1 Νοε 2014

Βολιβία-Βραζιλία-Ουρουγουάη: Οι εκλογές στη Λατινική Αμερική, η επικράτηση της κόκκινο-ροζ ηγεμονίας τοπικά και οι διεθνείς της προεκτάσεις



Αν και κάπως στο περιθώριο του προσκήνιου των διεθνών εξελίξεων, η Λατινική Αμερική και η αριστερή ηγεμονία, η οποία έχει εγκαθιδρυθεί από τη δεκαετία 2000-10, μετά ουσιαστικά την εξέγερση στην Αργεντινή και την ήττα του πραξικοπήματος στη Βενεζουέλα, πέρασε από μια ενδιαφέρουσα δοκιμασία. Άτυπα οι ΗΠΑ, ο τέως χωροφύλακας και ηγεμόνας της περιοχης, ήταν ενοχλημένος με τις εξελίξεις. Οι προσπάθειες το 2013 μέσα σε ένα ευρύτερο διεθνές πλαίσιο κατασκευασμένων κινητοποιήσεων για να ανατραπεί η κυβέρνηση της Βενεζουέλας απέτυχαν. Το καλοκαίρι του 2014, η εστίαση βρέθηκε στην Αργεντινή, όπου η κεντροαριστερή πρόεδρος Κ. Φερνάντες βρέθηκε αντιμέτωπη με τα επενδυτικά ταμεία, τα οποία επεδίωξαν ουσιαστικά να εκβιάσουν την κυβέρνηση να τους πληρώσει την κερδοσκοπική τους επένδυση – είχαν αγοράσει πιο φτηνά τα ομόλογα, αλλά ήθελαν την κυβέρνηση να μην τους εντάξει στο πρόγραμμα-συμφωνία, στο οποίο είχε καταλήξει με τους δανειστές - μετά την  εξέγερση και στην στάση πληρωμών. Τα αμερικανικά ΜΜΕ φάνηκαν να ελπίζουν ότι η πίεση από τις ΗΠΑ θα δημιουργούσε ένα είδος εσωτερικής πίεσης στην κυβέρνηση και έτσι θα υπήρχε η πλήρης αντιστροφή του κλίματος της εξέγερσης του 2001, που οδήγησε στην αλλαγή μοντέλου στην Αργεντινή με την απόρριψη του νεοφιλελευθερισμού. Τελικά, όμως, η Αργεντινή κατάφερε να σταθεροποιήσει το νόμισμά της και οι εξεγέρσεις των πεινασμένων – υπέρ των επενδυτών ταμείων- δεν προέκυψαν.  Το ότι αυτή η αντιπαράθεση συνέπεσε με μια όξυνση των διεθνών σχέσεων και με μια επίσκεψη του Πούτιν στην Λατινική Αμερική, αλλά και την προώθηση της συμμαχίας των BRICS – στην οποία συμμετέχει η Βραζιλία ως ένα είδος εκπρόσωπου της Λατινικής Αμερικής- πρόσθεσε στην μεταμόρφωση της περιοχής και μια διεθνή διάσταση. Σε αυτό το πλαίσιο, υπήρχαν 3 εκλογικές αναμετρήσεις αυτό το φθινόπωρο, που ήταν και ένα είδος βαρομέτρου για την λατινική Αμερική – οι εκλογές στην Βολιβία, την Βραζιλία και την Ουρουγουαη.

Η εμπέδωση της ηγεμονίας του κόκκινου στις Άνδεις [Βολιβία] και της πλατιάς Αριστεράς στην Ουρουγουάη
Η εκλογή στη Βολιβία δεν αναμενόταν να αλλάξει δραματικά κάτι. Το γεγονός ότι ο Μοράλες, ο πρόεδρος της χώρας, στηρίζεται από την πλειοψηφία που είναι ιθαγενείς, του έδινε από την αρχή ένα σαφές πλεονέκτημα. Αλλά και η κοινωνικη του πολιτική δεν επέτρεψε στις προσπάθειες της παλιάς ηγεμονικής τάξης  να δημιουργήσει ρήγματα και προσβάσεις στην πλειοψηφια. Μέχρι πριν 10 χρόνια, οι λευκοί αλλά και τα προνομιούχα στρωματά απειλούσαν με απόσχιση, παρά να αποδεχθούν ιθαγενή πρόεδρο. Ο Μοράλες, ο οποίος εμφανίζεται πια ως ο πιο ριζοσπάστης ηγέτης της περιοχής μετά τον θάνατο του Τσάβεζ, κέρδισε τις εκλογές με 61%. Οι εκλογές στην Ουρουγουάη αναμενόταν λίγο πολύ να είναι ανάλογες – αλλά με βάση το γεγονός ότι ο πληθυσμός δεν έχει τον διαχωρισμό ιθαγενών και Λεύκων οι μετατοπίσεις ψηφοφόρων είναι πιο εύκολες. Σε αυτό το πλαίσιο, ανάμεναν ότι η αντικατάσταση του δημοφιλούς αριστερού προέδρου [τέως αντάρτη] ο οποίος δεν μπορεί να ξανα-υποβάλει υποψηφιότητα, θα ήταν κάπως πιο ανοικτή διαδικασία. Παρά το ότι ο Πλατύ Μέτωπο της αριστεράς το οποίο κυβερνά τα τελευταία 10 χρόνια, εκτοπίζοντας τα δυο παραδοσιακά κόμματα, φαίνεται να είναι δημοφιλές, εντούτοις μερικές κινήσεις του [όπως η νομιμοποίηση της μαριχουάνας] έδιναν ελπίδες στη δεξιά να επαναδιεκδικησει μερικά στρώματα του πληθυσμού σε μια συντηρητική ατζέντα. Η Ουρουγουάη, ωστόσο, είναι ενδεικτική πόσο άλλαξε η λατινική Αμερική πια. Ακόμα και οι αντίπαλοι του Μετώπου και του προεδρικού του υποψήφιου, στηρίζουν πια την κοινωνική του πολιτική – όπως οι συντηρητικοί στη Βρετανία την δεκαετία του 1950, που υποστήριζαν ότι μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα το κρατος προνοιας. Τελικά, παρά τις δημοσκοπήσεις που έδειχναν πιο οριακό αποτέλεσμα ο υποψήφιος της αριστεράς πήρε άνω του 47% στον πρώτο γύρο.

Οι εκλογές στη Βραζιλία: η εσωτερική ταξική πάλη και ο παίκτης των BRICS
Σε αυτό το πλαίσιο, οι εκλογές στη Βραζιλία ήταν εκφραστικές του όλου – αλλά και ιδιαίτερα σημαντικές για τη γεωπολιτική κατεύθυνση της νότιας Αμερικής με βάση το «βάρος» της χώρας. Κατ’ αρχήν η ηγεμονική μετατόπιση είναι εμφανής και στη Βραζιλία, όπως και αλλού – στην Ουρουγουάη που αναφέρθηκε πιο πάνω λ.χ. Με 40 εκατομμύρια ατόμων να έχουν ξεφύγει από τη φτώχεια μετά από 3 θητείες κυβερνήσεων του Κόμματος των Εργατών και των σύμμαχων του, είναι εμφανές ότι η Βραζιλία είναι πια μια άλλη χώρα. Στις Βουλευτικές εκλογές που έγιναν το Μέτωπο της αριστεράς [«Δύναμη του Λαού»] γύρω από το «Κόμμα των εργατών», ήρθε πρώτο με ποσοστά 55.66%. Το δεύτερο κόμμα «Συμμαχία για αλλαγή στη Βραζιλία» που εκφράζει την κεντροδεξιά αντιπολίτευση, πήρε 25.52%, άνω ο τρίτος συνασπισμός [με κόμματα με αριστερές αποχρώσεις όπως το Σοσιαλιστικό] πήρε 11/17%. http://en.wikipedia.org/wiki/Brazilian_general_election,_2014

Στις προεδρικές, όμως, η Ντίλμα Ρούσσεφ, επίσης πρώην ανταρτισσα της δεκαετίας του 1970, βρέθηκε απέναντι σε μια σχετικά δύσκολη αντιπαράθεση. Πήρε 41.59% στον πρώτο γύρο και είχε να αντιμετωπίσει μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά, όπου η επιτυχία της διοργάνωσης του παγκόσμιου κυπέλλου συνοδεύτηκε από αριστερές κριτικές και κινητοποιήσεις, ενώ η αλλαγή στο διεθνές οικονομικό κλίμα λειτούργησε επίσης αρνητικά. Ένα μέτωπο αριστεριζόντων κομμάτων πρόβαλε ένα άλλο υποψήφιο, την οικολόγο Μαρίνα Σίλβα[1] όπως και στις προηγούμενες εκλογές, η οποία σε μια φάση μάλιστα φάνηκε να μπορεί να περάσει μαζί με την Ρούσσεφ στο δεύτερο γύρο. Τελικά, πήρε ανάλογο ποσοστό με τις προηγούμενες εκλογές, 21.32%. Η διάφορα ήταν ότι αυτήν τη φορά η Σίλβα και το κόμμα της στήριξαν τον υποψήφιο της κεντροδεξιάς, αντί τη Ρούσσεφ. Οπότε η αντιπαράθεση στο τέλος, όπως παραιτηθηκε είχε έντονες ταξικές αιχμές. Οι αντίπαλοι της Ρούσσεφ προσπάθησαν να επιτεθούν με την κλασική συνταγή του πληθωρισμού, για να αντεπιτεθεί η Ρούσσεφ, προβάλλοντας την επιτυχία της στον έλεγχο της ανεργίας και στην μείωση της φτώχειας – και την ταξική καταγωγή του αντίπαλου της. Μετά από μια περίοδο αβεβαιότητας, έγινε εμφανές ότι το εκκρεμές έγερνε και πάλι προς την Ρούσσεφ, η οποία εκλέγηκε με ποσοστό 51.64%. Σαφώς πιο λίγο από την πρώτη φορά, αλλά σε διαφορετικές συνθήκες. Ήταν πιο οριακό το αποτέλεσμα, αλλά και πιο έντονα ταξική η τελική προεκλογική μάχη, όπως παρατηρησαν τα ΜΜΕ. Άλλωστε και η δεξιά στην απομόνωση της φαινόταν έτοιμη να στηρίξει ένα «αριστερίζων» υποψήφιο για να σπάσει την ηγεμονία της συμμαχίας της κυβέρνησης.

Η διεθνής διάσταση των εκλογών είναι εξίσου σημαντική. Έτσι και αλλιώς η άνοδος της Βραζιλίας την τελευταία δεκαετία στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη του εμπορίου του «νότου» - τις σχέσεις δηλαδή πέρα από την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Και αν και πιο ήπια αριστερό και ουσιαστικά σοσιαλδημοκρατικό, το πρόγραμμα των Λούλα-Ρούσσεφ οδήγησε ουσιαστικά, όχι μόνο στην εσωτερική μεταμόρφωση μιας ιστορικά βαθιά άνισης κοινωνίας, αλλά και το άνοιγμα της σε διεθνείς συμμαχίες που την ανεξαρτηκοποιηθούν ντε φάκτο από τις ΗΠΑ. Ακόμα και αν εκλεγόταν ο υποψήφιος της κεντροδεξιάς, είναι αμφίβολο αν θα εγκατέλειπε την νέα θέση της Βραζιλίας ως Παγκόσμιας δύναμης. Θα ήταν βέβαια, πιο φιλικός με τις ΗΠΑ. Αλλά με την Ρούσσεφ η πορεία αυτονόμησης της λατινικής Αμερικής θα συνεχιστει, όπως και ανάπτυξη των σχέσεων της Βραζιλίας με τις χώρες, αλλά και τον μπλοκ των BRICS.










[1] Η Σιλβα επιλεγηκε μετα από τον θανατο του υποψηφιου ο οποιος ειχε επιλεγει αρχικα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου