8 Νοε 2014

Μια ιστορική σύγκριση: Από τα κουσουλάτα του 19ου αιώνα στα δικηγορικά γραφεία του 21ου;



«..τα κουσουλάτα εν ανοικτά να πάεις να τρυπώσεις»
Ο Κκιόρογλου στον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό το 1821, σύμφωνα με την εκδοχή του Β. Μιχαηλίδη στην « 9η Ιουλίου»

«..τα κέρδη της Τράπεζας Κύπρου από την χώρα αυτή [την Ρωσία] αυξάνονταν χρόνο με τον χρόνο μέχρι που τελικά έφτασαν στο 30% των συνολικών εσόδων ολόκληρου του ομίλου…[..]
Για την ιστορία, παράλληλα με τους λογιστές πρέπει να σημειωθεί και ο σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισαν ορισμένα δικηγορικά γραφεία όπως του Χρύση Βασιλειάδη, των Σκορδή και Παπαπέτρου, του Χρύση Δημητριάδη, του Άντη Τριανταφυλλίδη, του Αντρέα Νεοκλέους και του Αντρέα Σοφοκλέους. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι ανάμεσα στους συνεργάτες μου ήταν και το γραφείο του Νίκου Αναστασιάδη το οποίο είχε μια αξιόλογη παρουσία στη Ρωσική αγορα με μεγάλο αριθμό πολύ σοβαρών πελατών. «
Χαρίλαος Σταυράκης. 2012. Οικονομία στην Πολιτική και Πολιτική στην Οικονομία. σελ.22

Μια χώρα που «επιλέγει» δικηγόρους προέδρους: οι νομικοί της σύστασης του ανεξάρτητου κράτους, και οι νομικοί των δικηγορικών γραφείων που κάνουν εξωτερική πολιτική και με τη διαχείριση κεφαλαίων
Από τους 7 προέδρους που είχε μέχρι τώρα η Κυπριακή Δημοκρατία οι 4 [Κυπριανού, Κληρίδης, Παπαδόπουλος και Αναστασιάδης] ήταν/είναι δικηγόροι. Υπάρχει, όμως, μια αισθητή διαφορά ανάμεσα στους πρώτους δυο και τους επόμενους δυο. Οι Κυπριανού και Κληρίδης που σφράγισαν τις δεκαετίες 80 και 90 είχαν σπουδάσει νομική, αλλά ουσιαστικά εντάχθηκαν στην πολιτική από το 1960 και συνέχισαν στην πολιτική και στην μετά τον Μακάριο εποχή σαν βασικοί του διάδοχοι – «παιδιά» [μαζί με τον Λυσσαρίδη]. Οι άλλοι αντίθετα είχαν ασχοληθεί έντονα, τουλάχιστον από την δεκαετία του 1990 με τα δικηγορικά τους γραφεία. Ο Τ. Παπαδόπουλος άνηκε στην γενιά των Κυπριανού - Κληριδη, αλλά με δεδομένο ότι δεν εντάχθηκε αρχικά σε ένα από τα μεγάλα κόμματα του κέντρου ή της δεξιάς -η ένταξη στο ΔΗΚΟ έγινε μετά την αποτυχία της Ένωσης Κέντρου- αφοσιώθηκε εν μέρει και στα επαγγελματικά του. Και όταν η Κύπρος εμφανίστηκε, με το τέλος του ψυχρού πολέμου ως χώρος διακίνησης κεφαλαίου ανάμεσα στην ανατολή και την δύση, το γραφείο του έγινε ένα από τα μεγαλύτερα, ενώ είχε και σημαίνουσα θέση στην Λαϊκή Τράπεζα. Είναι σε αυτό το πλαίσιο που η δυτική δημοσιογραφία, αλλά και διπλωματικές υπηρεσίες εξέφραζαν δυσφορία απέναντι του και στο ρόλο του δικηγορικού του γραφείου στη διακίνηση κεφαλαίων της τέως Γιουγκοσλαβίας, που έσπαζαν το δυτικό εμπάργκο. Αξίζει να σημειωθεί τι είναι πολύ πιθανό, βλέποντας την πορεία του Τ. Παπαδόπουλου, τα κίνητρα του να ήταν και πολιτικά πέρα από οικονομικά – αν έβλεπε την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, ως ένα είδος αναβάθμισης της δύναμης των δυτικών να εκβιάζουν, η καχυποψία την οποία είχε ιστορικά απέναντι στις δυτικές προθέσεις, μπορεί να τον οδήγησε και σε ιδεολογικές παραμέτρους στην επιλογή του να βοηθήσει την διακίνηση κεφαλαίων από την τότε νέα Γιουγκοσλαβία.

Ο Ν. Αναστασιάδης είναι νεώτερος, αλλά εντάχθηκε και αυτός στα δικηγορικά γραφεία που εμφανίστηκαν ως μεσάζοντες του κεφαλαίου. Από τότε που εκλέγηκε πρόεδρος, αυτή η σύνδεση είναι σαφής – από την πτήση του με αεροπλάνο ρώσου μεγιστάνα για να πάει στο γιούρογκρουπ, μέχρι τις παρεμβάσεις του, ή της κυβέρνησης του στην Τράπεζα Κύπρου.

Το ενδιαφέρον, λοιπόν, δεν αφορά στο άτομο, αλλά το γεγονός ότι η επανάληψη του φαινομένου, αλλά και το ότι τα δυο δικηγορικά γραφεία έχουν και δημόσιο διάλογο μέσω πολιτικών που έχουν ηγεμονική θέση στην πολιτική [ η διαμάχη Παπαδόπουλου – Αναστασιάδη την Πέμπτη 30/10 ήταν χαρακτηριστική] σηματοδοτεί μια νέα διάσταση. Τώρα πια τα δικηγορικά γραφεία, τα οποία βοηθούσαν στην διακίνηση κεφαλαίων, φαίνονται να αποκτούν πολιτική υπόσταση ως συμπληρώματα της πολιτικής, ή μερίδας της πολιτικής, ελίτ. Το γεγονός ότι το θέμα ξεκίνησε από την σχέση της νυν διοικήτριας με δικηγορικό γραφείο που εκπροσωπεί ελληνικά κεφαλαία, δείχνει ότι ανάμεσα στις τράπεζες και την κοινωνία εμφανίζεται τώρα και ένα είδος παράλληλου "κράτους"/νομικής οντότητας όσον αφορά στις σχέσεις μερίδων του κεφαλαίου [ξένου – και με τον κύριο Ρος και την Third point είναι πολυεθνικό, ανατολής και δύσης] με την τοπική πολιτική. Και τώρα, αυτή η πολιτικό-οικονομική διάσταση εκφράζεται και δημόσια.

Μια συγκριτική αναφορά: τα κουσουλάτα του 18-19ου αιώνα σαν δικηγορικά γραφεία της εποχής;

Για να κατανοηθεί ο ρόλος των δικηγορικών γραφείων ίσως είναι χρήσιμο να γίνει μια συγκριτική αναφορά με την περίοδο της εισόδου της Κύπρου στο αναδυόμενο, τότε, ευρωπαϊκό καπιταλιστικό σύστημα – την περίοδο του 18-19ου αιώνα. Εκείνη την περίοδο, γραφεία-προξενεία [κουσουλάτα] λειτουργούσαν στην οθωμανική επαρχία της Κύπρου, σαν είδος εμπορικών αντιπροσωπειών, αλλά και τοπικών οικονομικών και πολιτικών παραγόντων. Και μάλιστα, εκείνες οι περίοδοι της έντονης παρέμβασης των κουσουλάτων ήταν και η περίοδος των έντονων ταξικών εξεγέρσεων των αρχών του 19ου αιώνα [1804, 1833] ή και της ευρύτερης περιόδου εξεγέρσεων [1764-1833]:

«Η Κύπρος ήταν επίσης διακομιστικός σταθμός για το εμπόριο τουρκικών προϊόντων προς την Ευρώπη. Ποιος επωφελείτο από αυτό το εμπόριο; Ξένοι έμποροι λόγω της πρακτικής των εμπορικών προνομίων τα οποία απολάμβαναν σημαντικά προνόμια και εξαιρέσεις…Οι ξένοι έμποροι εγκαταστάθηκαν κατά κύριο λόγο στην Λάρνακα. Αυτή η πόλη εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο λιμάνι του νησιού και από τον 17ο αιώνα έγινε η έδρα των ευρωπαίων προξενείων – των κουσουλάτων. Οι οικογένειες των προξένων και οι πλούσιοι έμποροι εισήγαγαν τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής και παρουσία τη έδωσε ένα κοσμοπολίτικο αέρα σε αυτή την μικρή πόλη. Ο ρόλος των προξένων ήταν και πολιτικός και οικονομικός – προωθούσαν τα ατομικά πολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα όπως και των χωρών που εκπροσωπούσαν. Ως έμποροι και δανειστές χρημάτων-τοκογλύφοι είχαν βαθιά εμπλοκή στα οικονομικά δεδομένα του νησιού, ιδιαίτερα των δεδομένων στο εσωτερικό της εκκλησίας. Οι οικονομίες δραστηριότητες των πρόξενων ήταν αποτέλεσμα της σταδιακής παρέμβασης των ξένων προξένων στην οικονομική σφαίρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας…Η σημασία της Κύπρου - στο διεθνές εμπορικό δίκτυο- αναβαθμίστηκε τον 18ο αιώνα σαν  ένα εργοστάσιο της Levante Company, η οποία συνέχισε τις εμπορικές της δραστηριότητες μέχρι το 1825…Οι άγγλοι πρόξενοι μαζί με την Levante Company αγόραζαν την τοπική παραγωγή..Εκτός από τα χρήματα, σαν είδος πληρωμής έπαιρναν και τον το τόκο σε είδος λ.χ. μετάξι, κρασί..

Μια ακραία περίπτωση εκμετάλλευσης ήταν ο George Lapierre, δραγουμάνος με το γαλλικο προξενείο στη Λάρνακα [1815-23] ο οποίος έκανε μια κολοσσιαία περιουσία σαν έμπορος και δανειστής φόρων..Με την βοήθεια του τούρκου κυβερνήτη εφάρμοσε μονοπώλιο. Η εταιρεία αγόραζε όλη την παραγωγή του νησιού σε πολύ χαμηλή τιμή και την πουλούσε με μεγάλο κέρδος.»
Euphrosyne Rizopoulo-Egumenidou. 1996. The economy of Cyprus under Ottoman Rule. In “The development of the Cypriot economy. [ed. V. Karagiorghis, D. Micahelides]. Nicosia: Πανεπιστήμιο Κύπρου, Τράπεζα Κύπρου.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου