22 Νοε 2015

Το Παρίσι δεν πιστεύει στα δάκρυα Ι: Η στρατηγική του ισλαμικού κράτους – και αν τελικά η ηγεσία του συμπεριφέρεται με ψυχρό ορθολογισμό;

΄

Σε αντίθεση με ότι λέγεται στις στιγμές συναισθηματικής φόρτισης, η ηγεσία του «Ισλαμικού κράτους» φαίνεται, θα μπορούσε να πει κάποιος, να συμπεριφέρεται με ψυχρό ορθολογισμό. Η επίθεση στο Παρίσι δικαιολογήθηκε με βάση δυο γαλλικά δεδομένα – ότι η Γαλλία συμμετέχει ενεργά, μαζί με τις ΗΠΑ, στις επιθέσεις εναντίον των ισλαμιστών στη Συρία, και με βάση την παλιά ιστορία του καρτούν για τον Μωάμεθ. Πρακτικά, ο συγχρονισμός των επιθέσεων είχε, επίσης, τη λειτουργία του αντίβαρο σε 2 ήττες του ισλαμικού κράτους – στη Συρία, ο στρατός κατάφερε, με τη βοήθεια των ρωσικών βομβαρδισμών, να εκδιώξει τους ένοπλους του ισλαμικού κράτους που πολιορκούσαν μια νευραλγικής σημασίας αεροπορική βάση στην περιοχή του Χαλεπιού. Στο Ιράκ, οι κούρδοι κατάφεραν να εκδιώξουν, επίσης, τους ενόπλους του ισλαμικού κράτους από μια πόλη των Γιαζίντι. Η επίθεση, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι και ένα εσωτερικό μήνυμα αναπτέρωσης ηθικού, αλλά και μια εξωτερική προειδοποίηση – ότι κάθε επίθεση σε θέση του ισλαμικού κράτους, θα έχει αντίκτυπο αλλού.

Η στρατηγική της πόλωσης
Και το ισλαμικό κράτος αποδεικνύει ότι είναι αυτό που δεν ήταν το 2001 η Αλ Κάιντα – ένα διάχυτο δίκτυο που μπορεί να ενεργοποιήσει επιθέσεις σε ένα ευρύ χώρο. Ήδη, για όσους είδαν την μεγάλη εικόνα, οι επιθέσεις μαζικών δολοφονιών ξεκίνησαν από τη Βαγδάτη, απλώθηκαν στο Λίβανο [και στις δυο περιπτώσεις ο στόχος ήταν σιήτες] και μετά στο Παρίσι, όπου ο στόχος ήταν η διασκέδαση της νεολαίας – που λειτουργεί και ως ανεχτική για τους μουσουλμάνους. Σε αυτό το πλαίσιο, το ισλαμικό κράτος και η ηγεσία του είναι σαφές ότι έχουν ένα ξεκάθαρο στόχο – θέλουν να εμφανιστούν ως ο μόνος, πραγματικός, θεϊκά ευλογημένος κοκ, πόλος του σουννιτικού Ισλάμ ενάντια σε ότι θεωρούν σταυροφόρους. Γι΄ αυτό πολεμούν τους σιήτες με το ίδιο μένος, όπως του χριστιανούς, γιατί θέλουν να εξαλείψουν αυτό που ονομάζουν «γκρίζες ζώνες». Και ανάμεσα στις γκρίζες ζώνες, που δεν επιτρέπουν το ξεκάθαρο [είτε μαζί μας, είτε εναντίον μας] είναι και η αριστερή, η εναλλακτική νεολαία και τα ήθη της.

Η ηγεσία του Ισλαμικού κράτους σαν ορθολογικός διαπραγματευτής
Ο ψυχρός ορθολογισμός της ηγεσία του κινήματος φαίνεται ξεκάθαρα στην Παλμύρα. Όταν καταλήφθηκε, υπήρχε ο φόβος ότι λόγω του θρησκευτικού μένους θα κατάστρεφαν τα πάντα. Κατάστρεψαν, ίσως, συμβολικά λίγα μνημεία, αλλά η αρχαία πόλη φαίνεται ακόμα εκεί. Προφανώς, το ιερό μένος υποχωρεί μπροστά στη στρατηγική σκέψη. Θα μπορούσε η Παλμύρα ή κάτι αντίστοιχο [όπως οι όμηροι πριν] να είναι διαπραγματευτικό ατού. Ή χρήσιμο θέαμα.

Beating them in their own game; Η ισλαμική παρέμβαση στο θέαμα – αναπαράγωντας την αναζήτηση της «ωμής πραγματικότητας»
Ο χώρος, όπου η ηγεσία και μερίδα των ακτιβιστών του κινήματος φαίνεται να έχει πραγματικά εντυπωσιακή χρήση του σημερινού πλαισίου δυνάμεων, είναι οι παρεμβάσεις της στο θέαμα. Αυτό που κάνουν οι εκτελέσεις μέσω αποκεφαλισμού, είναι να εμφανίζουν χωρίς ίχνος συγκάλυψης το ωμό – ακριβώς, όπως έκανε και ο μοντερνισμός στην αναζήτηση του «πραγματικού» και η μεταμοντέρνα εμπορευματικοποίηση της τέχνης. Το απροκάλυπτο είναι εκεί. Όπως και το προκλητικό. Η ειρωνεία του Μωάμεθ και ο δημόσιος αποκεφαλισμός σε βίντεο διαφέρουν, γιατί το δεύτερο έχει να κάνει με άνθρωπο και όχι σκίτσο, αλλά στον τρόπο που εκλαμβάνονται από όσους είναι στόχος, είναι ο ίδιος – αποτροπιασμός, οργή κοκ.

Σε αυτή τη χρήση της τεχνολογίας, το ισλαμικό κράτος θυμίζει κοινωνιολογικά, την εμπειρία των ναζί. Και εκείνοι ήταν ένα βαθύτατα συντηρητικό κίνημα με στόχο μια ύστατη και καταδικασμένη αντίδραση στην επέλαση της αρχής της ισότητας – αλλά χρησιμοποίησαν την τεχνολογία της νεωτερικότητας με την άψογη μεθοδικότητα ενός φράνκεστάϊν. Το ισλαμικό κράτος είναι έκφραση πολλαπλών συγκρούσεων και στο εσωτερικό της μουσουλμανικής κοινότητας, αλλά και ανάμεσα στη μουσουλμανική και αραβική ομάδα λαών και τη Δύση. Η ιδεολογική τους νοσταλγία για την καθαρή κοινότητα των απογόνων του Μωάμεθ είναι, βέβαια, καταδικασμένη, όπως και η πίστη των ναζί στη φυσική ανισότητα των λαών. Αλλά ως κίνημα είναι τόσο επιτυχημένο, που έχει ήδη καταγράφει ως η ιστορική συνέχεια της Αλ Κάιντα.

Και ένα τέτοιο δίκτυο δεν μπορεί να μην έχει σχέσεις με κρατικές υπηρεσίες και μορφές του βαθέως κράτους, καθεστώτων στην περιοχή
Όμως μια τέτοια οργάνωση δεν μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα. Δεν είναι ένα δίκτυο, όπως οι ανώνυμοι. Αντίθετα, είναι ένα κράτος υπό ανάδυση. Ήδη στον αραβικό κόσμος αυτοδιαφημίζεται ότι είναι η μόνη δύναμη που κατάφερε να σπάσει τα σύνορα που επέβαλαν οι δυτικοί αποικιοκράτες μετά το 1920 – τα σύνορο Συρίας - Ιράκ. Οι εμφανείς ιδεολογικές τους σχέσεις με την Σαουδική Αραβία θυμίζουν σε ένα μεγάλο βαθμό την σχέση των πακιστανικών μυστικών υπηρεσιών με τους ταλεμπάν. Σαφώς, οι ταλεμπάν εξελίχθηκαν σε ένα αυτόνομο κίνημα – με προεκτάσεις μάλιστα στις συνοριακές περιοχές του Πακιστάν. Αλλά μέχρι σήμερα είναι αμφίβολο, αν το βαθύ κράτος των πακιστανικών μυστικών υπηρεσιών δεν έχει άμεση ή έμμεση σχέση με διάφορους από την ηγεσία των ταλεμπάν. Ανάλογα μπορεί να περιμένει κανείς και από διάφορα επίπεδα εξουσίας στη Σαουδική Αραβία [είτε του βαθέως κράτους, είτε παραγόντων που ταυτίζονται με την εκδοχή των ισλαμιστών]. Αλλά και της Τουρκίας. Διότι τα εισοδήματα του ισλαμικού κράτους, του επιτρέπουν ουσιαστικά να συντηρεί ένα άτυπο κράτος σε πόλεμο. Και όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι αυτό γίνεται με λαθρεμπόριο πετρελαίου. Αυτό, όμως, δεν γίνεται με ένα παγούρι. Είναι μια διαδικασία που θέλει οργάνωση και πρόσβαση. Και είναι αδύνατο κάτι τέτοιο να το έκαναν άτομα εγκλωβισμένα στο Ιράκ. Αναπόφευκτα, κάποιες χώρες - δυνάμεις που είχαν γνώση και δυνατότητα, βοήθησαν να φτιάξει ο ΙΣΙΣ τα εμπορικά του δίκτυα. Όπως και τα δίκτυα στρατολόγησης και διακίνησης οπλισμού – αν και το Ιράκ φαίνεται να είναι μια ατελείωτη αποθήκη μετά το 2003. Η Τουρκία είναι, ήδη, εμπλεκόμενη με το όλο σκηνικό, όπως τεκμηριώνεται και από τις καταγγελίες για διακίνηση μέσω της χώρας δικτύων του ισλαμικού κράτους. Ακόμα και η φροϋδική αναφορά του λόγου, όταν ο Νταβούτογλου τους αποκάλεσε «αχάριστους», ήταν ενδιαφέρουσα.

Σε αυτό το γεωπολιτικό πλαίσιο, γιατί το ισλαμικό κράτος επέλεξε μια πρόκληση που μπορεί να το απομονώσει και να ενώσει όλους εναντίον του; να προσφέρει, δηλαδή, κάλυψη στη Ρωσία, να δώσει στην Γαλλία την ευκαιρία να υποχωρήσει για τον Άσσαντ κοκ; Διότι θέλει συνολικό πόλεμο. Νοιώθει ότι αν ενωθούν όλοι εναντίον του, θα χάσει μεν έδαφος, αλλά είτε θα συνεχίσει με επιθέσεις στα μετόπισθεν [όπως το Παρίσι] ή θα μείνει για ένα διάστημα πιο υπόγεια και θα επανέλθει – αυτό λέει άλλωστε η εμπειρία της οργάνωσης «Αλ Κάιντα της Μεσοποταμίας», που εξελίχθηκε σε ισλαμικό κράτος. Ξεκίνησε με την ίδια θεαματική τακτική της ωμής βίας σε θέαμα, επικράτησε των κοσμικών μπααθιστών στην αντίσταση [εδώ τους ευνόησε, αρχικά, η αμερικανική εμμονή], σε μια φάση υποχώρησαν μετά την αυτοοργάνωση σουνιτικών ομάδων στο δυτικό Ιράκ [μετά τον εμφύλιο που προκάλεσαν οι αμερικανοί, αλλά η Αλ Κάιντα στη Βαγδάτη – και τον οποίο έχασαν οι σουννίτες], αλλά το μίσος που έμεινε από την προηγούμενη περίοδο, και η εξαφάνιση των κοσμικών αντίπαλων, άφησε χώρο στο ισλαμικό κράτος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ηγεσία του Ισλαμικού κράτους κτυπά στρατηγικά – και για εσωτερικούς λόγους [του κινήματος, της σουννιτικής κοινότητας κοκ] και για εξωτερικούς [ως προειδοποίηση κινήσεων αντίποινων], αλλά και γεωπολιτικές συμμαχίες. Ως άτυπος, αλλά υπαρκτός ασύμμετρος παίκτης στην περιοχή με υπόγειες σχέσεις με καθεστώτα [όπως Σαουδική Αραβία και Τουρκία] κάνει κινήσεις που θα ανοίξουν πεδία ή θα διευκολύνουν άτυπους «σύμμαχους». Και οι δυτικοί, όπως και στο Αφγανιστάν όπως και στην κατασκευή του εμφυλίου στο Ιράκ το 2006-07, φαίνεται να «χρησιμοποίησαν», επίσης, την Αλ Κάιντα και τον πρώτο πυρήνα του ισλαμικού κράτους για να νικήσουν τις αριστερές ή έστω κοσμικές αδύναμες σε κοινωνίες, όπως το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Τώρα, όμως, ήρθαν και οι συνέπειες. Αλλά οι πράκτορες των παικτών είναι εδώ. Και αντί να εστιάζει το αναλυτικό βλέμμα μόνο στη συναισθηματική φόρτιση, ίσως να είναι καλά να δούμε και το υπόγειο επίπεδο των άτυπων συμμαχιών, που ειναι πολύ κραυγαλέες για να είναι τυχαίες.





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου