από την προσπάθεια του Ρίκκου Ερωτοκρίτου να μετατρέψει το ζήτημα σε διαπροσωπική διαμάχη, όπως διαφάνηκε από τα μηνύματα που απέστειλε στον Κώστα Κληρίδη. Μια σημαντική διάσταση της απόφασης, μπορεί να θεωρηθεί και η συμπερίληψη της διευκρίνησης ότι παρόλο που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει το βοηθό γενικού εισαγγελέα, εντούτοις η απόφαση του δικαστικού συμβουλίου είναι δεσμευτική γι’ αυτόν.

Ολόκληρη η απόφαση εδώ

Ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου, φαίνεται να εξακολουθεί να μην αντιλαμβάνεται ούτε το θεσμό, ούτε και την ουσία της απόφασης που οδήγησε στην παύση του, αφού πριν αλέκτωρ λαλείσι τρις διατυπώνει μέσω των δικηγόρων του την πρόθεση για προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτην στη βάση του ....... δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης. Με την επιχειρηματολογία αυτή φαίνεται να συγχέει τις έννοιες των δικαιωμάτων και των ελευθεριών επιτυγχάνοντας μόνο να δικαιώσει την ομόφωνη απόφαση του δικαστικού συμβουλίου, αλλά και τις διαπιστώσεις του για έλλειψη νομικής κατάρτισης και παντελούς αποτυχίας αντίληψης της συνταγματικής διάστασης του θέματος.

Τί μέλλει γενέσθαι;

Η απόφαση του δικαστικού συμβουλίου για το Ρίκκο Ερωτοκρίτου και κυρίως οι διαπιστώσεις που τη συνιστούν, καθέ άλλο παρά ξεκαθαρίζουν κάποια πράγματα. Αφού σύμφωνα με το δικαστικό συμβούλιο ο τέως βοηθός γενικού εισαγγελέα διαπιστώθηκε ότι είχε έλλειψη νομικής κατάρτισης και επέδειξε έλλειψη ορθής συμπεριφοράς, τί θα γίνει με τις ποινικές υποθέσεις τις οποίες χειρίστηκε και πλέον με αυτή την απόφαση μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί τόσο από πλευράς κοινού, όσο και νομικών κύκλων ότι νοσούν; Η περίπτωση της Δρομολαξιάς μπορεί να θεωρηθεί ιδιαίτερα χαρακτηριστική για πολλούς λόγους ουσιώδεις και μη: 

-          Στη διαδικασία για το Ρίκκο κατατέθηκαν, αξιολογήθηκαν, έγιναν αποδεκτά και τεκμηρίωσαν – μεταξύ άλλων – την απόφαση και μηνύματα SMS. Εύλογα μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί, γιατί τότε ηχογραφημένες συνομιλίες  που περιγράφουν τη διαδικασία όπως μελλοντικά εκτυλίχθηκε, την προεπιλογή του δικαστή και το αποτέλεσμα της δίκης, δεν λήφθηκαν καθόλου υπόψη, ιδιαίτερα αφού ενέπλεκαν – μέσω εκβιασμό «αλέ ππερέ ...» - το βοηθό γενικού εισαγγελέα, ο οποίος παύεται ακριβώς για ανάρμοστη συμπεριφορά;

-          Αφού ο τέως βοηθός γενικός εισαγγελέας, χρησιμοποιώντας την «ελευθερίας της έκφρασης», επιδεικνύοντας ουσιώδη έλλειψη κρίσης και αυτοελέγχου και συμπεριφερόμενος «ως άτομο που είχε μια «προσωπική» διαφορά», ποιός και πώς μπορεί να διαβεβαιώσει και εγγυηθεί ότι δεν το έπραξε και σε προηγούμενες υποθέσεις με χαρακτηριστική την περίπτωση Δρομολαξιάς έχοντας ως δεδομένο τεκμήριο τις ηχογραφήσεις, αλλά και στην εν εξελίξει δίκη για την σύγκρουση συμφερόντων με την υπόθεση της Providencia, με αυτή του ΙΠΕ, με αυτή της τουρκοκύπριας η οποία έχασε δικαιώματα και αποζημίωση απαλλοτρίωσης της γης της στη Λεμεσό «με οδηγίες κάποιου Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα», για να αναφέρουμε μόνο κάποιες από τις περιπτώσεις με τις οποίες ασχοληθήκαμε και για τις υπάρχουν  στοιχεία εμπλοκής του Ρίκκου Ερωτοκρίτου « ως άτομο που είχε μια «προσωπική» διαφορά», όπως ανέφερε το δικαστικό συμβούλιο στην απόφασή του.

-          Τη ζημιά από αυτή την ανάρμοστη συμπεριφορά, την έλλειψη κατάρτισης, την απουσία ευθυκρισίας, την μη αντίληψη του τί εστί δημόσιο συμφέρον ενός κρατικού αξιωματούχου που ....  έλυνε κι έδενε, αποφάσιζε για δίκες και φυλακίσεις, αποζημιώσεις και συλλήψεις, που όριζε τύχες και ζωές ανθρώπων, ποιός θα την πληρώσει; Πώς θα αποκατασταθεί το δικαίωμα στην ελευθερία των ατόμων που φυλακίστηκαν στις στημένες και αποδεδειγμένα ηχογραφημένες και προαποφασισμένες δίκες του Ρίκκου; Ποιός θα αποκαταστήσει την τιμή όσων διασύρθηκαν με αυτή την ανάρμοστη συμπεριφορά και τις «προσωπικές διαφορές» του Ρίκκου;

-          Αφού φαίνεται πλέον βάσει της απόφασης τελεσίδικης και δεσμευτικής για τον ΠτΔ που διόριζε άριστους των αρίστων, ότι ο τέως βοηθός γενικού εισαγγελέα  ότι συμπεριφερόταν λες και είχει προσωπικές διαφορές, πώς διαπιστώνεται και κυρίως διορθώνεται και αποκαθίσταται το ενδεχόμενο ύπαρξη και ..... «προσωπικών προτιμήσεων»;

Η απόφαση, λοιπόν, για την παύση του Ρίκκου Ερωτοκρίτου από τη θέση του βοηθού γενικού εισαγγελέα, δεν είναι μόνο ιστορική επειδή συναντάται για πρώτη φορά στα κυπριακά χρονικά, νομικά, ιστορικά κ.α.λ. Είναι ιστορική γιατί δείχνειι και πλέον αποδεικνύει δικαστικώς την ύπαρξη παρακράτους, φατριών αξιωματούχων, λογοκρισίας, δημιουργίας θεαμάτων και μετατοπίσεων κατά παραγγελία, δικών στα ΜΜΕ σύμφωνα με την επιθυμία ..... Ρίκκων, αλλά και την επιφόρτηση της ΚΔ του φαινομένου του παρασιτισμού.

Κατά τα άλλα κυπριακέ λαέ! Τζιαι το πκιέρωννε πάει με περισσότερες από μια έννοιες.

Η Μαρωνίτικη κοινότητα μπροστά στο δίλημμα της ιστορικής πράξης: Η διεκδίκηση ρόλου στη διαδικασία λύσης μέσα από την ιστορική αυτονομία της κοινότητας, αλλά και τη θέση της στην περιοχή, και οι φόβοι της εξωτερικευμένης ανασφάλειας μιας μειονότητας, αλλά και της υπόθαλψης της από τα συμφέροντα των «μεσαζόντων» με την εξουσία της πλειοψηφίας



Κορμακίτης

Καθώς σιιγά σιγά αρχίζει να διαχέεται στην κοινωνία ξανά η πραγματικότητα της λύσης [η διαδικασία ξεκίνησε εν μέρει το 2004, συνεχίστηκε κάπως το 2009-10], αρχίζουν να αναδύονται και μια σειρά από ζητήματα που επιβίωναν σε λανθάνουσα μορφή μέχρι τώρα. Ανάμεσα τους είναι και το ζήτημα του επιπέδου αυτονομίας της Μαρωνίτικης κοινότητας, το οποίο υποβόσκει για καιρό, αλλά ήλθε έντονα στην επιφάνεια με την πιθανότητα να δημιουργηθεί ένα είδος καντονίου στην περιοχή του Κορμακίτη. Οι αντιδράσεις των «κοινοταρχών» προκάλεσαν απορία – και από ότι φαίνεται υπάρχει μια οργανωμένη προσπάθεια από πολιτικούς αντιπάλους του εκπροσώπου των μαρωνιτών και άτομα που λειτουργούσαν ως ‘μεσάζοντες’ ανάμεσα στην κοινότητά τους και την ηγεμονική ελληνοκυπριακή, καθώς φοβούνται και για το μέλλον του ρόλου τους – πολιτικά, αλλά ίσως και «επαγγελματικά».

Η Μαρωνίτικη κοινότητα έχει σαφώς ιστορικές ρίζες. Οι Μαρωνίτες ήταν μια από τις σημαντικές [και πληθυσμιακά] κοινότητες στην Μεσαιωνική Κύπρο, και έχουν μια σχετικά αυτόνομη ιστορία τόσο στην Κύπρο, όσο και ως μέρος ενός δικτύου κοινοτήτων Ανατολική Μεσόγειο. Με αυτό το φόντο, η διεκδίκηση ρόλου με κάποιο καντόνιο και πολιτιστικής παρουσίας ευρύτερα, θα πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη ιστορικά, αν δει κάποιος τα δεδομένα της εποχής. Όμως, η πιθανότητα μιας συνταγματικά αυτόνομης κοινότητας, με ρόλο στην περιοχή Κορμακίτη ίσως να αποτελεί και ένα θετικό στοιχείο για όλους όσους θα ήθελαν να καταλήξει η διαδικασία λύσης. Αυτόνομα καντόνια στη β. Κύπρο που θα υπάγονται στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για να εμφανιστεί και ένα είδος «κοινού χώρου» των δυο κοινοτήτων, έτσι ώστε η εδαφική κατανομή να μην είναι απόλυτη. Σε αυτό το πλαίσιο, η ιστορική πιθανότητα οι Μαρωνίτες να μπορούν να διαδραματίσουν ένα ρόλο γεφυριού σε μια περιοχή που θα είναι στη βόρεια Κύπρο, αλλά με σύνδεση με την νότια κοκ, είναι μια πρόκληση ιστορικού καθήκοντος για την κοινότητα που μπορεί να βρεθεί σε ρόλο δημιουργού της ιστορίας αντί απλώς τρομαγμένης μειονότητας που αναζήτα «προστασία»..

Κορμακίτης

Ένα ακόμα ιστορικό ψέμα; το δημοψήφισμα που δεν έγινε;

To 1959, στα πλαίσια σύνταξης του συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Μαρωνίτικη κοινότητα της Κύπρου κλήθηκε να επιλέξει να ενταχθεί σε μιαν από τις δύο μεγάλες κοινότητες. Και επέλεξε μέσω δημοψηφίσματος την ελληνοκυπριακή. Ή μήπως όχι? Μαρτυρίες κατοίκων του Κορμακίτη που καταγράφονται στο ντοκιμαντέρ «Τhe third Motherland”[1] του καθηγητή διεθνών σχέσεων Κώστα Μ. Κωνσταντίνου και του Γιώργου Κύκκου Σκορδή, αναφέρουν εμφατικά ότι το δημοψήφισμα δεν έγινε ποτέ! Η πιθανή ιστορική αυτή απάτη είναι μια ένδειξη της στάσης της πλειοψηφίας έναντι των μειονοτήτων και των διαδικασιών.  Αν ευσταθούν οι μαρτυρίες,τότε, η ένταξη στην ελληνοκυπριακή κοινότητα ίσως να είναι και άκυρη…! Επιπρόσθετα, η ένταξη στην μεγαλύτερη κοινότητα μπορεί να θεωρηθεί ιστορικά άδικη και επιβλαβής για την επιβίωση των Μαρωνιτών της Κύπρου, αφού δεν τους θωράκιζε έναντι της αφομοίωση από την ελληνοκυπριακή κοινότητα, σε μιαν περίοδο όπου η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κυπριακή δημοκρατία δεν ήταν διασφαλισμένη. 


Ασώματος

Η εισήγηση για αυτόνομη περιοχή στον Κορμακίτη και η επαναφορά της συζήτησης για την επιβίωση της πολιτισμικής αυτονομίας της Μαρωνίτικης κοινότητας

Οι  σημερινές διεργασίες για λύση του Κυπριακού και τη σύσταση νέου συντάγματος, επικαιροποιούν το θέμα της υπόστασης της Μαρωνίτικης κοινότητας και έχουν πυροδοτήσει σειρά ενεργειών καθώς και δημόσιων συζητήσεων. Φαίνεται ότι οι συνομιλητές εξετάζουν τη δημιουργία 2 ανεξάρτητων περιοχών, μια στην περιοχή του Κορμακίτη και μία στην Καρπασία, οι οποίες θα υπάγονται απ’ ευθείας στην κεντρική Κυβέρνηση. Αυτό ήταν εισήγηση της ελληνοκυπριακής πλευράς. Η έκταση των περιοχών θα εξαρτηθεί από την συμφωνία στο περιουσιακό.. όσο περισσότερα δικαιώματα θα έχει ο ιδιοκτήτης, τόσο μικρότερες θα είναι οι περιοχές που θα υπάγονται στην ελληνοκυπριακή περιοχή και αυτό θα καθορίσει και το μέγεθος των καντονίων. Όποια και να είναι η έκβαση, θεωρείται μάλλον απίθανο να ενταχθεί στην περιοχή αυτή ολόκληρη η τεράστια περιουσία των Μαρωνιτών, η οποία καλύπτει και μεγάλο μέρος της ακτογραμμής της Κύπρου.

Ο εκπρόσωπος των Μαρωνιτών στην κυπριακή βουλή, κ. Α. Χατζηρούσος, μαζί με ομάδα συνταγματολόγων ετοίμασε μνημόνιο[2] με το οποίο ζητά την ενοποίηση των τεσσάρων μαρωνίτικων χωριών σε μια περιοχή που να διοικείται από το ομόσπονδο κράτος, που να είναι όμως ενσωματωμένη στο Ελληνοκυπριακό συνιστών κράτος. Ως μέτρο διαχείρισης της περιουσίας των Μαρωνιτών που πιθανόν να μην εμπίπτει στην επικράτεια του καντονίου, προτείνεται η σύσταση ειδικού καθεστώτος, όπως προνοούσε το σχέδιο Αννάν για περιοχές του Κορμακίτη. Το μνημόνιο κακίζει την υποβάθμιση των Μαρωνιτών στο σύνταγμα του 1960, επεξηγώντας γιατί και ζητώντας την αναβάθμισή τους σε κοινότητα.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η ενεργητική στάση του κ. Χατζηρούσου (σε αντίθεση με την ιστορικά παθητική) προκάλεσε αντιδράσεις. Να δούμε λίγο αυτές τις αντιδράσεις μέσα στην ίδια την κοινότητα, οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.. 

Ποιοί αντιδρούν; Στελέχη κομμάτων της κεντροδεξιάς που πουλούσαν εκπροσώπηση των Μαρωνιτών και κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς αντικείμενο, αν προχωρήσει η διαδικασία αυτονόμησης της κοινότητας ευρύτερα και πέρα από το κυπριακό..

Μια πρώτη δόνηση προήλθε από κάποια πρωτοκλασάτα στελέχη του Συναγερμού, τα οποία διέδιδαν ότι «εθύμωσεν ο Νίκος» με τη πρωτοβουλία του κ. Χατζηρούσου (άσχετα αν οι θέσεις του μνημονίου συμπίπτουν με αυτές των συνομιλιτών οι οποίοι φαίνεται ότι εκρατούντο ενήμεροι από τον εκπρόσωπο των Μαρωνιτών για τες ενέργειες του). Ταυτόχρονα, ξεκίνησε εκστρατεία δαιμονοποίησης της πρότασης και του ιδίου του εκπροσώπου, στην οποίαν συμμετείχαν στελέχη του ΔΗΚΟ, αλλά και του ΔΗΣΥ με το επιχείρημα ότι οι ελληνοκύπριοι θα εκλάβουν εχθρικές τις θέσεις αυτές και αυτό θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στους Μαρωνίτες. Στους κατοίκους των μικρότερων χωριών, η δαιμονοποίηση επιχειρήθηκε διά του ισχυρισμού ότι το μνημόνιο εξυπηρετά μόνο το χωρκό του Χατζηρούσου, τον Κορμακίτη, προτάσσοντας ταυτόχρονα διάφορες  εικασίες ότι επιχειρείται ένταξη των Μαρωνίτικων χωριών στην τουρκοκυπριακή διοίκηση.


Πανκοινοτική σύσκεψη Μαρωνιτών με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο Α. Χατζηρούσο

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2015, οι κοινοτάρχες των 4 χωριών εξέδωσαν ανακοίνωση[3] η οποία είναι έκδηλα εχθρική προς τις ενέργειες του εκπροσώπου. Ζητούν όπως όλα τα χωριά παραμείνουν κάτω από τον έλεγχο της ελληνοκυπριακής κοινότητας «στην οποία επιλέξαμε να ανήκουμε με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την σύσταση του συντάγματος το 1960», σημειώνοντας πως δεν συμμετείχαν στην ετοιμασία ή την επίδοση οποιουδήποτε υπομνήματος του εκπροσώπου τους. Και όμως, οι κοινοτάρχες συμμετείχαν σε πανκοινοτική σύσκεψη, στην οποίαν ο κ. Χατζηρούσος τους ενημέρωσε για το μνημόνιο για το οποίο φαίνεται ότι δεν εξέφρασαν καμιά αντίρρηση! Φωτογραφίες και λεπτομέρειες της συνάντησης έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο.


Μια ανακοίνωση που δεν ετοιμάστηκε από τους υπογράφοντες;

Προσπαθώντας να εξηγήσουμε το παράδοξο της ανακοίνωσης των κοινοταρχών, ανακαλύψαμε ότι αυτή δεν ετοιμάστηκε από τους ίδιους, αλλά από κάποιους «παράγοντες» της κοινότητας, οι οποίοι φαίρονται να ζήτησαν να την υπογράψουν με τον ισχυρισμό ότι αυτό ήταν οδηγία του Δημοκρατικού Συναγερμού!… Οι δε κοινοτάρχες υπέγραψαν την ανακοίνωση, χωρίς τουλάχιστον κάποιοι από αυτούς, να ενημερώσουν / διαβουλευτούν τα κοινοτικά συμβούλια, με ένα εξ’ αυτών, τον κοινοτάρχη της Καρπάσιας να δηλώνει σε συγχωριανή του αμέσως μετά ότι παραπλανήθηκε.
Έσιει χάζιν.. J Ενώ η πληροφορία για την μη διεξαγωγή δημοψηφίσματος το 1960 πήρε 50 χρόνια να γίνει ευρέως γνωστή, το ύποπτο παρασκήνιο της ανακοίνωσης των κοινοταρχών εμαθεύτηκεν την ίδιαν τζιόλας μέρα, ελέω της ευχέρειας που παρέχει το διαδίκτυο για  άμεση διάχυση.. J

Ποιοί, λοιπόν και γιατί προσπαθούν να βάλουν τροχοπέδη στις πρωτοβουλίες του εκπροσώπου των Μαρωνιτών? Οι πασιφανείς ύποπτοι είναι στελέχη κομμάτων που ανησυχούν ότι μια ανεξαρτητοποίηση/αυτονομοποίηση της κοινότητας πιθανόν να υποβαθμίσει τη θέση και το ρόλο τους στα κόμματα. Κάποιοι από αυτούς χρησιμοποιούν την κοινότητα για να αυξάνουν το κύρος τους, προτάσσοντας τους εαυτούς τους ως αντιπρόσωπους των Μαρωνιτών, εξαργυρώνοντας με οφέλη την «επιρροή» αμφίδρομα.. Στελέχη του ΔΗΚΟ έχουν ένα επιπρόσθετο λόγο, ιδίως αυτοί κοντά στον Νικόλα Παπαδόπουλο, οι οποίοι πιθανών να επιδιώκουν να σαμποτάρουν την προοπτική λύσης. Ίσως να είναι αυτή η ομάδα που έστειλε άμεσα την ανακοίνωση στον Φιλελεύθερο[4] βάζοντας νερό στο μύλο του απορριπτισμού. Ανάμεσα στους διαφωνούντες υπάρχουν και πολιτικοί αντίπαλοι του Χατζηρούσου, οι οποίοι ήταν ή/και θα είναι υποψήφιοι για εκπρόσωποι των Μαρωνιτών στη Βουλή.

Καρπάσια

Οι πολιτισμικές αντιφάσεις μιας κοινότητας με βαθιές ιστορικές και πολιτισμικές ρίζες αυτονομίας και οι επιπτώσεις την προσπάθειας αφομοίωσης σε μια άλλη κοινότητα, υποβαθμίζοντας την ταυτότητα της μειονότητας …Μερικά γεγονότα, ωστόσο, ίσως έχουν και ιστορικές ρίζες – τα απωθημένα και οι ενοχές της συμμετοχής στη διαμάχη των δυο μεγάλων κοινοτήτων

Αυτά ήταν λίγο πολύ αναμενόμενα. Εκείνο που διαφάνηκε ίσως για πρώτη φορά, τόσο ξεκάθαρα και έχει ιδιαίτερο πολιτικοκοινωνικό ενδιαφέρον, είναι η ανάδειξη μερίδας Μαρωνιτών που αφομοιώθηκεν σε κάποιο βαθμό από την ε/κ κοινότητα και οι οποίοι ως αποτέλεσμα της ελληνοκεντρικής παιδείας που τους παρείχε η Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά ίσως και για λογούς επιβίωσης θεωρούν τους εαυτούς τους μέρος της ελληνοκυπριακής κοινότητας, προβάλλοντας ένα ”internalized racism” προς την Μαρωνίτικη ταυτότητα και κατ’επέκταση στην αναγνώριση της Μαρωνίτικης κοινότητας … Αυτή βρίσκεται, όμως, σε αντίθεση με την πλειοψηφία των Μαρωνιτών, οι οποίοι λόγω του ότι η κοινότητα απλώνεται και στις δύο πλευρές του διαχωρισμού ανέπτυξε μια κριτική σκοπιά, και μια ελαστικότητα, η οποία προσδίδει ανθεκτικότητα στην κοινότητα και ταυτόχρονα λειτουργεί ως όχημα υπέρβασης για ολόκληρη την Κύπρο. Το φαινόμενο της ελληνοκυπραιοποίησης, όπως είναι φυσικό είναι κατά πολύ πιο έντονο στα χωριά που έχουν λίγους ή καθόλου εγκλωβισμένους. Με το παράδοξο, οι πιο έντονες φωνές να προέρχονται από την Αγία Μαρίνα το μόνο μικτό χωριό από τα 4. Οι τουρκοκύπριοι κάτοικοι της Αγίας Μαρίνας εξαναγκαστήκαν στην προσφυγιά το 1963 μετά την δολοφονία του τκ δασκάλου, την απόπειρα βιασμού κοριτσιών και την απειλή ότι θα έκαιγαν τα σπίτια τους. Ήταν ένας βίαιος διαχωρισμός, μιας σε μεγάλο βαθμό συμπαγούς κοινότητας με αρκετές μεικτές οικογένειες. Οι υπόλοιποι κάτοικοι προσφυγοποιήθηκαν το 74 ενώ ο μικρός αριθμός εγκλωβισμένων που παρέμειναν εγκατέλειψαν το χωριό μετά και τη δολοφονία ενός από αυτούς από τούρκους στρατιώτες. ‘Εκτοτε, η περιοχή είναι στρατόπεδο του τούρκικου στρατού. Η επαφή και συνεργασία των μαρωνιτών και των τουρκοκυπρίων της Αγιάς Μαρίνας εντατικοποιήθηκε μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων με παρουσίες σε γάμους και κηδείες με διαφαινόμενη την κοινή δράση και επιθυμία για επιστροφή στην Αγία Μαρίνα και για λύση. Οι τελευταίες, όμως, εξελίξεις αναδείξαν την δύναμη που έχουν κάποια στελέχη κομμάτων, τα οποία, προσπαθώντας να θωρακίσουν τα οφέλη από τη δραστηριοποίησή τους σε κόμματα ή άλλες ομάδες εξουσίας πατούν στις ό,ποιες ανασφάλειες προκαλεί η προτεινόμενη αλλαγή, σε μέλη της κοινότητας που έχουν αφομοιωθεί ως ένα βαθμό από την ελληνοκυπριακή κοινότητα. Χρησιμοποιούν επιχειρήματα από την φαρέτρα του ελληνοκυπριακού εθνικισμού, συμπεριλαμβανομένου και του ρατσιστικού/ φοβικού λόγου για τους πρόσφυγες της Συρίας, ενίοτε εντάσσοντας την όλη δράση τους στον αγώνα ενάντια στην ισλαμοποίηση…!

Είναι προφανές ότι η δραστηριοποίηση δια μέσου του facebook[5], διευκολύνει την κοινότητα να διεξάγει  μια ανοιχτή συζήτηση, η οποία συμβάλει στη συλλογικότητα και στο κτίσιμο ενός αναλυτικού υπόβαθρου. Ταυτόχρονα, βοηθά στην έκθεση των δολιοπλοκών και στην ακύρωση τους εν τη γενέσει....


Η εγκαταλειμμένη εκκλησία της Αγιάς Μαρίνας





[1] «Τhe third Motherland” του καθηγητή διεθνών σχέσεων Κώστα Μ. Κωνσταντίνου και του Γιώργου Κύκκου Σκορδή
https://www.youtube.com/watch?v=JVKH7thX8vc
[3] ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΜΑΡΩΝΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ https://www.facebook.com/groups/Maroniteforum/permalink/888390464577597/
[4] Οι Μαρωνίτες απορρίπτουν την γκετοποίηση
Οι κοινοτάρχες διαχωρίζουν τη θέση τους από τον Αντ.Χατζηρούσο
 
http://www.philenews.com/el-gr/eidiseis-politiki/39/277707/oi-maronites-aporriptoun-tin-gketopoiisi
[5] Φόρουμ Μαρωνιτών-Maronite Forum
https://www.facebook.com/groups/Maroniteforum/

27 Σεπ 2015

Ο Κ. Παπακώστας στο ιστορικό του πλαίσιο: ο τελευταίος μιας γραμμής που πάει πίσω στους Κ. Μάτση και Τ. Μάρκου πέθανε, σαν σε δημόσια εκτέλεση, αλλά αρνήθηκε να υποκύψει στους εκβιασμούς και να υπογράψει δηλώσεις υποταγής και μετανοίας για την συνεργασία του με την αριστερά




"Ο ίδιος επέλεξε να πεθάνει στο νοσοκομείο, διότι δεν έδωσε τις απαραίτητες εξηγήσεις", είπε η Πόπη Χριστοφόρου, προσθέτωντας ότι "κάναμε αγώνα για να φύγει χωρίς εκκρεμότητες, όμως έφυγε και τα άφησε όλα ανοικτά". [1]

Όπως σωστά παρατήρησε ο Θ. Αθανασίου του Σιγμαλάιβ, υπήρχε κάτι κωμικό ή κωμικοτραγικό στις αντιδράσεις για τον θάνατο του Κ. Παπακώστα. Ξαφνικά, τα κόμματα, πέρα από το ΑΚΕΛ που τον υπεράσπιζε από την αρχή και της κατασκευής των κατηγοριών και της καταδίκης, άρχισαν να τον υμνούν. Από τον ΔΗΣΥ μέχρι την απορριπτική αντιπολίτευση. Το προεδρικό προσπάθησε σε διάφορους τόνους να αποποιηθεί την ευθύνη για τη μη απονομή χάριτος. Έτσι, στο θάνατο ο Παπακώστας αποκαταστάθηκε. Αλλά η κωμικοτραγική αντίδραση αξίζει μιας ερμηνείας. Εκτός από τη συνειδητοποίηση ότι θυματοποίησαν τον Παπακώστα, όσοι συμμετείχαν συνειδητά ή παρασύρθηκαν από τα ΜΜΕ στην υστερία του Μαρί, υπήρχε και μια ξεκάθαρη ενοχή. Ενοχή, γιατί ενώ είχαν προειδοποιηθεί από γιατρούς και οικογένεια, τον άφησαν να πεθάνει. Και η ενοχή γινόταν ακόμα πιο τραγική, αλλά και αποκαλυπτική για την υποκρισία, αν την δει κανείς συγκριτικά με ότι έλεγαν όσοι τώρα οδήγησαν στο θάνατο του Παπακώστα – μεγάλο μέρος της υστερίας του Μαρί οικοδομήθηκε γύρω από την ανοησία του Πολυβίου, για το «όφειλαν να ξέρουν». Όμως, ο θάνατος του Παπακώστα δεν αφορούσε υποθετικά σενάρια, ή ακόμα και ρητές εντολές [όπως του Παπακώστα το 2011 για διερεύνηση του περιεχομένου των κιβωτίων, που αγνοήθηκαν από υφιστάμενους] αφορούσε ξεκάθαρες προειδοποιήσεις, δημόσια, για τον κίνδυνο για την υγεία του. Και όμως, για 6 μήνες οι αρμόδιοι, παρά και μια προσπάθεια να περάσει το θέμα από τα ΜΜΕ τον Μάρτιο, κάθονταν και περίμεναν. Συγκριτικά, ο Παπακώστας είχε οργανώσει τον Φεβρουάριο του 2011, μήνες πριν την έκρηξη στο Μαρί, μια σύσκεψη όπου αποφασίστηκε να γίνει επιτέλους έρευνα για το περιεχόμενο των κιβωτίων. Και δεν έγινε γιατί οι αρμόδιοι, υφιστάμενοι  κλπ, όπως και η διοίκηση της μονάδας, δεν φρόντισαν να πάρουν τουλάχιστον τα δείγματα στο κυπριακό χημείο. Ο Παπακώστας που έδωσε εντολές να ξεκινήσει μια διαδικασία αντιμετώπισης του θέματος βρέθηκε κατηγορούμενος γιατί κάποιοι, από την τοπική διοίκηση, αδιαφορούσαν και πάλι, και στο τέλος πήραν τραγικές αποφάσεις να καλέσουν πυροσβέστες και μερικούς στρατιώτες δίπλα στο χώρο της φωτιάς, αντί να διατάξουν εκκένωση, όπως προνοεί ο κανονισμός. Και είχαμε την έκρηξη. Το 2015, συγκριτικα, κανένας δεν τόλμησε να δώσει έστω μια διαταγή να γίνει κάτι μπροστά στον επερχόμενο θάνατο ενός ανθρώπου, λόγω συνθηκών κράτησης. Εμφανίστηκε η ομάδα των «συγγενών» με εκείνο το απίστευτο τουπέ της κας. Πόπης Χριστοφόρου «αφού είναι άρρωστος να μείνει στο νοσοκομείο εγκλωβισμένος». Και ας έλεγαν οι γιατροί. Η κα. Πόπη φαινόταν αποφασισμένη τότε – και ήξερε, είχε ακούσει για τον κίνδυνο.  Αν δεν αποδειχθεί ότι κάτι άλλο σταμάτησε τη συζήτηση για την παραχώρηση χάρης, τότε είναι μάλλον σαφές ότι το δημόσιο συμπεριφέρθηκε σαν αιχμάλωτο μιας ομάδας πολιτών που όσο συναισθηματικά [ακόμα και δίκαιο να είχαν στο συγκεκριμένο] και αν ένοιωθαν, οδήγησαν σε ένα θάνατο που είχε προαναγγελθεί. Η προσπάθεια μετά να αρνηθεί η κα. Χριστοφόρου ότι ήταν εναντίον στο να δοθεί χάρη, ήταν κωμικοτραγική. Ίσως και αποκαλυπτική. Άρα το κύμα συμπάθειας για τον Παπακώστα είχε να κάνει και με το βαθύ αίσθημα της αδικίας που έκφρασε η καταδίκη του, αλλά και ο θάνατος του – που έμοιαζε, πια, με μια δημόσια εκτέλεση που προαναγγέλθηκε.




Αλλά, ο Παπακώστας, δεν ήταν βολεψάκιας, όπως δεν ήταν και εμπαθής. Την δεκαετία του 1990, απέδειξε το μεγαλείο του – και της μαγκιάς του, αλλά και της ανθρώπινης αίσθησης του δικαίου, ακόμα και μπροστά στο θάνατο της κόρης του. Παραιτήθηκε από την αστυνομία διαμαρτυρόμενος για τη ρουσφετολογία της πρώτης κυβέρνησης της δεξιάς μετά το 1974. Και τότε, επίσης, όταν έμαθε ότι το άτομο που σκότωσε την κόρη του σε ατύχημα, ήταν άρρωστος, ζήτησε να του δοθεί χάρη για να ζήσει. Άντε τώρα να συγκρίνεις μια τέτοια εικόνα με μερικούς από τους συγγενείς του Μαρί.. Άλλος κόσμος, άλλα ήθη.

Ποιός ήταν ο Παπακώστας; Από την ΕΟΚΑ στη μακαριακή δημοκρατική αντίσταση
Ο Παπακώστας καταγόταν από τη δεξιά. Συμμετείχε στην ΕΟΚΑ και ακολούθως εντάχθηκε στο κυπριακό στρατό. Όμως, την περίοδο 1964 – 74 πέρα από τα δικοινοτικά, υπήρξε και μια διπλή διαμάχη για τους ελληνοκύπριους:

·         ένας αγώνας για υπεράσπιση της ανεξαρτησίας από τις απειλές για διπλή ένωση/προσάρτηση που ήταν το αρχικό σενάριο της Τουρκίας [για διχοτόμηση] από τη δεκαετία του 1950, και το οποίο οι αμερικανοί, με τον Άτσεσον και διάφορες ελληνικές κυβερνήσεις, βάφτισαν «ένωση» για να περιβάλουν με την αύρα του χθες, την κίνηση τους για παραχώρηση της βόρειας Κύπρου στην Τουρκία,
·  στο εσωτερικό της Κύπρου αναπτύχθηκε μια έντονη διαμάχη και αγώνας για τον εκδημοκρατισμό, ιδιαίτερα μετά την άνοδο της χούντας το 1967 και τις απόπειρες μέσω της ΕΟΚΑ β να επεκταθεί και στην Κύπρο.

Το κοινό σύμβολο αυτών των αντιστάσεων [υπέρ της ανεξαρτησίας και υπέρ της δημοκρατίας] ήταν η μορφή του Μακάριου. Σε μια εποχή, όπου ούτε καν η κυπριακή σημαία δεν είχε ακόμα νομιμοποιηθεί ντε φάκτο, η εικόνα/φώτο του Μακάριου ήταν η σημαία που εξέφρασε σημειολογικά την ανεξαρτησία [με την νομιμοποίηση του εφικτού της καθημερινότητας] και τη δημοκρατία [που σήμαινε εκλογές και όχι επιβολές από την Αθήνα μέσω της ιδεολογίας του έθνους]. Σε αυτό παρέπεμπε και η καταληκτική διατύπωση του Μακάριου στον Γκιζίκη στην επιστολή του 1974 – «είμαι εκλεγμενος ηγέτης και όχι νομάρχης…»

Ο Παπακώστας ήταν από τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ που τάχθηκαν ανεπιφύλακτα με τον Μακάριο – και ως σύμβολο ανεξαρτησίας, κυπριακής αξιοπρέπειας, αλλά και δημοκρατίας. Όσοι τον θυμούνται από τότε, μιλάνε για ένα «δίκαιο» και «δημοκρατικό» [από τους λίγους τότε] αξιωματικό. Και ανέλαβε σημαντικό ρόλο στο εφεδρικο – το ειδικο σώμα της αστυνομίας [που ήταν διάτρητη από την ΕΟΚΑ Β σε βαθμό να κάνουν «περίπατο συλλογής οπλισμού» σε αστυνομικούς σταθμούς οι ακροδεξιοί] για αντιμετώπιση της ΕΟΚΑ Β. Πολέμησε το ‘74. Αλλά δεν ήταν βολεψάκιας, όπως δεν ήταν και εμπαθής. Τη δεκαετία του 1990 απέδειξε το επίπεδο του ήθους του – και της μαγκιάς του, αλλά και της ανθρώπινης αίσθησης του δικαίου, ακόμα και μπροστά στο θάνατο της κόρης του. Παραιτήθηκε από την αστυνομία, διαμαρτυρόμενος για τη ρουσφετολογία της πρώτης κυβέρνησης της δεξιάς μετά το 1974. Και όταν έμαθε ότι το άτομο που σκότωσε την κόρη του σε ατύχημα, ήταν άρρωστος, ζήτησε να του δοθεί χάρη για να ζήσει. Άντε τώρα να συγκρίνεις μια τέτοια εικόνα με μερικούς από τους συγγενείς του Μαρί.. Άλλος κόσμος, άλλα ήθη.

Ακολούθως, ο Παπακώστας εκλέγηκε βουλευτής με την αριστερά, έγινε υπουργός, και μετά το Μαρί έγινε το «εξιλαστήριο θύμα» για να δικαιολογήσουν την υστερία και παραπλάνηση που κατασκεύασαν διάφοροι και διάφορα συμφέροντα: η πλειοψηφία των συμφερόντων στα ΜΜΕ, η αντιπολίτευση, τα συμφέροντα των τραπεζών, και ενδεχομένως και ξένα συμφέροντα, τα οποία είχαν αντιληφθεί τα συνεπαγόμενα της τότε διερευνητικής εξόρυξης που έβαλε την Κύπρο στο χάρτη του φυσικού αερίου. Και όταν ο περιορισμός οδήγησε σε χειροτέρευση της υγείας του, και ακόμα και δεξιοί παράγοντες, όπως ο κ. Θεμιστοκλέους του ΔΗΣΥ, ζήτησαν να δοθεί χάρη, είχαμε την σιωπή πολλών που έφτιαξαν το κλίμα της υστερίας και την [όπως και να την δεις, απαράδεκτη] στάση της ομάδας των συγγενών που εξέφρασε η Πόπη Χριστοφόρου με τη δήλωση της για «ξένα κόλλυβα»[2] κοκ. Και μετά το θάνατό του,  χωρίς αίσθηση της αντίφασης, είπε, ήθελε να δοθεί χάρη – ενδεχομένως για να συγκαλύψει την στάση της τον Μάρτιο.


«Το ακόλουθο είναι ένα σχόλιο που άφησε κάποιος σε ένα σημείωμα στο facebook  της Δέφτερης. Καταγράφει το μεγαλείο ενός ανθρώπου που ακόμα και την στιγμή της προδοσίας, ήξερε να βλέπει μακριά. Και να συγχωρεί. «…Μας μίλησες με λόγια που μόνο μεγαλόψυχοι ήρωες μπορούσαν να πούν κάτω από αυτές τις συνθήκες. Μάς πρόδωσαν είπες με μεγάλη πικρία αλλά κινδυνεύει η Πατρίδα και οφείλουμε να την υπερασπίσουμε κρατώντας βαθιά μέσα μας τον θυμό μας γιατί ΅δικοί μας΅ άνθρωποι πρόδωσαν αυτόν τον τόπο και αυτόν τον λαό.»

Ο Παπακώστας, όπως φαίνεται να λέει η κ. Χριστοφόρου,[3] βρέθηκε υπό ένα είδος εκβιασμού για να «κάνει δήλωση», να δώσει «εξηγήσεις» στη φρασεολογια της κ. Χριστοφόρου, για να πάρει χάρη. Φανταστείτε ένα άτομο ιδιώτη, που απαιτεί εξηγήσεις, για να δώσει η πολιτεία χάρη. Προφανώς, ήθελε να της/τους πει "φταίει ο Χριστόφιας", αφού αυτή η παραπομπή ακολουθεί στη δηλωση της - για να ξεκινήσει ισως ενας νέος γύρος των καναλιών για οσους τον νοσταλγησαν μετα το 2011. Αλλά ο Παπακώστας δεν γονάτισε – ήταν αρκετά μάγκας για να νοιώσει ίσως οίκτο για την κατάντια, αλλά η στάση του είχε και κάτι από το ήθος της ανυπότακτης αριστεράς με την οποία ταύτισε την βιωματική του μαγκιά, στο τέλος της ζωής του.[4] Ο ελληνικός φασισμός, που εισήχθηκε και στην Κύπρο από την εποχή του Μεταξά προσπαθούσε να «σπάσει» τους κομμουνιστές, αριστερούς με την υπογραφή «δήλωσης μετανοίας». Αυτό ήθελαν, τηρούμενων των αναλογιών, και οι «κάποιοι» που τον επισκέφθηκαν στο νοσοκομείο, αλλά και η νοοτροπία που φαίνεται να βγαίνει από τις δηλώσεις της κα. Πόπης και όσους την ενθάρρυναν σε τέτοιες αντιλήψεις. Τους έμειναν οι εκκρεμότητες...

Η ιστορική γραμμή που πάει πίσω στον Κ. Μάτση και τον Τ. Μάρκου: το ήθος της εξέγερσης της νεολαίας της δεξιάς τη δεκαετία του 1950, που απέρριψε τον φασισμό του Γρίβα και πλήρωσε με τη ζωή της – από προδοσίες και δειλίες της δεξιάς
Αν κοιτάξει κάποιος τα ιστορικά προηγούμενα, ο Παπακώστας μοιάζει με τους Κ. Μάτση και Τ. Μάρκου. Και οι δυο κατάγονταν από τη δεξιά, και εξέφραζαν, μπορεί να πει κάποιος, το ανιδιοτελές κομμάτι της ΕΟΚΑ, ως η εξέγερση της δεξιάς νεολαίας ενάντια στην φίλο-αποικιακή στάση της ηγεσίας της δεξιάς.  Αλλά σκοτώθηκαν είτε προδομένοι, είτε λόγω πράξεων ή συνεπειών πράξεων της ακροδεξιάς. Ο Μάτσης προδόθηκε σε μια εντελώς παράδοξη κατάσταση – ενώ ο Μακάριος είχε ανακοινώσει ότι αποδεχόταν την ανεξαρτησία τον Σεπτέμβριο του 1958, οι άγγλοι συνέχισαν να καταδιώκουν, λες και ήξεραν από πριν του πορεία του, σε ποιά χωριά υπήρχε κρησφύγετο κοκ. Η πιο πιθανή ερμηνεία είναι ότι κάποιοι στο εσωτερικό της ΕΟΚΑ τον πρόδιδαν για να ξεφορτωθούν ένα εν δυνάμει ηγέτη που θα απειλούσε τη δική τους διεκδίκηση σε υπουργεία κλπ. Έτσι, φαίνεται να πέθανε και ο Στεφανίδης. Όταν ρώτησαν τον αδελφό του, τον Γ. Μάτση, τη δεκαετία του 1990, αν ο Κυριάκος θα άνηκε στην ίδια παράταξη με αυτόν αν ζούσε, η απάντηση, με εκείνο το αμήχανο χαμόγελο του κ. Μάτση, ήταν «όχι.. δεν νομίζω».. Ο Κ. Μάτσης ήταν ο αγωνιστής της ΕΟΚΑ, ο οποίος την περίοδο του ελληνικού εμφύλιου πήγε στο δικαστήριο, χωρίς να φοβηθεί, και υπερασπίστηκε αριστερό συμφοιτητή του. Στην Ελλάδα τότε, ένας μικρός από χωριό της Κύπρου. Από δεξιά οικογένεια. Αλλά το ήθος ανεξαρτήτως ιδεολογικής καταγωγής. Και στην Κύπρο, την περίοδο της ΕΟΚΑ, φαίνεται να ήταν γνωστός για την αντίθεση του στις επιθέσεις του Γρίβα εναντίον της αριστεράς. Και ο στίχος/ποίησή του που σφράγισε τη μνήμη του είναι το:
 «..δεν με νοιάζει αν τούτη την γη την ζουν έλληνες για τούρκοι.. φτάνει να είναι ελεύθεροι..»..

Απόγονος εκείνης της γραμμής μέχρι σήμερα ίσως να είναι ο Τ. Χατζημητρίου. Αλλά ανάμεσα στους "πολεμιστές" των ιθαγενών, στους οποίους άνηκε και ο Μάτσης και ο Παπακώτας, η άλλη μεγάλη μορφή είναι ο Τ. Μάρκου. Επίσης, ταυτισμένος με την δημοκρατία και την ανεξαρτησία, σκεφτόταν μέχρι και αντί-πραξικόπημα μετά την πρώτη εισβολή. Τον απέτρεψε ο Τάσσος. Αλλά ο Μάρκου πήγε και έκανε αυτό που κανένας γριβικός, ενωτικός, πραξικοπηματίας, εοκαβητατζής, ψευδοαγωνιστής κλπ δεν έκανε – αν και έστω και ένας τους όφειλε να αυτοκτονήσει έστω για την ό,ποια αξιοπρέπεια. Που δεν μπορεί πια να διεκδικηθεί. Ο Τ. Μάρκου έμεινε και πέθανε πολεμώντας τα Τουρκικά στρατεύματα – σαν μια συμβολική αυτοκτονία. Μια θυσία [αυτό ήταν θυσία και όχι ο θάνατος ανθρώπων σε ατύχημα λόγω λανθασμένων εκτιμήσεων της διοίκησης, όπως το 2011] για να θυμόμαστε πάντα ποιοί πολέμησαν και ποιοί φυγομάχησαν από τις τάσεις την ΕΟΚΑ, 14 χρόνια μετά το 1960. Άλλοι ήταν στο Τρόοδος και έκανα πάρτι από την 15 Ιουλίου. Κανένας πραξικοπηματίας δεν αυτοκτόνησε. Οι ακροδεξιοί, πραξικοπηματίες δεν είχαν αυτό το «κάτι» που έκανε τους Μάτση, Αυξεντίου, Μάρκου, Παπακώστα. Το ρίσκο μέχρι το τέλος – για την Ιστορία, αλλά και για την μαγκιά της υπόθεσης.

Το ακόλουθο είναι ένα σχόλιο που άφησε κάποιος σε ένα σημείωμα στο facebook  της Δέφτερης Ανάγνωση. Καταγράφει το μεγαλείο ενός ανθρώπου που ακόμα και την στιγμή της προδοσίας, ήξερε να βλέπει μακριά. Και να συγχωρεί. Το μεγαλείο που θα κυνηγά σαν απουσία τους ένοχους/ενοχές για τον θάνατο του.

«Marios Stavrou Καλό σου ταξίδι λοχαγέ μου. Τότε ήμουν φοιτητής επιστρατευμένος και εσύ ο λοχαγός μου εκεί στο 9ο τακτικό συγκρότημα. Μας μίλησες με λόγια που μόνο μεγαλόψυχοι ήρωες μπορούσαν να πούν κάτω από αυτές τις συνθήκες. Μάς πρόδωσαν είπες με μεγάλη πικρία αλλά κινδυνεύει η Πατρίδα και οφείλουμε να την υπερασπίσουμε κρατώντας βαθιά μέσα μας τον θυμό μας γιατί ΅δικοί μας΅ άνθρωποι πρόδωσαν αυτόν τον τόπο και αυτόν τον λαό. Από τότε σιωπήσαμε γιατί φαίνεται η Πατρίδα μας εξακολουθεί να κινδυνεύει από τους ίδιους ανθρώπους που προσπάθησαν να σε μειώσουν. Δέν τα κατάφεραν γιατί την αξιοπρέπεια δεν μπορούν να την φυλακίσουν. Καλή αντάμωση.»


Η Δήλωση μερικών «συγγενών» τον Μάρτιο του 2015 που πίεζε ενάντια στην απονομή χάρης – και ντε φάκτο είναι τεκμήριο όσων επέμεναν να μείνει ο Παπακωστας και να πεθάνει αργό θάνατο στο Νοσοκομείο. Και μετά από τέτοιες δηλώσεις οι υπεκφυγές για την ευθύνη δεν αποφευγονται..και αποκαλούσαν μάλιστα και «υποκριτική» την έκκληση για χαρη..Και μετά ούτε ένας, ούτε μια δεν ανέλαβαν ευθύνη για αυτό που υπέγραψαν – που ήταν η αιτία του θανατου..Μια διαδικασία που άλλοι θα αποκαλούσαν «φόνο’ εν γνώσει –και με την ευθυνη - όσων φώναζαν τότε..





[2] «με ξένα κόλλυβα κάνουμε όλοι μνημόσυνα», είχε δηλώσει η κ. Χριστόφορου τον Μάρτιο όταν έκανε εκστρατεία να μην δοθεί χάρη..
[3] "Ο ίδιος επέλεξε να πεθάνει στο νοσοκομείο, διότι δεν έδωσε τις απαραίτητες εξηγήσεις", είπε η Πόπη Χριστοφόρου σε δηλωση στο Σίγμα.
 Μια σχετική αναφορά σε εκβιασμό που έγινε και στο νοσοκομείο αναφέρθηκε και από τον Π. Χάμπα στο κείμενο του «Απροσκύνητος» [Χαραυγή, 25/9/2015]..
[4] Μια σχετική αναφορά σε εκβιασμό που έγινε και στο νοσοκομείο αναφέρθηκε και από τον Π. Χάμπα [ ο οποίος τον είχε επισκεφθεί και μιλήσει μαζί με τον Παπακώστα λίγο πριν πεθάνει] στο κείμενο του «Απροσκύνητος» [Χαραυγή, 25/9/2015]..  «Μια μέρα  λοιπόν τον επισκέπτονται στο νοσοκομείο «κάποιοι» που του προτείνουν όπως παραβρεθεί στο δικαστήριο και μαρτυρήσει ενάντια στον Δ. Χριστόφια…Δεν ψευδομαρτυρώ τους λέει με αυστηρό ύφος. Φυσικά και θα είχε ανταλλάγματα αν δεχόταν να κάνει αυτό που ήθελαν «αυτοί»