6 Ιουλ 2015

20-27 Νοεμβρίου, 2012 [Δέφτερη Ανάγνωση]: οι κυπριακές διαπραγματεύσεις με την τρόικα – και που έβοσκαν τότε τα ΜΜΕ και μερίδα πολιτικών. Και πώς εμφανίστηκε το υπόγειο ρεύμα που εκράγηκε τον Μάρτιο Απότομη αλλαγή σκηνικού: Αντιμνημονιακό ρεύμα, συμφωνία στα χρηματοπιστωτικά και αποικιακές απαιτήσεις


Τα δεδομένα στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα κινούνται σε πολλαπλές κατευθύνσεις: φαίνεται να υπάρχει μια, κατ’ αρχήν σύγκλιση στα θέματα που αφορούν στις τράπεζες, ενώ στον κοινωνικό τομέα, η τρόικα φαίνεται να υιοθετεί νέες «αποικιοκρατικές» θέσεις. Τα ΜΜΕ συνέχισαν να προσπαθούν να καλλιεργήσουν υστερία μεν, αλλά μετά από την περασμένη Πέμπτη άρχισε μια μεταστροφή – ξαφνικά εμφανίστηκε αντιμνημονιακά και μια μερίδα του κέντρου – τόσο γύρω από τον Λιλλήκα, όσο και η Α. Παπαδοπούλου του ΔΗΚΟ. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΔΗΣΥ αναδιπλώθηκε κάπως, αλλά εξαπέλυσε, μέσα από τον Πολίτη της Κυριακής, νέα επίθεση προσπαθώντας να καλλιεργήσει, πάλι,  κλίμα πανικού. Ενδεχομένως, το αίσθημα ότι οι απειλές για στάση πληρωμών αλλά και τα ορόσημα δεν λειτουργούν πια και οδηγούν την Πινδάρου σε νέες ακροβασίες.

Τα ΜΜΕ συνεχίζουν τις πιέσεις επικαλούμενα τις ανάγκες των τραπεζών

Μέχρι την Πέμπτη 15/11, το βασικό κλίμα από τα ΜΜΕ ήταν απειλητικό, χωρίς όμως να υπάρχει η προηγούμενη εστίαση σε κάποια ημερομηνία ορόσημο – κάπου το φιάσκο της 12ης Νοεμβρίου είχε γίνει κατανοητό. Αλλά την Πέμπτη το κλίμα ήταν βαρύ από το πρωί – ο Φιλελεύθερος είχε τίτλο «προμηνύματα αδιέξοδου», με υπότιτλο ότι η τρόικα «αυξάνει τις απαιτήσεις της». Την ίδια μέρα, η Σημερινή εξαπέλυε επίθεση ενάντια στην κυβέρνηση γιατί δεν βιαζόταν να υπογράψει. Και με δεδομένο ότι ένα από τα θέματα της επικαιρότητας ήταν αυτό των ημικρατικών οργανισμών, η εστίαση της εφημερίδας του Συγκροτήματος ΔΙΑΣ δεν πέρασε απαρατήρητη – σχολιάστηκε ως πιθανή κίνηση αντιπάλων της ΑΤΗΚ, έτσι ώστε να την εξαγοράσουν μέσα από μια διαδικασία ξεπουλήματος. Ανάλογες ερμηνείες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στη στάση της Αλήθειας, αφού ο ιδιοκτήτης ο Σ. Χάσικος είναι βασικός εμπορικός αντίπαλος της ΑΤΗΚ. Και ανάλογα, θα μπορούσε να πει κάποιος και για τα αλλά εμπορικά συγκροτήματα του Τύπου και για την στάση τους στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων κερδοφόρων οργανισμών στους τομείς των τηλεπικοινωνιών ή του ηλεκτρισμού. Την Παρασκευή, ο τίτλος του Φιλελεύθερου ήταν «SOS από Διοικητή Κεντρικής», με υπότιτλο «Προς διαπραγματευτική ομάδα: Πρέπει να βρεθεί τρόπος να υπογραφει μνημόνιο». Η έμφαση, η οποία συνεχίστηκε και μετά, είχε να κάμει με το ότι η τρόικα υποχωρούσε, κάπως, στο κύριο θέμα των τραπεζών και απαιτούσε, για την αποπληρωμή του δανείου, λόγο και ρόλο στην εσωτερική οικονομική και κοινωνική πολιτική. Από την πλευρά της Χαραυγής, η οποία εκφράζει την κυβέρνηση, το σενάριο των πιέσεων εμφανίστηκε την Τρίτη [13/11] και η έμφαση ήταν στο ποσό, στο οποίο θα υπολογιζόταν η ζημιά των τραπεζών.

Και ξαφνικά μια κοινωνική αντίδραση: Όταν άγγιξε το συνταξιοδοτικό η τρόικα, η επιστροφή της λέξης «τοκογλυφία» κατέγραψε το νέο κλίμα

Στα μέσα, ωστόσο, της εβδομάδας προέκυψαν ακόμα δύο θέματα: από τη μια η επιμονή της τρόικας για ιδιωτικοποίηση των κερδοφόρων ημικρατικών και από την άλλη, το άνοιγμα του συνταξιοδοτικού που πυροδότησε, ξαφνικά, νέο συναγερμό. Στο ζήτημα των ημικρατικών οργανισμών, ο Πολίτης της Κυριακής, που λειτουργεί συχνά ως τοπικός συνήγορος της τρόικας, είχε ήδη θέσει θέμα ιδιωτικοποίησης με δήθεν χρονικά ερωτήσεις σε υποψήφιους την προηγούμενη Κυριακή. Αν και αρχικά οι Λιλλήκας και Αναστασιάδης έτειναν να δεχτούν, και μάλιστα ο Α. Μιχαηλίδης του Φιλελευθέρου εξαπέλυσε και μια επίθεση στους ημικρατικούς την Παρασκευή, το κλίμα δεν φαινόταν να έχει στήριξη. Και φαινόταν να έχει αλλάξει στην ατμόσφαιρα. Την Παρασκευή λ.χ. η Σημερινή  έκανε μια στροφή και εστίασε στα σκάνδαλα των τραπεζών πρωτοσέλιδα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ατάκα του Κιττή, της ΑΤΗΚ,  ότι η συμπεριφορά της τρόικα παρουσιαζόταν τοκογλυφική, φάνηκε να απηχεί ένα ευρύτερο αίσθημα. Το ζήτημα, ωστόσο, το οποίο έγινε καταλύτης, φαίνεται ότι ήταν το συνταξιοδοτικό: η τρόικα έθεσε θέμα διαγραφής του χρέους 7 δις, τα οποία το κράτος χρωστά μέσα από δανεισμό από το ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων. Ουσιαστικά, η τρόικα ζητούσε να  χρησιμοποιηθεί το δάνειο από το ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων για να διευκολυνθεί η αποπληρωμή του δανείου για τις τράπεζες. Αν για τους ημικρατικούς υπήρξε δυσφορία, το ζήτημα του ταμείου κοινωνικών ασφαλίσεων προκάλεσε ένα σοκ. Οι αντιδράσεις ήταν απρόσμενες. Την Παρασκευή, ο Πρόεδρος σε ένα εκτός κειμένου σχόλιο του σε εκδήλωση ενός συλλόγου στην Έγκωμη έθεσε το ζήτημα με ιστορικούς όρους: είπε ότι δεν θα ανεχθούμε επιστροφή σε αποικιοκρατικές πρακτικές που θα οδηγήσουν την κοινωνία στην δεκαετία του 1930 και 40. Η ιστορική αναλογία, ξαφνικά, άρχισε να αποκτά εκτόπισμα.

Την επομένη, είχαμε μια έντονη παρέμβαση του Ομήρου, ο οποίος ξαφνικά υιοθέτησε την φρασεολογία Χριστόφια, ενώ η ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ, Α. Παπαδοπούλου δήλωσε ότι διαφωνούσε με την υπογραφή μνημονίου και επικαλέστηκε σχετική συμβουλή του Έλληνα υπουργού οικονομικών ότι θα ήταν καλά η Κύπρος να έπαιρνε από αλλού δάνειο.

Ξαφνικά, το κλίμα φάνηκε να αλλάζει. Το απορριπτικό μέτωπο γύρω από το Λιλλήκα άρχισε να υιοθετεί, επίσης, ένα αντιμνημονιακό τόνο. Την Κυριακή, είχαμε μέχρι και συνέντευξη του αρχιεπισκόπου, ο οποίος δήλωνε ότι θα κατέβαινε, επίσης, στους δρόμους, υιοθετώντας μια ακόμα θέση του Χριστόφια, που είχε γίνει αντικείμενο κριτικής όταν ειπώθηκε. Βέβαια, η θέση του αρχιεπίσκοπου αξίζει περισσότερου σχολιασμού γιατί το βασικό του κίνητρο, όπως δήλωσε από την Πέμπτη όταν άνοιξε το χορό της στροφής των απορριπτικών προς πιο σκληρές αντιμνημονιακές θέσεις, ήταν το ζήτημα των τραπεζών. Αλλά, έντυσε, κάπως και «λαϊκά» τη ρητορική του – ότι τάχα τον ενδιέφερε να μην αγοραστούν από λίγους οι περιουσίες των πολλών. Στο Φιλελεύθερο είχαμε και πάλι τον Πισσαρίδη  - αλλά αυτήν την φορά, εκφράζοντας ίσως το νέο κλίμα τάχθηκε ενάντια στην πώληση των κερδοφόρων ημικρατικών οργανισμών.

Αλλά είναι γεγονός ότι φτάνοντας μέχρι το σαββατοκύριακο, είχαμε ένα αλλαγμένο πλαίσιο. Ενώ, από τη μια φαινόταν να αυξάνονται οι συγκλίσεις στα χρηματοπιστωτικά, οι θέσεις της τρόικα για διεκδίκηση λόγου και σε θέματα διαχείρισης του πλούτου από το φυσικό αέριο, αλλά και σε θέματα διαχείρισης των θεμάτων των κοινωνικών ασφαλίσεων, φάνηκαν να προκαλούν μια μεταστροφή στα συνήθως δουλοπρεπή ΜΜΕ. Άρχισε, αν όχι τίποτα άλλο, να υπάρχει μια επιφύλαξη – ενώ η αντιγραφή των θέσεων της κυβέρνησης άρχισε να φαίνεται, κάπως, παράδοξη. Ο Συναγερμός φάνηκε να βρίσκεται σε αμηχανία μπροστά στο νέο κλίμα.

Τί προκάλεσε την αλλαγή; Φαίνεται να υπήρχαν τουλάχιστον τρεις λόγοι:

1.    Η αναδυόμενη αντίδραση της κοινωνίας: Η αρχική στάση ότι θα συζητηθούν διάφορα και ότι υπάρχει ένας πρόεδρος που θα προβάλει βέτο για τον 13ο μισθό και διάφορα άλλα, κάπου ηρέμησε την ατμόσφαιρα πέρα από τη συμπάθεια ή όχι που ένοιωθε ο καθένας, για το Χριστόφια. Ο Χριστόφιας, όμως, λειτουργεί με ένα παράδοξο για την ώρα τρόπο και ως βαρόμετρο για το κοινωνικό ασυνείδητο. Όταν, λοιπόν, έθεσε από τις αρχές της προηγούμενης βδομάδας, θέμα πολιτικών όρων της τρόικας, κάπου υπήρξε ένα είδος αναδίπλωσης. Όταν χρησιμοποίησε την έννοια της επιστροφής στην αποικιοκρατία, άγγιξε μια ευαίσθητη χορδή, ακριβώς, τη στιγμή που η συζήτηση εστιαζόταν σε ένα θέμα που αφορά τους πάντες – το συνταξιοδοτικό και τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, όταν ακόμα και στη δημοσκόπηση του ΡΙΚ, την Πέμπτη το βράδυ, εμφανίστηκε ένα ποσοστό 38% να μην θέλει μνημόνιο, ήταν φανερό ότι παρά τη μονοδιάστατη προπαγάνδα των ΜΜΕ, η κοινωνία δεν εχει πειστεί. Και όταν έβαζε κάποιος αυτό το 38% σε συνάρτηση με την αυξανόμενη δυσπιστία για την Ευρώπη και του θεσμούς της - με ποσοστά που άγγιζαν το 60% πλέον - τότε είναι σαφές ότι υπάρχουν μεγάλες υπόγειες μετατοπίσεις. Οπότε, οι μετατοπίσεις και στο δημόσιο λόγο ή ακόμα και οι ταυτίσεις με το Χριστόφια ήταν κινήσεις προς την κατεύθυνση των ρευμάτων, που φαίνονταν να διαμορφώνουν μια νέα κοινωνική πλειοψηφία. Σε ένα ήμεϊλ, που κυκλοφορούσε το σαββατοκύριακο, ένας δεξιός σχολιαστής έθεσε το ζήτημα ως εξής: «Τελικά, όμως, βρε παιδιά, όποιο και να’ ναι το κομμουνιστικό ΑΚΕΛ και ο Χριστόφιας, όσο και να’ χουν ξεφτιλιστεί, ιδού που ΔΕΝ κατεβάζουν τα βρακιά! «Τί εισηγείστε δηλαδή» ρώτησε ο Τσουρούλης (μα έκανε εμφύτευση μαλλιών αυτός;) τον Πρόδρομο Προδρόμου του ΔΗΣΥ; «Να υπογράψουμε Μνημόνιο με κλειστά τα μάτια;» . Ε, απαντά ο Πρόδρομος, «αφού δεν τα έκανε αυτά η Κυβέρνηση από μόνη της τόσο καιρό, τί να κάνουμε εμείς τώρα, ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ να υπογράψουμε». Με άλλα λόγια να καθίσουμε…. να μας πηδήξουν… Να ξεπουλήσουμε τα πάντα υπέρ των τραπεζών, και την ΑΗΚ και την ΑΤΗΚ και τα πάντα…. Είναι τοις άπασι γνωστόν ότι εγώ είμαι δεξιός, ολοδέξιος, Κληριδικός…. Αλλά, ηλίθιο πρόβατο δεν είμαι. ..»

2.    Συλλογικά ζητήματα της τοπικής κοινωνίας: Τα θέματα, τα οποία θέτει η τρόικα, αγγίζουν πια όχι μόνο τους εργαζόμενους αλλά και τα συμφέροντα των αρχουσών τάξεων, οι οποίες αρχικά φαίνεται να θεώρησαν ότι θα μπορούσαν να χειραγωγήσουν την τρόικα για δικό τους όφελος. Σε αυτό το πλαίσιο, η αντίδραση του αρχιεπίσκοπου ήταν εκφραστική. Η αντίδραση, την Πέμπτη, που μπορεί να πει κάποιος ότι πυροδότησε και την αλλαγή στο απορριπτικό μέτωπο, εστιάστηκε στην επίδραση που μπορεί να έχουν τα μέτρα της τρόικα στις τράπεζες. Ήδη, οι αστοί και οι δικηγόροι είχαν δει, τις προηγούμενες εβδομάδες, να εμφανίζονται επιβλητικά μηνύματα από τη Γερμανία – εκεί, λοιπόν, που περίμεναν ότι οι Ευρωπαίοι απλώς θα τους διευκόλυναν να πολεμήσουν την αριστερά και τις συντεχνίες, ξαφνικά, βρέθηκαν να κινδυνεύουν και οι ίδιοι. Η αδυναμία του Αναστασιάδη να κατανοήσει ήταν ακόμα πιο έντονη σε αυτό το πλαίσιο.

3.    Γεωπολιτικές μετατοπίσεις: Η γεωπολιτική διάσταση έχει, ήδη, καταγράφει, αλλά αξίζει να ειδωθεί ευρύτερα. Ο αρχιεπίσκοπος έκανε την κίνησή του, μετά από συνάντηση με το Ρώσο πρέσβη, ενώ η Αντιγόνη Παπαδοπούλου μιλούσε για χρηματοδότηση εκτός τρόικα, που θύμιζε σαφώς το ζήτημα του ρωσικού δανείου. Την ίδια περίοδο, κυκλοφορήσαν και στη Λευκωσία, αλλά και στην Ευρώπη, φήμες ότι είχε αρχίσει να υπάρχει διαφοροποίηση ανάμεσα σε Βερολίνο και άλλες δυτικές χώρες - Παρίσι, Ουάσιγκτον - για τα μέτρα λιτότητας και την πολιτική που έπρεπε να ακολουθηθεί και για το ελληνικό μνημόνιο, αλλά και ευρύτερα.

Στις αρχές της εβδομάδας ήταν πια σαφές ότι η διαπραγμάτευση αφορούσε θέματα ουσίας και ότι η τρόικα δεν ενδιαφερόταν μόνο γα το δάνειο της αλλά και για την πειθαρχία των ιθαγενών. Αν αυτό ήταν μέρος του σεναρίου των διαπραγματεύσεων η αν η τρόικα εξυπηρετούσε και τοπικά συμφέροντα είναι ένα ζήτημα που θα φανεί στο μέλλον.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου