31 Μαΐ 2015

Οι διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα στο ρευστό τοπίο μιας «Ευρώπης» που βρίσκεται αντιμέτωπη με ουκρανική χρεοκοπία στα ανατολικά, νότια εξέγερση που φαίνεται να απλώνεται στην Ισπανία, και ύποπτοι τριγμοί από διάφορα άλλα "υπόγεια"..

Η διαπραγμάτευση για την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και δανειστών αποκτά σκηνικό κατασκευής θρίλερ ως θέαμα, αλλά ως υπόστρωμα, η αντιπαράθεση αποτελεί ουσιαστικά ένα κομβικό σημείο γύρω από το οποίο παίζονται συμφέροντα και διαμάχες που δεν είναι μόνο ελληνικές- και απλώνονται από την Ισπανία μέχρι την Ουκρανία. Και όπως διαμορφώνονται τα δεδομένα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα πρέπει να αντιμετωπίσουν, όχι απλώς φυγόκεντρες δυνάμεις, οι οποίες εμφανίστηκαν και στην Πολωνία ξανά, αλλά και βαθιές εσωτερικές μεταμορφώσεις, όπως φάνηκε με τις εκλογές στην Ισπανία και το δημοψήφισμα στην Ιρλανδία.

Το ελληνικό χρέος και τα νέα δεδομένα στην σχέση Αθηνών και Κεντρικής Ευρώπης

Είναι μάλλον σαφές ότι οι «θεσμοί» αναλώθηκαν από τον Φερβουαριο σε ένα παιχνίδι φθοράς για την νέα ελληνική κυβέρνηση. Η αποτυχία αυτού του σεναρίου δεν ακυρώνει, βέβαια, την πραγματική πίεση που ασκεί ο έλεγχος της ρευστότητας από την ΕΚΤ. Ουσιαστικά, αυτές ο κρίσεις κωδικοποιούν δημόσια και το πώς διαμορφώνεται υπόγεια η εξουσία στην Ε.Ε. Ο πραγματικός μηχανισμός ελέγχου - και στον οποίο μπορεί να αποδοθεί εν μέρει και η όξυνση της δεύτερης φάσης της κρίσης το 2011, όταν επέμενε να μην κάνει ποσοτική χαλάρωση- είναι η ΕΚΤ. Και είναι σαφές ότι αυτός ο μηχανισμός, βλέποντας και τις αντιδράσεις του νότου, αλλά και το γεγονός στις χώρες υπό μνημόνιο-λιτότητα μειώθηκε μεν το έλλειμμα, αλλά το ουσιαστικό κενό, αυτό το δημόσιου χρέους διογκώθηκε, χρησιμοποιεί την ποσοτική χαλάρωση είναι σαν ένα είδος καρότου και μαστίγιου.
Η ειρωνεία είναι ότι οι αναλυτές κάνουν λες και δεν βλέπουν τα δεδομένα που εχει ανοίξει ανατολικά του Βερολίνου η ουκρανική κρίση, όπως την κατασκεύασαν οι ΗΠΑ. Η Ουκρανία είναι, όχι μόνο στα πρόθυρα στάσης πληρωμών – αλλά και πέρασε σχετική νομοθεσία από το κοινοβούλιο του Κιέβου. Και όμως, κανένας δεν φαίνεται να ανησυχεί για εκείνη την «χρεοκοπία». Ουσιαστικά, όμως, οι αμερικανοί έχουν φορτώσει στην Ε.Ε. το κόστος της δυτικής Ουκρανίας. Και άρα, αργά ή γρήγορα θα χρειαστούν και εκεί κεφάλαια – δάνεια. Και αν κρίνει κανείς και από τις αντιδράσεις και στο εσωτερικό των περιοχών που ελέγχει το καθεστώς του Κιέβου, οι αντιδράσεις ενάντια στη λιτότητα και τις περικοπές οξύνονται και εκεί. Η Ουκρανία, λοιπόν, σαν ο  άρρωστος της ανατολής, είναι το ουσιαστικό οικονομικό πρόβλημα πια της Ε.Ε. – όχι θεσμικά, αλλά γεωπολιτικά. Πώς θα ισορροπήσει ένα καθεστώς επιβολής με εξάρτηση και χρέη από τη Ρωσία, την οποία το καθεστώς δαιμονοποιεί για να μπορεί να συντηρεί για λίγο ακόμα τον εαυτό του, αλλά και την οποία χρειάζεται, όχι μόνο η Ουκρανία, αλλά και η Ε.Ε. ολόκληρη, ως παραγωγό φυσικού αερίου, αλλά και ως μεγάλη δύναμη στην Ευρασία.

Η ελληνική περίπτωση, αντίθετα με την ουκρανική,  είναι σχετικά πιο απλή. Η Ελλάδα είναι το τεκμηριωμένο θύμα της πολιτικής της λιτότητας ως είδος άσκησης πειθαρχίας – η εκτόξευση του δημόσιου χρέους είναι το λογιστικό-οικονομικό τεκμήριο της αποτυχίας, ενώ η «ανθρωπιστική καταστροφή» και η οργή της κοινωνίας ενάντια στα μνημόνια είναι τα κοινωνιολογικά και πολιτικά τεκμήρια της αποτυχίας. Οπότε, η στάση της ελληνικής κυβέρνησης -σε αντίθεση με τις προηγούμενες ή και την ουκρανική που κάνει ήδη στάση πληρωμών στο εσωτερικό- ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία δεν θα πληρωθεί η δόση στο ΔΝΤ, διότι οι εσωτερικές υποχρεώσεις είναι πιο σημαντικές, είναι δίπλα σημαντική: και γιατί εστιάζει στο ότι τα δάνεια κατάντησαν είδος ανακύκλωσης ίδιων χρημάτων για τους δανειστές με την ελληνική κοινωνία να πληρώνει επιπρόσθετους τόκους, αλλά και ότι η προτεραιότητα της τοπικής κοινωνίας είναι αδιαμφισβήτητη.

Διότι είναι σαφές και όταν κλείσει μια συμφωνία τώρα, το θέμα δεν θα λυθεί – το θέμα είναι να βρεθεί φόρμουλα και ρητορικό πλαίσιο για να περικοπεί/διαγραφεί το δημόσιο χρέος. Διαφορετικά η ελληνική κοινωνία θα κινείται σε τροχιά αποστασιοποίησης από την ΕΕ. Και εδώ προβάλει ο αμερικανικός πανικός για την προσέγγιση Αθήνας – Μόσχας. Είναι βέβαια και το θέμα του αγωγού – αλλά η Ελλάδα είναι το ανάποδο της Ουκρανίας. Εδώ η εξέγερση, και αριστερών και δεξιών, έχει μια φιλορωσική διάσταση – έστω και για διαφορετικούς λόγους. Και αυτή η διάσταση αναπόφευκτα θα διευρύνεται στο μέλλον. Και ενδεχομένως δεν θα μείνει μόνο στην Ελλάδα. Ήδη, σχηματίζονται σφαίρες φιλορωσικής στάσης – και ως αντίβαρο στην στάση του Βερολίνου ή της Δύσης γενικά.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, ίσως να είναι η αντιγραφή της εξέγερσης. Μια συμφωνία με την Ελλάδα θα μπορούσε να κλείσει ίσως και πιο πριν – αλλά το θέμα είναι και να ελεηθεί η διάχυση της εξέγερσης. Η μη επανάληψη της λ.χ. στην Ισπανία. Είναι για αυτό που οι πρόσφατες εκλογές στην Ισπανία ήταν μια ακόμα διάψευση των ελπίδων του κεντρο-ευρωπαϊκού πυρήνα.

Από την Ιρλανδία στην Ισπανία: κάτι τρίζει στα θεμέλια
Η Ιρλανδία είναι η πρώτη χώρα που βγήκε από το μνημόνιο μετά από 3-4 χρόνια, όπως ήταν και το πρόγραμμα. Οι πανηγυρισμοί, ωστόσο, της κυβέρνησης δεν φαίνεται να πείθουν, καθώς το τραύμα της περιόδου της λιτότητας φαίνεται να έχει ανοίξει βαθιές ρωγμές. Η άνοδος του Σιν Φειν στις δημοσκοπήσεις είναι το πρώτο εξόφθαλμο σύμπτωμα ότι το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα έχει επίσης και εδώ μετατοπιστεί προς τα αριστερά. Σαφώς, το Σιν Φειν κουβαλά μια πιο ριζοσπαστική παράδοση και η ανάδειξή του σε ένα από τα δυο πρώτα κόμματα, θα ήταν αδιανόητη χωρίς το υπόγειο σεισμό των αντιδράσεων για την «κρίση των τραπεζών» και το «μνημόνιο» των Βρυξελλών. Αυτό το οποίο φαίνεται να καταγράφεται, είναι η σταθερή μετατόπιση κεντροαριστερών ψήφων αριστερότερα – αλλά και ενδεχόμενης ευρύτερης μετατόπισης των υπαρχουσων δεξαμενών ψήφων.

Το πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα, αυτής της ευρύτερης μετατόπισης, μέχρι τώρα, ωστόσο, ήταν το σαρωτικό ποσοστό έγκρισης της νομοθεσίας για τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Η σύγκρουση εδώ ήταν με ένα ιστορικό θεσμό, την καθολική εκκλησία, ο οποίος, όπως και η εκκλησία στην Κύπρο, κατάφερε να εμφανίζεται ως εκφραστής της κοινωνίας, λογοκρίνοντας τα ιδιαίτερα της συμφέροντα και την διαπλοκή της με διάφορες μορφές εξουσίας. Το ότι ο καθολικισμός έγινε ένα είδος σύμβολου του αντί-αποικιακού αγώνα ενάντια στη Βρετανία ενίσχυσε αυτήν την εικόνα. Οπότε, η συντριβή μιας θέσης της εκκλησίας εκλογικά συνιστά μια καταγραφή ενός βαθέως ρήγματος. Μπορεί η αισιοδοξία των γκραφίτι να είναι υπερβολική, αλλά η μετατόπιση είναι πραγματική – και εντυπωσιακά απρόσμενη, αν κρίνει κανείς από την οπτική πριν λίγων χρόνων..

Η Ισπανία ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ παρά τους εκβιασμούς
Αν η Ιρλανδία, ωστόσο, είναι σύμπτωμα αλλαγών που δεν ενοχλούν, προς το παρών τις Βρυξέλες και την Φρανκφούρτη, η Ισπανία είναι πολύ πιο απειλητική να συνεχίσει την ελληνική εξέγερση. Η πίεση στην Ελλάδα λειτουργούσε σαφώς και ως είδος πίεσης προς τα κινήματα στην Ισπανία. Γι’ αυτό άλλωστε και οι κυβερνήσεις Πορτογαλίας και Ισπανίας είχαν σκληρή στάση – δεν ήθελαν να πετύχει ο ΣΥΡΙΖΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, το τελευταίο διάστημα υπήρχε και προσπάθεια να ενισχυθεί ένα κεντροδεξιό νέο κόμμα, οι Πολίτες, ως είδος υποδοχέα της δυσφορίας. Αλλά ως επιτρεπτά πλαίσια σε αντίθεση με τους Ποδέμος. Οπότε, οι τοπικές εκλογές της περασμένης Κυριακής, ήταν και ένα τεστ πραγματικότητας. Η πρώτη θέση των υποψήφιων των Ποδέμος και των κινημάτων -που φαίνονται να είναι μια σταθερή παράμετρος πέρα από τα κομματικά σχήματα- στη Μαδρίτη και την Βαρκελώνη, σηματοδοτεί και μια συμβολική και μια πραγματική μετατόπιση. Συμβολικά, τώρα πια, υπάρχει ένας τρίτος πόλος και στα αριστερά που φαίνεται να μπορεί να γίνει και πλειοψηφικός – και η στήριξη των σοσιαλιστών που επανήλθαν επίσης μετά την πτώση της προηγούμενης περιόδου είναι σύμπτωμα των νέων πλειοψηφιών. Η βαθύτερη μετατόπιση, ωστόσο, είναι η εμφάνιση κινημάτων και πολιτικών σχημάτων που εκφράζουν, πια, το τέλος της μεταφρανικής περιόδου και την ανάδυση μιας νέας πολιτικής στην Ισπανία. Και αυτό το πλαίσιο, με δεδομένη και την ιστορικά αναρχική-ελευθεριακη παράδοση της Ισπανίας, φαίνεται ότι θα συνοδεύεται και από την παρουσία μιας διάχυτης μορφής κινημάτων που θα λειτουργεί συμβιωτικά με τα πολιτικά σχήματα.

Οι εκλογές στην Πολωνία
Αξίζει και μια αναφορά στις εκλογές της Πολωνίας. Η κεντροδεξιά, την οποία εμφανώς προτιμούσε η Δύση/Βερολινο, έχασε στις προεδρικές εκλογές – και κέρδισε η καθολική συντηριτική δεξιά. Πέρα από τις πολιτιστικές της απόψεις, αυτή η δεξιά, ωστόσο, μπορεί να αποδειχθεί και προβληματική, αν κερδίσει και τις βουλευτικές εκλογές. Θέλει, όπως και άλλες δεξιές παρατάξεις, απόσταση από την πλήρη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση. Αλλά και οι μικροί τοπικοί εθνικισμοί δεν ξεχνιούνται. Ήδη, η συνάντηση του νέου προέδρου της Πολωνίας με τον Ποροσένκο του Κιέβου αναβλήθηκε – και οι πληροφορίες παρέπεμπαν στην αντίδραση του νέου συντηριτικού πολωνού προέδρου στην αποκατάσταση των συνεργατών των ναζί του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου. Διότι οι Ουκρανοί εθνικιστές δεν ήταν μόνο αντί-κομμουνιστές, ήταν και ρατσιστές και τα θύματα τους στη δυτική Ουκρανία ήταν και τα μέλη της πολωνικής κοινότητας εκεί. Άρα, όποιος ξεθάβει τα φαντάσματα του παρελθόντος, θα τα βρει μπροστά του από τους όμοιούς του…

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου