27 Σεπ 2015

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: από τα καραβάνια των προσφύγων στην αμερικανική αναγνώριση του ρόλου της Ρωσίας στη Συρία.. Μια απόπειρα ύφεσης στο σύνορο του ανατολικού μετώπου που εκτείνεται από την Ουκρανία στην Συρία





Η πιο ενδιαφέρουσα δήλωση της εβδομάδας ήταν σαφώς η αναφορά του Κέρρυ ότι η στρατιωτική ενίσχυση της Ρωσίας στη Συρία ήταν αναμενόμενη – και κατανοητή. Μετά από την ένταση, και στο συριακό και στο ουκρανικό, φαίνεται να προβάλει ένα είδος ανακωχής στο σύνορο που απλώνεται από την Ουκρανία στη Μέση Ανατολή. Για να κατανοηθεί η ύφεση της συγκυρίας πρέπει κανείς να δει και την ισορροπία δυνάμεων, όπως διαμορφώνεται, αλλά και το πλαίσιο, όπως καταγράφηκε με την κρίση των προσφύγων.

Τα καραβάνια των προσφύγων ήταν το αποτέλεσμα των δυτικών επεμβάσεων – αλλά ένας παράγοντας που άλλαξε την εικόνα ήταν και η αφύπνιση μιας «αριστερής ευαισθησιας» μέσα και από εσωτερικές ευρωπαϊκές διαδικασίες
Όταν ξέσπασε η κρίση των καραβανιών των προσφύγων που διέσχιζαν τα Βαλκάνια για να «φτάσουν στην Γερμανία», η προσοχή εστιάστηκε σε μεγάλο βαθμό στο πώς θα αντιδρούσαν οι ευρωπαίοι σε αυτήν την νέα ροή μετανάστευσης. Ήδη είχαν προηγηθεί οι νεκροί που επέπλεαν στην Μεσόγειο νότια της Ιταλίας ως τεκμήριο ενός άλλου ρεύματος/ροής. Η αντίδραση απέναντι στους πρόσφυγες διάμεσου των Βαλκανίων υπήρξε ανέλπιστα θετική - θα μπορούσε κάποιος να την προσδιορίσει και σαν ένα είδος «αφύπνισης της αριστερής ευαισθησίας» μεγάλων μερίδων της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Έτσι, εμφανίστηκαν άτομα και ομάδες έτοιμα να καλωσορίσουν τους μετανάστες, δημιουργώντας ένα κλίμα σαφώς διαφορετικό από εκείνο μόλις λίγους μήνες πριν με τις διαδηλώσεις ενάντια στην «ισλαμοποίηση της Ευρώπης». Αυτή η «αριστερή» ευαισθησία έγινε εμφανής και τοπικές εκλογές όπως στην Νορβηγία, όπου τα αριστερά κόμματα βγήκαν κερδισμένα, ενώ το ακροδεξιό κόμμα που προσπάθησε να παίξει με τη φοβία ενάντια στους πρόσφυγες έχασε ψήφους. Ακόμα και στην Ελλάδα, που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της κρίσης, και η αριστερή κυβέρνηση δεν συμπεριφέρθηκε αυταρχικά, όπως η Ουγγαρία κοκ, η αποτυχία της Χρυσής Αυγής να κερδίσει αισθητά από την κρίση των προσφύγων που συσσωρεύονταν στα ελληνικά νησιά ήταν εμφανής. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι η αριστερή αφύπνιση ήταν μέρος μιας ευρύτερης αριστερής κινητοποίησης η ευαισθησίας την συγκεκριμένη περίοδο – που πυροδοτήθηκε από την εκλογική επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ [και την προσπάθεια του να θέσει στην ευρωπαϊκή ατζέντα απαγορευμένα θέματα] και τις δυναμικές που ακολούθησαν – από την εκλογή Κόρμπυν μέχρι τις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Φινλανδία ενάντια στη λιτότητα..

Το λογικό ερώτημα πέρα από τις συνωμοτικές ανοησίες της ακροδεξιάς: ποιά ήταν τα συμφέροντα της τουρκικής κυβέρνησης, ώστε να επιτρέψει, αν όχι να ενθαρρύνει, το κύμα των προσφύγων;
Σε αυτό το πλαίσιο, η λογικά δικαιολογημένη ερώτηση πώς διαμορφώθηκαν εκείνα τα καραβάνια των δεκάδων χιλιάδων, παρέμεινε κάπου στο περιθώριο. Η ακροδεξιά προσπάθησε να λανσάρει θεωρίες συνομωσίας για εισβολή των ισλαμιστών που ακούγονταν τόσο ανόητες[1] που λειτουργούσαν κάπως απαγορευτικά για το ποιοί είχαν το κίνητρα να ενθαρρύνουν εκείνο το ανθρώπινο κύμα, που ήταν απλώς μέρος  μια ευρύτερης κατάστασης που προκάλεσαν οι δυτικές στρατιωτικές επεμβάσεις στην Μέση Ανατολή. Όμως, είναι λογικό να θέσει κάποιος το ερώτημα πώς και γιατί εμφανίστηκε στη συγκεκριμένη συγκυρία το φαινόμενο. Σαφώς, δεν θα μπορούσαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι να περάσουν μέσα από την Τουρκία χωρίς να είναι υπό όψιν των τουρκικών αρχών. Όπως ακριβώς και η ροή τζιχαντιστών/ισλαμιστών και όπλων στην Συρία έγινε εφικτή μέσω των διευκολύνσεων μερίδας των τουρκικών αρχών. Άλλωστε μέρος των καταγγελιών εναντίον του καθεστώτος γύρω από τον Ερντογάν αφορούσε ακριβώς και αυτές τις «διευκολύνσεις» στους ισλαμιστές. Τί έχει να κερδίσει ο Ερντογάν με το να επιτρέψει ή ακόμα και υπόγεια να ενθαρρύνει την ροή προσφύγων προς την Ευρώπη;
1.    Αρχικά μετατόπιζε το κέντρο βάρους της δημοσιότητας μακριά από το κουρδικό που έτεινε/τείνει να εξελίσσεται σε ένα ζήτημα που απειλούσε/απειλεί να γίνει μπούμερανγκ και ανεξέλεγκτο [ακόμα και μετά τις εκλογές] με την εμφάνιση του κινήματος της κουρδικής νεολαίας – και την έμπνευση τους από την Ροτζάβα, την αυτόνομη κουρδική περιοχή της βόρειας Συρίας.
2.    Ακόμα πιο ουσιαστικά, όμως, ο Ερντογάν έστελλε ένα μήνυμα στην Ευρώπη, ότι για να λειτουργεί η Τουρκία σαν εξωτερικό σύνορο [όπου θα σταματούν οι μετανάστες] ήθελε ανταλλάγματα.
3.    Μπορεί επίσης να ήταν και το τελευταίο χαρτί και του Ερντογάν και των μοναρχιών/εμιράτων του κόλπου να εκμαιεύσουν μια δυτική στρατιωτική επέμβαση – μετά τη αποτυχία της περσινής κατασκευής της δήθεν επίθεσης με χημικά.

Η προσπάθεια να εκμαιευτεί ένα νέο σκηνικό Κοσοβου, και Λιβύης, απέτυχε – και λόγω εξωτερικών δεδομένων, αλλά και εσωτερικών δυναμικών στη Δύση. Η δυτική πληροφοριακή μηχανή δεν είναι πια πειστική… σε ένα, και επικοινωνιακά πολύ-πολικό κόσμο
Ας εξετάσουμε την τρίτη πιθανότητα πιο προσεκτικά. Η εικόνα των καραβανιών θύμιζε την κατασκευή του κλίματος για επέμβαση στο Κόσοβο το 1999. Εκεί οι δυτικοί βομβάρδιζαν και ενώ ο πληθυσμός μετακινήθηκε για να αποφύγει τις εμπόλεμες και βομβαρδισμένες περιοχές, οι δυτικοί, και τα ΜΜΕ τους παρουσίασαν, τα καραβάνια των προσφύγων που έφευγαν και πάλι προς την γιουγκοσλαβική Μακεδονία σαν προϊόν ..σερβικής επίθεσης.  Με αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε η μαζική εικόνα των προσφύγων να είχε ερμηνευθεί [μεσα απο την χειραγώγηση των δυτικων ΜΜΕ] με το σενάριο «φταίει ο Άσσαντ», και να επανέλθει το ζήτημα δυτικής στρατιωτικής επέμβασης. Άλλωστε το ψέμα για δήθεν χημική επίθεση του συριακού στρατού ήταν τόσο ανόητο, αν έβλεπε κανείς τα δεδομένα, και όμως, η δυτική κοινή γνώμη στην πλειοψηφία της το κατάπιε αρχικά αμάσητο.. Χρόνια υποτελείας στο κυρίαρχο λόγο συνεχίζουν να παράγουν παβλωφικές αντιδράσεις. Όμως τελικά, με το πέρασμα της πρώτης υποτελούς κατάφασης, και για τη δήθεν χημική επίθεση, υπήρξε αντίδραση – και τελικά το όλο σκηνικό ναυάγησε. Με άξονα και τη στάση της Ρωσίας, αλλά και την απροθυμία του Ομπάμα να συρθεί σε ένα φιάσκο αλά Λιβύης. Φέτος, μόλις άρχισαν τα καραβάνια ξαφνικά ο Καμερον, αλλά και μια σειρά σχολιαστές, που θύμιζαν όσους προετοίμαζαν την εισβολή στο Ιράκ και τον βομβαρδισμό της Νέας Γιουγκοσλαβίας και της Λιβύης, άρχισαν το κλασικό σενάριο: όλα αυτά είναι απάνθρωπα.. κάτι πρέπει να γίνει.. να κάνουμε επέμβαση».. Τόσο απλή είναι, πια, η χειραγώγηση στη Δύση – πουλάς επιφάνεια συναισθήματος και μετά αμέσως προτείνεις μια λύση στρατιωτικής επέμβασης.. Όμως το σενάριο δεν έπιασε..

Σημείο καμπής την προηγούμενη εβδομάδα ήταν η δήλωση του Κέρρυ ότι η Ρωσία ενίσχυε τις δυνάμεις της στη Συρία σαν αμυντικός παράγοντας. Ουσιαστικά, αποδέχονταν, πια, την ρωσική παρουσία – και σε λίγο άρχισαν και τα πρώτα δειλά μουρμουρητά για την ανάγκη να «μιλήσουν στον Άσσαντ» οι δυτικοί.

Αν το δει κανείς ιστορικά, ο πρώτος πόλεμος στον οποίο η Δύση δεν είχε την απόλυτη υπεροπλία επικοινωνιακά ήταν ο βομβαρδισμός της νέας Γιουγκοσλαβίας το 1999 – τον πρώτο πόλεμο στον οποίο το ίντερνετ έπαιξε ρόλο ως χώρος αντικρουόμενων ερμηνειών. Εκεί ναι μεν οι δυτικοί είχαν την απόλυτη υπεροπλία στις τηλεοράσεις, αλλά στο ίντερνετ βρέθηκαν απέναντι σε ένα έξυπνο, και έμπειρο στη χρήση του μέσου, αντίπαλο. Και εκτός Δύσης, η δυτική αφήγηση απέτυχε οικτρά – η άνοδος του Πούτιν ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της οργισμένης αντίδρασης στη Ρωσία.  Το δυτικό σενάριο επέμβασης τα κατάφερε ξανά με την Λιβύη το 2011, χρησιμοποιώντας και τα κανάλια των αραβικών εμιράτων ως είδος, αναγκαιας πια, μη δυτικής νομιμοποίησης. Σκότωσαν τον Καντάφι, αλλά εκεί έχασε και ο Αλ Τζαζίρα την εικόνα που κατασκεύαζε για δεκαετία. Στρατιωτικά στη Λιβύη  [μετά το φιάσκο της εισβολής στο Ιράκ] δοκιμάστηκε ένα νέο σενάριο – η περιοχή απαγορευμένων πτήσεων. Μια απόφαση του ΟΗΕ που οι δυτικοί χρησιμοποίησαν ως δικαιολογία για να βομβαριδσουν εκείνοι ανελέητα την Λιβύη και τον πληθυσμό που εμφανώς στήριζε τον Καντάφι και να φέρουν στην εξουσία.. τις ό,ποιες συμμορίες [ισλαμιστών και άλλων..] συνεργάστηκαν μαζί τους.. Προφανώς, αυτό σενάριο το λάνσαραν την τελευταία περίοδο σαν εισήγηση διάφοροι, μετά την εμφανή στρατιωτική νίκη της κυβέρνησης της Συρίας ενάντια στους φιλοδυτικούς ισλαμιστές και την εμφάνιση του Ισλαμικού κράτους στην ανατολική έρημο της Συρίας, στα σύνορα με το Ιράκ.. Αλλά το σενάριο δεν έπιασε και γιατί τα δυτικά ΜΜΕ έχουν χάσει μέρος της πειθώ τους μετά τις αποτυχίες σε Ιράκ, Λιβύη και Συρία – αλλά και γιατί τα ρωσικά ΜΜΕ [όπως το RT] λειτουργούν πλέον σαν εναλλακτική πληροφόρηση. Έτσι, μόλις άρχισε να εμφανίζεται η αφήγηση για επέμβαση, αμέσως σχεδόν πρόβαλε μια αντίθετη εκδοχή από το εσωτερικό της Ευρώπης, με την ευρωπαϊκή αριστερά, να μην σέρνεται πλέον πίσω από ανοησίες για «σωτήριες δυτικές επεμβάσεις» τύπου Μπλερ. Η εξωτερική απομυθοποίηση από τα ρωσικά κανάλια [που δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα του τί σημαίνει "διεθνής κοινότητα" πια] και η εσωτερική αντίδραση της ευρωπαϊκής αριστεράς που επέμενε στις ευθύνες των δυτικών επεμβάσεων, και η επέκταση της όλης συζήτησης στο ίντερνετ,  πάγωσε οποιαδήποτε φαντασίωση επέμβασης πάλι.

Η ρωσική αντίδραση στο ενδεχόμενο σενάριο δυτικής επέμβασης μετά από επικοινωνιακό βομβαρδισμό των δυτικών πολιτών πρώτα [το σενάριο που απέτυχε δηλαδή]
Το ότι μερικοί ίσως να σκέφτονται την εκμαίευση επέμβασης φάνηκε και από την ρωσική αντίδραση. Μόλις ξεκίνησε η συζήτηση στα δυτικά ΜΜΕ, αμέσως άρχισαν επίσης να διαρρέουν πληροφορίες για ενίσχυση των ρωσικών δυνάμεων στη Συρία με κατασκευή αεροδρομίου. Η Ρωσία άφηνε τις φήμες να κυκλοφορούν και μετά τις υποβάθμιζε αφήνοντας, όμως, ανοικτό το ενδεχόμενο να κάνει "στρατιωτική ενίσχυση" διότι είχε "κάθε δικαίωμα, αν το ζητούσε η κυβέρνηση Άσσαντ, η οποία είναι η νόμιμη κυβέρνηση της χώρας". Σήμερα που η σκόνη έχει καταλαγιάσει, είναι εμφανές ότι η Ρωσία όντως ενίσχυσε τις αεροπορικές της δυνάμεις στην Συρία. Σαν αντίβαρο και προειδοποίηση στη Δύση. Αν, δηλαδή, δοκίμαζαν να εφαρμόσουν ζώνες αεροπορικού αποκλεισμού θα είχαν να κάνουν και με την Ρωσία. Αυτή κίνηση σκότωσε οποιαδήποτε φαντασίωση των εμιράτων για επέμβαση – έτσι και αλλιώς καταναλώνονται τώρα στο πόλεμο της Υεμένης, ενώ αρχίζουν τα τύμπανα για τις εσωτερικές Βασιλικές διαμάχες στη Σαουδική Αραβία.

Και τελικά, η Δύση αρχίζει να αναγνωρίζει τα δεδομένα επί του εδάφους;
Σημείο καμπής την προηγούμενη εβδομάδα ήταν η δήλωση του Κέρρυ ότι η Ρωσία ενίσχυε τις δυνάμεις της στη Συρία σαν αμυντικός παράγοντας. Ουσιαστικά, αποδέχονταν πια την ρωσική παρουσία – και σε λίγο άρχισαν και τα πρώτα δειλά μουρμουρητά για την ανάγκη να «μιλήσουν στον Άσσαντ» οι δυτικοί. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχουν σοβαρές στρατιωτικές δυνάμεις φιλοδυτικών στη Συρία. Η τελευταία είδηση ότι οι πρόσφατα εκπαιδευμένοι ένοπλοι στην Συρία από τις ΗΠΑ παρέδωσαν τον οπλισμό τους στην τοπική Αλ Κάιντα είναι εκφραστική. Η αναβάθμιση της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή είναι σαφής και από το γεγονός ότι όλοι σχεδόν οι εμπλεκόμενοι [εμιράτα, φιλοδυτικοί αντίπαλοι του Άσσαντ, Ισραήλ κλπ] μιλούν, πια, ή στέλλουν απεσταλμένους στη Ρωσία. Είναι σε αυτό το πλαίσιο που και οι ΗΠΑ φαίνονται να κινούνται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επαναπροσέγγισης με την Ρωσία σε εμπόλεμες ζώνες» [από την Ουκρανία στην Μέση Ανατολή]. Είναι σαφές ότι η Ρωσία είναι ο μεγάλος παράγοντας της Ευρασίας που συνδέει την Δύση με τη Κίνα και τα κόλπα [από το ουκρανικό πραξικόπημα μέχρι τα κόλπα νομισματικής πίεσης] της Δύσης για να αποτρέψουν την επιστροφή της Ρωσίας σαν μεγάλης δύναμης και να υπονομεύσουν αυτήν την ανάδυση δεν λειτουργούν πια όπως πριν. Είναι λογικό ότι και μια πτέρυγα του καταστημένου στις ΗΠΑ, όπως και στην Γερμανία, δεν θέλει την όξυνση – διαπιστώνοντας το αναπόφευκτο ενός πολύ-πολικού κόσμου.

Στην Μέση Ανατολή πάντως η Ρωσία είναι πολύ πιο καλά τοποθετημένη σήμερα…










[1] Όπως ήταν λ.χ. η ανόητη ανακοίνωση οπαδών του ΑΠΟΕΛ που αναπαρήγαγαν τα ψέματα της ελληνικής ακροδεξιάς και κωδικοποίησαν ένα λόγο τόσο διάτρητο από αντιφάσεις που προκαλούσε γέλιο μαζί με το θυμό για το θράσος και την άγνοια μερικών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου