5 Ιουλ 2014

Οι τουρκοκυπριακές εκλογές: μια κρίση νομιμότητας ή μια μεταβατική στιγμή για το πολιτικό σύστημα;




Και όταν εμφανίστηκε κρίση νομιμότητας λίγο βόρεια, τα ελληνοκυπριακά ΜΜΕ ήταν ..αλλού
Όταν έγιναν οι ευρωεκλογές, το σταθερά αυξανόμενο ποσοστό αποχής των ελληνοκυπρίων, ερμηνεύτηκε αμέσως από τα ε/κ ΜΜΕ ως απόρριψη των πολιτικών, των κομμάτων, κλπ. Το πρόβλημα, βέβαια, ήταν ότι τα ΜΜΕ είχαν έμμεσα προτείνει στους πολίτες να ψηφίσουν κάποιους υποψήφιους και αγνοήθηκαν επίσης. Αν, όμως, κάποιος ήθελε μια επιβεβαίωση ότι η προηγούμενη εκτίμηση για κρίση νομιμότητας κλπ, ήταν απλώς ένα κλισέ που ήταν βολικό, δεν έχει παρά να δει το πώς τα ε/κ ΜΜΕ αγνόησαν πλήρως τις τ/κ εκλογές της Κυριακής, στις οποίες υπήρξε πράγματι κάτι που να θυμίζει κρίση νομιμότητας ανάλογη, έστω αυτού που έγινε σε άλλες χώρες στις ευρωεκλογές, όπου εκτός από αποχή υπήρξε και σημαντική μετατόπιση ψηφοφόρων. Αυτές οι τ/κ εκλογές δεν ήταν βουλευτικές, όπως το περασμένο καλοκαίρι, αλλά είχαν και τη γενικότερη τους σημασία, αφού ήταν και δημοτικές και δημοψήφισμα για αλλαγές στο σύνταγμα. Το μόνο που μπορούσες να δεις στις ε/κ εφημερίδες ήταν ανησυχίες για τις δηλώσεις του Έρογλου ότι οι εκλογές θα νομιμοποιούσαν την τ/κ διοίκηση διεθνώς. Το άλλο τοπικό κλισέ.

Και όμως, οι εκλογές ήταν σημαντικές. Το πρώτο εξόφθαλμο συμπέρασμα είναι ότι οι ψηφοφόροι ακολούθησαν, μεν, κόμματα στις εκλογές δημοτικών συμβούλων, αλλά στις εκλογές δημάρχων και στο δημοψήφισμα σαφώς επέδειξαν τάσεις αυτονόμησης. Τα εκλογικά αποτελέσματα ως συνολικά ποσοστά δείχνουν μια σχετική σταθερότητα για τα δυο μεγάλα κόμματα σε σχέση με τις προηγούμενες βουλευτικές, αλλά διάχυση από εκεί και πέρα. Το κόμμα του Σ. Ντεκτάς, που βγήκε κερδισμένο από τις βουλευτικές, έχασε σε αυτές τις εκλογές. Φαίνεται ότι μια μερίδα των ψηφοφόρων της δεξιάς κινείται πιο αυτόνομα πια. Αλλά αυτό δεν αποδίδει μόνο για τα δεξιά κόμματα – η παρατήρηση του Ν. Μούδουρου[1] ότι ουσιαστικά άρχισε να φαίνεται μια μετακίνηση της πρώτης γενιάς μεταναστών από την Τουρκία [από τα 1970’ς] προς τα αριστερά είναι ενδιαφέρουσα. Αυτή η κίνηση φάνηκε στους μικρότερους δήμους. Στους μεγάλους δήμους, η δεξιά με τη βοήθεια ανεξάρτητων κατάφερε να κερδίσει την Αμμόχωστο και στην Κερύνεια. Όμως, η αποκάλυψη της άλλης όψης των ροών φάνηκε στην Λευκωσία, όπου κέρδισε ο Μ. Χαρμαντζι[2] ο οποίος, ουσιαστικά, στηρίχθηκε από την εξωκοινοβουλευτική αριστερά[3] και το μικρό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Αυτό δείχνει για πρώτη φορά ότι οι σχηματισμοί στα αριστερά του ΡΤΚ, μπορεί να μην καταφέρνουν να κερδίσουν οι ίδιοι ποσοστά, αλλά σε συγκεκριμένες συγκυρίες έχουν την δυνατότητα να εκφράζουν μια κοινωνική δυναμική. Έτσι, στη Λευκωσία κατάφεραν από ότι φαίνεται να ψηφιστούν και από αριστερούς και δεξιούς, ανεξάρτητους ή μη, και τελικά κέρδισαν. Αξίζει να αναφερθεί ότι και για το δημοψήφισμα πρωταγωνιστικό ρόλο είχε η εξωκοινοβουλευτική αριστερά – αν και πιστεύεται ότι υπήρχε και υπόγεια δεξιά εκστρατεία από τον Έρογλου για να μην ψηφιστεί. Αλλά, όταν μια εισήγηση που στηρίζουν 4 κόμματα απορρίπτεται με ποσοστό  άνω του 60%, σαφώς υπάρχει ρευστότητα.

Με βάση τα πιο πάνω, μπορεί να πει κάποιος ότι στην τ/κ κοινότητα άρχισε μια διαδικασία ρευστοποίησης θέσεων. Φαίνεται να υπάρχει μια κινητικότητα στη δεξιά που δεν μεταφράζεται μόνο σε κίνηση στο εσωτερικό των δεξιών – κεντροδεξιών κομμάτων, αλλά φαίνεται να ανοίγει και το δρόμο προς την ψήφο στα αριστερά σε κοινωνικά στρώματα που δεν είχαν τέτοιο παρελθόν. Ταυτόχρονα, ο νευραλγικός κινηματικός ρόλος, που έχει αποκτήσει η εξωκοινοβουλευτική αριστερά φαίνεται να εκφράζεται και στην κάλπη.

Το πώς μεταφράζονται αυτά σε σχέση με το κυπριακό είναι άλλο ζήτημα. Είναι λογικό ότι στη Λευκωσία, οι αυξημένες δικοινοτικές εκδηλώσεις, ιδιαίτερα η πρωτομαγιά, έδωσαν άλλη δυναμική. Ίσως και η συμμετοχή στις ευρωεκλογές - ή τουλάχιστον το φιάσκο δεν επέδρασε αρνητικά. Αντίθετα, στην Αμμόχωστο παρά τις σχετικές δημοσκοπήσεις, για το θετικό κλίμα όσον αφορά την επιστροφή του ε/κ μέρους της πόλης, οι τουρκοκύπριοι προτίμησαν να αλλάξουν το δήμαρχο που είχε θετική στάση – μια ίσως αυξανόμενη ένδειξη ανησυχίας και επιφύλαξης;

Όσον αφορά στην Τουρκία και τις σχέσεις της με τους τουρκοκύπριους, η ρευστότητα που καταγράφηκε -ιδιαίτερα η ροή μεταναστών/εποίκων προς αριστερά ψηφοδέλτια, αλλά και η τάση των δεξιών για ανεξάρτητους υποψήφιους- δείχνει ενδεχομένως, όπως παρατήρησε ο Ν. Μούδουρος, μια τάση για αποστασιοποίηση από το εισαγόμενο εθνικό προς το τοπικό κοινοτικό.







[2] Ο Μεχμέτ Χαρμαντζί πολιτικά ήταν ο Γενικός Γραμματέας του Κόμματος Κοινοτικής Δημοκρατίας (TDP) αλλα στις εκλογές είχε και στην στήριξη της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς (Μπαράκα και σοσιαλιστικό κόμμα Κύπρου). Το ποσοστό που πήρε σαφώς είναι πολύ περισσότερο από αυτό του TDP. To TDP ιστορικά είναι το κόμμα του Ακκιντζί [για αυτό εν μέρει άνοιξε και θέμα συζήτησης για την πιθανότητα να κατέβει σαν υποψήφιος στις προεδρικές του 2015] ο οποίος ήταν δήμαρχος για 10-15 χρόνια και έγιναν τότε τα μεγάλα δικοινοτικά έργα με το Λέλλο, όπως το Nicosia Master Plan, Nicosia Sewage και είχαν αρχίσει οι αναπλάσεις και η αναζωογόνηση της παλιάς πόλης και που τις δυο πλευρές. Μάλιστα, τότε, εκυκλοφόραν ως ανέκδοτο στο δικοινοτικό κίνημα – το κατατρεγμένο – our poop unite us. Αξίζει να αναφερθεί επίσης ότι η Ντενίζ Μπιριντζί η οποία είχε εγκαταλείψει την κομματική της θέση [ως υπεύθυνη διεθνών σχέσεων] για να κατέβει στις ευρωεκλογές με το δικοινοτικόΔράσυ/ Eylem είναι από το ίδιο κόμμα με το Χαρμαντζί. Η Ντενίζ το στήριξεν ανοικτά.

[3] Αξιοσημείωτη ήταν και η εκλογή ως δημοτικός σύμβουλος του Μουράτ Κανατλί. Συνδυάζεται τόσο με την εξωκοινοβουλευτική αριστερά, όσο και με τη αριστερόστροφη πορεία που παρατηρείται, αλλά και με την εκλογή ακτιβιστών. Τόσο ο Χαρμαντζί, που το 2010 συμμετείχε στο πάρκο Κοπρουλού κάθε νύκτα ενάντια στο μνημόνιο της Τουρκίας πριν ξεκινήσουν οι μεγάλες διαδηλώσεις, αλλά και μετά, όσο και ο Κανατλί με το κόμμα Νέα Κύπρος, με τη δική του αντιμιλιταριστική δράση και την αντίρρηση συνείδησης φέρνουν νέα πνοή στο πιο σημαντικό ίσως δημαρχείο, που όπως λέγεται όποιος το κερδίσει, κερδίζει και τις εκλογές. Μπορεί τα κόμματα που τους στηρίζουν και των οποίων ηγούνται να μεν μπορούν να εκλέξουνπρόεδρο της «ΤΔΒΚ», η εκλογή τους και μόνο, όμως, δίνει νέα ώθηση σε ενεργούς πολιτικούς πέραν από τα κλασσικά πολιτικά δρώμενα. Είναι και δείχνει ότι οι πολίτες επικροτούν πολιτικούς του «δρόμου» και όχι των εδράνων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου