27 Σεπ 2015

Τρίζοντας τα δόντια: μια ανάγνωση των δομικών δυναμικών των επερχόμενων διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές




Ο  D. Marsh είναι ένας συντηρητικός αναλυτής, αλλά οι αναφορές του στις δυναμικές των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ελλάδας και δανειστών είχαν από το περασμένο καλοκαίρι το πλεονέκτημα ότι δεν ξεκίνησαν από κάποιο ηθικό σημείο για να κρίνουν ειλικρίνεια, προδοσία κλπ, όπως μια μερίδα αριστερών κριτικών, ούτε μια οπτική σκοπιμότητας από τη δεξιά, νεοφιλελεύθερους κοκ που θα ήθελαν να κέρδιζε η ελληνική δεξιά της εκλογές, και έτσι τόνιζαν, επίσης, τις υποχωρήσεις της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Ο  Marsh, αντίθετα, ξεκινά τις αναλύσεις του από ένα δομικό πλαίσιο συμφερόντων, και έχει ως αφετηρία το τί ζητά και τι μπορεί να πετύχει κάθε πλευρά. Το τελευταίο του σχόλιο, μετά από τις ελληνικές εκλογές είναι μια ενδιαφέρουσα σκιαγράφηση των θέσεων των διαφόρων «παικτών» την επόμενη περίοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ δανειστών και ελληνικής κυβέρνησης. Αν και το θέμα δεν αφορά τον Marsh, εντούτοις εξηγεί εν μέρει και γιατί ξανακέρδισε ο ΣΥΡΙΖΑ τις εκλογές, η γιατί τον εμπιστεύθηκε η κοινωνία – διότι, όπως εξηγεί ο Marsh, ουσιαστικά, ένα μεγάλο μέρος του ζητήματος του μνημονίου είναι μπροστά και έχει να κάνει με τις διαπραγματεύσεις. Και εδώ προβλέπει ότι ο Τσίπρας θα χρησιμοποιήσει και την ενδεχόμενη αστάθεια στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για να πιέσει και να κερδίσει στα μέτωπα, στα οποία αναμετρήθηκε την προηγούμενη περίοδο του 2015. Δεν το θεωρεί, δηλαδή, ότι πείστηκε για την λιτότητα κλπ – μάλλον θεωρεί ότι απλώς έκανε ένα στρατηγικό συμβιβασμό, αναμένοντας τις συγκυρίες..

Ο Marsh ξεκινά το κείμενο του ως εξής:
«Αυτή ήταν μια εκλογή που κανένας δεν φαινόταν ενθουσιασμένος να κερδίσει. Από όλες τις επιλογές, η νέα νίκη του Τσίπρα..  είναι ίσως η καλύτερη πιθανότητα για κάποια σταθερότητα τους επόμενους μήνες… Οι πιθανότητες, όμως, για μια σταθερότητα με διάρκεια δεν είναι μεγάλες. Αλλά η έκδηλη αδυναμία της Ελλάδας μπορεί να είναι και η δύναμη της.        
Ο Τσίπρας τώρα αναλαμβάνει ξανά την ηγεσία σε ένα πλαίσιο.. που θα μπορούσε να ονομαστεί «δεν το πιστεύω ότι έφτασα μέχρι εδώ» όσον αφορά στους αριστερούς ηγέτες στην Ευρώπη, η ασταθής κατάσταση της Ελλάδας επιτρέπει στον Τσίπρα, ειλικρινή στο ποιός πραγματικά είναι, να διαπραγματευτεί σκληρά με τους δανειστές επικαλούμενος τον κίνδυνο ελληνικής αστάθειας… και… οι δανειστές [συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας και της Γαλλίας..] θα αναγκαστούν να υποχωρήσουν.
 
Στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις με αρκετή δόση ψυχολογικού θρίλερ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δανειστών-δανειζομένου θα βρίσκονται 4 ομάδες..»
 
Η πρώτη ομάδα είναι η Ελλάδα με εκπρόσωπο τον Τσίπρα, «ένα απρόθυμο» όσον αφορά στην «πίστη» του σε «περικοπές, φόρους και φιλελευθεροποίηση της αγοράς το οποίο απαιτούν οι δανειστές».. Αντίθετα, σύμφωνα με τον συγγραφέα μάλλον θα χρησιμοποιήσει την επανεκλογή του, αλλά και το 61% του δημοψηφίσματος σαν «εντολή»/μήνυμα από τους ψηφοφόρους ότι πρέπει να υιοθετήσει μια «σκληρή γραμμή με τους δανειστές για τα τις λεπτομέρειες του μνημονίου. Μεγάλο μέρος δεν έχει πλήρως συμφωνηθεί..»

Η δεύτερη ομάδα είναι οι χώρες – δανειστές. Μια ετερόκλητη συμμαχία. Η Γερμανία είναι «σε αμυντική θέση» σύμφωνα με τον Marsh, γενικότερα, αλλά και ειδικά διότι μετά την κίνηση του Σόιμπλε να ζητήσει «προσωρινή έξοδο της Ελλάδας από το «ευρώ» και την αποτυχία, «έστω και για τώρα», της κίνησης αυτής, αναγκάστηκε να «υποχωρήσει». Σίγουρα, εκείνη η στάση δεν ήταν ηγεμονική – προκάλεσε αντίθεση, άρα κρίση νομιμοποίησης, και τελικά ο «ηγεμών» υποχώρησε -  δεν έπειθε ούτε όσους την έβλεπαν σαν τοκογλύφο, ούτε όσους περίμεναν μια αποφασιστική κίνηση εξουσίας. Όμως  εκείνη η «γερμανική υποχώρηση» δεν ήταν θέμα «κακής στάσης» ή κακών επιλογών. Είναι μάλλον αποτέλεσμα ευρύτερων πιέσεων πάνω στην Γερμανία να συμβιβάσει τα ασυμβίβαστα. Ίσως το «οριακό κέρδος» της ευρωπαϊκής ηγεμονίας να άρχισε να υποχωρεί και για την Γερμανία..
Ο Τσίπρας τώρα αναλαμβάνει ξανά την ηγεσία σε ένα πλαίσιο.. που θα μπορούσε να ονομαστεί «δεν το πιστεύω ότι έφτασα μέχρι εδώ» όσον αφορά στους αριστερούς ηγέτες στην Ευρώπη, Η ασταθής κατάσταση της Ελλάδας επιτρέπει στον Τσίπρα, ειλικρινή στο ποιός πραγματικά είναι, να διαπραγματευτεί σκληρά με τους δανειστές επικαλούμενος τον κίνδυνο ελληνικής αστάθειας… και.. οι δανειστές [συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας και της Γαλλίας..] θα αναγκαστούν να υποχωρήσουν.

«Η συνήθως αυστηρή γερμανική ορθόδοξη γραμμή για δημόσιο-οικονομικές περικοπές είναι σε κατάσταση αποδιοργάνωσης κτυπημένη από τις επιπτώσεις της μείωσης της παγκόσμιας ανάπτυξης και την ευρωπαϊκή μεταναστευτική κρίση.»
Και ταυτόχρονα, η Ιταλία και η Γερμανία διεξάγουν ένα είδος ανταρτοπολέμου στις γερμανικές θέσεις – και θα χρησιμοποιήσουν τις θέσεις και τις αντιθέσεις του Τσίπρα για να αποφύγουν και οι ίδιες μια αυστηρή εφαρμογή των δημοσιοοικονομικών πολιτικών λιτότητας που τους επιβλήθηκαν – πιο ήπια μεν, αλλά με εξίσου έντονη αντίθεση από το βασικό κοινό των δυο κυβερνήσεων που είναι η αριστερά, αλλά και από την κοινωνία ευρύτερα. Και στην Ελλάδα, όπως παρατηρεί ο αναλυτής, δεν υπάρχουν σύμμαχοι για την σκληρή λιτότητα – δηλαδή η Νέα Δημοκρατία μπορεί να ψηφίζει τις νομοθεσίες, αλλά δεν θα γίνει απολογητής των ευρωπαϊκών επιλογών πια. Όπως παρατηρεί, ουσιαστικά το «οικονομικό πρόγραμμα που είχαν επιβάλει οι δανειστές είχε φανεί ότι ήταν αποτυχία από το καλοκαίρι του 2014 – μήνες πριν την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ.»

Ο τρίτος παίκτης είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα [ΕΚΤ] η οποία θα επιμένει στην εφαρμογή των μέτρων δημοσιοιοικονομικών περικοπών [για τον προϋπολογισμό] για να εντάξει την Ελλάδα στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων στα πλαίσια της ποσοτικής χαλάρωσης. Και με δεδομένο ότι είναι μεγάλη η πιθανότητα να επεκταθεί το πρόγραμμα και το 2016, μια τέτοια ένταξη «θα ήταν ένα μεγάλο κέρδος για την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ». Η ΕΚΤ είναι σε μια αμήχανη θέση ωστόσο – διότι αν περάσει στον ΕΣΜ [ο οποίος «στηρίζεται από τους ευρωπαίους φορολογούμενους»] τα ελληνικά ομόλογα που αγοράστηκαν το 2010 [κάτι το οποίο είναι λογικό λέει ο αναλυτής], θα έχει να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη καχυποψία των γερμανών [γερμανικής κεντρικής τράπεζας και κοινού], καθώς θα αρχίσει να αγοράζει και άλλα ελληνικά ομόλογα η αξίες]. Πέρα και από ένα είδος «σύγκρουσης συμφερόντων», η ΕΚΤ λογικά θα πρέπει να στηρίζει τα ελληνικά ομόλογα, εν μέρει και γιατί η ποσοτική χαλάρωση είναι προϊόν της αποδειγμένης αποτυχίας των προγραμμάτων λιτότητας και της αντίστασης των ελλήνων, αλλά και για να σταθεροποιήσει ευρύτερα τις αγορές – αλλά από την άλλη αυτή ακριβώς η κίνηση θα της ανοίξει μέτωπο με τους σκληρούς της λιτότητας. Και έτσι και η ΕΚΤ θα είναι ανάμεσα σε αντικρουόμενα συμφέροντα. Με τους γερμανούς όσον αφορά στα μέτρα λιτότητας, αλλά με την Ελλάδα όσον αφορά στην επέκταση της ποσοτικής χαλάρωσης και στα ελληνικά ομόλογα και αξίες.

Ο τέταρτος παίκτης είναι το ΔΝΤ, το οποίο αποδέχτηκε συμμετοχή, με ένα είδος mea culpa, η προσπάθειας προσεταιρισμού της Ελλάδας με τη θέση του ότι θα πρέπει να αναδιαρθρωθεί το χρέος της Ελλάδας. Αυτή η μείωση θα γίνει εν μέρει και μέσω «περαιτέρω [είναι ήδη χαμηλό έτσι και αλλιώς] μείωση στο δανειστικό επιτόκιο και το άπλωμα των δόσεων αποπληρωμής μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα».Όπως έγινε εν μέρει και με το γερμανικό χρέος μετά τον 1945.  Οι συζητήσεις για αυτή την διάσταση θα γίνονταν Οκτώβρη, αλλά τώρα αναβλήθηκαν για λίγο αργότερα. Έτσι, εδώ η Ελλάδα θα είναι σύμμαχος με το ΔΝΤ στο ότι πρέπει να ξεκινήσει το ζήτημα της μείωσης του χρέους, ενώ οι δανειστές, με την Γερμανία, θα επιμένουν να ληφθούν/εφαρμοστούν πρώτα μέτρα, «να εμφανιστούν πρωτογενή πλεονάσματα», και μετά να γίνει η μείωση.

«Η Γερμανίδα καγκελάριος και ο υπουργός οικονομικών της θα έχουν να αντιμετωπίσουν αρκετούς μπελάδες. Η Ελλάδα και οι υποστηρικτές της ελπίζουν ότι οι μη θετικές ειδήσεις από την Κίνα και τις αναδυόμενες οικονομίες, μαζί με την  αβεβαιότητα για την αμερικανική νομισματική πολιτική και την συνέχιση της μεταναστευτικής κρίσης, θα συγκεντρώσουν τα «γερμανικά μυαλά» και θα σπρώξουν το Βερολίνο προς σημαντικές περικοπές του χρέους για να αποφύγουν περαιτέρω αναταραχή στην ευρωζώνη – έστω και αν η Ελλάδα είναι «λιγότερο-από-πειθήνια» με την συμφωνία του Αυγούστου».


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου