30 Αυγ 2014

Ένα βαρύ καλοκαίρι: από την Αργεντινή στην Ανατολική Ουκρανία, και από τη Γάζα στο Φέρκιουσον – στη σκιά του βόρειου Ιράκ


Συνήθως τα καλοκαίρια η πολιτική ένταση μειώνεται και τον Αύγουστο ακολουθεί μια νεκρή περίοδος – εκτός ίσως από κανένα κατασκευασμένο θέαμα. Αυτή τη φορά ωστόσο το θέαμα είχε και ρεαλιστικές ρίζες και αιτίες – και η πολλαπλότητα του ήταν ακριβώς αναπαράσταση της μεταβατικής μορφής των παγκόσμιας πολιτικής. Το κέντρο βάρους φαινόταν να βρίσκεται στην Μέση Ανατολή, αλλά οι επιδράσεις ήταν σαφώς ευρύτερες. Και γύρω από την Μέση Ανατολή δημιουργήθηκε ουσιαστικά ένας δεύτερος κύκλος αντιπαραθέσεων που άγγιζε την ουσία του διεθνούς παιχνιδιού – τη μορφή της πολυπολικοτητας του παγκόσμιου συστήματος. Και αυτό εκφραζόταν έντονα με την αντιπαράθεση για την Ανατολική Ουκρανία αλλά και τη διευρυνόμενη σύγκρουση ανάμεσα στην Αργεντινή και την αμερικανική δικαιοσύνη για τους γύπες των επενδυτικών ταμείων. Η εξέγερση στο Φέρκιουσον ήταν σε αυτό το πλαίσιο η υπενθύμιση του πόσο γυμνός είναι ο φαινομενικος κριτης.

Από την ανοιχτή πληγή του Ιράκ στη Γάζα – το Ισραήλ χάνει το βηματισμό της δικής του προπαγάνδας
Η επιτυχία της ισλαμικής ένοπλης οργάνωσης «Ισλαμικό Κράτος» [ΙΚ - όπως μετονομάστηκε ο ΙΣΙΣ] στο Ιράκ ήταν αποτέλεσμα της εξέγερσης των σουνιτών ενάντια στη Βαγδάτη. Η δυναμική ωστόσο της οργάνωσης εξέπληξε. Η ήττα του ιρακινού στρατού ίσως να μπορούσε να ερμηνευθεί με βάση την εγκατάλειψη του από τους σουνίτες στρατιώτες στις περιοχές τους. Αλλά η ήττα των κούρδων ήταν απρόσμενη. Οι κούρδοι είχαν καλλιεργήσει για χρόνια τον μύθο των σκληροτράχηλων πεσμερκά κλπ. ξαφνικά όμως και αυτός ο μύθος διαλύθηκε μπροστά στην απρόσμενη δυναμική του ΙΚ. Ο πανικός ήταν εν μέρει κατασκευασμένος. Δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι οι ισλαμιστές στόχευαν όντως το Ιρμπίλ, την πρωτεύουσα των κούρδων. Αλλά η βιομηχανία της δυτικής προπαγάνδας είχε αρχίσει την πληκτική πια επανάληψη του σεναρίου πανικός - οίκτος - επέμβαση με την κάλυψη δήθεν "ανθρωπιστικών λόγων": βρέθηκε μια ομάδα που κινδύνευε -σε αυτήν την περίπτωση ήταν η κοινότητα των Γιαζίντις τους οποίους δεν ήθελαν διάφοροι φανατικοί της θρησκείας γιατί ακριβώς είναι ενδιάμεση κοινότητα όπως και οι αλεβίτες στην Συρία- και φτιάχτηκε το θύμα για τον οίκτο των χειραγωγημένων θεατών της Δύσης. Μετά, άρχισε η δαιμονοποίηση των ισλαμιστών για να δικαιολογηθεί η επέμβαση. Η πραγματικότητα είναι ότι το ΙΚ είναι απροκάλυπτο, οπότε όσες φήμες άρχισαν να διαρρέουν για σφαγές, βιασμούς κλπ χωρίς αναφορά διεκδίκησης από την οργάνωση, ήταν αμφισβητήσιμα ακριβώς γιατί δεν είχαν τεκμηρίωση. Όταν, μάλιστα, άρχισε να τσοντάρει και το συριακό παρατηρητήριο, το οποίο ήταν μηχανισμός προπαγάνδας που χρηματοδοτούσε το Κατάρ, στο συριακό εμφύλιο, ήταν πια εμφανές ότι η Δύση ετοίμαζε το έδαφος για κάποια περιορισμένη επέμβαση. Λέγεται ότι ο Ομπάμα ήταν σαφής ότι δεν ήθελε να ξαναμπλεξει με στρατό-στο-εδαφος στο Ιράκ: σε συνάντηση με δημοσιογράφους περίγραψε σαν «horseshit» την αντίληψη ότι έπρεπε οι ΗΠΑ να εμπλακούν περισσότερο στο συριακό εμφύλιο.

Όμως, ήθελε και η Δύση κάτι – πέρα από την ανάγκη να βοηθήσουν τους κούρδους που προσφέρονται για την ώρα σαν ημιπροτεκτοράτο. Και αυτό ήταν η παραίτηση του Μαλίκι – του ιρακινού πρωθυπουργού. Ήταν, βέβαια, μια σαφώς αντιδημοκρατική διεκδίκηση, αφού το κόμμα του είχε κερδίσει τις εκλογές και το σύνταγμα προνοεί ότι ο ηγέτης του πρώτου κόμματος αναλαμβάνει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Όμως, είναι επίσης γεγονός ότι είχε κερδίσει γιατί έκτισε την πολιτική του στο πόλεμο ενάντια στους σουνίτες. Έτσι του αφαιρέθηκε η δυνατότητα να ξαναγινεί πρωθυπουργός με ένα συνταγματικό πραξικόπημα – ο νέος πρόεδρος, ανάθεσε σε άλλο σιήτη την πρωθυπουργία. Κάτι τέτοιο βέβαια θα ήταν αδύνατο χωρίς την έγκριση του βασικού παίκτη στο Ιράκ - του Ιράν.  Οι ιρανοί κατάλαβαν επίσης ότι ο θρησκευτικός πόλεμος δεν οδηγεί πουθενά, και έτσι και αλλιώς η επιρροή τους είναι εξασφαλισμένη. Οπότε εξομαλύνθηκε κάπως το εσωτερικό μέτωπο για να αρχίσουν οι αμερικανοί κάποιους βομβαρδισμούς, και να τολμήσουν οι πάλαι ποτέ "σκληροτράχηλοι" κλπ κούρδοι κάποιες κινήσεις υπό την σκιά των αεροπλάνων και τα Φώτα των τηλεοπτικών καμερών.  Πάντως, το Ισλαμικό κράτος φαίνεται να είναι διατεθειμένο να προκαλέσει τους αμερικανούς σε επέμβαση, ποντάροντας ότι αφού η πρώτη επέμβαση του 2003 δημιούργησε την Αλ Κάιντα εκεί που δεν υπήρχε, στο Ιράκ, μια δεύτερη επέμβαση, με τις συνέπειες του μίσους και των σφαγών που θα προκαλέσει, θα δημιουργήσει όντως το Ισλαμικό χαλιφάτο. Έτσι, έκανε μια θεαματική εκτέλεση-αποκεφαλισμό αλά Ζαρκάουι (του ιστορικού ηγέτη της Αλ Κάιντα της Μεσοποταμίας), ενός αμερικανού δημοσιογράφου – και φυσικά το προβλέψιμο ακολούθησε. Σοκ και δέος στη Δύση – εκεί που μετά από τόσες δολοφονίες και απαγωγές ρώσων δημοσιογράφων στην Ουκρανία, δεν αρθρώθηκε λέξη. Ακολούθως, απελευθερώθηκαν άλλοι δημοσιογράφοι στη Συρία. Ίσως μετά από παρέμβαση του Κατάρ, όπως φημολογείται. Σοκ και Δέος και ελιγμοί από την ανάποδη – το προϊόν της αμερικανικής επέμβασης σαν αντικατοπτρισμός.


Σε αυτό το κλίμα, φαίνεται ότι ο Νετανιάχου αποφάσισε να κάνει την κίνησή του – να κτυπήσει τη συμφωνία Χαμάς-Φατάχ με την πρόκληση ενός πολέμου στην Γάζα που θα κατασκευαζόταν σαν ένδειξη ότι η Χαμάς είναι επίσης τρομοκράτες, όπως το ισλαμικό κράτος στο Ιράκ. Ήταν ένας κακός υπολογισμός. Η Χαμάς δεν κατέρρευσε – όπως ίσως να ανέμενε το ισραηλιτικό επιτελείο, και αντί να οδηγήσει σε απομόνωση της, οδήγησε σε ένα νέο κλίμα παλαιστινιακής ενότητας με βάση την αντίσταση. Το ότι μάλιστα το Ισραήλ είχε αρκετά θύματα στρατιώτες όταν δοκίμασε να εισβάλει στην Γάζα, ενίσχυσε τον μύθο της Χαμάς – και σίγουρα κανένας στην Γάζα δεν φάνηκε να αποστασιοποιείται. Το χειρότερο όμως για το Ισραήλ ήταν η κατάρρευση της διεθνούς στήριξης. Εν μέρει ήταν και αυτάρεσκη η βία του Ισραήλ και  πρόσφερε εύκολα εικόνες αθλιότητας, όπως η δολοφονία των παιδιών που έπαιζαν ποδόσφαιρο στην παραλία. Όμως, το χειρότερο ήταν η συνειδητοποίηση του εκφασισμού της ισραηλινής κοινωνίας. Η άλλη εικόνα που σόκαρε όσο εκείνη με τα νέκρα παιδιά στην παραλία, ήταν οι ισραηλίτες που φαινόταν να απολαμβάνουν, και να ζητωκραυγάζουν, για το θέαμα της επίθεσης και νεκρών παλαιστινίων στη Γάζα. Για πρώτη φορά, ακόμα και στις ΗΠΑ, το ισραηλιτικό λόμπι φάνηκε να δυσκολεύεται να πείσει παρά το ότι τα ΜΜΕ ήταν πειθήνια.

Το βασικότερο πρόβλημα ήταν η αδυναμία των ισραηλινών να πουλήσουν την προπαγάνδα τους μέσα από το εναλλακτικά -προς τα καθεστωτικά ΜΜΕ- κοινωνικά δίκτυα. Εκεί το Ισραήλ συντρίβει. Το ότι τελικά το Ισραήλ βρέθηκε να συνομιλεί με την Χαμάς στο Κάιρο ήταν από μόνο του μια ήττα – για τόσα χρόνια το επίσημο Ισραήλ δεν δεχόταν να μιλήσει με την Χαμάς. Και τώρα; Όμως η δυσκολία της ισραηλινής προπαγάνδας είναι απλώς σύμπτωμα της εσωτερικής κρίσης. Και το θέμα δεν είναι απλώς ότι το Ισραήλ είναι πια μια ρατσιστική κοινωνία στον ηγεμονικό της λόγο. Το μίσος είναι πια τόσο διάχυτο που αναπόφευκτα στρέφεται και στο εσωτερικό. Μια μερίδα πια μιλά με καθαρά ναζιστικούς όρους – να συγκεντρωθούν όλοι οι παλαιστίνιοι στη Γάζα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και να σταλούν αλλού. Και η μη-νίκη στη Γάζα -η πλειοψηφία των ισραηλινών δεν είδε σαν νίκη το ότι έγινε- δημιούργησε ήδη το κλίμα για μια πιο ακροδεξιά πίεση στο Νετανιάχου[1] και άλλους πολιτικούς ότι "δεν άφησαν το Στράτο να τελειώσει την δουλειά". Ο ίδιος μύθος με τους αμερικανούς στο Βιετνάμ. Όμως, η Γάζα δεν μπορεί πια να χαθεί για τους άραβες – δεν είναι μόνο οι εικόνες είναι και το φυσικό αέριο της ΑΟΖ της και το ξέρουν όλοι.

Η Αργεντινή αρνείται να συμβιβαστεί και η Ρωσία απαντά στις δυτικές κυρώσεις βραχυκυκλώνοντας τη Δύση, ενώ η Ανατολική Ουκρανία μετατρέπεται σε σύμβολο αντίστασης για την Αριστερά
Καθώς η προσοχή ήταν στραμμένη στην Μέση Ανατολή υπόβοσκαν δυο παράλληλες κρίσεις – μια στην Λατινική Αμερική και μια στην Ουκρανία. Στην λατινική Αμερική η αντιπαράθεση εστιαζόταν στην προσπάθεια μερικών hedge funds να πιέσουν μέσω αμερικανικού δικαστηρίου την Αργεντινή να τους πληρώσει όλα όσα διεκδικούσαν από τις κερδοσκοπικές του επενδύσεις. Αυτοί οι «επενδυτές»-γεράκια που είχαν αγοράσει τα αργεντινικα ομόλογα σε τιμές ευκαιρίας χρησιμοποιούσαν το θέμα και για κερδοσκοπία, αλλά και σαν μέρος ενός υπόγειου πολέμου του βορειοαμερικανικού κεφαλαίου ενάντια στην Λατίνο-αμερικανική αυτονομία. Η κυβέρνηση της Αργεντινής αρνήθηκε να υποκύψει, όταν ένας αμερικανός δικαστής αποφάσισε ότι είχαν δίκαιο τα «ταμεία» - λες και το θέμα ήταν μια απόφαση για μια επαρχία των ΗΠΑ. Ο στόχος, βέβαια, είναι ευρύτερος – τα «ταμεία» χρησιμοποιούν τα αμερικανικά δικαστήρια, και αυτά βασίζονται στο ότι ένα μεγάλο μέρος των διεθνών συναλλαγών γίνονται σε δολάρια, για να πουλούν ακόμα το ρόλο της οικονομικής υπερδύναμης. Η κυβέρνηση της Αργεντινής, ωστόσο, αφού αρνήθηκε να πληρώσει άρχισε να διαμορφώνει ένα νέο σχέδιο να αποπληρωθούν όσοι επενδύτες δέχτηκαν το κούρεμα και το συμβιβασμό μαζί της -για να πληρωθούν με κάποιο λογικό κέρδος και όχι σαν γύπες- μεταφέροντας τις πληρωμές εκτός ΗΠΑ. Βέβαια, η πίεση τώρα είναι να σπρώξει το αρπακτικό δυτικό κεφάλαιο την Αργεντινή στην κρίση, μέσα από τις εκροές κεφαλαίων και την υποτίμηση του νομίσματος. Για την ώρα πάντως, παρά την υποτιμήση η χώρα φαίνεται να αντέχει – καθώς το ζητούμενο δεν είναι μόνο τα οικονομικά δεδομένα, αλλά και το κλίμα ανάμεσα στον πληθυσμό. Ήδη, ακόμα και όταν τα δυτικά ΜΜΕ πουλούσαν την εικόνα της νέας «χρεοκοπίας» της Αργεντινή, αναγκάζονται να παραδεχθούν ότι η χώρα είχε βγει από το βάραθρο που την είχε ρίξει ο νεοφιλελευρισμός στην κρίση –χρεοκοπία των αρχών του 2000. Η αντιπαράθεση πάντως έχει σαφώς τις διεθνές προεκτάσεις, γιατί τώρα πια είναι και μια νέα μορφή αντιπαράθεσης ΗΠΑ και λατινικής Αμερικής, αλλά και ένα νέο κεφάλαιο στις κρίσεις που προκαλεί η χρήση του δολαρίου. Ίσως να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα μια ακόμα καμπή στην παρακμή του τελευταίου αμερικανικού όπλου.

Στον αντίποδα, στην ευρωασία, η Δύση υπό την πίεση των αμερικανών που φάνηκαν εμφανώς να θέλουν να πιέσουν τη Ρωσία, αλλά και να δημιουργήσουν κρίση στις σχέσεις της με την κεντρική Ευρώπη – Γερμανία, επέβαλαν διάφορα επίπεδα κυρώσεων. Η πραγματικότητα ήταν, ωστόσο, ότι αρκετοί ευρωπαίοι, και οι γερμανοί στα μουλωχτά, δεν ήθελαν πραγματική σύγκρουση. Το πιο επίμαχο μέτρο, που αντιστοιχούσε και στην επίθεση των «ταμείων» στην Αργεντινή, ήταν η προσπάθεια να παρεμποδιστεί η πρόσβαση ρωσικών τραπεζών σε αγορές κεφαλαίου στην Δύση. Αυτό, όμως, ουσιαστικά οδηγούσε σε απλή επιτάχυνση της διαδικασίας αυτονόμησης των μη-δυτικών μεγάλων δυνάμεων από τα δυτικά νομίσματα. Η πρώτη επίδραση των «μέτρων» δεν φάνηκε να επηρεάζει ιδιαίτερα τη ρωσική οικονομία – αντίθετα φάνηκε να συσπειρώνει ένα κλίμα ενάντια στις δυτικές πιέσεις. Όταν τελικά η Ρωσία επέβαλε τα δικά της αντί-μέτρα με την απαγόρευση εισαγωγής γεωργικών προϊόντων, η εσωτερική δυτική δυσφορία έγινε εμφανής.



Η μάχη στην Ουκρανία την ίδια φάνηκε επίσης να παίρνει ενδιαφέρουσες διαστάσεις. Ο στρατός του Κίεβου εξαπέλυσε μια σειρά επιθέσεων στην ανατολική Ουκρανία με την πλήρη κάλυψη των δυτικών ΜΜΕ που συγκάλυπταν τα εγκλήματα ενάντια σε αμάχους. Όπως φάνηκε η διείσδυση και οι επιθέσεις φάνηκαν να μην προχωρούν για δυο λόγους – έγινε εμφανές ότι ο τοπικός πληθυσμός στήριζε έντονα τους εξεγερμένους, ενώ οι «Λεκές δημοκρατίες» φάνηκαν επίσης να δημιουργούν το δικό τους επαναστατικό μύθο, καθώς εθελοντές από διάφορες δυτικές χώρες [Ισπανία, Γαλλία, Σερβία κλπ] άρχισαν να συρρέουν στις γραμμές τους. Η ριζοσπαστικοποίηση των αιτημάτων -όπως φαίνεται και στο κείμενο του ρώσου αναλυτή Μ. Καγκαρλίσκι που δημοσιεύεται πιο κάτω- φαίνεται να δημιουργεί επίσης μια νέα δυναμική που ενδεχομένως να σφραγίσει και τις μορφές των κινημάτων στην περιοχή. Τελικά, το πραξικόπημα του Κιέβου το Φεβρουάριο, δημιούργησε, σαν απρόσμενη συνέπεια, για πρώτη φορά από το 1989, ένα είδος επαναστατικού αριστερού cult στην "ανατολή". Η εμφάνιση μέχρι και αναρχικών πολιτοφυλάκων με το ονομασία «Μαχνοβίτες»[2] φάνηκε να απομυθοποιεί πλήρως το θέαμα της Μεϊντάν που ενδέχεται να κωδικοποιηθεί πια ως το κλασικό δείγμα χειραγωγημένης (από ολιγαρχες και ξένες υπηρεσίες) κινητοποίησης. Διότι τελικά, όπως το άρθρωσε διστακτικά και ο Λαβρώφ, αυτό που διεξάγεται στην ανατολική Ουκρανία είναι, σε μεγάλο βαθμό, ένας πόλεμος ανάμεσα στους ιδιωτικούς στρατούς των ολιγαρχών και τις «λαϊκές πολιτοφυλακές». Και η εμφάνιση κινητοποιήσεων ενάντια στην επιστράτευση στην δυτική Ουκρανία ίσως να είναι και σύμπτωμα των μετατοπίσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πούτιν φαίνεται να κινείται παίζοντας σε τρία επίπεδα – διατηρώντας την εσωτερική συνοχή μέσα από μια κρίση που φαίνεται να ολοκληρώνει τη ρωσική αυτονομία, να  διατηρεί την υπόγεια σχέση με ευρωπαίους, και να παίζει με τα όρια των διαπραγματεύσεων στην Ουκρανία – σαν γείτονας προστάτης του τοπικού πληθυσμού στην ανατολή τουλάχιστον. Έτσι το κονβοϊ ανθρωπιστικής βοηθείας ήταν σαφώς βοήθεια σε αντιστοιχία με ότι διεκδικεί ότι κάνει η Δύση στο Ιράκ - όταν λέει ότι στέλλει ανθρωπιστική βοήθεια κλπ. Οι υστερικές κραυγές του Κιέβου ότι ήταν δήθεν επέμβαση, ήταν ένα, για την απομυθοποίηση, θέαμα. Μέχρι και ο Ερυθρός Σταυρός επιβεβαίωσε ότι ήταν απλώς ανθρωπιστική βοήθεια. Στο τέλος άρχισαν και τα δυτικά ΜΜΕ να μεταδίδουν τα εγκλήματα των «σύμμαχων» τους στην ανατολική Ουκρανία – όπως οι βομβαρδισμοί αμάχων. Στο πολιτικό επίπεδο φαίνεται να γίνονται συναντήσεις που να μπορούν να οδηγήσουν σε κάποιου είδους εκεχειρία-ανακωχή. Έτσι, ενώ η Μέρκελ πήγε στο Κίεβο και έριξε χαμηλές, αλλά σαφείς νότες για εκεχειρία και "αποκέντρωση", ο συγκυβερνήτης της, ηγέτης των σοσιαλδημοκρατών, έθεσε με σαφήνεια της θέμα της ομοσπονδοποίησης της Ουκρανίας με σαφή αναφορά σε περιοχές με «πλειοψηφία εθνικά ρώσων». Και ανάλογες δηλώσεις έγιναν και από αξιωματουχους της Ε.Ε. και του ΟΑΣΕ.

Και σε αυτό το κλίμα, η εξέγερση στο Φέρκιουσον στις ΗΠΑ – μια περιοχή μαύρων με λευκή αστυνομία, ανέδειξε, χωρίς να προσπαθήσει κανείς πια, το πώς οι ΗΠΑ κουβαλούν στο εσωτερικό τους τις αντιφάσεις που εκφράζουν την εξωτερική τους πολιτική. Η Γάζα και το Φέρκιουσον ήταν η αποκάλυψη του πόσο γυμνός ειναι ο Ομπάμα, παρά το χρώμα του και τις όποιες καλές του προθέσεις – έστω σε μερικά θέματα. Οι ισλαμιστές στο Ιράκ ήρθαν από τη Συρία και εξοπλίστηκαν από τους σύμμαχους των ΗΠΑ στα εμιράτα. Και για δυο ολόκληρα χρόνια οι δήθεν «φιλελεύθεροι» στη Δύση καμώνονταν ότι δεν καταλάβαιναν ούτε τι υποστήριζαν ούτε ποιοι τους χρηματοδοτούσαν. Και στη Λιβύη οι «καλοί αγωνιστές στην ελευθερίας» της Μισράτα του 2011, οι ρατσιστές, δηλαδή, οι οποίοι έκαναν εκκαθαρίσεις μαύρων από την περιοχή τους, συγκαλύπτονταν τότε από τα δυτικά ΜΜΕ. Τώρα είναι οι κακοί ισλαμιστές που πολεμά η Δύση. Όταν οι αντιφάσεις αυξάνονται σε τέτοιο βαθμό…



[1] Η συντρηπτική πτώση του ποσοστού αποδοχής του από 82% στις 22/7 όταν ξεκίνησε η εισβολή στην Γάζα σε μόλις 38% στα τέλη Αυγούστου είναι χαρακτηριστικό.  http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Poll-finds-huge-fall-in-PMs-approval-rating-372293

 [2] «Ουκρανοί αναρχικοί αυτοπροσδιοριζόμενοι ως “Μαχνοβίτες” επιτίθενται ενάντια στις δυνάμεις του ουκρανικού ακροδεξιού καθεστώτος. Η δράση τους εστιάζεται στην Νοτιοανατολική Ουκρανία, γύρω από την περιοχή του Γκουλιάι Πόλιε (νότια των εξεγερμένων περιοχών του Ντονμπάς). Η περιοχή από ότι φαίνεται δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς εκεί ήταν το κέντρο της δράσης του στρατού του Νέστορα Μαχνό κατά την περίοδο της ρωσικής επανάστασης»…..http://solidarityantifascistukraine.wordpress.com/2014/08/23/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%B7%CF%84%CE%AD%CF%82/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου