1 Νοε 2014

Οι εκλογές στην Ουκρανία: μια διχασμένη χώρα με τους φιλοαμερικανούς και τους φιλοευρωπαίους να φτιάχνουν ένα ασταθή πόλο στα δυτικά και μια αντιπολίτευση που ψήφισε με 3 τρόπους – τα όπλα της εξέγερσης, τη μαζική αποχή στην ανατολή και το νότο και την απρόσμενη επανεμφάνιση μιας «ΕΔΑ» μέσα στην καταστολή του πραξικοπήματος



Οι εκλογές στην Ουκρανία έδειξαν ξεκάθαρα πόσο διχασμένη είναι η χώρα – και με δεδομένο το πραξικόπημα του περασμένου Φεβράρη πόσο ανεξέλεγκτη παραμένει για όσους το οργάνωσαν.  Το ποσοστά ψηφοφορίας είναι άλλωστε χαρακτηριστικά – στην ανατολική περιοχή [πέρα από τις εξεγερμένες και την τέως ουκρανική Κριμαία όπου δεν υπήρχαν καν κάλπες] τα ποσοστά ψηφοφορίας ήταν σταθερά κάτω από 50% σε αντίθεση με τις δυτικές περιοχές που ήταν πάνω από 60%. Οι κεντρικές περιοχές βολόδερναν στο ενδιάμεσο γύρω στο 50%. Το αξιοσημείωτο ήταν οι νότιες περιοχές – μέχρι και δυο νότιες δυτικές περιοχές είχαν ποσοστό κάτω του 50% δείχνοντας μια αποστασιοποίηση από το πραξικόπημα, ενώ ίσως η πιο σημαντική συμβολικά ήταν η περιοχή της Οδησσού, όπου έγινε η πιο γνωστή σφαγή των αντιστασιακών. Η περιοχή είχε ποσοστά κάτω από 40%, όπως και οι ήδη εξεγερμένες περιοχές του Ντόνεσκ και Λούχανσκ [εκεί στήθηκαν κάλπες στις λίγες περιοχές που ελέγχει ο στρατός του Κιέβου, αλλά και εκεί η συμμετοχή φαίνεται να ήταν πενιχρή]. Αν κοιτάξει κανείς τα ποσοστά αποχής, αλλά και το γεγονός ότι πρώτο κόμμα στις ανατολικές περιοχές [επιπρόσθετα προς την αποχή] έρχεται το κόμμα «Μπλοκ της Αντιπολίτευσης» με στελέχη του πρώην κυβερνητικού κόμματος των περιφερειών, τότε η εικόνα της περιοχής, δικαιολογημένα, μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν κατεχόμενη. Και σε αυτό το πλαίσιο, ο βομβαρδισμός και οι καταστροφές στις εξεγερμένες περιοχές μετά την ήττα των στρατευμάτων του Κιέβου, όπως και η σφαγή της Οδησσού, φαίνεται να έχει ως στόχο την άσκηση εκβιασμού στον τοπικό πληθυσμό να μην εξεγερθεί για να μην βρεθεί απέναντι σε τέτοιου είδους βία. Όμως, τα σύνορα είναι σαφή – ακόμα και στο Dnipropetrovsk που είναι η έδρα του ολιγάρχη που οργάνωσε τις ακροδεξιές συμμορίες καταστολής το ποσοστό συμμετοχής ήταν κάτω από 50%.

Το φιλοδυτικό στρατόπεδο: δυναμική εμφάνιση των φιλοαμερικανών [με απορρόφηση των ποσοστών της Τιμοσένκο], περιορισμός των φιλογερμανών, και «βολική» εξαφάνιση των ακροδεξιών κομμάτων με ατομική εμφάνιση ακροδεξιών υποψηφίων
Τα δυτικά ΜΜΕ προσπάθησαν αρχικά να δώσουν ένα πανηγυρικό κλίμα στις εκλογές – το euronews είχε και ένα στυλ άμεσης αναμετάδοσης που γρήγορα, όμως, άρχισε να γίνεται πληκτικό. Η αναμετάδοση είχε άλλωστε τον τίτλο έτοιμο πριν τα αποτελέσματα – «νίκη των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων». Ήταν λες και έλεγε κάποιος, στις συνθήκες του ελληνικού εμφύλιου, ότι «νικήσαν» οι αντικομουνιστές. Οι συνθήκες καταστολής και ο πολεμικός έλεγχος των ΜΜΕ ήταν σαφές ότι είχε ως στόχο να αποκλείσει την πιθανότητα να εμφανιστεί εκλογικά η αμφιταλάντευση της ουκρανικής κοινωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και στην Ε.Ε. Όλες οι δημοσκοπήσεις μέχρι το φθινόπωρο του 2013, όταν ξεκίνησαν οι οργανωμένες φίλο-ευρωπαϊκές κινητοποιήσεις έδειχνα διχασμό ή και ελαφρό προβάδισμα των φιλορωσικων τάσεων. Αυτό σύμφωνα με μερικούς παρατηρητες ήταν και η αιτία της επιτάχυνσης των εξωτερικών-δυτικών πιέσεων για κινητοποιήσεις στην Ουκρανία. Με δεδομένη την νίκη της φιλορωσικης τάσης στις εκλογές του 2012 ο «κίνδυνος» ν κερδίσει ξανά ο Γιαννούκοβιτς ήταν υπαρκτός. Σε αυτό το πλαίσιο, το πραξικόπημα της Maidan είχε ακριβώς ως στόχο να μην επιτρέψει τις εκλογές με ανοικτές διαδικασίες. Και γι’ αυτό οι αμερικανικές υπηρεσίες υιοθέτησαν ουσιαστικά την ακροδεξιά, όπως έκαναν παλιά στην κεντρική Αμερική για να κάνει τη βρώμικη δουλειά. Οι γερμανοί, οι οποίοι πόνταραν στον Κλίτσκο φάνηκαν να πιάστηκαν απροετοίμαστοι. Όπως και η Άστον της Ε.Ε. πόνταραν σε κάποια συμφωνία-συμβιβασμό, ενώ οι τραμπούκοι του Δεξιού Τομεα, που δεν έφτασαν καν το 2% στις εκλογές, έσπρωξαν την αμερικανική ατζέντα του πραξικοπήματος και της παρεμβολής στις σχέσεις Ε.Ε. – Ρωσίας.  Αλλά φιλοευρωπαίοι συμμετείχαν στην ανάληψη της εξουσίας. Και φαίνεται ότι κατάφεραν να επιβάλουν τον Ποροσένκο σαν μετριοπαθή [και έμμεσα αποδεκτό στην Μόσχα] σαν πρόεδρο. Και οι προβλέψεις των ευρωπαϊκών ΜΜΕ εστιάζονταν στο ότι η συμμαχία του κόμματος του Ποροσένκο μαζί με το κόμμα του Κλίτσκο θα ερχόταν πρώτη. Και φυσικά, υπήρχε και η ελπίδα [αν όχι η σκόπιμη πρόθεση] να μην φαίνεται έντονα η ακροδεξιά. Ο τρόπος λ.χ. που τελικά δεν μπήκε στη βουλή το κόμμα Σβόμποντα – το κυρίως ακροδεξιό κόμμα που είχε κατσαδιαστεί μάλιστα από το ευρωκοινοβούλιο για ρατσισμό το 2012, αλλά βρέθηκε να κυβερνά "φιλοευρωπαϊκά" το 2014, ήταν ενδιαφέρον – ξαφνικά τα exit polls, εκεί και μόνο εκεί..έκαναν λάθος.

Από τα exit polls φάνηκε ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν όπως αναμενόταν – ναι μεν η ακροδεξιά περιορίστηκε [όπως ήθελαν οι δυτικοί – αν και το Σβόμποντα αρχικά έμπαινε στη Βουλή] αλλά η συμμαχία γύρω από τον Ποροσένκο δεν κατάφερε να πάρει μια ξεκάθαρη νίκη – ή έστω την πρώτη θέση. Υποσκελίστηκε από το κόμμα του τέως πρωθυπουργού, Γιατσένουκ, που επέλεξαν ουσιαστικά οι αμερικανοί. Είναι αυτός στον οποίο αναφερόταν η Β. Νούλαντ στα τηλεφωνήματα που διέρρευσαν σαν «Γιατς» - και τον οποίον ξεκάθαρα ανέφερε ότι έπρεπε να γίνει πρωθυπουργός andfuck the Europeans”. Οι ευρωπαίοι είδαν δηλαδή την δικιά τους υποψηφιότητα να αγκομαχά – με δεδομένο μάλιστα ότι ο Ποροσένκο είχε ποσοστά άνω του 50% στις προεδρικές του Μαΐου και τώρα είχε κάνει κόμμα με τον γερμανό-φιλο Κλίτσκο, το μόλις άνω του 20% της συμμαχίας του ήταν φτωχό αποτέλεσμα. Ακόμα και αν θεωρήσει κανείς ότι θα μπορούσε κάνει μια βολική συμμαχία [όπως άρχισαν να λένε τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ μετά το πρώτο σοκ] με το κόμμα της «Αυτοβοήθειας» του δημαρχούν Λβοφ, πάλι μόλις άγγιζαν το ένα τρίτο των ψήφων. Η επιτυχία του νέου κόμματος των Γιατσένουκ και Τσουρνικώφ πήγαζε από δυο κατευθύνσεις – κατ’ αρχήν ουσιαστικά εκτόπισαν την Τιμοσένκο απο το κόμμα της οποίας έρχονταν και οι δυο. Το κόμμα της στις εκλογές του 2012 είχε πάρει 30% - τώρα περιορίστηκε στο 5+% - και ένα 22% πήγε στο νέο κόμμα. Το νέο κόμμα ευνοήθηκε σαφώς και από την προβολή των ΜΜΕ, αφού ο ένας ηγέτης του ήταν επικεφαλής της Βουλής μετά το πραξικόπημα και ο άλλος της κυβέρνησης. Αλλά είχαν και στη στήριξη μερίδας της ακροδεξιάς. Ακολούθησαν, δηλαδή, την αμερικανική συνταγή. Αν αφαιρέσει κανείς τον χώρο που εεξέφραζαν [Τιμοσένκο συν μερίδα ακροδεξιάς] το ποσοστό ήταν έκπληξη- αν το δεις, όμως, στο υπάρχον πλαίσιο, τελικά ήταν μάλλον αναμενόμενο και απόρριψη της Τιμοσένκο.

Η ακροδεξιά σαν κομματικοί σχηματισμοί δεν πήγε καλά – Ο Δεξιός Τομέας πήρε 1.8% παρά την προβολή του, ενώ το Σβόμποντα, ακόμα και αν αγνοήσει κανείς την απότομη πτώση του κάτω από το 5% στο τέλος, πάλι έπεσε από το 10% των εκλογών του 2012. Εμφανώς ακροδεξιά πληρώνει εν μέρει και το κόστος της ταύτισης της με την βία και την καταστολή. Γι’ αυτό [και λόγω εξωτερικών αναγκών] η ακροδεξιά επιβίωσε σε επίπεδο ατόμων – στις μονοεδρικές περεφέρειες, πριμοδοτήθηκαν συγκεκριμένοι υποψήφιοι [ιδιαίτερα από την συμμαχία του Γιατσένουκ-Τσουρνικώφ] και εκλέγηκαν. Τα μόνο ακροδεξιό κόμμα που μπήκε στη Βουλή, το Ριζοσπαστικό είναι προσωπαγές [όπως άλλωστε και η πλειοψηφία των υπόλοιπων φιλοδυτικών] και πήρε αισθητά πιο κάτω από ότι έλπιζε – αναμενόταν ότι θα υποκαθιστούσε το κόμμα Σβόμποτα ακριβώς γιατί δεν ήταν ταυτισμένο με το φιλοναζιστικό παρελθόν και την ακροδεξιά βία και καταστολή – αν και φυσικά την στηριξε.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αν προσθέσει κάποιος του ψήφους που πήρε η αντιπολίτευση το 2012 [όταν έχασε τις βουλευτικές εκλογές] δεν ήταν και δραματικά διαφορετικοί από όσο πήρε τώρα, που υποτίθεται ότι κέρδισε - τα 3 κόμματα του τότε [Πατρίδα της Τιμοσένκο, το φιλοευρωπαϊκό, και το Σβόμποντα πήραν γύρω στα 10 εκατομμύρια ψήφους. Τα δεξιά κόμματα που μπήκαν στη Βουλή, ακόμα και αν υπολογίζει κανείς το κόμμα του Ποροσένκο που εμφανιζόταν ως υποστηρικτής της «ειρηνικής διαδικασίας» πήραν πάλι 10,5 εκατομμυρια ψηφους – άντε να βγουν 11 με τους ακροδεξιούς εκτός Βουλής.[1]

Η Άλλη Ουκρανία – η κραυγή της αποχής και η κοινοβουλευτική αντίσταση
Από την άλλη, η αντιπολίτευση είχε μια ενδιαφέρουσα παρουσία – που σε μερικές περιπτώσεις αγγίζει την ηρωική διάσταση. Κατ’ αρχήν οι εξεγερμένες περιοχές όπως και η Κριμαία δεν ψηφίσαν – και αυτό υπολογίζεται γύρω στα 5 εκατομμύρια [3.3. και 1.5 αντίστοιχα]. Έτσι, όπως και στις προεδρικές του Μαΐου το εκλογικό σώμα μειώθηκε κατά 5 εκατομμύρια – και στα στοιχεία για τις πρεοδρικες της άνοιξης αυτή η αφαίρεση έγινε και από το ποσοστό με βάση το οποίο κρίνεται η αποχή. Οπότε από αυτά τα 30 εκατομμύρια ψήφισε, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 52% - γύρω στα 15 εκτ. Με δεδομένη την κινητοποίηση της δεξιάς και της ακροδεξιάς, ένα μεγάλο μέρος της αποχής σε τέτοιες συνθήκες αφορούσε ψηφοφόρους είτε του κόμματος των Περιοχών που απείχε επίσημα, είτε αριστερούς-κομμουνιστές που δεν ακολούθησαν την γραμμή του Κ.Κ., το οποίο παρά τις διώξεις κατέβασε υποψήφιους και πήρε 3.86% - ένα σχετικά αναμενόμενο ποσοστό, αφού εκτός από την αφαίρεση - λόγω εξέγερσης- των περιοχών όπου ήταν ισχυρό και την αποχή ως πράξη διαμαρτυρίας, ήταν και ο βασικός στόχος της καταστολής από το πραξικόπημα.

Από τους υποψήφιους της αντιπολίτευσης, που κατέβηκαν στις εκλογές το κόμμα «Μπλοκ της αντιπολίτευσης», το οποίο έμοιαζε λίγο με την ΕΔΑ μετά τον εμφύλιο, έκανε την έκπληξη και σε τέτοιο κλίμα επιθέσεων και βίας ξεπέρασε το 9+% αφήνοντας πίσω του τα εθνικιστικά κόμματα και το κόμμα της Τιμοσένκο. Οι ψήφοι του έρχονται από τις ανατολικές περιοχές – εκείνες που ψήφισαν – όπου και συνήθως αναδεικνυόταν πρώτο κόμμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπήρχε ακόμα ένα κόμμα του τέως κυβερνητικού μπλοκ, που πήρε μέρος στις εκλογες, το Ισχυρή Ουκρανία, και πήρε ένα ποσοστό ψήφων, αλλά δεν πέρασε το όριο του 5%.

Το καθεστώς του Κιέβου δεν μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη του ανατολικού και νότιου πληθυσμου. Εμφανώς τα όρια της ανοχής είναι οριακά και ίσως μόνο η απειλή της βίας δεν οδηγεί σε μαζικές κινητοποιήσεις από Χάρκοβο στην Οδησσό. Διότι και στις περιοχές που υποτίθεται ελέγχει το κράτος του Κιέβου υπήρξε αποχή στα περισσότερα εκλογικά κέντρα. Αναφέρθηκε λ.χ. στις ανταποκρίσεις ότι στο Λουχάνσκ από τις 5 περιοχές, όπου υποτίθεται ότι θα λειτουργούσαν εκλογικά επιτελεία τελικά μόνο σε 1 λειτούργησε και αντίστοιχα στην περιοχή-επαρχία του Ντόνεσκ από τα 12 πού θα λειτούργησαν, τελικά λειτούργησαν μόνο τα 6.

Η πιο αποκαλυπτική αναφορά ήταν του euronews, το οποίο είχε ιδιαίτερη εστίαση στη Μαριούπολη ως ενδεικτική των ανατολικών πόλεων που είναι στα σύνορα. Ενώ, όμως, μέχρι τώρα την παρουσίαζε ως μια πόλη που ήταν ενάντια στην εξέγερση, ξαφνικά η αποχή, αλλά και το ανοιχτό αίσθημα των κατοίκων ανάγκασε και την τηλεοπτική φωνή της Ε.Ε. να συνειδητοποιήσει ότι ο Στρατός του Κιέβου δεν βιώνεται θετικά στην περιοχή. Γενικά σύμφωνα με τις ρωσικές πηγές το κόμμα της αντιπολίτευσης φάνηκε να έρχεται πρώτο σε περιοχές του Χαρκόβου και διάφορων άλλων ανατολικών περιοχών. Όπως το κατέγραψε και το σάιντ της ελληνικής «αντιφασιστικής καμπάνιας» που δημοσιεύει την οπτική της αντίστασης στην Ουκρανία:

Οι εκλογές πιστοποίησαν τον βαθύ διχασμό της ουκρανικής κοινωνίας και κατέδειξαν ότι στη μισή Ουκρανία οι δεδομένες πολιτικές επιλογές μπορούν να επιβληθούν μόνο με την “μπότα”. Σε όλες τις νότιες και ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας η συμμετοχή ήταν εξαιρετικά χαμηλή ενώ σε Χάρκοβο (2η μεγαλύτερη πόλη της χώρας), Λουγκάνσκ, Ντονιέτσκ, Ντνιεπροπετρόβσκ, Ζαπορίζιε και Οδησσό παρά την προεκλογική τρομοκρατία το Αντιπολιτευτικό Μπλοκ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη ενώ μεγάλα ποσοστά δίνονται και στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ουκρανίας (σε 8 νοτιοανατολικές επαρχίες παίρνει από 5,5 έως 13,5% όμως μένει εκτός κοινοβουλίου για πρώτη φορά). Η άρνηση της πλειοψηφίας του κόσμου να προσέλθει στις κάλπες στις κατεχόμενες απ’ τον ουκρανικό στρατό πόλεις στην περιφέρεια του Ντονιέτσκ και του Λουγκάνσκ, τη Μαριούπολη, την Οδησσό -παρά τον κίνδυνο που ενέχει μια τέτοια πολιτική στάση σε στρατοκρατούμενες περιοχές- αποτελεί δείγμα των πολιτικών πεποιθήσεων του ντόπιου πληθυσμόυ αλλά και του ηρωισμού τους. Αν η αποχή συνδυαστεί με τα μεγάλα ποσοστά στα δύο μοναδικά αντιπολεμικά κόμματα, το Αντιπολιτευτικό μπλοκ και το ΚΚ Ουκρανίας, τότε γίνεται ηλίου φαεινότερον ότι η δημοτικότητα της συμμαχίας των ευρωλάγνων νεοφιλελεύθερων και νεοφασιστών στη νοτιοανατολική Ουκρανία είναι πάρα πολύ χαμηλή. Συνεπώς, για να εφαρμοστεί η νεοφιλελεύθερη-ακροδεξιά ατζέντα του νέου κοινοβουλίου σ’ αυτό το τμήμα της χώρας θα πρέπει να συνεχιστεί η Τρομοκρατική Εκστρατεία στα Ανατολικά. 







[1] Για τα εκλογικά αποτελέσματα βλ. τον χάρτη που επισυνάπτεται στο τέλος του κειμένου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου