21 Ιουν 2014

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την εκπαίδευση [διοικητικές και οργανωτικές εισηγήσεις και κενά]



Παρόλον ότι η Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την Παιδεία κυκλοφόρησε εδώ και μερικές βδομάδες, εντούτοις τα ΜΜΕ ασχολήθηκαν μ’ αυτή τις τελευταίες μέρες. Σε προηγούμενα τεύχη ασχοληθήκαμε με τις εισηγήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας στη Δημόσια Υπηρεσία (http://2ha-cy.blogspot.com/2014/04/blog-post_320.html )  και με αυτές για το καθεστώς εργασίας στη δημόσια εκπαίδευση (http://2ha-cy.blogspot.com/2014/05/blog-post_1791.html). Σήμερα, θα ασχοληθούμε με την έκθεση που αφορά στη λειτουργία και δομή του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Σημειώστε ότι οι δύο εκθέσεις δημοσιοποιήθηκαν από το Φιλελεύθερο και το Παιδεία News αρχικά[1] και αργότερα από το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας[2].

Στην έκθεση εντοπίζεται ότι η διοίκηση του τομέα της εκπαίδευσης είναι ιδιαίτερα συγκεντρωτική, ιδιαίτερα αν συγκριθεί με άλλες χώρες της Ευρώπης και αυτό μπορεί να  αντικατοπτρίζει τις ανεπάρκειες του συστήματος. Δίδεται ως ενδεικτικό παράδειγμα το ότι το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού διαθέτει δεκατέσσερα τμήματα τα οποία αναφέρονται στη Γενική Διευθύντρια με αποτέλεσμα να σμικρύνεται ο χρόνος της για την εφαρμογή πολιτικής, στρατηγικού σχεδιασμού, ανάπτυξης προγραμμάτων και αποτιμήσεων/ αξιολογήσεων. Άλλο ζήτημα, το οποίο εντοπίζεται είναι ότι το γραφείο της Γενικής Διευθύντριας στελεχώνεται από απεσπασμένους/ νες εκπαιδευτικούς, αντί από συμβασιούχο προσωπικό ή προσωπικό από τη δημόσια υπηρεσία. Ως εκ τούτου, γίνεται εισήγηση για τη μείωση των τμημάτων σε αριθμό και τη δημιουργία μεγαλυτέρων με την ανάθεση διευθυντικών ευθυνών σε αυτά τα τμήματα, ώστε ο Υπουργός και η Γενική Διευθύντρια να επικεντρωθούν σε ζητήματα στρατηγικής. Προτείνεται, επίσης, όπως το γραφείο του υπουργού στελεχωθεί από συμβασιούχο εξωτερικό προσωπικό και αυτό της Γενικής Διευθύντριας από προσωπικό της δημόσιας υπηρεσίας. Τίθενται ζητήματα στην περίπτωση εφαρμογής αυτής της εισήγησης: Πώς διασφαλίζεται η αξιοκρατία στην επιλογή των ατόμων στην περίπτωση του συμβασιούχου προσωπικού για το γραφείο του Υπουργού; Έχουμε ήδη βιώσει την αλματώδη αύξηση αποσπασμένων ατόμων στο συγκεκριμένο γραφείο (από τρία άτομα που στελέχωναν το γραφείο του υπουργού κατά τη θητεία του Γιώργου Δημοσθένους, ο αριθμός ανήλθε στα 15 άτομα κατά τη θητεία του Κυριάκου Κενεβέζου λ.χ.). Επιπλέον, να θυμίσουμε ότι επί Κενεβέζου, για το θέμα της στελέχωσης του γραφείου του είδαν το φως της δημοσιότητας ζητήματα διαπλοκής με κουμπάρους-κουμέρες, ανήψια και λοιπούς συγγενείς διαφόρων, που χωρίς να διαθέτουν κανένα υπόβαθρο σε θέματα παιδείας, βρέθηκαν ξαφνικά να αναλαμβάνουν τη διαχείριση των συγκεκριμένων θεμάτων. Ακόμα και αν αντιπαρέλθουμε (αν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο) τις διαδικασίες διαπλοκής σε αυτή τη στελέχωση  και θεωρήσουμε ότι αυτά τα άτομα έχουν την καλή θέληση και όρεξη να προσφέρουν στην παιδεία και τον πολιτισμό του τόπου, πώς θα επιτευχθεί κάτι τέτοιο όταν δεν έχουν την παραμικρή ιδέα γι΄αυτά τα θέματα; Πώς θα προχωρήσει η οποιαδήποτε πρωτοβουλία, διαμόρφωση και εφαρμογή πολιτικής, χωρίς τα απαραίτητα εχέγγυα των ατόμων που στελεχώνουν το κατ’ εξοχήν τμήμα για αυτό το σκοπό. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της στελέχωσης του γραφείου της γενικής διεύθυνσης του συγκεκριμένου υπουργείου. Πώς ένα άτομο της δημόσιας υπηρεσίας είναι σε θέση να προβαίνει σε ανάπτυξη προγραμμάτων και αποτίμηση/ αξιολόγηση εκπαιδευτικής φύσης θεμάτων; Τα ερωτήματα αυτά δεν απαντούνται μέσα από την εισήγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Άλλο θέμα που εντοπίζεται στην έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι δεν υπάρχει έγγραφο το οποίο να καθορίζει το στρατηγικό σχεδιασμό, τη στοχοθεσία και την προγραμματική ανάπτυξη, ούτε και κάποιο θεσμοθετημένο μέσο για τη συλλογή δεδομένων και κατ’ επέκταση ανάλυσή τους, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν στοιχεία για τη διαμόρφωση πολιτικής και τη διαδικασία διασφάλησης ποιότητας και αξιολόγησης. Γι’ αυτό το λόγο προτείνεται η δημιουργία Τμήματος Πολιτικής και Στρατηγικού Σχεδιασμό στο οποίο να ανατεθεί η πολιτική και στρατηγικός σχεδιασμός, η διαχείριση των οικονομικών, η συλλογή δεδομένων και το σύστημα πληροφόρησης, η αξιολόγηση και διασφάλιση ποιότητας και η διαχείριση των ευρωπαϊκών και διεθνών σχέσεων. Από τη μια γίνεται είσηγηση για τη μείωση του αριθμού των τμημάτων και από την άλλη, προτείνεται η δημιουργία νέου και μάλιστα ένα υπέρ τμήματος, το οποίο θα διαχειρίζεται και τη διαμόρφωση πολιτικής και τους οικονομικούς πόρους και τις διεθνείς σχέσεις και τις αξιολογήσεις; Τότε τα υπόλοιπα τμήματα ποιές αρμοδιότητες θα διαθέτουν και πώς αυτό εφαρμόζει την αρχή αποκέντρωσης, αφού η πρώτη διαπίστωση της έκθεσης ήταν ο υπερσυγκεντρωτισμός εξουσιών στο υπουργείο και στα τμήματά του;

Όσον αφορά στις διάφορες διευθύνσεις (δημοτικής, μέσης και τεχνικής εκπαίδευσης), η εισήγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι όπως τεθούν κάτω από την ομπρέλλα, ενός τμήματος με την ευθύνη του παιδαγωγικού σχεδιασμού. Κάποιες λειτουργίες να μεταφερθούν στις εκπαιδευτικές μονάδες και στα επαρχιακά γραφεία, ενώ οι υπηρεσίες Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας θα έχουν ως μοναδική ευθύνη τη συμβουλευτική και παραπομπές. Με αυτό τον τρόπο αφαιρείται η δυνατότητα από τις υπηρεσίες Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας να αναπτύξουν προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες που εντοπίζουν και αντιμετωπίζουν σε καθημερινή βάση.

Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο προτείνεται όπως επικεντρωθεί αποκλειστικά και μόνο σε προγράμματα εκπαίδευσης του εκπαιδευτικού προσωπικού και κατάρτιση προσωπικού πριν από το διορισμό. Ενώ προτείνεται όπως οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες αναζητήσουν οικονομική στήριξη από την Ε.Ε για να καλύψουν τις προγραμματισμένες πολιτιστικές δραστηριότητες.

Εντοπίζεται ότι τα σχολεία δεν λογοδοτούν στα ενδιαφερόμενα τοπικά μέρη (τοπικές κοινωνίες) και διαθέτουν μικρή αυτονομία στα προγράμματα και τους πόρους. Επομένως, προτείνεται όπως σε κάθε δημαρχείο δημιουργηθεί Σχολικό Συμβούλιο, ώστε να διαχειρίζονται τις προμήθειες και να δημιουργηθούν Σχολικά Διοικητικά Συμβούλια με αιρετά μέλη (περιλαμβανομένων των γονέων και μέλη της κοινότητας) και εκπροσώπους των τοπικών αρχών. Ο ρόλος των Σχολικών Συμβουλίων δεν διευκρινίζεται, ούτε και οι αρμοδιότητές τους. Πώς διαπιστώθηκε ότι οι κυπριακές τοπικές αρχές είναι σε θέση να αναλάβουν τέτοιο ρόλο, έστω και αν αυτό είθισται σε διάφορες χώρες του δυτικού κόσμου; Ιδιαίτερα αν ληφθούν υπόψη, τα όσα βλέπουν καθημερινά το φως της δημοσιότητας για το νομότυπο των αποφάσεων των τοπικών αιρετών «αρχόντων» και τα όσα δημοσιεύονται από κρατικές εκθέσεις πρωτίστως αυτές της ελεγκτικής υπηρεσίας, που μπορούν να διαπιστωθούν και ιδίοις όμμασι με μια επίσκεψη σε συνεδρία δημοτικού συμβουλίου για να γίνει αντιληπτή τόσο η επιχειρηματολογία η οποία προβάλλεται κατά τη συζήτηση θεμάτων, όσο και η σοβαρότητα στη λήψη αποφάσεων. Και μόνο η σκέψη ότι η εκπαίδευση θα εξαρτάται από αυτούς φέρνει τρόμο.

Τα πιο πάνω αναφέρονται ενδεικτικά, αφού η Έκθεση, λόγω του μεγέθους της δεν μπορεί να παρουσιαστεί και αναλυθεί σε ένα και μόνο άρθρο, τουλάχιστον όχι με τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούμε και θεωρούμε αναγκαίο να παρουσιαστεί. Επομένως, θα ακολουθήσουν και άλλα σε επόμενα τεύχη. Πάντως, τα όσα άρθρα στα ΜΜΕ πραγματεύονται την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας δεν ακολουθούν ιδιαίτερα κριτική προσέγγιση της ουσίας της και των προτάσεών της, όπως και την εφαρμοσιμότητά τους. Υπάρχει, συνήθως, η τάση προάσπισής της και η τάση απόρριψής της, όπου προβάλλονται για κάθε πλευρά επιχειρήματα που βασίζονται είτε στην ίδια την Παγκόσμια Τράπεζα και τις πρακτικές της γενικότερα ή και σε παρόμοιες περιπτώσεις, είτε στην αναγκαιότητα μεταρρυθμίσεων, προφανώς, αναγκαίων. Η ουσία, όμως, της συγκεκριμένης έκθεσης πάει πολύ πέρα από αυτά. Ιδιαίτερα για τα θέματα παιδείας που διαμορφώνουν συνειδήσεις και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τα κοινωνικά σύνολα και τις τάσεις των παιδιών και εφήβων, της γενιάς που θα διαγράψει το αύριο. Η δική μας πρώτη διαπίστωση για το μεγαλύτερο κενό που παρουσιάζει η συγκεκριμένη έκθεση, ακριβώς στην ουσία της, είναι η καλλιέργεια κουλτούρας συμβίωσης και η προοπτική λύσης του κυπριακού, λες και αυτό δεν αποτελεί σημαντικό παράγοντα βιωσιμότητας της Κύπρου στο σύνολό της. Και όχι δεν περιμένουμε τους ξένους, να προτείνουν για να εφαρμόσουμε κάτι τέτοιο, όμως με αυτή την απουσία ακυρώνονται ουσιαστικά και οι μεμονωμένες προσπάθειες που καταβλήθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν.




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου