1 Μαρ 2015

Η ειρωνεία της ιστορίας: Ο καλύτερος φρουρός των τουρκικών συνόρων είναι ο Öcalan!



Τη στιγμή που σύρονταν αυτές οι γραμμές, τα τουρκικά και κουρδικά ΜΜΕ μετέδιδαν την ιστορική, από πολλές απόψεις, είδηση: Στις 29 Φεβρουαρίου, η τουρκική κυβέρνηση και το κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) προέβηκαν σε κοινή δήλωση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ τουρκικού κράτους και του Κούρδου ηγέτη, Abdullah Öcalan. Ουσιαστικά, εκείνο που γίνεται για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της χώρας είναι η αναγνώριση της κουρδικής πλευράς και συγκεκριμένα του ΡΚΚ, ως συνιστώσα της επίλυσης του κουρδικού προβλήματος. Μάλιστα, η ανακοίνωση συμπεριλαμβάνει το μήνυμα του Öcalan προς το PKK για σύγκλιση συνεδρίου, την ερχόμενη άνοιξη και λήψη απόφασης για τερματισμό του ένοπλου αγώνα. Η εξέλιξη δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί θετική, έστω και αν υπάρχει ομολογουμένως μεγάλος δρόμος να διανυθεί, κυρίως εξαιτίας των ιδεολογικών διαφορών που διατηρούν τα επίσημα (πλέον) μέρη της διαπραγμάτευσης. Την ίδια στιγμή, η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης και του ΡΚΚ, αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό τις αλλαγές της γεωπολιτικής της περιοχής, ενώ διαθέτει προοπτικές επηρεασμού εξελίξεων και σε άλλα ανοιχτά προβλήματα, όπως το Κυπριακό.

Πάντως, παρακολουθώντας κάποιος μόνο τους τίτλους των εφημερίδων στην Τουρκία την προηγούμενη βδομάδα, δεν θα μπορούσε να υποψιαστεί σχεδόν τίποτε για την εξέλιξη της 29ης Φεβρουαρίου 2015. Αντίθετα, το κλίμα ήταν τέτοιο που μάλλον οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι οι προσπάθειες για μια πιο ολοκληρωμένη συγκρότηση του διαλόγου στο Κουρδικό, βρίσκονταν στο σημείο μηδέν και αμφισβητούνταν από τις «πολεμικές ιαχές», που ακολούθησαν την στρατιωτική επιχείρηση μεταφοράς των λειψάνων και του μαυσωλείου του Süleyman Şah εντός Συρίας. Στις 21 Φεβρουαρίου, ειδικές μονάδες του τουρκικού στρατού (και της ΜΙΤ) αποτελούμενες από 572 στρατιώτες, 40 τανκ, 57 μηχανοκίνητα και 49 ετοιμοπόλεμα μαχητικά αεροσκάφη που περίμεναν εντολές, έλαβαν μέρος στην επιχείρηση μεταφοράς του Μαυσωλείου του παππού του Osman (ιδρυτή του Οθωμανικού οίκου) από το χωριό Karakozak στο χωριό Eşme.

Ο χώρος του μαυσωλείου εντός Συρίας, ήδη από το 1921 θεωρείται τουρκικό έδαφος, όμως η εισβολή των στρατευμάτων και η μετακίνηση του μνημείου σε άλλο συριακό χωριό, ήταν εξέλιξη που περιέπλεξε ακόμα περισσότερο την κατάσταση, τόσο σε ότι αφορά την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, όσο και σε ότι αφορά στην ήδη πολωμένη εσωτερική πραγματικότητα. Σε κάποιο στάδιο της προηγούμενης βδομάδας φαινόταν ότι οι «εύκολες» εξηγήσεις περί σκόπιμης εθνικιστικής έξαρσης από πλευράς ΑΚΡ λόγω προεκλογικής, δενμπορούσαν να ερμηνεύσουν καθόλου τις μετατοπίσεις εσωτερικά και περιφερειακά.

Μια πιο προσεκτική ματιά στις εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος, αποκαλύπτει τη σύνδεση των γεγονότων και των αποφάσεων της τουρκικής κυβέρνησης. Από τις 13 Μαρτίου του 2014, το χωριό Karakozak καταλήφθηκε από δυνάμεις του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίες, τότε, κατάφεραν να απομακρύνουν από την περιοχή τμήματα του λεγόμενου ελεύθερου συριακού στρατού. Μια βδομάδα μετά, στις 20 Μαρτίου, το Ισλαμικό Κράτος δημοσίευσε μήνυμα με το οποίο απειλούσε την Άγκυρα με επίθεση κατά του μαυσωλείου που βρισκόταν στην περιοχή. Η Άγκυρα φαίνεται, αρχικά, να κινήθηκε με επιφύλαξη, επιμηκύνοντας την παραμονή του στρατιωτικού αποσπάσματος που εναλλάσσεται στο μαυσωλείο από έξι σε οκτώ μήνες. Αλλά πολύ αργότερα, οι διαρροές στο διαδίκτυο από τις παρακολουθήσεις που έκανε η κοινότητα Gülen στο Υπουργείο Εξωτερικών, αποκάλυψαν ότι η ΜΙΤ σχεδίαζε να εκμεταλλευτεί τις ανοιχτές απειλές του Ισλαμικού Κράτους για να δημιουργήσει αναταραχή, που θα διευκόλυνε αποφάσεις του διεθνούς συνασπισμού για χερσαίες επιχειρήσεις εντός Συρίας.

Η ένταση, όμως, κορυφώθηκε αρκετά τους επόμενους μήνες. Οι απειλές του Ισλαμικού Κράτους προς την Άγκυρα δεν σταμάτησαν, έστω και αν η Τουρκία ήταν απρόθυμη να ταυτιστεί πλήρως με τη Δύση στο θέμα αυτό. Οι τελευταίες πληροφορίες, μάλιστα, υπογράμμιζαν ότι ο Φεβρουάριος του 2015, θα ήταν ίσως ο μήνας της επίθεσης των τζιχαντιστών στο τουρκικό έδαφος. Καθόλου τυχαία, αφού η Άγκυρα έδωσε έντονο το παρόν της τόσο στις αντιτρομοκρατικές συνόδους στις ΗΠΑ με τον Υπουργό Άμυνας, όσο και στη Σαουδική Αραβία με τον αρχηγό του στρατού και τον Υπουργό Εσωτερικών. Δηλαδή, στα τέλη του 2014 – αρχές του 2015, η Άγκυρα παρασκηνιακά φάνηκε να συνομιλεί περισσότερο με το διεθνή συνασπισμό.

Όμως, αυτοί που φαίνεται να ριζοσπαστικοποίησαν τις γεωπολιτικές αλλαγές ήταν οι Κούρδοι του ΡΚΚ. Η αντίσταση στην πόλη Κομπάνε και η τελική επικράτηση του κουρδικού αντάρτικου ήταν το κορυφαίο σημείο καμπής. Οι αντοχές των Κούρδων, η διεθνής στήριξη που αυτές οι αντοχές έφεραν, αλλά και οι πρωτοβουλίες τους για διάλογο με την Άγκυρα «χωρίς κόμπλεξ», ανάγκασαν την τουρκική κυβέρνηση σε μια νέα «ανάγνωση». Και φάνηκε τελικά ότι η νέα ανάγνωση έγινε άμεσα και ολοκληρωμένα. Τα σύνορα της Τουρκίας προστατεύονταν πλέον και επίσημα από το κουρδικό αντάρτικο (!) απέναντι στην επέκταση του Χαλιφάτου. Η υλική πραγματικότητα της προαναφερθείσας ειρωνείας της ιστορίας, ήταν πολύ συγκεκριμένη: ενώπιον των πυκνών, πλέον, πληροφοριών για επίθεση του Ισλαμικού Κράτους στο μαυσωλείο του Süleyman Şah, έφερε τη συνεργασία του τουρκικού στρατού με τις δυνάμεις του ΡΚΚ-PYD εντός Συρίας. Η προσπάθεια διάψευσης της συνεργασίας από πλευράς Άγκυρας διήρκησε μόνο λίγες ώρες, γιατί τα δεδομένα και οι διαρροές στον Τύπο βοούσαν. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις κατάφεραν να φθάσουν με ασφάλεια στο χωριό Karakozak, περνώντας μέσα από την απελευθερωμένη Κομπάνε και με τη συνοδεία Κούρδων μαχητών. Το αποτέλεσμα της επιχείρησης ήταν ακόμα πιο αποκαλυπτικό των νέων ισορροπιών στην περιοχή: Το μαυσωλείο – σύμβολο της οθωμανικής κληρονομιάς του χώρου, μεταφέρθηκε στο χωριό Eşme, το οποίο βρίσκεται υπό τον έλεγχο του ΡΚΚ-PYD. Μόλις 10 μέρες πριν τη στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας, οι Κούρδοι απελευθέρωσαν το χωριό από το Ισλαμικό Κράτος… πλέον δίπλα από το μαυσωλείο με την τουρκική σημαία υπάρχει η σημαία του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν!

Είναι, λοιπόν, μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο που επιτεύχθηκε η αρχική συμφωνία μεταξύ τουρκικής κυβέρνησης και Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών για έναρξη των συνομιλιών. Από τη μια, ήταν η ανάδειξη του ρόλου του ΡΚΚ στη νέα γεωπολιτική διάταξη της περιοχής, αλλά από την άλλη ήταν και η σχετικά γρήγορη ανταπόκριση της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι στα νέα δεδομένα της «κουρδικής άνοιξης». Στο παρόν στάδιο, τα ανταλλάγματα και οι παραχωρήσεις είναι αμοιβαίες και δύσκολες… Οι Κούρδοι του ΡΚΚ αποδέχτηκαν τον τερματισμό της ένοπλης δράσης (προοπτική αφοπλισμού) και το τουρκικό κράτος τους αποδέχτηκε ως επίσημους συνομιλητές (θετικότερες προοπτικές για τον Öcalan). Την ίδια στιγμή, οι Κούρδοι συγκρατούν τη διαδικασία μιας μορφής κρατικής οικοδόμησης εντός Συρίας, ενώ ο Erdoğan μπορεί να θέσει ευκολότερα το θέμα της συνταγματικής και πολιτειακής αλλαγής στην προεκλογική περίοδο με την εγγύηση απουσίας ένοπλης αποσταθεροποίησης. Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί και θα δείξουν τις πραγματικές προοπτικές ενός συμβιβασμού μεταξύ δύο εντελώς διαφορετικών ιδεολογικών ρευμάτων της ίδιας περιοχής. 



Το αποτέλεσμα της επιχείρησης ήταν ακόμα πιο αποκαλυπτικό των νέων ισορροπιών στην περιοχή: Το μαυσωλείο – σύμβολο της οθωμανικής κληρονομιάς του χώρου, μεταφέρθηκε στο χωριό Eşme, το οποίο βρίσκεται υπό τον έλεγχο του ΡΚΚ-PYD. Μόλις 10 μέρες πριν τη στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας, οι Κούρδοι απελευθέρωσαν το χωριό από το Ισλαμικό Κράτος… πλέον δίπλα από το μαυσωλείο με την τουρκική σημαία υπάρχει η σημαία του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν!

1 σχόλιο:

  1. Το κείμενό σας είναι είναι απαράδεκτο ως προς το κεντρικό του συμπέρασμα. Οι κούρδοι οι οποίοι εδώ και μια δεκαετία έχουν αλλάξει ρότα εν σχέση με το πρωτεύον ζήτημα της αυτοδιάθεσης (ανάπτυξη της αυτοργάνωσης με βάση ελευθεριακά πρότυπα) δεν έβαλαν πλάτη στα σύνορα της Τουρκίας αλλά προστάτεψαν από την Τουρκία που ευνοούσε το ΙΚΙΛ και από το ΙΚΙΛ, τις περιοχές τους. Οι επισημάνσεις σας για την γνωστή στάση του Οτζαλάν από το 1999 -κι όχι σήμερα- δεν προσθέτουν καμιά πινελιά για το μέλλον. Αντίθετα οι κούρδοι κερδίζουν έδαφος αυτή τη στιγμή σε π ολιτικό επίπεδο και ήδη έχουν αναδειχθεί σε ξεχωριστή πολιτική δύναμη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή