19 Απρ 2015

Απολογισμός του «πολέμου των εκποιήσεων» μετά από τις ισορροπίες θρίλερ στην Βουλή, την κοινωνική πίεση που προκαλεί τις αναβολές/αναστολές και τις κινητοποιήσεις που μετατρέπουν την Βουλή σε επίκεντρο της λαϊκής κυριαρχίας



Η αντιπαράθεση για το θέμα των εκποιήσεων, το οποίο είναι η σημερινή μορφή της προσπάθειας κοινωνικοποίησης των ζημιών των τραπεζών, πήρε μια νέα μορφή της περασμένη βδομάδα. Η τελική ψήφιση του νομοσχεδίου για την αφερεγγυότητα συνοδεύτηκε από μια εντυπωσιακή ρευστότητα εντός της βουλής και μια πολύχρωμη δυναμική κινητοποιήσεων έξω από την Βουλή.

Όσον αφορά στο θεσμικό πλαίσιο αξίζει, σε μια κατ’ αρχήν αναφορά, να γίνουν 2 σχόλια.
  1. Η αποκάλυψη των παραπλανήσεων [μερικές φορές ξεκάθαρα ψεμάτων] της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση ξεκίνησε στα μέσα του 2014 να περάσει το νομοσχέδιο με βασικό στόχο να ενισχύσει τις τράπεζες για να μπορούν να εκβιάσουν τους δανειολήπτες – ή και να μπορούν να πουλήσουν μαζικά δάνεια σε funds. Η σταδιακή διάλυση του συμπαγούς μπλοκ του κατεστημένου που υπήρχε το 2013, αλλά και η αυξανόμενη δυσφορία της κοινωνίας οδήγησαν σε συνεχείς αναβολές, αλλαγές και προσαρμογές εκ μέρους της κυβέρνησης. Έτσι, αυτά που λέγονται αρχικά ότι ήταν το μόνα που μπορούσε να δεχθεί η τρόικα ['δεν υπάρχει άλλη επιλογή"] άλλαξαν τόσο πολύ που είναι πλέον σαφές, ότι οι αρμόδιοι της κυβέρνησης σε συνεργασία με τις τράπεζες, χρησιμοποιούσαν την επίκληση της τρόικα για περάσουν δικές του επιλογές. Η μεγαλύτερη αποκάλυψη για την παραπλάνηση, ήταν το θέμα της δόσης. Η υποτιθέμενη δόση της τρόικα ήταν αναγκαία διαφορετικά θα γινόταν στάση πληρωμών "δεν θα υπήρχαν χρήματα να πληρωθούν οι συντάξεις" κλπ κλπ. Σχεδόν 8 μήνες μετά, η πολιτεία λειτουργεί κανονικά και η δόση δεν ήρθε. Η αποκάλυψη της παραπλάνησης έχει και ιστορικές προεκτάσεις, αφού αποκαλύπτει και τους εκβιασμούς του παρελθόντος, αλλά και αναδεικνύει τις αδυναμίες του ηγεμονικού λόγου να πείσει μέσω εκβιασμών. Ήδη, η κυρίαρχος λόγος έχει μετατοπιστεί, πια, στο πώς θα αποδεσμευτούμε από την τρόικα, αντί για το πώς η τρόικα "μας βοηθά", όπως έλεγαν, να κάνουμε αυτά, που "σαν ιθαγενείς, δεν μπορούμε" κλπ

Γενικότερα, ωστόσο, η ρευστότητα στη Βουλή, όπου πια ακόμα και με συμμαχίες-παροχές τα κυβερνητικά νομοσχέδια βρίσκονται σε οριακό σημείο όσον αφορά στους αναγκαίους ψήφους για περάσουν, δείχνουν μια σταθερή μετατόπιση του πολιτειακού βάρους προς το κοινοβούλιο και μια αυξανόμενη αίσθηση πίεσης από την κοινωνία. 

  1. Η ρευστότητα στο εσωτερικό της βουλής είναι, πια, δεδομένη. Η κορυφαία στιγμή ίσως να ήταν η άρνηση του κ. Συλλούρη να υποταχθεί – παρά το καρότο που του έριξαν για υποψηφιότητα επικρατείας κλπ. Η αποστασιοποίηση του ΔΗΚΟ το 2014, άφησε τον ΔΗΣΥ χωρίς πλειοψηφία. Αυτή η αντιπαράθεση οδήγησε σε μια ανοικτή σύγκρουση το φθινόπωρο του 2014, όταν ο Ν. Παπαδόπουλος, όχι μόνο υιοθέτησε ένα αντιμνημονιακό λόγο, αλλά και άνοιξε το θέμα των δικηγορικών γραφείων, κατηγορώντας τον πρόεδρο ότι είχε ουσιαστικά μετατρέψει το ΔΣ της Τράπεζας Κύπρου σε αντιπροσώπευση των πελατών του δικηγορικού γραφείου της οικογένειας του. Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί ότι ο Παπαδόπουλος από τότε επέμενε στο πλαίσιο αφερεγγυότητας – δείχνοντας μια τάση συμβιβασμού [άλλωστε υπήρξε μέρος του μπλοκ που στήριζε τις τράπεζες πριν το 2013], καθώς άνοιγε και την πόρτα στο αντί-μνημονιακό μπλοκ. Αυτό που φαίνεται να έγινε, εκτός από την υιοθέτηση των εισηγήσεών του, είναι και η υπόσχεση να δοθεί ο έλεγχος του μεριδίου της Λαϊκής στους «πιστωτές», οπότε αναμένεται ότι το δικηγορικό γραφείο Παπαδόπουλου θα επανέλθει στο παιχνίδι των τραπεζιτικών που μέχρι τώρα μονοπωλούσαν το δικηγορικό γραφείο Αναστασιάδη - και μερικών άλλων. Η άλλη ενδιαφέρουσα μετατόπιση ήταν η ΕΔΕΚ, που στην κρίσιμη στιγμή, εμφανίστηκε σαν ρεζέρβα. Η αντιπαράθεση της στάσης Συλλούρη και Σιζόπουλου [ως νέος ηγέτης της ΕΔΕΚ] είναι ενδιαφέρουσα – και θα συζητηθεί. Γενικότερα, ωστόσο, η ρευστότητα στη Βουλή, όπου πια ακόμα και με συμμαχίες-παροχές τα κυβερνητικά νομοσχέδια βρίσκονται σε οριακό σημείο όσον αφορά στους αναγκαίους ψήφους για περάσουν, δείχνουν μια σταθερή μετατόπιση του πολιτειακού βάρους προς το κοινοβούλιο και μια αυξανόμενη αίσθηση πίεσης από την κοινωνία.  Το ότι η κυβέρνηση [και οι τράπεζες] φάνηκε να επιστρατεύει ακόμα και ωμούς εκβιασμούς, όπως οι επιστολές από την Κεντρική Τράπεζα – ήταν εκφραστικές του οριακού σημείου που βρίσκεται η ισορροπία στο κοινοβουλιο. Αξιζει να απορρήσει κανείς, αν και η κλήτευση Σαρίκα στη Βουλή, ενώ οι ισορροπίες των ψήφων ήταν ρευστές, ήταν μέρος του σκηνικού - αλλά για αυτό χρειάζονται διευκρινήσεις.


  1. Η κοινωνική αντίσταση. Η ικανότητα της κοινωνικής πίεσης να καθυστερήσει για τόσο χρονικό διάστημα της επιβολή του νόμου, η εισαγωγή τόσων αλλαγών, και η αποκάλυψη των παραπλανήσεων της κυβέρνησης, είναι τα ντε φάκτο μέχρι στιγμής κέρδη των κινητοποιήσεων – είτε στους δρόμους, είτε στην εκπεφρασμένη κοινωνική δυσφορία. Το πέρασμα του πλαισίου αφερεγγυότητας δεν λύνει το πρόβλημα – απλώς δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο. Αυτό που υπάρχει ως δεδομένο, πια, είναι η υπόσχεση [τραπεζών και κυβέρνησης] ότι δεν θα γίνουν μαζικές εκποιήσεις. Βέβαια, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτά, όπως και πολλά άλλα, είνα λόγια του αέρα – οι τράπεζες αντιμετωπίζουν πίεση με τα μη εξυπηρετούμενα, άρα θα πουλήσουν δάνεια [για να αποφύγουν πιέσεις για νέα ανακεφαλαιοποίηση]  σε  funds, τα οποία θα κάνουν ότι προνοεί το συμφέρον τους. Το θέμα είναι πότε θα γίνει η κίνηση – και η πώληση και η αρχή εκποιήσεων. Η ελπίδα είναι ότι η καθυστέρηση που εξέφρασε την κοινωνική αντίθεση σε μαζικές εκποιήσεις, θα οδηγήσει και σε άλλες μορφές νομικής ή ντε φάκτο καθυστέρησης – μπροστά στο πολιτικό κόστος. Υπάρχει βέβαια και το δεδομένο ότι όσο οι τιμές είναι χαμηλές, οι ιδιοκτήτες των δανείων θα προτιμήσουν να περιμένουν. Όταν, όμως, έρθει η στιγμή της εξαργύρωσης – και αυτό αφορά και στους νέους μέτοχους της Τράπεζας Κύπρου και της Ελληνικής, που εμφανίζονται  ως κερδοσκόποι, τότε η αντιπαράθεση θα είναι πάλι εκεί. Είναι για αυτό που η κοινωνική πίεση και οι μορφές αντίστασης αποτελούν ουσιαστικά τον μηχανισμό αποτροπής – αλλά και προετοιμασίας για την αντιπαράθεση, όταν και αν έρθει. Διότι και μακροπρόθεσμα, οι μικροοφειλέτες θα είναι τόσο χρεωμένοι, με τους τόκους, που αναγκαστικά το κίνημα [στις πολλαπλές του εκδοχές-μορφές] θα πρέπει, εκτός από την αποτροπή των εκποιήσεων, να εστιάσει και στο θέμα του κουρέματος των χρεών σε κάποιο μελλοντικό στάδιο. Με φόντο, μάλιστα, τις ευθύνες των τραπεζών για τις δανειοληπτικές πρακτικές τους, αλλά και το πώς τις στήριξε η κοινωνία μέσω της πολιτείας από το 2012, και τί υπέφερε για αυτές μέσω του μνημονίου.

Από την πορεία στην Λεμεσό

Η ικανότητα της κοινωνικής πίεσης να καθυστερήσει για τόσο χρονικό διάστημα της επιβολή του νόμου, η εισαγωγή τόσων αλλαγών, και η αποκάλυψη των παραπλανήσεων της κυβέρνησης είναι τα ντε φάκτο μέχρι στιγμής κέρδη των κινητοποιήσεων – είτε στους δρόμους, είτε στην εκπεφρασμένη κοινωνική δυσφορία. […] η κοινωνική πίεση και οι μορφές αντίστασης αποτελούν ουσιαστικά το μηχανισμό αποτροπής – αλλά και προετοιμασίας για την αντιπαράθεση, όταν και αν έρθει. Διότι και μακροπρόθεσμα, οι μικρο-οφειλέτες θα είναι τόσο χρεωμένοι, με τους τόκους, που αναγκαστικά το κίνημα [στις πολλαπλές του εκδοχές-μορφές] θα πρέπει, εκτός από την αποτροπή των εκποιήσεων, να εστιάσει και στο θέμα του κουρέματος των χρεών σε κάποιο μελλοντικό στάδιο. Με φόντο, μάλιστα, τις ευθύνες των τραπεζών για τις δανειοληπτικές πρακτικές τους, αλλά και το πώς τις στήριξε η κοινωνία μέσω της πολιτείας από το 2012, και τί υπέφερε για αυτές μέσω του μνημονίου.

  1. Οι κοινωνικές συμμαχίες που διαμορφώνονται, αρχίζουν να εκφράζονται αντιπροσωπευτικά έξω από τη Βουλή που μετατρέπεται στον χώρο άσκησης της δημοκρατίας σαν «πλατεία». Στις κινητοποιήσεις της περασμένης βδομάδας αξίζει να αναφερθούν 3 στοιχεία. Αρχικά, είχε γίνει μια πορεία, αρκετά μαζική, στην Λεμεσό την Πέμπτη 16/4. Την διοργάνωση στήριξαν η Κίνηση ενάντια στις εκποιήσεις και η Ευνομία. Η μεγάλη, βέβαια, εκδήλωση έγινε έξω από την Βουλή την επομένη. Εκεί εμφανίστηκε ένα ετερόκλητο πλήθος. Υπήρχαν τέσσερις οργανώσεις – η Κίνηση ενάντια στις εκποιήσεις, η Ευνομία, η Πολιτοφυλακή Κύπρου και ο ΣΥΜΕΑ. Η πιο δυναμική και σημειολογικά πιο οργανωμένη έκφραση ήταν η Πολιτοφυλακή, η οποία φάνηκε να συνδυάζει ένα μείγμα συμβόλων και ρητορικών από αριστερά και δεξιά. Ταυτόχρονα, στο εκεί χώρο βρέθηκε και μια πορεία-εκδήλωση [η οποία ήταν και δικοινοτική] αντιεξουσιαστών που την ίδια μέρα έκαναν εκδήλωση ενάντια στον μιλιταρισμό. Θα μπορούσαν να ήταν εκεί έτσι και αλλιώς ενάντια στις τράπεζες. Άλλωστε το σύνθημα που διαχέεται στους τοίχους «Κάτω η Χούντα των τραπεζών» από αυτόν τον χώρο προέρχεται. Στο χώρο έξω από την Βουλή, ωστόσο, υπήρχε και ένα είδος έντασης – πέρα από την ένταση με την αστυνομία – καθώς υπήρχαν από την μια συνθήματα που εστίαζαν και στο κίνδυνο να αγοραστούν τα υποθηκευμένα σπίτια κλπ από τουρκικά funds, δίνοντας μια πιο «εθνική» διάσταση στο θέμα – το οποίο ήταν μέχρι τώρα περισσότερο "κοινωνικό". Όπως φάνηκε και σε αναφορά στο anarchy Cyprus, υπήρχε και μια αντιπαράθεση συνθημάτων ανάμεσα σε πιο «εθνικές τάσεις» και τους αντιεξουσιαστές. Ακούστηκαν και απόψεις ότι υπήρχε και πρόσβαση του ΕΛΑΜ σε οργάνωση που συμμετείχε. Γενικότερα, ωστόσο, είναι λογικό ότι για ένα θέμα που αναδεικνύεται [όχι απλώς τώρα, αλλά και για το μέλλον] σε θέμα αιχμής – για την μικροδιοκτησία, για το σπίτι-κατοικία, αλλά και για τον έλεγχο της γης σε ένα περιορισμένο χώρο όπως η Κύπρος, θα υπάρχει ενδιαφέρον από πολλαπλές οπτικές – και θα εκφραστεί με διαφορετικές ρητορικές. Η σκηνή έξω από την Βουλή εξέφρασε ουσιαστικά το πλαίσιο της κοινωνικής δυσφορίας – και την ετερόκλητη μορφή αυτής της δυσφορίας. Αν η δυσφορία από τα αριστερά είναι δεδομένη και διάχυτη, η εμφάνιση και του εθνικού ρητορικού λόγου, είναι εκφραστική και μερικών αμήχανων ισορροπιών μέσα στη Βουλή - και αναπόφευκτων πια διαρροών. Αξίζει να σχολιαστεί πάντως και η αντίθεση πολλών συμμετεχόντων, ανεξαρτήτως οργάνωσης, στην προσπάθεια προσεταιρισμού φασιστικών ρητορικών. Μια ακτιβίστρια με την Πολιτοφυλακή λ.χ. έγραψε σε κάποια φάση ενοχλημένη στην ιστοσελίδα της «Φασιστοειδες σκουληκια από τον τοίχο μου». Είναι εκφραστικό μιας εσωτερικής ρευστότητας που αξίζει να καταγραφεί/παρατηρηθεί γιατί  δρόμος είναι μερικές φορές πιο αποκαλυπτικός από τις ψηφοφόριες και τις δημοσκοπήσεις.

Αρχικά είχε γίνει μια αρκετά μαζική πορεία στην Λεμεσό την Πέμπτη 16/4. Την διοργάνωση στήριξαν η Κίνηση ενάντια στις εκποιήσεις και η Ευνομία. Η μεγάλη, βέβαια, εκδήλωση έγινε έξω από την Βουλή την επόμενη. Εκεί, εμφανίστηκε ένα ετερόκλητο πλήθος. Υπήρχαν τέσσερις οργανώσεις – η Κίνηση ενάντια στις εκποιήσεις, η Ευνομία, η Πολιτοφυλακή Κύπρου και ο ΣΥΜΕΑ. Η πιο δυναμική και σημειολογικά πιο οργανωμένη έκφραση ήταν η Πολιτοφυλακή, η οποία φάνηκε να συνδυάζει ένα μείγμα συμβόλων και ρητορικών από αριστερά και δεξιά. Ταυτόχρονα, στο εκεί χώρο βρέθηκε και μια πορεία-εκδήλωση [η οποία ήταν και δικοινοτική] αντιεξουσιαστών που την ίδια μέρα έκαναν εκδήλωση ενάντια στον μιλιταρισμό. Θα μπορούσαν να ήταν εκεί έτσι και αλλιώς ενάντια στις τράπεζες. Άλλωστε το σύνθημα που διαχέεται στους τοίχους «Κάτω η Χούντα των τραπεζών» από αυτόν τον χώρο προέρχεται. Στο χώρο έξω από την Βουλή, ωστόσο, υπήρχε και ένα είδος έντασης – πέρα από την ένταση με την αστυνομία – καθώς υπήρχαν από την μια συνθήματα που εστίαζαν και στο κίνδυνο να αγοραστούν τα υποθηκευμένα σπίτια κλπ από τουρκικά funds, δίνοντας μια πιο «εθνική» διάσταση στο θέμα – το οποίο ήταν μέχρι τώρα περισσότερο "κοινωνικό".


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου