8 Φεβ 2015

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη..


Οι πρώτες βδομάδες της νέας ελληνικής κυβέρνησης έχουν τοποθετήσει το θέμα του «ελληνικού ζητήματος» στο επίκεντρο, όχι μόνο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, αλλά και της διεθνούς επικαιρότητας. Το έστω και αποστασιοποιημένο σχόλιο του Ομπάμα (για τα όρια της πίεσης σε μια κοινωνία μέσα από την λιτότητα) από την μια και η πρόσκληση του Πούτιν στον Τσίπρα από την άλλη σηματοδοτούν το ευρύτερο σκηνικό. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η επικοινωνιακή γοητεία του δίδυμου Τσίπρα-Βαρουφάκη παραπέμπει στα image icons της ροκ της δεκαετίας του 1960 – ο Τσίπρας σαν ο εκπρόσωπος της γλυκιάς εκδοχής των Beatles και ο Βαρουφάκης στην leather γοητεία των Rolling Stones με ακαδημαϊκό περίβλημα. Πίσω από την εικόνα, όμως, υπάρχουν και ουσιαστικές μετατοπίσεις και είναι ορθό να πει κάποιος ότι η Αθήνα είναι αυτή τη στιγμή το κομβικό κέντρο από όπου, και γύρω από το οποίο, διαχέεται ένα νέο πλαίσιο συζητήσεων. Και η περιοχή ανατολικά της Ευρώπης είναι αυτή την περίοδο τόσο ρευστή, που η «ελληνική στιγμή» μπορεί όντως να εξελιχθεί σε καταλυτική.

Ουκρανικό: ξαφνικά το Βερολίνο, με το Παρίσι, πάνε Μόσχα
Η πρώτη στιγμή διαφοροποίησης της νέας ελληνικής κυβέρνησης ήταν η διαφωνία με την εισήγηση για επιβολή νέων κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας. Η διαφωνία ήταν σαφής και δημόσια – και προκάλεσε αίσθηση. Ο Σόιμπλε, μάλιστα, φρόντισε να θέσει το ζήτημα δημόσια, καθώς προετοίμαζε το κλίμα για την συνάντηση με τον Βαρουφάκη. Ξαφνικά, η Αθήνα είχε ανοίξει ένα λογοκρινομενο ζήτημα και στο βαθμό που υπάρχουν αποφάσεις που χρειάζονται ομοφωνία, η νέα στάση της Αθήνας σήμαινε ότι η υπάκουη στάση των υπόλοιπων, έστω και αν διαφωνούν, με τις πιέσεις των αμερικανών εναντίον της Ρωσίας, δεν θα περνούσε. Στο ίδιο το μέτωπο των συγκρούσεων, η εικόνα είχε ανατραπεί και πάλι. Οι συγκρούσεις ξεκίνησαν από τον βομβαρδισμο του Ντόνεσκ μετά την αρχή του χρόνου. Οι πολιτοφύλακες, τελικά, εξαπέλυσαν επίθεση και κατέλαβαν ολόκληρο το αεροδρόμιο, αφού εκδίωξαν και τα τελευταία στρατεύματα του Κιέβου. Η Κυβέρνηση του Κιέβου εξαπέλυσε μια νέα επίθεση για ανακατάληψη του αεροδρομίου. Τελικά, αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να παραδεχθεί ότι έχασε την μάχη – η οποία είχε αποκτήσει και συμβολικές διαστάσεις. Οι μάχες ακολούθως επικεντρώθηκαν σε μια μικρή πολη, την Ντεμπάλτσεβο, που είναι ένας επικοινωνιακός κόμβος σιδηρόδρομων ανάμεσα στο Ντόνεσκ και το Λουχάνσκ. Και εκεί είναι σαφές ότι οι πολιτοφύλακες των Λαϊκών Δημοκρατιών της ανατολής, περικυκλώνουν σταδιακά την πόλη καταλαμβάνοντας τους οικισμούς γύρω από αυτό.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίση μεταφέρθηκε στο Κίεβο, όπου οι εθνικιστές άρχισαν να διαμαρτύρονται πάλι για τις ήττες στην ανατολή. Η ένταση ανέβηκε ακόμα περισσότερο όταν κυβέρνηση, υπό δυτική πίεση, αποφάσισε να διαλύσει ένα από τα τάγματα των ακροδεξιών, το Aidar, το οποίο είχε κατηγορηθεί μέχρι και από δυτικές οργανώσεις για ανθρώπινα δικαιώματα για την βία ενάντια στους κάτοικους των εξεγερμένων περιοχών. Οι κινητοποιήσεις των εθνικιστών δεν ήταν μαζικές, και έτσι η κυβέρνηση Ποροσένκο ένιωσε ότι μπορούσε να απαλλαγεί από αυτούς – που ήταν και ένα είδος προβλήματος για την δημόσια εικόνα της στο εξωτερικό, αλλά και απειλή για την ίδια, αφού οι ακροδεξιοί (μετά τη χρησιμοποίηση τους από τη Δύση τον Φεβρουάριο του 2014 για την ανατροπή του Γιαννούκοβιτς), όπως και οι ισλαμιστές στη Λιβύη, είχαν αποκτήσει ένα είδος προνομιακής αντιμετώπισης που λίγο πολύ μεταφραζόταν σε «δικαίωμα» να επιβάλουν την θέση τους – μέχρι και να ανατρέπουν κυβερνήσεις. 

Οπότε, η ξαφνική απόφαση των ηγετών της Δύσης να πάνε στον Πούτιν να μιλήσουν, αντί να ρίξουν και άλλες κυρώσεις (που ενδεχομένως να άνοιγαν ένα κενό εσωτερικής συνοχής στη Δύση μετά την ελληνική στάση), σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση. Ήδη στο Κίεβο υπήρχαν συζητήσεις, και ακροδεξιά οργή, για μυστικές συμφωνίες του Ποροσένκο με τον Πούτιν. Στο γενικότερο κλίμα, η οικονομία της Ουκρανίας είναι σε ελεύθερη πτώση και οι δυτικοί φυσικά δεν έχουν καμία διάθεση για επιχορήγηση – χωρίς ανταλλάγματα που θα μετατρέψουν την χώρα σε πλήρως εξαρτημένη. Αλλά και εξαρτώμενη οικονομικά και κοινωνικά – το οποίο θα ανοίξει νέο γύρο αντιστάσεων και αντιδράσεων. Ήδη σε πολλές, αν όχι σε όλες τις ανατολικές [πέραν των εξεγερμένων] και νότιες περιοχές η κυβέρνηση του Κίεβου έχει σοβαρό πρόβλημα νομιμοποίησης. Αυτή η διάχυτη απονομιμοποίηση, αλλά και ένα είδος αντιπολίτευσης στον πόλεμο εκφράστηκε με την μαζική αποφυγή της επιστράτευσης, την οποία ανακοίνωσε η κυβέρνηση –  σύμφωνα με στοιχεία που κυκλοφορούν μόνο 20% αυτών που κλήθηκαν ανταποκρίθηκαν. Αν προσθέσει κανείς σε αυτό και το σκηνικό ότι διαρρέουν στοιχεία για μεγάλες απώλειες του στρατού του Κιέβου που αποκρύπτονται , τότε το πρόβλημα είναι σαφώς μεγάλο. Και η Δύση θέλει να κλείσει μια πληγή

Και το πρόβλημα μπορεί να μην είναι μόνο το γεωπολιτικό, αλλά και το θέμα της βίας. Όταν μια περιοχή μάθει να ζει με την βία, και χιλιάδες άνθρωποι εμπλακούν με τον πόλεμο, τότε αυτός ο πόλεμος μεταφέρεται. Όπως η σύρραξη στο Ιράκ μεταφέρθηκε στη Συρία και αλλού, ή από την Λιβύη στην υπόλοιπη βόρεια Αφρική, η σύρραξη στην Ουκρανία απειλεί να μετατρέψει εκείνο τον χώρο σε σημείο στρατιωτικής εκπαίδευσης ενόπλων [και της νεοφασιστική δεξιάς, αλλά και της κομμουνιστικής αριστεράς] οι οποίοι μπορεί να μεταφέρουν την σύγκρουση αλλού - δυτικότερα. Διότι και η τάση από την Μέση Ανατολή, είναι η σταδιακή μεταφορά της βίας προς τα δυτικά.

Το οικονομικό μέτωπο και η αντιπαράθεση για τη λιτότητα: ξυπνώντας την αριστερά των γραφείων και ποντάροντας στην αριστερά των δρόμων
Ο Βαρουφάκης σε στυλ ροκ σταρ κέρδισε πόντους σαν σύμβολο αμφισβήτησης, αλλά εκείνο που δημιούργησε μια αύρα ήταν ο συνδυασμός αυτού του look με την εικόνα του ακαδημαϊκού. Η σύγκριση των ακαδημαϊκών του προσόντων με αυτά του Ντάιζελμπλουμ είχε κάτι από την ηδονή για την «εκδίκηση της γυφτιάς».

Στο πρακτικό επίπεδο η εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται ότι αναπτέρωσε κάπως την ευρύτερη ευρωπαϊκή αριστερά – ή και κεντροαριστερά με βάση τους εκλογικούς όρους στην περιοχή. Βρέθηκε μια αριστερή κυβέρνηση να αμφισβητήσει τη λιτότητα έμπρακτα – σε κυβερνητικό επίπεδο δηλαδή – και η Γαλλία του Ολάντ ξαφνικά φάνηκε να αποκτά και πάλι λόγο ύπαρξης, όπως και το 2012 όταν εκλέγηκε με υποσχέσεις αντιμετώπισης της λιτότητας. Ανάλογα κινήθηκε και ο Ρέντζι στην Ιταλία, ο οποίος προσέχοντας πάντα την επικοινωνιακή του εικόνα, είδε στον προσεταιρισμό του Τσίπρα, ένα είδος ανοίγματος στην βάση της ιταλικής αριστεράς, η οποία είχε αντιδράσει με μαζικές κινητοποιήσεις ενάντια στις προσπάθειες του για επιβολή λιτότητας. Σε γενικές γραμμές, ο Τσίπρας είναι η εμπροσθοφυλακή όσων θέλουν να αμφισβητήσουν την γερμανική στρατηγική της λιτότητας ως μορφή ηγεμονική πειθαρχίας.

Η αντίδραση του ευρωπαϊκού κατεστημένου είχε κάτι από Κύπρο του 2012 – μετά τη θέση Βαρουφάκη ότι η Αθήνα δεν αποδεχόταν την τρόικα, όπως είναι, αλλάκαι το πρόγραμμα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκανε ακριβώς το ίδιο που έκανε στο τέλος Ιουνίου του 2012, όταν αρνήθηκε να αποδέχεται τα κυπριακά ομόλογα. Τότε είχε βέβαια και εσωτερική στήριξη στην Κύπρο – η Τράπεζα Κύπρου ζήτησε βοήθεια από το κράτος την τελευταία στιγμή [πριν την καταληκτική ημερομηνία για ανακεφαλαιοποίηση στις 30 Ιουνίου] ενώ μια χορωδία πολιτικών και ΜΜΕ, υπάκουων στις τράπεζες, εξαπέλυσε επιθέσεις ενάντια στην κυβέρνηση που δεν ήθελε λιτότητα και σκεφτόταν θεσμικό δάνειο αντί την τρόικα. Τώρα, βέβαια, αυτά θέλουν να τα ξεχνούν. Αντίθετα, στην Ελλάδα ο εκβιασμός της ΕΚΤ αντιμετωπίστηκε με μαζικές συγκεντρώσεις με σύνθημα «δεν εκβιαζόμαστε». Οι έλληνες, λοιπόν, όχι μόνο σε επίπεδο κυβέρνησης αλλά και του δρόμου, επιμένουν. Και το μέτωπο της αντίστασης φαίνεται πλατύ. Η πίεση από τις τράπεζες δεν είναι για την ώρα πιεστική – αλλά η αντιπαράθεση δείχνει ότι παίζονται πολλά.

Και η γεωπολιτική διασταυρώνεται με την οικονομική πολιτική.

Η αντίδραση του ευρωπαϊκού κατεστημένου είχε κάτι από Κύπρο του 2012 – μετά την θέση Βαρουφακη ότι η Αθήνα δεν αποδεχόταν την τρόικα, όπως είναι, αλλα και το πρόγραμμα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκανε ακριβώς το ίδιο που έκανε στο τέλος Ιουνίου του 2012, όταν αρνήθηκε να αποδέχεται τα κυπριακά ομόλογα. Τότε είχε βέβαια και εσωτερική στήριξη στην Κύπρο – η Τράπεζα Κύπρου ζήτησε βοήθεια από το κράτος την τελευταία στιγμή [πριν την καταληκτική ημερομηνία για ανακεφαλαιοποίηση στις 30 Ιουνίου] ενώ μια χορωδία πολιτικων και ΜΜΕ, υπάκουων στις τράπεζες, εξαπέλυσε επιθέσεις ενάντια στην κυβέρνηση που δεν ήθελε λιτότητα και σκεφτόταν θεσμικό δάνειο αντί την τρόικα. Τώρα, βέβαια, αυτά θέλουν να τα ξεχνούν. Αντίθετα στην Ελλάδα ο εκβιασμός της ΕΚΤ αντιμετωπίστηκε με μαζικές συγκεντρώσεις με σύνθημα «δεν εκβιαζόμαστε».

Και η σημειολογική εικόνα από την Ανατολική Ουκρανία όπου πλανιούνται άλλες, αλλα ανάλογες, ιστορικές μνήμες
Αυτήν την εβδομάδα το κοινοβούλιο της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονιέτσκ, επικύρωσε ομόφωνα την ιστορική σύνδεση με το κρατικό μόρφωμα της Σοβιετικής Δημοκρατίας του Ντονιέτσκ-Κριβόυ-Ρογκ που ιδρύθηκε στις 12 Φλεβάρη 1918 και υπήρξε το πρώτο σοβιετικό μόρφωμα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση στην επικράτεια της σημερινής Ουκρανίας.[1]





[1] http://novorossia.today/the-dpr-became-a-legal-successor-of-the-donetsk-krivoy-rog-republic/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου