7 Ιουν 2014

Ευρωασιατικές δυναμικές και οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις στη Δύση: η Ρωσία με την Κίνα απλώνουν ένα νέο οικονομικό δίκτυο, στην Ευρώπη ο διχασμός κεντροευρωπαίων-βρεττανών επανέρχεται, και οι αμερικανοί αναζητούν συμμάχους, καθώς τους διώχνουν από την κεντρική Ασία



Οι οικονομικές ειδήσεις της βδομάδας είναι ενδιαφέρουσες για την γεωπολιτική αντιπαράθεση που είναι πια διάχυτη. Από την μια η Ρωσία και η Κίνα φάνηκε να προχωρούν σε εμβάθυνση της οικονομικής συνεργασίας – με άξονα πια και την χρήση των δικών τους νομισμάτων στις συναλλαγές. Από την άλλη, στην Ευρωζώνη, η ΕΚΤ ανακοίνωσε νέα μείωση του επιτοκίου, καθώς οι ηγέτες της Δύσης φαίνονται να οικοδομούν πόλους διαφοροποίησης  - και εντός και εκτός Ε.Ε.

Η ευρωασιατική συμμαχία Ρωσίας – Κίνας ως εναλλακτικό οικονομικό μπλοκ/συμμαχία
Στο ευρωασιατικό μέτωπο το σκηνικό που εμφανίζεται όλο και πιο έντονα είναι η συμφωνία Κίνας και Ρωσίας να χρησιμοποιούν τα δικά τους νομίσματα στη συμφωνία μαμούθ για το φυσικό αέριο. Αυτό δημιουργεί, ήδη, ντε φάκτο μια ακόμα υπονόμευση του δολαρίου. Η δημιουργία του ευρώ θεωρήθηκε σαν μια εν δυνάμει απειλή, αλλά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα, το ευρώ μπορεί να σταθεροποιήθηκε, αλλά έχασε πολλά από την γοητεία του. Σαφώς οι κεντροευρωπαίοι και οι γερμανοί, ιδίως, το θεωρούν σημαντικό γιατί κερδίζουν από την σταθερότητά του, αλλά και από την δυνατότητα που τους δίνει για τη δημιουργία μιας ντε φάκτο ηγεμονίας στο εσωτερικό της Ε.Ε. ή έστω της ευρωζώνης. Η δημιουργία, ωστόσο, συμμαχιών από νομίσματα εκτός Δύσης τα οποία σταδιακά θα αυτονομομήσουν τις συναλλαγές από το δολάριο, είναι σαφώς πολύ πιο μεγάλη απειλή. Μερικοί, μάλιστα, θεώρησαν το βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας το 1999, ως ένα είδος αμερικανικής επέμβασης στην ήπειρο, που απειλούσε την νομισματική τους μονοκρατορία. Και σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση του Σαντάμ Χουσεΐν να κάνει τις συναλλαγές του σε ευρώ, θεωρήθηκε σαν το ύστατο αμάρτημα – για τις ΗΠΑ. Οι ρώσοι και οι κινέζοι, βέβαια, έχουν μια οικονομική, αλλά ιδιαίτερα στρατιωτική αυτονομία – και η συμφωνία για το φυσικό αέριο τους εξασφαλίζει και ενεργειακή αυτονομία. Ήδη μερικοί θεωρούν ότι η επόμενη χώρα που θα εμπλακεί σε αυτόν τον αναδυόμενο ευρωασιατικό άξονα που υπόσχεται ανάπτυξη, αγορές και επενδύσεις, είναι το Ιράν, το οποίο, καθώς βγαίνει από την απομόνωση, έχει ήδη ιστορικές σχέσεις με τις δυο χώρες που δημιουργούν το νέο πλαίσιο. Η άλλη χώρα την οποία όλοι αναμένουν να δουν πού θα κινηθεί είναι η Ινδία – με ένα ινδουιστή εθνικιστή επικεφαλής, ο οποίος υπόσχεται πολλά σε διάφορους. Η διεθνής του πολιτική θα φανεί. Έχοντας ως αντίπαλο το Πακιστάν -το οποίο είναι σύμμαχος της Κίνας- μέχρι τώρα η Ινδία επένδυε στην Ρωσία. Και είναι πιθανό να συνεχίσει με δεδομένη την τάση του νέου πρωθυπουργού, του κ. Μόντι, να θέλει διεκδικήσει αυτόνομο ρόλο για την χώρα του στο παγκόσμιο σύστημα. Οι δυτικοί ανησυχούν, επίσης, καθώς η αμερικανική αποστασιοποίηση από το Αφγανιστάν αφήνει ένα κενό στην κεντρική Ασία – το οποίο καλύπτει ένας ασταθής σύμμαχος όπως το Πακιστάν, το οποίο όμως μπλοκάρει τις σχέσεις με την Ινδία.

Πάντως, η συμμαχία Κίνας – Ρωσίας έκανε αυτή τη βδομάδα μια ακόμα οικονομική  κίνηση με την ανακοίνωση της ίδρυσης μιας από κοινού εταιρείας-οίκου αξιολόγησης, όπως αυτά που έχουν οι δυτικοί.

Οι ΗΠΑ αναζητούν φίλους στην «νέα Ευρώπη» της Ανατολής/Πολωνίας, ενώ στην Ουκρανία οι μάχες συνεχίστηκαν: στα Βαλκάνια η «νέα Ευρώπη» είναι φιλορωσική


Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ομπάμα πήγε στην Πολωνία, ενώ ανακοινωνοταν ότι οι αμερικανοί εκκένωναν την βάση τους στο Κιργιστάν – σαν μια ακόμα καταγραφή της υποχώρησης από την κεντρική Ασία. Οπότε, ο Ομπάμα ειρωνικά κατέφυγε στις ρητορικές κορώνες του Ράμσφενλντ, του συντηρητικού υπουργού άμυνας του Μπους, που ονόμασε την ανατολική Ευρώπη «νέα Ευρώπη» που μπορεί να αντικαταστήσει την παλιά Ευρώπη [της συμμαχίας Γαλλίας-Γερμανίας] που αυτονομείται από την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι θα συναντηθεί με την Μέρκελ, αλλά δεν είπε τίποτα για τον Ομπάμα. Τελικά είδε και τον Ομπαμα και τον Ποροσενκο σε μια συνάντηση που ονομάστηκε «σπάσιμο του πάγου». Αλλα τα δεδομένα επί του εδάφους δεν έχουν αλλάξει.

Οι μάχες στην ανατολική Ουκρανία εντάθηκαν για μερικά εικοσιτετράωρα. Οι εξεγερμένοι κατάφεραν, τελικά, να καταλάβουν το συνοριακό κέντρο στο Λουχάνσκ, ενώ ο ΟΑΣΕ επιβεβαίωσε ότι όντως τα αεροσκάφη του Κιέβου είχαν βομβαρδίσει το διοικητικό κέντρο στην πόλη. Ταυτόχρονα, ίσως και σαν αντιπερισπασμός,  τα στρατεύματα -μερικοί ισχυρίζονται ότι βασίζεται αυξανόμενα σε επαγγελματίες μισθοφόρους το Κίεβο- έκαναν επίθεση και πάλι στην περιοχή του Σλαβυάνσκ.


Ίσως οι μάχες να είναι και προοίμιο του πλαισίου των συναντήσεων και των ό,ποιων συμφωνιών. Ήδη, πάντως, το Κίεβο άρχισε να πληρώνει την Μόσχα για το φυσικό αέριο – αν και οι διαφωνίες για την τιμή παραμένουν. Θα συνεχίσουν οι δυτικοί να επιχορηγούν την ουκρανική κατανάλωση φυσικού αερίου τσάμπα; Προφανώς, σύντομα θα έρθουν και νέοι όροι από τα δυτικά. Και η προσπάθεια των αντί-ρώσων να εμποδίσουν το νότιο αγωγό/south stream που θα μειώσει ακόμα περισσότερη την σημασία των ουκρανικών αγωγών, αποκάλυψε μια νέα διάσταση στα Βαλκάνια – Σερβία, Βουλγαρία, Αυστρία, και Ελλάδα θέλουν τον νότιο αγωγό παρά τις διακηρύξεις για ευρωπαϊκή ενεργειακή αυτονομία κλπ. Είναι σαφές ότι τα μέτωπα διαπλέκονται – και ο Ομπάμα δεν έχει πια πολλούς φίλους νότια στην εκστρατείας εναντίον της Ρωσίας.

Οι διαμάχες δεν είναι μόνο με τη Ρωσία – ήδη εξελίσσεται μια διαμάχη του κεντροευρωπαϊκού πόλου με τον αγγλοσαξονικό
Η βδομάδα στο εσωτερικό της Ευρώπης αναλώθηκε σε προσπάθειες εξεύρεσης κοινού υποψήφιου ή προσπαθειών να ειπωθεί ευγενικά στον Γιούνγκερ ότι δεν μπορεί να στηριχθεί. Ήδη, πάντως, η αγγλική θέση που έχει ως στόχο τη δημοσιοποίηση από την μια της αυτονομίας της – αλλά και την ενθάρρυνση ανάλογων τάσεων σε άλλους – είναι εμφανής. Το ότι θα ήθελε ένα υποψήφιο λ.χ. από την Πολωνία, στην οποία πήγε ο Ομπάμα, δεν είναι ίσως τυχαίο. Είναι ο αγγλοσαξονικός άξονας υπονόμευσης της γερμανικής ηγεμονίας. Και ως ένδειξη των νέων δεδομένων, η γερμανική εισαγγελία ανακοίνωσε έρευνα για την παρακολούθηση του τηλεφώνου της Μέρκελ από την αμερικανική ΝSA. Και αν εκτραχυνθεί η αντιπαράθεση Ε.Ε. – ΗΠΑ, οι φιλοδυτικοί της Μεσόγειου με ποιόν θα παν και ποιούς θα αφήσουν;

Και μια ακόμα κρίση της νεοφιλελεύθερης ρητορικής: η λιτότητα δεν πουλά, καθώς όλοι περιμένουν τον Ντράγκι να αρχίσει να ξοδεύει, ενώ οι επενδύσεις αυξάνονται και στη…Γαλλία..


Οικονομικά, πάντως, η Ευρώπη φαίνεται να περνά μια περίοδο, όπου «οι αγορές» θεωρούν δεδομένο ότι η ΕΚΤ θα ξοδέψει χρήματα για να στηρίξει την οικονομία – άρα θα αγοράσει κρατικά ομόλογα. Θα κάνει, δηλαδή, ότι δεν έκανε το 2010-12, όταν επέβαλε την άγρια λιτότητα που εξάρθρωσε τις κοινωνίες του νότου. Έτσι, τώρα οι αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων πέφτουν, παρά το ότι το δημόσιο χρέος είναι τεράστιο. Ο λόγος είναι απλός – όλοι περιμένουν τον Ντράγκι να χαλαρώσει την παροχή ρευστότητας. Σε αυτό το πλαίσιο και με δεδομένο το αποτέλεσμα των ευρωκλογών, η λιτότητα ως ρητορική για την ώρα υποχωρεί.

Σε μια άλλη ενδιαφέρουσα εξέλιξη, μια σειρά από έρευνες και σχόλια αρχίζουν να αμφισβητούν την μονοκρατορία της νεοφιλελεύθερης ρητορικής ότι η «παλιά Ευρώπη» δεν μπορεί να ανταγωνιστεί κλπ. Μια νέα έρευνα έδειξε ότι οι ξένες επενδύσεις επιστρέφουν στην Ευρώπη. Ένδειξη των καιρών, ίσως, όπως και ένα πρόσφατο κείμενο του Krugman με τίτλο «Η κρυφή επιτυχία της Ευρώπης» όπου παραπέμπει και σε μια σαφή συγκριτική βελτίωση της Γαλλίας σε σχέση με τις ΗΠΑ: «Οι Γάλλοι από 25 έως 54 ετών έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρουν δουλειά από τους συνομήλικους τους στις ΗΠΑ».[1]

«Δεν τον θέλουμε, εμείς τον Βασιλιά…»



Όσο αφορά στις κινητοποιήσεις, η παραδοσιακή τάξη στην Ισπανία φαίνεται ότι έχει ήδη το πρώτο "θύμα" διάχυτης αμφισβήτησης. Ο βασιλιάς παραιτήθηκε για να τον διαδεχθεί ο γιος του, αλλά η  ανακοίνωση προκάλεσε μια έκρηξη δημοκρατικών κινητοποιήσεων για κατάργηση της μοναρχίας.






[1] Σχετικά κείμενα υπάρχουν στην Καθημερινή [1/6/204] σελ. 7 [για επενδύσεις] και 8 [κείμενο Krugman

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου