14 Ιουν 2014

Αυτά που μερικοί θέλουν να ξεχνούν για την άνοιξη του 2011, όταν οι πανικόβλητες «διεθνείς αγορές» ανησυχούσαν για τις κυπριακές τράπεζες: ενώ στο εξωτερικό όλοι μιλούσαν για την «ελληνική κρίση» και την έκθεση των κυπριακών τραπεζών σε αυτήν, κάποιοι στην Κύπρο έκαναν πλάτες σε όσους συγκάλυπταν τα προβλήματά τους και άνοιγαν νέες μορφές έκθεσης και ρίσκου μέσα από την έγκριση της Λαϊκής-Εγνατίας



[απόσπασμα από το κείμενο: Οι Τράπεζες, τα ΜΜΕ και οι προσπάθειες Συγκάλυψης, Μετατόπισης και Λογοκρισίας των σκανδάλων]

Η προσπάθεια Μετατόπισης της κρίσης από τις Τράπεζες στο Δημόσιο το 2011: τα ΜΜΕ σε πιο ενεργητική εμπλοκή «επιλέγουν» και «ιεραρχούν ειδήσεις»
Το 2011, μπήκε με σχετικά καλά στοιχεία για την κυπριακή οικονομία, αλλά τα σύννεφα στο περίγυρο αυξάνονταν – ιδιαίτερα σε σχέση με την κρίση στην Ελλάδα. Υπήρχε μια αυξανόμενη προσπάθεια της επιτροπής οικονομικών της Βουλής να μειώσει τα έσοδα του Δημόσιου και να εστιαστεί το θέμα της οικονομίας στο κράτος (και άρα σε πιέσεις για περικοπές-λιτότητα στο Δημόσιο τομέα), η οποία εκφράστηκε και με μια αντιπαράθεση του Υπουργού Οικονομικών με τους Α. Νεοφύτου, Ν. Παπαδόπουλο  και Α. Ορφανίδη για το έλλειμμα. Τελικά, ο Χ. Σταυράκης δικαιώθηκε, καθώς το έλλειμμα περιορίστηκε στο 5.3%, ενώ άρχισε να επανέρχεται η ανάπτυξη. Στον τομέα των τραπεζών, ωστόσο, η συγκαλυμμένη κρίση λόγω της κερδοσκοπικής έκθεσης στα ελληνικά ομόλογα, αλλά και των μαζικών επενδύσεων στην Ελλάδα, συνέχισε να υποβόσκει. Η πλειοψηφία των κυπριακών ΜΜΕ επέμενε, ωστόσο, να συγκαλύπτει και να παραβλέπει αυτόν τον ρεαλιστικό, πια, κίνδυνο για την οικονομία (και ακολουθούσε αρχικά διστακτικά και μετά ενεργά την θέση της αντιπολίτευσης για εστίαση στο Δημόσιο), παρά το ότι οι δείκτες του Δημόσιου ήταν ικανοποιητικοί. Και παρά το ότι το πρόβλημα, το οποίο φαινόταν να δημιουργείται στον τραπεζικό τομέα ήταν τέτοιου μεγέθους, που δεν μπορούσε ρεαλιστικά να το καλύψει το κυπριακό Δημόσιο μόνο του: σε μια οικονομία με ΑΕΠ 17-18 δις, οι τράπεζες διαχειρίζονταν πολλαπλάσια κεφάλαια, ενώ οι επενδύσεις τους στην Ελλάδα ήταν γύρω στα 24 δις – σαφώς, πολύ περισσότερα από το κυπριακό ΑΕΠ.  Και αυτά τα προβλήματα, τα πιστοποιούσαν, πια και οι οίκοι αξιολόγησης.


Η παράδοξη θεσμική αντιπολίτευση από την Κεντρική Τράπεζα που επέτρεψε τη διεύρυνση της εμπλοκής στην ελληνική κρίση: τα 4 δις της Εγνατίας και η αμφισβήτηση των κυπριακών ομολόγων
Το Μάρτιο του 2011, είχαμε δυο ενδιαφέρουσες εξελίξεις: μια δημόσια αμφισβήτηση των στοιχείων του κράτους από την αντιπολίτευση (κομματική και θεσμική)[1]  και μια απόφαση, η οποία ενέπλεκε την Κύπρο ακόμα πιο βαθιά στην ελληνική κρίση. Ο πρωταγωνιστής εκείνης της διπλής αντιφατικής κίνησης, ήταν ο Α. Ορφανίδης, ο οποίος εξελίχθηκε, πλέον, σε ένα θεσμικό εκπρόσωπο της αντιπολίτευσης με σαφή συμμετοχή στην προεκλογική εκστρατεία. Ο κ. Ορφανίδης, μαζί με τον κ. Νεοφύτου, άφηναν να διαρρεύσουν αμφιβολίες για τα στοιχεία του κράτους – σε μια έκδηλη προσπάθεια να μειώσουν την επιτυχία του Υπουργού Οικονομικών να μειώσει το έλλειμμα. Ήταν μια αντιπαράθεση που οδήγησε το Σταυράκη σε δήλωση για «εθνική προδοσία».[2] Ο ρόλος του κ. Ορφανίδη ήταν αξιοσημείωτος – ενώ στην επιτήρηση των τραπεζών, είχε επιδείξει χαλαρότητα (λ.χ. στο θέμα της αγοράς ελληνικών ομολόγων), αλλά και στο θέμα των επενδύσεων στο εξωτερικό των χρημάτων, που πήραν οι τράπεζες από το Δημόσιο (αντί στην Κύπρο, όπως υποσχέθηκαν), ξαφνικά, εμφανιζόταν υπερευαίσθητος σε τομείς που δεν ήταν της αρμοδιότητάς του - όπως το Δημόσιο. Δεν μπορεί να μην καταλάβαινε ο κ. Ορφανίδης ότι οι κυπριακοί δείκτες για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος ήταν καλοί, με βάση τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η επιμονή του να επιτίθεται στην κυβέρνηση για αυτά, ενώ παρέβλεπε το πρόβλημα της έκθεσης των τραπεζών στην Ελλάδα (τον τομέα, δηλαδή, της αρμοδιότητας του) δύσκολα μπορεί να κατανοηθεί, δίχως να συνδεθεί με προσπάθεια συγκάλυψης των δικών του ευθυνών.

Η δημόσια εμπλοκή του, ωστόσο, συγκάλυπτε ένα ακόμα σκάνδαλο, το οποίο συνέβαινε με την δική του έγκριση, ενώ εξέδιδε ανακοινώσεις για την ανάγκη «διαρθρωτικών αλλαγών», εννοώντας περικοπές στο Δημόσιο: το ότι επέτρεψε την μετατροπή της ελληνικής τράπεζας Marfin-Εγνατία σε παράρτημα της Λαϊκής. Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα της Καθημερινής η ανακοίνωση έγινε στις 31/3/2011:[3] « Στις 31 Μαρτίου 2011 κι ενώ η Ελλάδα κατέρρεε, η Κεντρική Τράπεζα έδιδε «ΟΚ» για μετατροπή της «Μarfin Εγνατια» από θυγατρική σε παράρτημα της «Marfin – Λαϊκή”.[..] .είναι ξεκάθαρο ότι εάν η «Marfin Εγνατία» παρέμενε με το καθεστώς της θυγατρικής, θα υπαγόταν στην εποπτεία της Ελληνικής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι που θα συνεπαγόταν αυτόματα ότι οι εγγυήσεις για τις καταθέσεις στην Ελλάδα θα αποτελούσαν υποχρέωση του Ελληνικού Ταμείου Προστασίας Καταθέσεων και από την άλλη η θυγατρική θα είχε δικαίωμα ανακεφαλαιοποίησης από τον Ελληνικό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας».  Με βάση εκείνη την απόφαση, η κυπριακή τράπεζα θα αναλάμβανε ουσιαστικά 4 δις ζημιές της Εγνατίας από επισφαλή δάνεια, όπως γράφτηκε το 2012, όταν αποκαλύφθηκε το βάθος των τραπεζιτικών σκανδάλων:
«Τέσσερα περίπου δισεκατομμύρια ευρω «φορτώθηκαν» στην Κυπριακή Δημοκρατία «εν μια νυχτί», τα οποία η Λευκωσία θα μπορούσε να γλιτώσει, αν δεν μετατρεπόταν η «Marfin Εγνατία Τράπεζα Ανώνυμος Εταιρεία» από θυγατρική εταιρεία, σε παράρτημα της «Marfin Popular Bank Public Co Ltd». Μια ενέργεια που μετατόπισε το βάρος των όποιων επισφαλών δανείων της «Εγνατία» από τους ώμους του Ελληνικού κράτους στους ώμους της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα οποία σύμφωνα με πληροφορίες της εκτιμώνται στα περίπου 4 δις ευρω. …πολλά αφορούν, σύμφωνα με πληροφορίες της Καθημερινής, δάνεια για αγορά μετοχών χωρίς καμιά εγγύηση και εξασφάλιση, όπως και αγορές μετοχών σε Κύπρο και Ελλάδα. Παράλληλα, σύμφωνα με την ίδια πληροφόρηση «περίεργα δάνεια» μεγάλων ποσών, εκατοντάδων εκατομμυρίων, έγιναν προς «Μονές και Μοναστήρια» (!) με καθόλου ή μη ικανοποιητικές εγγυήσεις τα οποία και πάλιν θεωρούνται επισφαλή[4]

Αξίζει  να αναφερθεί σε αυτό το πλαίσιο και πάλι, το αντιφατικό σκηνικό που οικοδομήθηκε. Από την μια, ο Ορφανίδης ήταν σε αντιπαραθεση με το Βγενόπουλο (σε μια σύγκρουση ίσως και προσωπικοτήτων), αλλά στην προκειμένη περίπτωση φάνηκε να το διευκολύνει σε βάρος της κυπριακής οικονομίας. Ακόμα πιο εντυπωσιακά φαίνεται ότι εκείνη ακριβώς την περίοδο, ο κ. Ορφανίδης αποθάρρυνε τραπεζιτικούς κύκλους από το να αγοράζουν κυπριακά ομόλογα, όπως κατήγγειλε ο κ. Σταυράκης. [5] Ο κ. Ορφανίδης, μάλιστα, έκανε και δημόσιες δηλώσεις για το θέμα, οι οποίες λογικά έγιναν με στόχο το εσωτερικό (προεκλογικά), αλλά και το εξωτερικό (όπως οι οίκοι αξιολόγησης). Στις 5 Απριλίου, ο Φιλελεύθερος είχε πρωτοσέλιδη αναφορά («Επικίνδυνες σκιές για τα ομόλογα») σε σχετική δήλωση του κ. Ορφανίδη, η οποία αποτελούσε (συνειδητά η μη) κίνηση υπονόμευσης/υποβάθμισης των κυπριακών ομολόγων από ένα θεσμικό αξιωματούχο. Η στάση υποστηρίχθηκε και από τον Ν. Παπαδόπουλο σύμφωνα με την εφημερίδα. «Έμμεση αναφορά του διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας στη Βουλή για κυπριακά ομόλογα, «τα οποία πρέπει να ομολογήσουμε, δυστυχώς, ότι δεν θεωρούνται τα πλέον αξιόπιστα από τις διεθνείς αγορές», συμπληρώθηκε το απόγευμα από τον αντιπρόεδρο του ΔΗΚΟ Ν. Παπαδόπουλο».

Ενώ διαμορφωνόταν αυτό το κλίμα, τα ΜΜΕ εξακολουθούσαν να συγκαλύπτουν το μέγεθος του τραπεζιτικού προβλήματος (λ.χ. κανένα Μέσο τότε, δεν έθεσε θέμα για τη ζημιά που θα προκαλούσε η Εγνατίας στην κυπριακή οικονομία) και ίσως και λόγω αντιπολιτευτικής στάσης λόγω βουλευτικών, άρχισε να μετατοπίζεται ο δημόσιος λόγος προς την «ανάγκη διαρθρωτικών αλλαγών» στο δημόσιο – ενώ το τραπεζικό θέμα έμεινε στα αζήτητα. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτής της μετατόπισης ήταν η περίπτωση της συνέντευξης του Προέδρου για την οικονομία στις αρχές Απριλίου 2011.[6] Ήταν μια από τις λίγες φορές που τέθηκε ξεκάθαρα το ζήτημα των τραπεζών και του γεγονότος ότι είχαν πάρει τα χρήματα από το Δημόσιο και τα επένδυσαν στην Ελλάδα, χωρίς να μειώσουν τα επιτόκια στην Κύπρο. Η πλειοψηφία των ΜΜΕ έδειξε ξεκάθαρα την απροθυμία ή αδυναμία της να ανοίξει το θέμα – τις επόμενες μέρες το ζήτημα δεν ήταν αυτό το κεφαλαιώδες θέμα που θα καθόριζε τα επόμενα χρόνια, αλλά μια συγκριτική αναφορά του Προέδρου στο πλαίσιο μιας απάντησης για κάποιον Υπουργό που πήρε ανεργιακό, ενώ εκείνη την περίοδο ταυτιζόταν με όσους έκαναν επίθεση στο Δημόσιο.[7]

Εθελοτυφλώντας μπροστά στο ζήτημα της έκθεσης των τραπεζών στην Ελλάδα και κατασκευάζοντας απειλές και εκβιασμούς για το Δημόσιο
Τα γεγονότα, ωστόσο, έτρεχαν. Τον Απρίλιο, υπήρχε πια δημόσια συζήτηση του κουρέματος του ελληνικού χρέους. Η οικονομική σελίδα του Φιλελευθέρου στις 16 Απριλίου ήταν εκφραστική. Ο κυρίως τίτλος ήταν :
«Ελληνικό σοκ, αλλά διαχειρίσιμο» με υπότιτλο «Ρίσκα για την Κύπρο και κόστα μέχρι και 2 δις ευρώ από hair cut ελληνικού χρέους».  Στο κυρίως κείμενο, γινόταν μια ανασκόπηση και αναφερόταν και το χρέος των 3 δις από το 2009 – δείχνοντας ότι ήταν ακόμα θέμα προς συζήτηση στο δημόσιο διάλογο: «Σύμφωνα με ένα σενάριο για απώλειες 70%, το κόστος για την Κύπρο εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 10% του ΑΕΠ, το οποίο θα αύξανε τα επίπεδα του χρέους κοντά στο 90% (συμπεριλαμβανόμενων των 3 δις ευρώ που έδωσε η κυβέρνηση στις τράπεζες»
Αντίθετα, με αυτές τις εκτιμήσεις, που ήταν τότε διάχυτες στο δημόσιο λόγο – τοπικό και διεθνή – για τις επιπτώσεις του ελληνικού κουρέματος, ο κ. Ορφανίδης, ο οποίος μόλις είχε επιτρέψει πριν μερικές εβδομάδες την μετατροπή της Εγνατίας σε παράρτημα της Λαϊκής, και που είχε, ήδη, επιδοθεί, σε εκστρατεία ενάντια στα  Κυπριακά ομόλογα, επέμενε ότι δεν θα γίνει κούρεμα! Σε κείμενο στα δεξιά του κυρίως άρθρου υπάρχει μονόστηλη αναφορά σε ομιλία του Ορφανίδη για το ελληνικό χρέος με τίτλο: «Δεν είναι αναπόφευκτη η αναδιάρθρωση του Χρέους». Αυτή η στάση, έστω και αν ερμηνευθεί ως λάθος εκτίμηση, ήταν και μια ομολογία: ο επόπτης του τραπεζιτικού συστήματος επέμενε να αρνείται τον κίνδυνο και ουσιαστικά, επέτρεπε στις κυπριακές τράπεζες να συνεχίζουν την έκθεση στην Ελλάδα – όπως έκανε η Λαϊκή.[8]

Το Μάιο είχαμε μια νέα υποβάθμιση που οδήγησε την Κύπρο «εκτός αγορών»: το κόστος δανεισμού από τις «διεθνείς αγορές» έγινε πολύ ακριβό. Αξίζει, ωστόσο, να δούμε πώς εξελίχθηκε το ζήτημα του διεθνούς δανεισμού και των εκθέσεων των οίκων αξιολόγησης και το πώς ουσιαστικά από ένα σημείο και μετά, τα ΜΜΕ θα άρχισαν να συγκαλύπτουν ενεργά τις ευθύνες των τραπεζών, ακόμα και όταν είχαν μπροστά τους ξεκάθαρα κείμενα που υποδείκνυαν αυτές τις ευθύνες.

Η κυπριακή οικονομία είχε καταφέρει να δανειστεί 1 δις, το φθινόπωρο του 2010, παρά το ότι η κρίση στην ευρωζώνη άρχισε να οξύνεται.[9] Ας δούμε, λοιπόν, την ανακοίνωση των Fitch του Μάη του 2011. «Η υποβάθμιση αντικατοπτρίζει την ένταση (severity) της κρίσης στην γειτονική Ελλάδα και τον κίνδυνο που αυτό προκαλεί για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα και κατά συνέπεια (consequently) για τα δημόσια οικονομικά της Κύπρου».[10] Αφού αναφέρεται στην έκθεση των τραπεζών στην Ελλάδα, προσθέτει ότι οι τράπεζες θα μπορούσαν να απορροφήσουν ένα κούρεμα 50% - αλλά ότι σε ένα τέτοιο σενάριο οι τράπεζες θα χρειάζονταν κρατική στήριξη. Αν, όμως, σημειώνει τα πράγματα χειροτερεύσουν στην Ελλάδα (και αναφέρεται στην περίπτωση αύξησης των επισφαλών δανείων/non-performing loans), τότε το ποσό που θα χρειαστούν οι τράπεζες μπορεί να φτάσει και το 25% του κυπριακού ΑΕΠ. Και τότε το κράτος θα χρειαστεί να παρέμβει ακόμα πιο μαζικά. Σημειώνει ότι το χρέος του κράτους, το οποίο βρισκόταν τότε στο 61%, δεν ήταν ψηλό με βάση τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και άρα, θα μπορούσε να στηρίξει τις τράπεζες – όμως οι αυξημένες ανάγκες των τραπεζών (και αναφέρεται σε θυγατρικές εταιρείες – όπως λ.χ. η Εγνατίας) δημιουργούσαν ενδεχόμενο να αυξηθούν δραματικά οι ανάγκες.

Σε αυτό το στάδιο, η αντιπαράθεση με τις τράπεζες αρχίζει να παίρνει μια νέα μορφή. Ενώ οι προειδοποιήσεις των οίκων αξιολόγησης ήταν σαφείς, στο εσωτερικό η πληροφόρηση αρχίζει να γίνεται όλο και πιο περιορισμένη – η εστίαση πια από μερίδα της πολιτικής ελίτ, αλλά και την πλειοψηφία των ΜΜΕ επικεντρώνονταν στην κυβέρνηση και τα δημόσια οικονομικά λες και είναι αυτά που προκάλεσαν τις δυσκολίες χρηματοδότησης. Ήταν πια μια σαφής προσπάθεια Μετατόπισης.

Στις 19 Ιουνίου 2011, είχαμε και μια πρώτη αναφορά σε κίνδυνο για «στάση πληρωμών» ως είδος απειλής για να εκβιαστεί η κοινωνία και η κυβέρνηση: σε συνέντευξή του, στο Φιλελεύθερο, ο Ν. Παπαδόπουλος[11] έθεσε το ζήτημα των απειλών λέγοντας ότι μέχρι το Φεβρουάριο του επόμενου χρόνου, του 2012, το κράτος θα χρειαζόταν 4 δις ευρώ. Δεν καθόριζε, βέβαια, ότι επρόκειτο για ανανέωση χρεογράφων, αλλά η ρητορική, ότι το κράτος δεν θα είχε χρήματα, είχε ξεκινήσει. Η πολιτική ελίτ έδειξε σημάδια συναίνεσης στην αρχές Ιουλίου, όταν έγινε συνάντηση των αρχηγών με τον Πρόεδρο, αλλά σε ένα πολιτικό σκηνικό, το οποίο είχε, ήδη, σημάδια έντασης: μετά τα, μάλλον, θετικά για τη συγκυβέρνηση αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών, ακολούθησε μια θεαματική κρίση στο ΔΗΚΟ.









[1] Όπως διευκρινίζεται στη συνέχεια του κειμένου, αυτό αναφέρεται κατά κύριο λόγο στον κ. Ορφανίδη, αλλά γενικά η περίοδος 2008-2012 ανέδειξε μια σειρά από ανάλογα φαινόμενα, όπου τομείς του κράτους συμπεριφέρονταν με αντιπολιτευτική τάση προς την κυβέρνηση – σε βαθμό που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «θεσμική αντιπολίτευση».
[2]  Σημερινή 30/4/2011 : «Έκρηξη Σταυράκη με βολές για «Εθνική Προδοσία». Ο Α. Ορφανίδης είχε κάνει ήδη δυο πρωτοσέλιδα στην ίδια εφημερίδα με τις προεκλογικές του παρεμβάσεις:  στις 25/3 («Ευθείες βολές Α. Ορφανίδη για την οικονομία») και στις 28/4 («Άστραψε και βρόντηξε κατά Χριστόφια ο Α. Ορφανίδης»).
[3] Οι αποφάσεις για ένωση και συγχώνευση των τραπεζών είχαν παρθεί από πριν, αλλα η διαδικασία φαίνεται να καθυστέρησε  μέχρι το 2011. Σε εκείνο το πλαίσιο βέβαια τα δεδομένα ήταν πολύ διαφορετικά από το 2006 η το 2009 και για αυτό τέθηκε έντονα το θέμα της έγκρισης από τον διοικητή. Όπως το έθεσε ο δημοσιογράφος της Καθημερινής Π. Τσαγγάρη, ο κ. Ορφανίδης «..αποδέχθηκε και ενέκρινε την μετατροπή της «Εγνατία»….σε μια τέτοια περίοδο, και όταν μάλιστα η εταιρεία παρουσίαζε τέτοια κακή κατάσταση με δάνεια που παραχωρήσεις χωρίς εξασφαλίσεις».Ο ίδιος ο κ,. Ορφανίδης σε συνέντευξη του στον Πολίτη (σελ.  8) στις 16/12/2012 (με την ενδεικτική, για τη θέση της εφημερίδας όπως φάνηκε και κατά την προηγούμενη περίοδο, πρωτοσέλιδη διατύπωση «Αυτός κούρεψε την οικονομία») προσπάθησε να αποδώσει τις ζημιές στην απόφαση για μεταφορά της έδρας της Μαρφίν στην Κύπρο από το 2006. Αυτές οι αναφορές προκάλεσαν την αντίδραση του τότε διοικητή της Κεντρικής Χ. Χριστοδούλου, ο οποίος επέμενε επίσης στις ευθύνες του κ. Ορφανίδη: «..το σημαντικό γεγονός έγκειται στις ασήκωτες ευθύνες του κυρίου Ορφανίδη, ο οποίος δεν μετήλθε όλα τα προσφερόμενα νόμιμα μέσα για την αποτροπή της μετατροπής της Μαρφιν Εγνατίας από θυγατρική στην Ελλάδα σε συγχωνευθείσα κυπριακή, με υποκατάστημα στην Ελλάδα. Παρακολουθούσε ως απαθής θεατής τις εξελίξεις».
[5] «Υπό κανονικές συνθήκες, οι κυπριακές τράπεζες θα μπορούσαν εύκολα να καλύψουν τις ανάγκες του κράτους. Έχουν τεράστιους ισολογισμούς και θα μπορούσαν να στηρίξουν σχετικά εύκολα το κράτος, κυρίως ανανεώνοντας υφιστάμενα χρεόγραφά τους που έληγαν. Αυτή εξάλλου είναι και η πρακτική που ακολουθείται στο εξωτερικό, όπου ντόπιες τράπεζες είναι οι μεγαλύτεροι αγοραστές κυβερνητικών χρεογράφων. Είναι πράγματι λυπηρό ότι η Κεντρική Τράπεζα, όχι μόνο αμφισβήτησε δημόσια την αξιοπιστία των χρεογράφων μας, αλλά άσκησε έντονες πιέσεις στις κυπριακές τράπεζες να μην επενδύσουν.»  Σταυράκης (2012), σελ. 198 ,
[6] Η συνέντευξη δόθηκε στις 5/4/2011.
[7] Το θέμα το προώθησε η εφημερίδα Πολίτης, η οποία περιείχε στις εσωτερικές σελίδες και προσπάθεια απάντησης στις κριτικές του Προέδρου για τα επιτόκια. Ο Φιλελεύθερος, αντίθετα, την πρώτη ημέρα (6/4/2011) εστίασε στην κριτική που άσκησε ο Πρόεδρος στο Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας ότι δεν χρησιμοποιούσε την επιρροή για να μειωθούν τα επιτόκια – και για το ότι επέτρεψε να επενδυθούν μεγάλα κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα.  Αλλά, το πρωτοσέλιδο του Πολίτη έθαψε αυτό το θέμα με τη Μετατόπιση σε μια λεπτομέρεια. Στο πρωτοσέλιδο αποδόθηκε η αναφορά του Προέδρου σε κάποιον τέως Υπουργό, στον κ. Χάσικο, προκαλώντας την αντίδραση του τελευταίου – ο οποίος αντέδρασε και ενάντια στον Πολίτη, όπως φάνηκε και μέσω της δικής του εφημερίδας, της Αλήθειας, την επομένη. Ο κ. Χριστόφιας προτίμησε να κλείσει το θέμα με απολογία προς όσους μπορεί να ένοιωσαν ότι τους αφορούσε – αφού, ήδη στον τύπο, υπήρχαν αναφορές ότι το είχαν κάνει διάφοροι τέως αξιωματούχοι. Έτσι, η λεπτομέρεια μετατόπισε βολικά τη συζήτηση από την ουσία του τραπεζιτικού προβλήματος.
Για να υπάρχει και συγκριτικό μέτρο, αξίζει να δει κάποιος και το πρωτοσέλιδο του Φιλελευθέρου («Ανοικτή επίθεση στο Διοικητή: Δριμύ κατηγορώ από Χριστόφια κατά Ορφανίδη και άλλων» την επόμενη της  συνέντευξης όπου εστίαζε στην πραγματική αντιπαραθεση για την οικονομία: «Η επίθεση του κ. Χριστόφια κατά του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας ήταν το σημείο που ξεχώρισε από τη χθεσινή διάσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας. Κατηγόρησε το Διοικητή ότι έχασε το μέτρο, ότι ξεπέρασε τα όρια της δεοντολογίας με τις συνεχείς τοποθετήσεις του κατά της οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης και αυτό σε αντίθεση με τον ίδιο, που σέβεται το θεσμό της Κεντρικής Τράπεζας και τον κ. Ορφανίδη, ως ανεξάρτητο αξιωματούχο. Είπε ότι ο έλεγχος των τραπεζών ανήκει στην Κεντρική Τράπεζα και επομένως, εάν υπάρχει ευθύνη από τη μεγάλη έκθεσή τους σε ομόλογα της Ελληνικής Κυβέρνησης και επομένω,ς υποβάθμιση της κυπριακής οικονομίας, τότε αυτή ανήκει στην Κεντρική. Άφησε επίσης αιχμές κατά του Διοικητή για τη διατήρηση των επιτοκίων στην Κύπρο σε υψηλά επίπεδα.»

[8] Η τάση του κ. Ορφανίδη να προσπαθεί να μετατοπίσει την ευθύνη από τις δικές του αρμοδιότητες ήταν έντονη μετά την ολοκλήρωση της θητείας του όταν πια δημοσιοποιήθηκαν τα προβλήματα των τραπεζών. Σε εκείνο το πλαίσιο, προσπαθούσε να κατηγορήσει τον Πρόεδρο γιατί αποδέχτηκε το "κούρεμα" – το οποίο ο ίδιος θεωρούσε, το 2011, ότι δεν θα γινόταν όπως φαίνεται και πιο πάνω. Η άγνοια για τα πολιτικά δεδομένα (για την θέση της Κύπρου απέναντι σε πιθανή χρεοκοπία της Ελλάδας)  ήταν έκδηλη. Ωστόσο, ακόμα και όταν βρέθηκε μπροστά σε ερωτήσεις φιλικών δημοσιογράφων, οι απαντήσεις του ήταν αποκαλυπτικές: στις 16/12/2012 ο Πολίτης είχε πρωτοσέλιδο μια συνέντευξη του τέως Διοικητή, όπου επαναλάμβανε τις θέσεις του.  Ο δημοσιογράφος υπέβαλε, έστω και έμμεσα, το λογικό ερώτημα αν ο τέως Διοικητής είχε πληροφορήσει τον Πρόεδρο για το «μέγεθος της ζημιάς». Και ο κ. Ορφανίδης απάντησε αποκαλυπτικά για μια ολόκληρη ρητορική: «Όφειλε να ξέρει». Ήταν μια σαφής παραδοχή ότι ο ίδιος δεν τον πληροφόρησε και μια ξεκάθαρη προσπάθεια μετατόπισης των δικών του ευθυνών (οι οποίες πήγαζαν από πληροφόρηση λόγω αρμοδιότητας) ως Διοικητή της Κεντρικής, ο οποίος ήξερε από τον Μάρτιο του 2010 λ.χ. για το μέγεθος του σκανδάλου της αγοράς των ελληνικών ομόλογων  από την Τράπεζα Κύπρου. Η δική του συνειδητή προσπάθεια να συγκαλύψει και να μετατοπίσει τα προβλήματα των τραπεζών στο Δημόσιο δεν φαίνεται να προβλημάτισε τον κ. Ορφανίδη ότι από μόνη της έστελλε παραπλανητικά μηνύματα. Έτσι, ακόμα και το φθινόπωρο του 2011 λ.χ. επέμενε εμφαντικά σε συνέντευξη στην Καθημερινή (13/11/2011) ότι το πρόβλημα στην Κύπρο ήταν «δημοσιοοικονομικό». Το ποιός μπορούσε «να ξέρει» με τέτοια προσπάθειες συγκάλυψης και παραπλάνησης είναι ενδιαφέρον. Ακόμα και σε διστακτικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων για την έκθεση των τραπεζών σε ελληνικά ομόλογα ή για τα προβλήματα των τραπεζών μετά από το κούρεμα των ελληνικών ομόλογων, ο κ. Ορφανίδης ήταν απόλυτος : «Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως καταφέραμε να αντέξουμε όλους τους κραδασμούς χωρίς καμία στήριξη από την κυβέρνηση. Αυτό συνέβη διότι οι τράπεζές μας ήταν προσεκτικές και δεν αναλάμβαναν μεγάλους κινδύνουςΉταν προφανής η προσπάθεια συγκάλυψης.
[9] Σταυράκης (2012), σελ. 194.
[10] Chris Pryce, Director in Fitchs Sovereign Group
[11] Ο Ν. Παπαδόπουλος αποτελούσε έναν ακόμα παράγοντα, ο οποίος προσπαθούσε να σπρώξει την εστίαση μακριά από την κρίση των τραπεζών. Σε ανακοίνωσή του το Μάρτιο του 2011 λ.χ. για το θέμα της φορολόγησης των τραπεζών ανέφερε, ανάμεσα σε άλλα, ότι πιθανά έσοδα από φορολόγηση των τραπεζών «δεν θα καλύψει τα τεράστια ελλείμματα της παρούσας κυβέρνησης». Με οποιοδήποτε κριτήριο ήταν παραπλανητικό – τα τεράστια ελλείμματα αφορούσαν αυτά των τραπεζών, στις οποίες ο ίδιος ήταν πολλαπλά εμπλεκόμενος - και ως δικηγόρος λ.χ. Την ιδια περίοδο ο Α. Νεοφύτου σε ανακοίνωση η οποία δημοσιεύτηκε στις 9/3 (με φόντο υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας) παραδεχόταν από την μια το πρόβλημα, αλλά αμέσως εστίαζε στον κώδικα «Διαρθρωτικά προβλήματα» που παρέπεμπε σε Μέτρα στο Δημόσιο: «Ανέφερε ότι η υποβάθμιση αυτή καθιστά τα πράγματα πιο δύσκολα και για την κυπριακή οικονομία λόγω της έκθεσης των κυπριακών τραπεζών σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Όλοι οι εμπλεκόμενοι, πρόσθεσε, οφείλουν να επιδείξουν την απαιτούμενη πολιτική βούληση για τη λήψη μέτρων προς επίλυση των διαρθρωτικών προβλημάτων της οικονομίας πριν τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.» (Φιλελεύθερος, 9/3/2011, σελ. 10).Και ενώ το ζήτημα των ομολόγων ήταν, προφανώς, γνωστό, το ζήτημα των τρόπων απόκτησης τους θα παρέμεινε στην λογοκρισία για αρκετό καιρό ακόμα. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου