13 Σεπ 2014

Η ελίτ του 1% στην Κύπρο; Πώς η κοινωνία υποχρέωσε την εξουσία να δημοσιοποιήσει τα στοιχεία για τους μεγάλο-οφειλέτες και πώς η ουσία τώρα είναι η ανάλυση της αλληλοδιασταύρωσης του κεφαλαίου και των οικογενειακών σχέσεων της ελίτ



«Τα €4,6 δισ. και το 82% φθάνουν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) των 20 μεγαλύτερων χρεωστών, σύμφωνα με στοιχεία που απαίτησε και έλαβε από τις τράπεζες η βουλή. Στα απόρρητα στοιχεία που έλαβαν οι βουλευτές, με δεδομένα μέχρι και το τέλος Αυγούστου 2014, οι τράπεζες παραθέτουν ανώνυμα τα ποσά που οφείλουν οι 20 μεγαλύτεροι χρεώστες. Από το σύνολο των €25,4 δισ. που είναι τα NPLs πέντε μεγάλων τραπεζών, τα 20 μεγαλύτερα δάνεια φθάνουν τα €5,6 δισ. Από αυτά το 82% δεν εξυπηρετούνται, σύμφωνα με τα στοιχεία, κάπου €4,6 δισ. Το ποσό είναι πολύ ψηλότερο από αυτό που ισχύει για το σύνολο της αγοράς, που περιορίζεται σε επίπεδα κατώτερα του 50%. Τα NPLs των μεγάλων οφειλετών στις πέντε τράπεζες αντιστοιχούν με το ένα πέμπτο (18%) του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν συσσωρεύσει στους ισολογισμούς τους.»
http://www.stockwatch.com.cy/nqcontent.cfm?a_name=news_view&ann_id=205979
«Σύμφωνα με τα στοιχεία, η λεηλασία των τραπεζιτών αφορά τα ανασφάλιστα δάνεια των εκατομμυρίων και όχι τα εξασφαλισμένα στεγαστικά η μικρό-επιχειρηματικά. Για παράδειγμα στην τράπεζα Κύπρου, την πιο εκτεθειμένη από όλες τις τράπεζες, οι είκοσι (20 μόνο!) μεγαλύτεροι οφειλέτες έχουν δάνεια που φτάνουν τα 3, 98 δις ευρω, εκ των οποίων τα 3,1 δις είναι μη εξυπηρετούμενα και οι υποθήκες καλύπτουν τα 2,89 δις. Δηλαδή υπάρχουν 200 εκατομμύρια ακάλυπτα. Μόνο για 20 δάνεια ξανάλεω. Ο μεγαλύτερος χρεώστης της Τράπεζας Κύπρου οφείλει 478 εκατ. και τα 336 εκατ. είναι μη εξυπηρετούμενα»
«Για μια δράκα «μεγάλων», Α. Μιχαηλίδης, Φιλελεύθερος, σελ. 3, 13/9/2014





Το θέμα των μη εξασφαλισμένων δανείων σε μια μικρή ομάδα είναι ένα από τα βασικά υποστρώματα της κυπριακής τραπεζιτικής κρίσης – και γιατί σε ένα βαθμό συμπυκνώνει τα διάφορα επιμέρους σκάνδαλα. Υπάρχουν εδώ στοιχεία από την κατασκευή της φούσκας των ακίνητων, και από την προνομιακή δανειοδότηση μερικών με προσβάσεις στα ΔΣ των τραπεζών, αλλα και από την ύποπτη κερδοσκοπία που συνόδευε την υπερδιόγκωση του τραπεζιτικού τομέα και της επιρροής του. Το ότι αυτά τα στοιχεία αρχίζουν πια να εμφανίζονται και στην καθεστωτική Δημόσια Σφαίρα είναι σαφώς μια τεραστία πρόοδος. Είναι δείγμα των ρωγμών που έχουν ανοίξει – αν συγκρίνει κανείς την κατάσταση με τα τι υπήρχε πριν λίγα χρόνια.  Και αυτό που διαφαίνεται με εντυπωσιακό τρόπο είναι πόσο συγκεντρωτική φαίνεται να είναι η δομή του πλούτου. Το σύνθημα του κινήματος Occupy «εμείς εκπροσωπούμε το 99% και εσείς το 1%» μοιάζει να έχει ένα παράδοξο κυπριακό απόηχο.
Αξίζει σε αυτό το πλαίσιο να δούμε τι λένε οι λίστες και τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί. Και σε αυτό το πλαίσιο πρέπει κατ’αρχην να αξιολογηθεί τι διαρρέει και γιατί. Διότι υπάρχει και ένα παράδοξο στους μηχανισμούς λογοκρισίας που εφάρμοζε μέχρι τώρα η κυπριακή ελίτ – από την μια είναι εντυπωσιακό πόσο προσπάθησαν τα ΜΜΕ και άλλα δίκτυα επιρροής να συγκαλύψουν τα σκάνδαλα των τραπεζών, ενώ από ένα σημείο και μετά φάνηκε να προσπαθούν να λογοκρίνουν μέσα από ένα ανάποδο μηχανισμό - τον κατακλυσμό αδιαφοροποίητων (και άρα μη εστιασμένων) στοιχείων που οδηγούσε στο γνωστό «όλοι φταίνε» η «είναι περίπλοκα» κλπ. Αυτό που χρειάζεται όταν παρατίθενται στοιχεία, είναι να αναζητήσει κανείς την πηγή τους : αν τα διοχετεύει η ελίτ ή αν είναι προϊόν πίεσης λόγω της λαϊκής δυσφορίας – όπως η πρόσφατη λίστα στη Βουλή. Διότι οι λίστες καταγράφουν μεν βασικά στοιχεία της ταξικής δομής, αλλά ταυτόχρονα μπορούν και να χρησιμοποιηθούν για να συγκαλύψουν μέσα από ένα κατακλυσμό αριθμών. Την περασμένη βδομάδα είχαμε την κατάθεση στη Βουλή μιας ακόμα λίστας, που τεκμηριώνει όσα ξέραμε, αλλά μιας ελλειπτικά δημοσιοποιημένης λίστας δεδομένων. Και ταυτόχρονα, είχαμε την αποκάλυψη για την διαπλοκή της κ. Γιωρκάτζη, την έμμεση κάλυψη από τoν κ. Κληρίδη, σε ένα κλίμα που καθορίζεται από μια ανομολόγητη, αλλά σαφή ταξική αντιπαράθεση για το ποιοί θα πληρώσουν τα σπασμένα της κερδοσκοπίας και των σκανδάλων των τραπεζών.

Ένα μικρό ιστορικό των λιστών: από τη λογοκρισία στον κατακλυσμό των στοιχείων

Από την στιγμή που έσκασε η φούσκα την άνοιξη του 2012, όταν ήρθε η αρχικά η Λαϊκή και μετά η Τράπεζα Κύπρου να ζητήσουν κρατική ενίσχυση, από τότε οι μηχανισμοί λογοκρισίας λειτουργούν με δυο τρόπους. Ο ένας είναι η σιωπή: Όταν λ.χ. εμφανίστηκε αυτήν τη βδομάδα η υπόθεση διαπλοκής της κ. Γιωρκάτζη με την νομική αντιπροσώπευση του κ Βγενόπουλου, υπήρξε η συνηθισμένη για την Κύπρο, σιωπή στη Δημόσια Σφαίρα. Όπως μόλις εμφανίστηκε τα θέμα Λούτσιου το 2013. Όταν σπάσει, όμως, το πέπλο της αρχικής λογοκρισίας -και για αυτό οφείλουμε πολλά σε εφημερίδες όπως η Καθημερινή και η Χαραυγή, αλλά τον αποφασιστικό παράγοντα το έπαιξε σαφώς το ίντερνετ- τότε το θέμα μπορεί να συζητηθεί. Αλλά τότε προκύπτει το άλλο σενάριο – εκείνου του κατακλυσμού πληροφοριών. Έτσι λ.χ. μετά την υπόθεση Λούτσιου άρχισαν να κυκλοφορούν διάφορες λίστες και για την ώρα το θέμα των εκροών είναι ακόμα ημι-λογοκρινόμενο, αφού τελικά οι λίστες δεν δόθηκαν επίσημα στη δημοσιότητα, αλλά και ούτε κάποια επεξεργασία έγινε. Η συγκάλυψη εδώ γίνεται μέσα από τον κατακλυσμό πληροφοριών. Και σε αυτό το σημείο είναι ίσως ενδεικτικό ότι ήταν ένα από τα πρώτα «καθήκοντα» της κ. Γιωρκάτζη – να λογοκρίνει το θέμα των εκροών μέσα από διάφορες λίστες, που στο τέλος θα έφτιαχναν εικόνα ασάφειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι ενδιαφέρον ότι το κοινό το οποίο δεν είχε για δεκαετίες την ευκαιρία να συζητήσει θέματα ταξικής κατανομής ή της διαπλοκής των οικογενειών της ελίτ, επέδειξε από την αρχή ένα είδος βασικής καχυποψίας με ταξική έμφαση. Που ήταν σωστό. Ουσιαστικά, από το χρηματιστήριο και μετά, μια μερίδα της ελίτ, η οποία έχει διασυνδέσεις με το νομικό -κρατικό και μη- και τον επιχειρηματικό  χώρο κατάφερε να φτιάξει ένα πλέγμα σχέσεων μέσα από το οποίο κυβερνούσε «αόρατα»- με προσωπικές διασυνδέσεις και σχεδόν πέρα από την πολιτική σφαίρα των εκλελεγμένων πολιτικών, τους οποίους είτε εξαγόραζαν, είτε πίεζαν, είτε εκβίαζαν -όπως γίνεται τώρα με τις εκποιήσεις. Αυτή η αόρατη ελίτ άνθησε πραγματικά με το αρπακτικό κεφάλαιο των τραπεζών την περίοδο 1999 -2011. Και η κρίση της μετά το 2012 είναι έντονη ακριβώς γιατί γίνεται προσπάθεια να μεταφερθούν οι ζημιές της στον υπόλοιπο πληθυσμό. Η καχυποψία όμως του κοινού, αλλά και η ύπαρξη τελικά, έστω και υπό πίεση, φωνών με ταξική έμφαση ακόμα και στη Δημόσια Σφαίρα οδήγησαν σε πιέσεις από τα κάτω που κωδικοποίησαν τελικά από το 2012-13 -υπό διοίκησης Π. Δημητριάδη στην Κεντρική- το πώς τα μη-εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία λειτουργούν διογκώνοντας την ήδη υπάρχουσα τραπεζική κρίση, αποκαλύπτουν ουσιαστικά ότι μια μικρή ελίτ, μερικών οικογενειών, είχε ουσιαστικά τον προνομιούχο ρόλο στα δάνεια και τώρα στις ζημιές. Οι περίφημοι «20» που έχουν το 18% των συνολικών μη εξυπηρετούμενων δανείων, και που οφείλουν ένα ποσό αντίστοιχο του ενός τρίτου ΑΕΠ του ποσού που μας δάνεισε η τρόικα. Αρχικά, η λίστα κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2013 και ως απάντηση στην πίεση από τα κάτω, αλλά και με στόχο, από μερικούς, να γίνει μια επιλεκτική εστίαση και να αποφευχθεί το ευρύτερο ζητούμενο. Η στρατηγική Καρυδά, Πολίτη, Πική - να εστιαστεί, ας πούμε, η συζήτηση στα 10 εκτ. του Μ. Νεοφύτου -άρα έμμεσα στην Ομόνοια- και να παραβλεφθούν τα εκατοντάδες εκατομμύρια του Άριστο, του Λεπτού και πάνω από όλα του κ. Σιακόλα που είναι, απ ότι φαίνεται, ο βασικός παράγοντας πίσω και από τα ΜΜΕ και τις πολιτικές της ελίτ αυτήν την περίοδο. Η πρώτη προσπάθεια κωδικοποίησης εκείνης της λίστας από την Δ.Α.

Μια λίστα επανήλθε φέτος ανανεωμένη –  και δημοσιοποιήθηκαν και ονόματα αυτή την φορά.

Τι δεν δημοσιοποιείται: η δομή των επιχειρήσεων και η συγκέντρωση το κεφαλαίου και της διαχείρισης της οικονομίας σε μια πολύ μικρή ομάδα

Ωστόσο, αυτό που αποκαλύπτει η εσωτερική έρευνα της τράπεζας δεν είναι μόνο ότι μια μικρή ομάδα πήρε το προνομιούχο μέρος των δανείων. Στην ανάλυση, που δεν έχει δημοσιοποιηθεί ακόμα, υπάρχει και μια καταγραφή της δομής των επιχειρήσεων που δείχνει την αλληλοσυνδεση του κεφαλαίου, αλλά και τη συγκέντρωση του.
Και ουσιαστικά μετά από την επιβολή της δημοσιοποίησης και της λαϊκής κωδικοποίησης για τους 20-30 που χρωστούν 5-6 δις, τώρα το θέμα είναι και η δομή της διάχυσης του κεφαλαίου. Διότι ναι μεν η Κύπρος είναι βασικά μια κοινωνία μικροϊδοιοκτητών, αλλά η διεύρυνση των σχέσεων μισθωτής εργασίας γίνεται και μέσα από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η συγκέντρωση, όμως, του κεφαλαίου -και όσον αφορά τα επενδυτικά δάνεια, αλλά και τη δομή των επιχειρήσεων- είναι ένας παράγοντας που πρέπει να διερευνηθεί – και για να κατανοηθούν τα συμφέροντα τα οποία διακυβεύονται, αλλά και οι προοπτικές της αντιπαράθεσης και της ταξικής έντασης που διαμορφώνεται.
Με μια πρώτη μάτια σε αυτές τις δομές των αλληλο-διασταυρωμένων επιχειρήσεων ίσως να εξηγεί λ.χ. και γιατί επιμένει τόσο φορτικά η κυβέρνηση να καταργήσει τις προστατευτικές πρόνοιες για τους μικρομεσαίους – διότι διαφορετικά θα πρέπει να εστιάσει στους μεγαλο-οφειλέτες. Και αυτοί δεν είναι απλώς μόνο 20-30 επιχειρήσεις-οικογένειες. Εκφράζουν και ένα πλέγμα σχέσεων. Όταν γίνει κατανοητό το πλαίσιο της αλληλοσυνδέσης των επιχειρήσεων, τότε θα είναι και πιο εμφανής η αλληλεξάρτηση και το μέγεθος της συγκέντρωσης – συσσώρευσης του κεφαλαίου.  Και ίσως η λογοκρισία αυτού του πλαισίου να είναι και ένα από του στόχους της παρούσας περιόδου από τα καθεστωτικά ΜΜΕ. Αλλά μάλλον τώρα, και για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ένας αέρα ταξικής συνείδησης πλανιέται κάτω από τη σκιά της ελίτ – και των μεγαλο-δημοσιογράφων λογοκριτών της.



 Φέτος πήραν τους «20» στη βουλή ανώνυμους... Γιατί άραγε; Για να προστατέψουν τι; Τα προσωπικά δεδομένα των αδιαφανών ελίτ που χρωστούν και εδώ και χρόνια απομυζούν από την εργασία και από κόπους των άλλων σε μορφή δανείων κι αγύριστων;
Η πολιτεία διαθέτει τα στοιχεία για όλο το πλέγμα σχέσεων των διαφόρων θυγατρικών, δορυφόρων κτλ. Κι όμως αφήνουν ανεξέλεγκτους τους 20 να στραγγίσουν τις εταιρείες και να βγάλουν κι άλλα εκατομμύρια έξω.
Ταυτοχρόνως, η αντίφαση και η τρέλα του παιγνιδιού ολοκληρώνεται με τη δημόσια συμπεριφορά και στάση για τους «μικρούς» που για κάποιο λόγο η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου αρνείται πεισματικά να μας δώσει βασικά στοιχεία: Πόσοι είναι οι δανειολήπτες των ΜΕΔ; Ποιο είναι οικονομικό-κοινωνικό τους προφίλ;  Μόνο έτσι θα γίνει θεατό το μέγεθος της κοινωνικής κρίσης στη χώρα μας. Από δική έρευνα, βρήκα ότι ο Συνεργατισμός έχει 40 χιλιάδες δανειολήπτες  με ΜΕΔ (10,000 μόνο η Λεμεσός! Αν υπολογίσουμε ότι υπάρχουν άλλες 20 τουλάχιστον χιλιάδες στις τράπεζες, τότε έχουμε 60,000 οικογένειες/νοικοκυριά σε αυτή τη δεινή θέση.  Κι όμως οι διάφοροι ιθύνοντες και τραπεζίτες συμπεριφέρονται ότι οι 60,000 είναι «στρατηγικά μη εξυπηρετούμενα δάνεια». Αντί να πάνε για τους μεγάλους, πάνε για τους μικρότερους φαίνεται.  


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου