6 Ιουλ 2015

27/11 - 4/12 Δέφτερη Ανάγνωση: η κυπριακή στιγμή των εκβιασμών Μια απόπειρα οικονομικού πραξικοπήματος, μια σύγκρουση για γερά νεύρα και μια καταρχήν συμφωνία με υποχώρηση της τρόικα


Η εβδομάδα που ξεκίνησε το Σαββατοκύριακο 17-18 Νοεμβρίου και κορυφώθηκε την Πέμπτη 22/11, ήταν μια ιστορική στιγμή - από τις πιο έντονες περιόδους εξωτερικών και εσωτερικών πιέσεων και εκβιασμών, σε βαθμό απειλών για εσωτερική υπονόμευση, με στόχο την αποδοχή των όρων της τρόικα – ή την κάποιας μορφής, έστω, υπογραφή μνημονίου. Το κλίμα χαρακτηρίστηκε και από την εξωτερική παρέμβαση των οίκων αξιολόγησης, που σε αυτήν την περίπτωση λειτούργησαν καθαρά ως εκβιαστικοί μηχανισμοί: οι Moodys ανακοίνωσαν πρόθεση υποβάθμισης της Κύπρου το Σάββατο και τη Δευτέρα 19/11, στην κορύφωση των διαπραγματεύσεων, πρόθεση υποβάθμισης των κυπριακών τραπεζών, ενώ υποβάθμιση ανακοίνωσαν και οι Fitch – την Τετάρτη για την Κύπρο και την Πέμπτη για τις Τράπεζες. Ήταν μια μάλλον εστιασμένη κίνηση. Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό στήθηκε μια εντυπωσιακή εκστρατεία κατασκευής πανικού από την πλειοψηφία των ΜΜΕ, η οποία κορυφώθηκε την Τετάρτη, με πρωταγωνιστές πολιτικούς, οι οποίοι ζητούσαν αποδοχή των όρων της τρόικα – που εκείνες τις μέρες αφορούσαν το συνταξιοδοτικό, το ζήτημα της ΑΤΑ (με την τρόικα να επιμένει σε πλήρη θεσμική κατάργηση), το θέμα της ιδιωτικοποίησης τριών κερδοφόρων ημικρατικών οργανισμών και το νευραλγικό θέμα του φυσικού αερίου.
Τελικά, την Πέμπτη, το θέμα μεταφέρθηκε στις Βρυξέλλες, όπου βρισκόταν ο Πρόεδρος. Το βράδυ, ανακοινώθηκε μια συμβιβαστική φόρμουλα με βάση τις αντιπροτάσεις της κυπριακής πλευράς. Στο θέμα του συνταξιοδοτικού και του φυσικού αερίου, η τρόικα υποχώρησε, στο θέμα της ΑΤΑ βρέθηκε νέα συμβιβαστική φόρμουλα που διατηρεί το θεσμό, αλλά μειώνει την ΑΤΑ όταν επανέλθει,στο δημόσιο τομέα το 2016, ενώ στο θέμα των ημικρατικών, το οποίο εστιάστηκε στο τέλος στην ΑΤΗΚ (με την τρόικα να επιμένει πεισματικά), αποφεύχθηκε, τελικά, αναφορά σε ιδιωτικοποίηση – αλλά παραπέμφθηκε για επανεξέταση του ζητήματος, και πάλι, στο θέμα των τραπεζών: στις ανάγκες σύμφωνα με την έρευνα που διεξάγεται. Βέβαια, αν η εκτίμηση είναι για δημόσιο χρέος πιο ψηλό του 120% του ΑΕΠ, τότε θα τεθεί και ζήτημα βιωσιμότητας και εναλλακτικών τρόπων αντιμετώπισης των τραπεζών.
Το γενικότερο κλίμα, μετά την Πέμπτη, ήταν συμβιβαστικό, αλλά υπήρχε και ένα αίσθημα ρευστότητας. Ήδη από την Κυριακή, ο Πρόεδρος άφησε αιχμές για τις ευθύνες των τραπεζών και πιο αόριστα για τις πιέσεις που ασκήθηκαν, ενώ άφησε και την κατάληξη να αιωρείται κάπως, δηλώνοντας «δεν υπέγραψα τίποτα ακόμα».

Η ειδησεογραφία της Κυριακής 25/11 ήταν χαρακτηριστική. Οι εφημερίδες του Δημοκρατικού Συναγερμού, η Αλήθεια και ο Πολίτης, εξέφραζαν αρκετά έντονα την ανησυχία να μην περάσει η εικόνα ότι η τρόικα είχε αποδεχθεί, τελικά, τις αντιπροτάσεις της κυβέρνησης, ενώ ο Φιλελεύθερος προσπαθούσε να κρατήσει κάποια ισορροπία - πρόβαλε του φόρους, αλλά και τα αγκάθια μέχρι την τελική συμφωνία - κατά την λογική να κάνουμε αντιπολίτευση, αλλά όχι και να ξεχνούμε ότι η συμφωνία δεν έκλεισε. Ανάλογα κινήθηκε και η Σημερινή, η οποία εστίασε στο ότι η επόμενη σημαντική στιγμή είναι η έκθεση της Pico για τις ανάγκες των τραπεζών. Ήδη από το Σάββατο, η Σημερινή είχε αρχίσει να ανησυχεί ότι η δόση θα καθυστερούσε μέχρι τον Ιούνιο. Η Χαραυγή εστίαζε στην υποψηφιότητα Μαλά ως συναινετική, ενώ όσον αφορά στην κατ’ αρχήν συμφωνία υπήρχαν δύο ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις: στο πρωτοσέλιδο υπάρχει ο τίτλος «Το συνδικαλιστικό κίνημα δεν δεσμεύεται», το οποίο αναφέρεται σε δήλωση της ΠΕΟ, ενώ στο εσωτερικό, σελ 16, υπάρχει και κείμενο μέλους του ΑΚΕΛ με τίτλο «Δεν πληρώνω, φτάνει πια ο εμπαιγμός και το δούλεμα», το οποίο αναφέρεται στην τρόικα και ζητά να πληρώσει ο πλούτος-εκκλησία τις ζημιές των τραπεζών.
Σταθερός μαϊντανός και στο Φιλελεύθερο και στην Καθημερινή, ήταν ο Βασιλείου, που επικροτούσε τη συμφωνία και ζητούσε πιστή εφαρμογή.


Όταν ο συντάκτης της Καθημερινής αποκαλύπτει τη μισή αλήθεια: κάτι έκρυβαν τα ΜΜΕ... το θέμα είναι τί ακριβώς - και ποιοί απειλούσαν με απόσυρση καταθέσεων

Μια ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική είδηση για το παρασκήνιο της εβδομάδας, ήταν ένα μικρό σχόλιο στη δεύτερη σελίδα της Καθημερινής, που προσδιόριζε με αρκετή σαφήνεια και το ρόλο των ΜΜΕ, αλλά και την ουσία του τί έγινε στα μέσα της εβδομάδας. Είναι μια ενδιαφέρουσα στήλη, η οποία έστω και εκεί σε ένα περιορισμένο χώρο - και ποτέ πρωτοσέλιδα - θίγει και το ζήτημα του σκανδάλου του Ν. Παπαδόπουλου, ως δικηγόρου της Λαϊκής και ως επικεφαλής της επιτροπής οικονομικών. Αυτή την εβδομάδα, υπήρχε το εξής σχόλιο με τίτλο, "Επαγγελματίες", (ο οποίος αναφερόταν στην «πιάτσα», όσων καθορίζουν το  πλαίσιο της ειδησεογραφίας):
«Το κοινό μυστικό της πιάτσας είναι πως η Λαϊκή, εδώ και εβδομάδες κρεμόταν από μια κλωστή. Όλοι σεβαστήκαμε και ήμασταν προσεκτικοί. Όταν σωθεί οριστικά η Τράπεζα με το καλό, κάποιοι «επαγγελματίες» σύμβουλοί της, εκλεκτές και δικηγόροι θα πρέπει να δώσουν εξηγήσεις μαζί με τον πρώην διοικητή. Και κάποιοι θα πρέπει να πάνε μέσα.»
Είναι ενδιαφέρον ότι το σχόλιο αφαιρεί τον κ. Σαρρή από τους ενόχους – δεν είναι αυτός που συγκάλυπτε τα σκάνδαλα στην τράπεζα με ψέματα, μέχρι το Μάιο του 2012, όταν τελικά έριξε την τράπεζα στο Δημόσιο και τώρα ο ίδιος γυρίζει τα κανάλια και ζητά ιδιωτικοποίηση της ΑΤΗΚ;
Οι αναφορές σε δικηγόρους ‘πιάνουν’ βέβαια και τον Ν. Παπαδόπουλο, αλλά, τώρα πια, το ζήτημα είναι ευρύτερο: αν οι δημοσιογράφοι ήξεραν ότι η ίδια τράπεζα που ξεκίνησε την κρίση, ήταν στα πρόθυρα κατάρρευσης, δεν όφειλαν να ρωτήσουν γιατί; Ποιοί απέσυραν ή ποιοί απειλούσαν να αποσύρουν κεφάλαια; Ο Φιλελεύθερος έγραψε ότι ο διοικητής της Κεντρικής παρακολουθούσε τις «εκροές» - άρα, προφανώς, ήξερε ποιοί απέσυραν. Και όταν αποσύρουν μεγαλο-επενδυτές δεν θα ασχοληθούν με το αν γράφουν ή όχι οι δημοσιογράφοι. Προφανώς, κινούνται στρατηγικά.

Αν δει κανείς το ευρύτερο κλίμα, δεν υπήρχε άμεσος λόγος να κλείσει η συμφωνία άρον άρον. Ήδη την περασμένη βδομάδα, έγινε συνάντηση στο Παρίσι για το «ελληνικό» και το «ισπανικό» ζήτημα, τα οποία συνδέονται με το κυπριακό. Η Ισπανία δεν έχει υποβάλει ακόμα αίτηση για στήριξη, αλλά λαμβάνει βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η ελληνική περίπτωση καθυστερεί, ενώ υποτίθεται θα έκλεινε από το Σεπτέμβριο.  Προφανώς, λοιπόν, η Κύπρος που βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από την Ισπανία (και με σαφώς μικρότερα προβλήματα ελλειμμάτων ή ύφεσης) δεν θα έπρεπε λογικά να έχει πρόβλημα άντλησης ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.  Επιπλέον, τα βασικά ξένα κεφάλαια στην Κύπρο, τα οποία στηρίζουν τις τράπεζες τον τελευταίο χρόνο είναι ρωσικά, και προφανώς, δεν υπήρξε καμία σχετική κίνηση από τη Ρωσία. Άρα, η πίεση πρέπει να είχε να κάμει με τον άλλο μεγάλο όγκο τραπεζικών κεφαλαίων – τους Κύπριους μεγαλοκαταθέτες και κάποιους στη Δύση, που θα ήθελαν να εκβιάσουν την κυπριακή κυβέρνηση να δεχθεί όρους, που παραβιάζουν την κυριαρχία της και τα συμφέροντα του Δημόσιου. Το ότι ο πανικός μπορεί να ήταν κατασκευασμένος, αφέθηκε να εννοηθεί και στις οικονομικές σελίδες της Καθημερινής σε ένα κείμενο κτισμένο στο κλίμα πανικού, χωρίς επεξήγηση γιατί υπήρξε τέτοιο κλίμα:
«..αυτό που η αγορά γνώριζε κιόλας από την Τρίτη το πρωί. Ότι δηλαδή το τραπεζιτικό πρόβλημα ήταν εκτός ελέγχου, με τις συνέπειες να είναι ανυπολόγιστες, εάν ο πανικός (δικαιολογημένος ή όχι) δεν κατευναστεί.»
Ενδιαφέρον τρόπος καταγραφής ενός εκβιασμού.

Άρα, το πρώτο και το ουσιαστικό ερώτημα, το οποίο λογοκρίνεται, είναι ποιοί απέσυραν κεφάλαια και γιατί; Αν, όμως, το δημοσιογραφικό κατεστημένο λειτούργησε τόσο πειθήνια στις διαταγές όσων τους είπαν να μην γράφουν, προφανώς, λειτουργούν μέσα στα πλαίσια των όσων επιτρέπεται να ειπωθούν.
Κοιτάζοντας λ.χ. και τα υπόλοιπα σχόλια του συντάκτη στη σελίδα 2, φαίνεται ότι παρά τις καλές προθέσεις, τελικά, ως «επαγγελματίας» προσπαθεί να συγκαλύψει ακόμα το μέγεθος της ευθύνης των τραπεζών. Αφού αναφέρει το κόστος της Εγνατίας, το οποίο ανέδειξε η εφημερίδα του, μετά επαναλαμβάνει τη δυσφορία των τραπεζιτών, για τη θέση «για όλα φταίνε οι τράπεζες» και με μια εντυπωσιακή - σε σχέση με το πρώτο σχόλιο - κίνηση αυτολογοκρισίας προσπαθεί να μας πείσει ότι, τελικά, έχει και το κράτος ευθύνες! Θα μπορούσε ο δημοσιογράφος να κάνει, έστω και μια σύγκριση των ποσών, που χρειάζονται οι τράπεζες και του ποσού που χρειάζεται το κράτος. Ή θα μπορούσε να επιστρέψει πίσω στο 2009 και να διερωτηθεί τί απέγιναν τα 3 δις, που πήραν τότε οι τράπεζες. Εκτός, βέβαια, αν θα αρθρώσει και τη θέση ότι δεν πρέπει οι τράπεζες να δανείζουν το κράτος που θα τις σώσει. Αυτό το έκαναν, ήδη, οι βουλευτές – ενέκριναν τα χρήματα για τις τράπεζες, αλλά όχι για να βοηθηθεί το Δημόσιο. Η Θ. Θειοπούλου του οικονομικού Φιλελευθέρου,  στην καταγραφή της για την πορεία προς την τρόικα ήταν, αντίθετα, ειλικρινής:
«Η πραγματικότητα είναι πως στην Κύπρος ακριβώς συνέβη και με την Ιρλανδία, έφτασε στο σημερινό αδιέξοδο εξαιτίας των τραπεζών… Η έκθεση των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα απασχολεί τα τελευταία δυο χρόνια τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, με ανάλογο αντίκτυπο στα ratings τους και στο rating της Κυπριακής Δημοκρατίας. Για την Κύπρο, ο μηδενισμός του ελλείμματος, ακόμα και η επίτευξη μεγάλων πλεονασμάτων, ήταν δύσκολο να αντισταθμίσει τους κίνδυνους του τραπεζικού της συστήματος, αφού το μέγεθός τους υπερβαίνει πάνω από οκτώ φορές το ΑΕΠ της χώρας.»

Τελικά ο πανικός δεν αποτράπηκε – αντίθετα κατασκευάστηκε, όταν τον χρειαζόταν το τραπεζιτικό κατεστημένο

Η ομολογία του συντάκτη της Καθημερινής, ότι υπήρχε συγκάλυψη αποδείχθηκε ότι είναι αλήθεια (με βάση και τα όσα είδαμε το διήμερο Τετάρτη – Πέμπτη), αλλά το θέμα ήταν μάλλον ευρύτερο και με παράδοξες εκφάνσεις.  Παρακολουθώντας τον τύπο τις προηγούμενες εβδομάδες, όντως δεν υπήρχε καμία νύξη για πρόβλημα. Αλλά ξαφνικά, εμφανίστηκε πρόβλημα από το τέλος της προηγούμενης εβδομάδας, ακριβώς καθώς οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα έμπαιναν στο κρίσιμο σημείο και άνοιγαν κεφαλαιώδη θέματα, όπως το συνταξιοδοτικό, το θέμα του φυσικού αερίου, των ημικρατικών και επανερχόταν η ΑΤΑ: Την Παρασκευή, ο Φιλελεύθερος είχε ως πρωτοσέλιδο τίτλο «SOS από Διοικητή Κεντρικής» και λίγο πιο πάνω αναφορά για τη διεκδίκηση από την τρόικα για διαγραφή 7.2 δις, από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων – για χάρη βέβαια των τραπεζών. Την επομένη, ξεκίνησε πιο άμεσα η πίεση – ο πρωτοσέλιδος τίτλος του Φιλελευθέρου ήταν: «Τα πάντα σε μια κλωστή». Ανάλογα κινήθηκε και η πλειοψηφία των υπόλοιπων ΜΜΕ. Άρα το επιχείρημα ότι οι δημοσιογράφοι, ως «επαγγελματίες», συγκρατήθηκαν για να μην δημιουργήσουν πανικό είναι παραπλανητικό. Αντίθετα, αυτό που έκαναν από το σαββατοκύριακο ήταν ακριβώς αυτό – και όσο φαινόταν να αυξάνεται το αντι-μνημονιακό ρεύμα, λόγω και των απαιτήσεων της τρόικα, μια μερίδα δημοσιογράφων, με πιο εκφραστική περίπτωση τον κυριακάτικο Πολίτη, ο οποίος λειτουργεί πια ως η φωνή του τραπεζιτικού κατεστημένου, προσπάθησε συνειδητά να κατασκευάσει κλίμα πανικού. Όταν το σαββατοκύριακο, η τρόικα δέχθηκε τους βασικούς όρους της κυπριακής πλευράς για τον τραπεζιτικό τομέα - για το ύψος της ανακεφαλαιοποιήσης και την καθυστέρηση για το core tier 10, το οποίο ενδιέφερε άμεσα το τραπεζικό κεφάλαιο και το ολλανδικό μοντέλο για το συνεργατισμό - η πίεση και η κατασκευή πανικού έγινε έντονη. Ακριβώς, δηλαδή, τη στιγμή που ξεκινούσε η συζήτηση για τα θέματα του Δημοσίου – του τομέα που θα πληρώσει τις ζημιές των τραπεζών. Προφανώς, λοιπόν, δεν συγκρατήθηκαν οι δημοσιογράφοι, αντίθετα χρησιμοποιήθηκαν.

Αν ο συντάκτης της Καθημερινής εννοούσε, ότι ο ίδιος δεν συμμετείχε στην κατασκευή του πανικού μετά από διαταγές, αυτό μπορεί να ήταν εν μέρει σωστό – την περασμένη Κυριακή, η Καθημερινή, μάλλον, ασχολείτο με το πώς η κυβέρνηση αναζητούσε πόρους για να καλύψει τις ανάγκες της. Και ως πιο πιθανό σενάριο, ανέφερε, την πιθανότητα άντλησης ρευστότητας από τον ELA, τον Έκτακτο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Παροχής Ρευστότητας στις τράπεζες. Όμως, ακόμα και αυτή η εστίαση, τί έκανε ουσιαστικά; Παράβλεπε το πρόβλημα των τραπεζών - ότι ουσιαστικά, όπως ομολογήθηκε τελικά, ακόμα και σε αυτόν τον τομέα είναι οι τράπεζες που είχαν το βασικό πρόβλημα - και μεταφερόταν το ζήτημα στις «ανάγκες του κράτους» - διότι είναι τα προβλήματα ρευστότητας των τραπεζών που προκάλεσαν και το αρχικό πρόβλημα και τις εκβιαστικές πιέσεις μετά. Ένα «επαγγελματίας», που συγκαλύπτει τις τράπεζες και προσπαθεί να καλλιεργήσει πανικό για τις ανάγκες του κράτους, είναι λογικά - έστω και έμμεσα - μέρος μιας εκστρατείας μετατόπισης της έμφασης για την ουσία του προβλήματος.  Το ποιοί εκβίαζαν με απόσυρση κεφαλαίων είναι, ίσως, η πιο πρόσφατη εκδοχή μιας μεγαλύτερης ιστορίας που πάει πίσω στο 2009.

Η επίθεση των ΜΜΕ: κατασκευάζοντας πανικό και υστερία με απειλές και θεάματα

Η εκστρατεία του εκβιασμού ενάντια στο Δημόσιο, με άξονα εστίασης πια τον Πρόεδρο που αρνείτο, όπως παραδέχονται όλοι, να δεχθεί όρους πέρα από κάποια όρια, άρχισε να λειτουργεί έντονα από το σαββατοκύριακο. Ο κυριακάτικος Πολίτης και ιδιαίτερα, ο Μ. Δρουσιώτης, έχουν σαφώς ταχθεί από την αρχή του φθινοπώρου στην υπηρεσία των τραπεζών, και ανέλαβαν μια ξεκάθαρη εκστρατεία κατασκευής πανικού. Από τον Σεπτέμβριο (Κυριακή 2/9) απειλούσαν, ότι οι αποκαλύψεις για τα σκάνδαλα των τραπεζών θα «έκαναν κακό» στην οικονομία, με το Δρουσιώτη  να επικαλείται, όπως συνήθως, αόριστες και ατεκμηρίωτες πηγές. Ακολούθως, ο Δρουσιώτης έγινε πιο γραφικός – και εκτέθηκε σε βαθμό ανεπανόρθωτο ως όργανο μιας εκστρατείας εκβιασμών, που είχε ως στόχο την αποδοχή των όρων της τρόικα, χωρίς καμιά διαπραγμάτευση. Σε κείμενο, στις 23/9 όπως και στις 28/10  υποστήριζε και προπαγάνδιζε σαν απειλή, ότι η τρόικα, δεν θα δεχθεί να διαπραγματευτεί και ότι θα μας πετάξει στα μούτρα τις αντιπροτάσεις – όπως έλεγαν και ο Στυλιανίδης, αλλά και ο Ν. Παπαδόπουλος. Ενώ στα ενδιάμεσα (30/9, 7/10) ο ίδιος και η εφημερίδα, γενικά, προσπαθούσε να καλλιεργήσει και ένα εσωτερικό κλίμα πανικού, ότι «δεν θα πληρωθούν οι μισθοί» του φθινοπώρου (για να δημιουργήσει και κλίμα εναντίον του 13ου) ή ότι θα υπάρξει «στάση πληρωμών» (26/10). Και βέβαια, αυτά ήταν τα πιο κραυγαλέα παραδείγματα μιας ευρύτερης εκστρατείας που κάλυπτε την πλειοψηφία των ΜΜΕ.
 Όταν, λοιπόν, η τρόικα ήρθε και άρχισε και να υποχωρεί σε διάφορα, ο πανικός δεν ήταν τόσο για τις τράπεζες, όσο για δύο άλλες πιθανότητες:
  1. Να έχουν βρεθεί άλλα κεφάλαια και να πάει το θέμα του μνημονίου παρακάτω
  2. Και ως συνέχεια του πιο πάνω, να αναγκαστεί η τρόικα να υποχωρήσει από την λογική του σκληρού μνημονίου.

Η εγκυρότητα του κ. Δρουσιώτη μπορεί να ανήκει, πια, στα ανέκδοτα της κυπριακής δημοσιογραφίας, αλλά τα συμφέροντα που προσπαθούσε να εξυπηρετήσει ήταν πιο σοβαρά από τις εμμονές του. Την Κυριακή, εξαπέλυσε επίθεση ενάντια στον Πρόεδρο, πάλι από την οπτική των τραπεζών και χρησιμοποιώντας τον Αναστασιάδη ως κάλυψη.  Αλλά το ζητούμενο ήταν και κάτι ευρύτερο, το οποίο διεκδικούσε το τοπικό κεφάλαιο ατού οποίου τη στήριξη - και την προβολή μέσω των ΜΜΕ - βασίζει την υποψηφιότητά του ο ηγέτης του ΔΗΣΥ. Η τρόικα είχε ανοίξει θέματα, τα οποία το τοπικό κεφάλαιο ήθελε να ανοίξουν. Και σαφώς και μερικοί εκτός Κύπρου – όσον αφορά στο φυσικό αέριο λ.χ. Το ζήτημα του συνταξιοδοτικού ήταν, ίσως, το πιο σημαντικό – η τρόικα το άφησε τελευταίο και ήταν σαφές ότι σκόπευε να εκβιάσει με το τέλος. Η βασική θέση του τοπικού κεφαλαίου ήταν, ουσιαστικά, να χρησιμοποιηθεί το κρατικό χρέος 7 δις στο ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων, για να καλυφθεί το χρέος των τραπεζών. Μακροπρόθεσμα, βέβαια, ο στόχος όπως σωστά υπέδειξαν οι συντεχνιακοί ήταν να δοθεί στις τράπεζες και το συνταξιοδοτικό, μέσα από προσωπικά συμβόλαια κλπ. Τότε, ακριβώς, εμφανίστηκαν και στη δημόσια σφαίρα οι φήμες ότι καταρρέει «ο τραπεζιτικός τομέας», η Λαϊκή κλπ.

Στον πανικό συμμετείχαν και στελέχη της πολιτικής ελίτ, όπως φάνηκε την Τετάρτη, με κύριο εκπρόσωπο τον Ν. Αναστασιάδη και σε δεύτερο επίπεδο την Ι. Παναγιώτου - υποστηρίκτρια της υποψηφιότητας του στους «οικολόγους» - και το Μ. Κάρογιαν. Μετά τη σύσκεψη στο προεδρικό, το πρωί της Τετάρτης, ο Αναστασιάδης με τη συνδρομή των άλλων δύο, αγνοώντας ουσιαστικά, την πίεση από την τρόικα προς την κυπριακή πλευρά, αλλά και τα συμφέροντα, τα οποία διακυβεύονταν, προσπάθησαν να αυξήσουν τον πανικό. Θα μπορούσε να το αποκαλέσει κάποιος ανώριμη στάση, αλλά φαινόταν ως κάτι χειρότερο – ο κ. Αναστασιάδης και οι υποστηρικτές του, ουσιαστικά, ζητούσαν να δεχθούμε τους όρους της τρόικα. Εκείνη την στιγμή, ήταν φαινόταν ότι μια μερίδα της τοπικής ελίτ ήταν έτοιμη να θυσιάσει, ακόμα και την τοπική κυριαρχία και τα συμφέροντα της πλειοψηφίας, για τις επιλογές των μεγαλομετόχων των τραπεζών. Τα ΜΜΕ μπροστά σε αυτήν την πρωτοφανή κίνηση υπονόμευσης των τοπικών συμφερόντων, έκαναν ότι δεν είδαν τίποτα – αν δεν την ενίσχυσαν. Προφανώς, δεν μιλούσαν καν οι δημοσιογράφοι πια, αλλά τα συμφέροντα των ιδιοκτητών ή των μεγαλομετόχων. Αυτή, ίσως, να ήταν και η μεγαλύτερη συγκάλυψη των ίδιων των ΜΜΕ για τον δικό τους ρόλο. Αξίζει να αναφερθεί, πάντως η ανεπιβεβαίωτη πληροφορία ότι ένας τουλάχιστον μεγαλοεκδότης είχε εκδηλώσει πρόθεση να δημοσιοποιήσει τον εκβιασμό που βρισκόταν σε εξέλιξη – αλλά υποχώρησε όταν βρέθηκε μπροστά σε εκβιασμούς για τα δάνεια του από το τραπεζικό κατεστημένο.

Αξίζει, όμως, να αναφερθεί και η αντίθεση στους εκβιασμούς εκ μέρους των Δ. Συλλούρη και Γ. Ομήρου, οι οποίοι εξέφρασαν σκεπτικισμό για τις απαιτήσεις της τρόικα. Την επομένη, στη Βουλή, μάλιστα, ο Συλλούρης προχώρησε σε επίθεση ενάντια στο τραπεζιτικό κατεστημένο – και συμμετείχαν και η Α. Κυριακίδου του ΔΗΚΟ, όπως και οι Σ. Σαμψών και Ζ. Κουλίας.

Στη Βουλή, όπου επεκτάθηκε την επομένη, η υστερία και ο κατασκευασμένος πανικός, εγκρίθηκαν εγγυήσεις για ακόμα 3 δις για τις τράπεζες – εκεί η απειλή για «κατάρρευση της Λαϊκής» ήταν ξεκάθαρος και ήταν η βασική απειλή για να εγκριθούν οι εγγυήσεις. Βέβαια, τα ΜΜΕ ως «επαγγελματίες» συνέχισαν να εστιάζουν στην κυβέρνηση, ως το «πρόβλημα» και δεν αναφέρθηκε λέξη για τις τράπεζες ή ακόμα περισσότερο ποιοί απειλούσαν με απόσυρση κεφαλαίων.
Έτσι, εγκρίθηκε για τις τράπεζες λ.χ. το ίδιο ποσό – 3 δις – το οποίο προηγουμένως ανησυχούσε την πλειοψηφία των βουλευτών, μήπως τα χρησιμοποιήσει το κράτος και γι΄αυτό τότε δεν τα είχαν εγκρίνει. Προφανώς, μια μερίδα της πολιτικής ελίτ έχει, πια, προδώσει, το κοινό και η «επόμενη μέρα» δεν μπορεί να αγνοεί τί έγινε. Όπως και το γεγονός ότι το πιο πιθανό σενάριο για τους εκβιασμούς «κατάρρευσης της Λαϊκής» είναι πίσω από την εκστρατεία βρίσκονταν Κύπριοι μεγαλομέτοχοι, οι οποίοι απειλούσαν με απόσυρση κεφαλαίων.

Ένα παιγνίδι για γερά νεύρα: η τρόικα υποχωρεί και προκύπτει καταρχήν συμφωνία

Μπορεί με αυτά τα δεδομένα, η τρόικα προσπάθησε να κάνει παιχνίδι. Με τη  μισή πολιτική ηγεσία να της προσφέρει ‘γη και ύδωρ’, την πλειοψηφία των ΜΜΕ να τα έχουν με τον Πρόεδρο, που δεν υπογράφει και το τοπικό κεφάλαιο, να απειλεί με κατάρρευση το τραπεζιτικό σύστημα, η τρόικα έθεσε όρους και άρχισε ένα θεαματικό σκηνικό αποχώρησης.
Ήταν ένα σκηνικό για γερά νεύρα.
Ο Πρόεδρος επέμενε να αρνείται να υπογράψει, πέρα από τα όρια που είχε θέσει και ιδιαίτερα, στα θέματα που έβαζε στο τραπέζι η τρόικα. Και αν η τρόικα και το τοπικό κεφάλαιο εκβίαζαν με «κατάρρευση της Λαϊκής», εκείνος άφηνε στο τραπέζι και το σενάριο ευρωπαϊκής κρίσης, αν επέμενε η τρόικα και εντασσόταν και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο μηχανισμό πιέσεων.  Ο ρόλος των Σιαρλή και Δημητριάδη σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως. Ο Σιαρλή αντιμετωπίζεται αναλόγως της συγκυρίας – ως υπουργός του Προέδρου, δέχεται κριτική από τα ΜΜΕ του ιδιωτικού κεφαλαίου. Αντίθετα ως άτομο, το οποίο μεταφέρει στον Πρόεδρο τις θέσεις και τα συμφέροντα των τραπεζών, θεωρείται ο «σωστός» απέναντι στον «πεισματάρη» Πρόεδρο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σιαρλή  φάνηκε να πηγαινοέρχεται και να διαμορφώνει εναλλακτικές προτάσεις. Η παρέμβασή του στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, όπου ανέφερε τα 17,5 δις, είχε ενδεχομένως και το στοιχείο της αύξησης της έντασης, για να πιεστεί ο Πρόεδρος – γι’ αυτό μάλλον του είπε και ο Χριστόφιας ότι προσπαθεί να τους «τρομοκρατήσει». Ο Δημητριάδης, από την άλλη, απέσπασε εγκώμια για την παρέμβασή του. Αλλά, ενώ μέχρι την Παρασκευή, ήταν στόχος της Αλήθειας, που προφανώς, φοβάται τις αποκαλύψεις από τα σκάνδαλα των τραπεζών, μετά υιοθετήθηκε και από τους αντιπάλους του. Είναι πιθανόν, ότι προσπάθησε να διαμεσολαβήσει για να εξασφαλίσει καλύτερους όρους - κάπως, έτσι το παρουσίασε και η Χαραυγή, σε ανταπόκριση από τη Γερμανία – αλλά, πρέπει να ήταν και το άτομο που μετέφερε στον Πρόεδρο και τον εκβιασμό του κεφαλαίου για απόσυρση κεφαλαίων.
Ο Πρόεδρος έφυγε για τις Βρυξέλες, ενώ διαμορφώθηκαν νέες προτάσεις, που επέμεναν στα βασικά όρια.
Το βράδυ της Πέμπτης, ανακοινώθηκε συμφωνία με βάση τις αντι-προτάσεις της κυβέρνησης.

Από την μεριά του κεφαλαίου, υπήρχε και ανακούφιση και δυσφορία. Η ανακούφιση εκφραζόταν στο ότι τελικά έκλεισε ένα είδος συμφωνίας. Από την άλλη, ήταν προβληματικό ότι δεν πέρασαν οι όροι τους. Ήδη, σε συζήτηση στο ΡΙΚ το βράδυ της ανακοίνωσης της καταρχήν συμφωνίας, τρεις από τους τέσσερις οικονομολόγους μουρμούριζαν επειδή δεν θα ιδιωτικοποιηθεί η ΑΤΗΚ, ενώ η Χαραυγή δημοσίευε ανταπόκριση από το Βερολίνο, ότι ήταν το πρώτο μνημόνιο, στο οποίο δεν είχαν συμπεριληφθεί όροι ιδιωτικοποιήσεων. Αρκετά ΜΜΕ, πάντως, εξέφρασαν την επιθυμία να ξανά-ανοίξει το θέμα, στην περίπτωση που θα είναι πιο ψηλά τα κόστη των τραπεζών. Είναι η θέση των μεγαλο-ιδιοκτητών των ΜΜΕ – αλλά και του τοπικού κεφαλαίου γενικότερα. Την ίδια εμμονή έχουν και στο Φιλελεύθερο και στην Αλήθεια. Θα μπορούσε να την ονομάσει κάποιος προσπάθεια κλοπής δημόσιου πλούτου, μετά από εκβιασμό. Με τόσο πειθήνια όργανα στα ΜΜΕ.
Η δυσφορία του τοπικού κεφαλαίου, άρχισε να φαίνεται από το Σάββατο, όταν και ο Φιλελεύθερος και η Αλήθεια άρχισαν να ανησυχούν με τον όρο «καταρχή» και ότι ο δρόμος για τελική συμφωνία, μάλλον, θα είναι μακρύς.
Η αμήχανη ισορροπία συνεχίζεται.

Αντι-μνημονιακές αντιδράσεις
Η κοινωνία αντέδρασε με ένα μείγμα ανακούφισης και ανησυχίας - μετά από τόσες πιέσεις και κατασκευασμένο πανικό. Ο Γ. Αντωνίου στην Καθημερινή κατέγραψε το όλο κλίμα στον υπότιτλο: «Αίσθημα κέρδους και στις δύο πλευρές». Η τρόικα και οι υποστηρικτές της, είχαν μια καταρχήν συμφωνία, η οποία απέφευγε τη δημιουργία μιας κρίσης, αν επέμεναν και ο Πρόεδρος συνέχιζε να αρνείται, όπως φάνηκε να διατεθειμένος να κάνει, ενώ η κυβερνητική πλευρά ήταν σαφώς ικανοποιημένη, αφού κράτησε τα βασικά σημεία, τα οποία διεκδικούσε. Σε μια άλλη περίπτωση, αναγνωρίζοντας το πλαίσιο, ο Χριστόφιας θα σχολιαζόταν ως εξαιρετικός παίκτης στρατηγικής. Όμως στην Κύπρο, έχουμε και ταξικό πόλεμο στη Δημόσια Σφαίρα και ο Χριστόφιας είναι και σύμβολο της ταξικής συνείδησης. Πάντως, το ελληνικό Βήμα λ.χ. αναγνώρισε στον Πρόεδρο - και όσους πολιτικούς τον στήριξαν την Τετάρτη - την επιτυχία της διασφάλισης της κυριαρχίας του Φυσικού Αερίου.

Από την άλλη, στο αντι-μνημονιακό μέτωπο, το οποίο διαμορφώνεται υπήρχε ένα είδος παγώματος και έντονης δυσφορίας. Υπήρχε μια ελπίδα, σαφώς, ότι η τρόικα θα επέμενε, οπότε ο Χριστόφιας δεν θα δεχόταν. Η υποχώρηση της τρόικα έφερε ένα «διαχειρίσιμο μνημόνιο», οπότε το βάρος της αμφισβήτησης έπεσε πάλι στους ώμους του συνδικαλιστικού κινήματος. Μετά από την πληροφόρηση, οι συντεχνίες δήλωσαν ότι δεν δεσμεύονται, ανοίγοντας ένα δικό τους μέτωπο. Οι αντιδράσεις, ωστόσο, παρέμειναν συγκρατημένες. Εκφράστηκε μια πρόθεση μη-δέσμευσης και αμφισβήτησης σε «κατάλληλη συγκυρία».
Στο ίντερνετ εμφανίστηκαν, επίσης, και αιτήματα για διενέργεια δημοψηφίσματος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου