7 Ιουν 2014

Μέση Ανατολή: οι εκλογικές νίκες των κοσμικών σε Αίγυπτο και Συρία, ο πόλεμος σε Λιβύη και Υεμένη, και η κυβέρνηση ενότητας των Παλαιστινίων


Οι εκλογές στην Αίγυπτο
Η βδομάδα που πέρασε σηματοδότησε ένα είδος πλήρους αντιστροφής του 2011, τουλάχιστον την Αίγυπτο και τη Συρία. Στην Αίγυπτο, τις προεδρικές εκλογές κέρδισε, όπως αναμενόταν, ο Σίσι με ποσοστό 96% - αλλά το ποσοστό προσέλευσης ήταν λίγο κάτω από 50%. Βέβαια και στις προηγούμενες εκλογές τις οποίες είχε κερδίσει η μουσουλμανική Αδελφότητα το ποσοστό που ψήφισε κινήθηκε γύρω στο 60%. Αλλά η αποχή και η καταστολή της Αδελφότητας δείχνει και τα όρια της εκλογικές διαδικασίας. Από την άλλη, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι  ο Σίσι είναι δημοφιλής έχοντας οικοδομήσει ένα προφίλ με νασερισμό από την μια και την επίκληση της σταθερότητας από την άλλη. Και όταν ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα οι χιλιάδες που συνέρευσαν στην πλατεία Ταχρίρ, έδιναν το νέο ηγεμονικό κλίμα στους δρόμους.  Όμως, αυτή η «γοητεία», η οποία στηρίζεται και στην προβολή της μεγάλης πλειοψηφίας των ΜΜΕ θα δοκιμαστεί σύντομα στο πεδίο της οικονομίας. Οι παράδοξοι σύμμαχοί του, από τα εμιράτα [η Σαουδική Αραβία, και τα ΗΑΕ] έστειλαν αμέσως συγχαρητήρια και έκαναν έκκληση να στηριχθεί η νέα ηγεσία της χώρας για να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά προβλήματα. Και φαίνονται να σπρώχνουν για την υιοθέτηση επιτήρησης από δυτικές εταιρείες που μαλλον θα σημαίνει λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις. Αλλα αντέχει η κοινωνία; Είναι σαφές ότι τα μεσαία, αλλά και τα ανώτερα στρώματα θέλουν σταθερότητα. Αλλα η κοινωνική συνοχή δεν εξαρτάται πια μόνο από αυτούς. Οι ισλαμιστές, από την άλλη, παραμένουν μια εν δυνάμει αξιόλογη δύναμη, αλλά δύσκολα μπορεί να τους θεωρήσει κάποιος τώρα πλειοψηφικό κίνημα. Ο αστάθμητος παράγοντας παραμένει σε αυτό το πλαίσιο η οικονομία από την μια που θα καθορίσει την θέση των λαϊκών στρωμάτων – άλλωστε σε αυτό το πεδίο έχασε και ο Μόρσι της Αδελφότητας της λαϊκή στήριξη – ενώ η στρατηγική του Σίσι όσον αφορά στον εκδημοκρατισμό θα καθορίσει την πρακτική του νεολαιίστικου αριστερίζοντος κινήματος που ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας – και την ανατροπή του Μουμπάρακ και του Μόρσι. Ο αντίπαλος του Σίσι, ο Σαμπαχί, εμφανίζεται σαν αριστερός νασεριστής, και αποδέχθηκε την ήττα. Αλλά μετά από όσα έγιναν η Αίγυπτος δύσκολα θα πάει πίσω στο τι υπήρχε πριν το 2011 – ακριβώς γιατί ότι δημιουργήθηκε τότε, πέρα από το θέαμα που έφτιαξαν τα διεθνή ΜΜΕ, είχε και μια τοπική εσωτερική βάση σαν υπαρκτό ρεύμα στην Αιγυπτιακη κοινωνία.

Μια άλλη παράμετρος, που θα είναι σημαντική, είναι η δεινής στάση της νέας Αιγυπτιακής ηγεσίας. Ο Σίσι δεν φάνηκε από την μια να έχει διάθεση να αμφισβητήσει την σχέση με το Ισραήλ, αλλά φάνηκε ταυτόχρονα πρόθυμος να διεκδικήσει, όπως και ο Νάσερ, μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική. Το ότι ουσιαστικά η υποψηφιότητα του ανακοινώθηκε σε συνάντηση με τον Πούτιν ίσως να μην είναι τυχαίο. Πάντως, ο Σίσι πρέπει να υιοθετήσει και πρακτικά μέτρα από την κληρονομιά του Νάσερ για να γίνει πιστευτός – και να συντηρησει την εικόνα του. Και ίσως η διεύρυνση των συμμαχιών να είναι έτσι και αλλιώς μέσα στα πλαίσια που χαρακτηρίζουν ολόκληρη την Μέση Ανατολή τώρα.

Οι εκλογές στη Συρία
Στη Συρία ο Άσσαντ επανεκλέγηκε με ποσοστό γύρω στο 88% με ποσοστό συμμετοχής γύρω στο 73%. Τα δυτικά ΜΜΕ επαναλάμβαναν σχεδόν με δυσπιστία απέναντι στον εαυτό τους, το ερώτημα πώς κατάφερε αυτός που τον είχαν ξεγραμμένο το 2011 και 2012, να γυρίζει σχεδόν όλη την χώρα και να κάνει προεκλογική εκστρατεία, ενώ όντως οι Σύριοι στέκονταν σε ουρές για να ψηφίσουν. Οι εκλογές ήταν πλουραλιστικές αυτή την φορά και όπως στην Αίγυπτο απέναντι στον ιστορικό ηγέτη, ή τον ηγέτη που υπεράσπιζε αυτή την κληρονομιά, αντιπαρατέθηκαν αριστεροί υποψήφιοι. Ίσως το πιο εκφραστικό σκηνικό ήταν η ανακοίνωση του Λίβανου ότι όσοι σύριοι πρόσφυγες επέστρεφαν για να ψηφίσουν, θα θεωρούνταν ότι δεν ήταν πια πρόσφυγες. Ήταν εμφανές ότι η ανακοίνωση έγινε γιατί υπήρχε ρεύμα ακόμα και ανάμεσα στους πρόσφυγες για επιστροφή και αναζήτηση ομαλότητας. Και ο Λίβανος, που κατά τα άλλα υποτίθεται δεν μπορεί να έχει περισσότερους σύριους τους πρόσφυγες, τους απαγόρευε την επιστροφή στην Συρία. Ήταν μια ανακοίνωση των φιλοδυτικών της χώρας.


Στη Λιβύη αναζητούν Καντάφι στη θέση του Καντάφι, ενώ στην Υεμένη τρίζουν επικίνδυνα τα σύνορα

Στον αντίθετο πόλο με τη Συρία και την Αίγυπτο, η Λιβύη και η Υεμένη φαίνεται να βρίσκονται στη μέση μια διευρυνόμενης πολεμικής διαμάχης πολλαπλών εμπλεκομένων. Στη Λιβύη έγιναν μάχες και πάλι στη Βεγγάζη, ενώ στην Τρίπολη το αδιέξοδο της πολιτικής ηγεσίας συνεχίστηκε, με την παρέμβαση και δικαστηρίων. Μάχες ανακοινώθηκαν και στην κεντρική Λιβύη. Το πιο ειρωνικό από όλα ήταν μια ανταπόκριση για το πώς προσπαθούν οι δυτικοί να προώθησαν τον Haftar, ο οποίος φέρεται να είναι ο εκλεκτός των αμερικανών. Στο νέο σκηνικό στη Λιβύη φαίνεται να αποκτά δραματική δημοτικότητα ο ..Σίσι της Αιγύπτου. Είναι ένας ηγέτης που θυμίζει τον Καντάφι ή την ιστορική παράδοση του Καντάφι, και δεν είναι λογοκρινόμενος, στην επιφάνεια τουλάχιστον, όπως ο τέως Λίβυος ηγέτης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι οπαδοί του Haftar άρχισαν να τον προωθούν σαν ένα νέο  ..Καντάφι.


Ότι είναι δυναμικός ηγέτης, άνηκε στην ομάδα του Καντάφι που ανέτρεψε την μοναρχία κλπ. Πέρα από τη γοητεία της σταθερότητας και την νοσταλγία, μέρος της όλης εκστρατείας φαίνεται να απευθύνεται στην Πράσινη Αντίσταση των κανταφικών. Μέχρι στιγμής πάντως, η διαμάχη στις παραλιακές πόλεις φαίνεται να είναι ανάμεσα στον -μάλλον αμερικανικά- εξοπλισμενο «στρατό»/ομάδες του Haftar  και τους ισλαμιστές.

Στην Υεμένη, οι αντιπαραθέσεις έχουν πολλαπλά μέτωπα. Το πιο γνωστό μέχρι τώρα όσον αφορά στα διεθνή ΜΜΕ είναι αυτό της Αλ Κάιντα και των αμερικανών. Ένα άλλο, είναι ο αγώνας των νότιων της τέως σοσιαλιστικής Υεμένης για αυτονομία ή απόσχιση. Την περασμένη βδομάδα, ξανά-άνοιξε το βόρειο μέτωπο της φυλής Houthi με τον στρατό. Η σημασία αυτής της αντιπαράθεσης έγκειται στο γεγονός ότι οι Houthi είναι σιήτες και άρα η αντιπαράθεση μεταφέρει στα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας τον χειρότερο της εφιάλτη  - την εξέγερση της σιητικής μειονότητας, αλλά και την επέκταση της επιρροής του Ιράν.


Οι Παλαιστίνιοι


Όσον αφορά στο παλαιστινιακό,  η αποτυχία της αμερικανικής πρωτοβουλίας, έχει αφήσει ένα κενό – αλλά οι πρωταγωνιστές στο τοπικό επίπεδο συνεχίζουν. Οι παλαιστίνιοι ηγέτες, κοσμικοί της Φατάχ και ισλαμιστές της Χαμάς, έκαναν ήδη μια κίνηση για δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας με στόχο, την ανάπτυξη διεθνούς εκστρατείας πίεσης προς το Ισραήλ. Μέχρι και οι ΗΠΑ που απέτυχαν στην προσπάθεια τους, θεώρησαν την κίνηση όχι κακή – κάτι που προκάλεσε την αντίδραση του Ισραήλ. Το πώς θα κινηθούν οι δυο πρωταγωνιστές διεθνώς θα φανεί. Η παρούσα ισραηλιτική κυβέρνηση δεν φαίνεται πρόθυμη για υποχωρήσεις – αντίθετα προχωρεί σε νέες επιθέσεις και εποικισμούς. Όσον αφορά στη διεθνή της θέση φαίνεται επίσης να αποστασιοποιείται από την μονομερή  αμερικανική εξάρτηση. Η Ινδία φαίνεται να είναι ένας από τους νέους εξωτερικούς στόχους της ισραηλινής κυβέρνησης. Όμως, αυξάνονται και οι πιέσεις από το εξωτερικό, καθώς το Ισραήλ χάνει με ραγδαίους ρυθμούς το πέπλο προστασίας που είχε με άξονα το τί υπέφεραν οι εβραίοι στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου