16 Μαΐ 2014

Αφρική: μια νέα αποικιακή εκστρατεία της Δύσης με προκάλυμμα τις συγκρούσεις των «βαρβάρων ιθαγενών», η μια αναδυόμενη δύναμη που μαθαίνει πια να παίζει σε ένα πολυπολικό κόσμο;



Τις τελευταίες βδομάδες υπήρξαν δυο κινήσεις στην Αφρική που εξέφραζαν τις νέες δυναμικές γύρω από την περιοχή. Από τη μια, έγινε μια επίσκεψη του ηγέτη της Κίνας σε μια σειρά χωρών, όπου η Κίνα έχει πια στρατηγικά οικονομικά συμφέροντα, αλλά ταυτόχρονα έγινε και μια θεαματική παρέμβαση των δυτικών στην κρίση στην Νιγηρία μετά την απαγωγή των μαθητριών από την ισλαμική οργάνωση Μπόκο Χαράμ. Η εικόνα της Μισέλ Ομπάμα και ακόμα χειρότερα του Κάμερον με τις τσαπέλες «bring back our girls» είχε κάτι το  pathetic – οι απόγονοι των αποικιοκρατών μιλούσαν για «δικές τους» κοπέλες. Πίσω από το αστείο θέαμα, ωστόσο, υπάρχει μια πιο σταθερή αμερικανική προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα αμερικανικό δίκτυο στρατιωτικής συνεργασίας και παρεμβάσεων στην Αφρική γύρω από την Africom. Ο στόχος είναι σαφής – χρησιμοποιώντας επεισόδια όπως του Μπόκο Χαράμ ή άλλα, οι αμερικανοί θα ήθελαν να μπορούν να παρεμβαίνουν στην Άφρικη – λίγο πολύ όπως έκαναν στην λατινική Αμερική τον 20ο αιώνα. Διότι η επιλεκτική στάση των αμερικανών είναι σαφής. Ενώ στη Λιβύη ταυτίστηκαν σε βαθμό που οργάνωσαν στρατιωτική εκστρατεία βομβαρδισμών σε συνεργασία με τους ισλαμιστές, ξαφνικά στέλλουν αεροπλάνα εναντίον άλλων ισλαμιστών λίγο πιο κάτω.

Πίσω από την ανατροπή του Καντάφι υπήρχε, σαφώς, η προσπάθεια να αναπτυχθεί η αμερικανική παρέμβαση. Ο Καντάφι για τους αμερικανούς και τους δυτικούς γενικά, ήταν πρόβλημα, όχι μόνο λόγω του παρελθόντος του, αλλά ιδιαίτερα λόγω των σχεδίων του. Ο Καντάφι μετά τη ρήξη του με άλλους άραβες ηγέτες είχε στραφεί στην Αφρική, όπου επένδυε τον πλούτο από τα ενεργειακά αποθέματα της Λιβύης – και για την αυτόνομη ανάπτυξη της ηπείρου, αλλά και για την πολιτική της συγκρότηση. Οπότε, η εκτροπή ενός παίκτη ήταν χρήσιμη για τα αμερικανικά συμφέροντα.

Σε ένα ανάλογο μοτίβο, αλλά πιο θεαματικό λόγω εσωτερικών προβλημάτων, μπορεί να πει κάποιος ότι κινείται και η Γαλλία, η οποία από τον καιρό του Σαρκοζύ φαίνεται να προσπαθεί να λανσαριστεί ως διαμεσολαβητής, και άρα στρατιωτικός παράγοντας, στην κεντρική Αφρική. Βέβαια, η Γαλλία δεν ανήκει στις μεγάλες δυνάμεις – είναι δευτερεύυουσα πια. Και αυτή η γαλλική παρακμή ίσως και να εξηγεί την ασυνάρτητη εξωτερική πολιτική για μια χώρα που μέχρι πρόσφατα ήθελε, αν μη τι άλλο, να προβάλει και ένα image soft power. Στην Ουκρανία, η Γαλλία στήριξε τους νεοναζί, που αν ήταν στην Γαλλία θα ήταν παράνομοι, ενώ στην Κεντρο-αφρικανική Δημοκρατία, όπου παρενέβηκε πριν λίγους μήνες, παρακολουθεί αμήχανη την σφαγή των μουσουλμάνων από τους χριστιανούς.

Όμως, η Αφρική παραμένει πια αρκετά έξω από την εξάρτηση. Μπορεί να γίνονται παρεμβάσεις, αλλά η παρουσία της Κίνας ως οικονομικός παράγοντας δίνει ξανά, μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, τη δυνατότητα στην Αφρική να μπορεί να κάνει επιλογές. Ήδη τα δεδομένα που ανακοινώνονται είναι ενδιαφέροντα. Η Αφρική έχει, πια, μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης και μερικοί προβλέπουν μια νέα οικονομική άνοιξη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τοπικοί εμφύλιοι, όπως στην Κεντρική Αφρική είναι πρόβλημα, αλλά και βολική ευκαιρία για τους δυτικούς, οι οποίοι τους τελευταίους αιώνες κατάφερναν να εκμεταλλεύονται την περιοχή με την στρατιωτική δύναμη να επιβάλει ευνοϊκούς οικονομικούς όρους για τα δυτικά συμφέροντα.

Παρά την ανατροπή του Καντάφι και την αστάθεια στη βόρεια Αφρική, είναι σαφές ότι στην νότια Αφρική, η αυτονομία της περιοχής είναι πια δεδομένη. Στις τελευταίες εκλογές στην Νότια Αφρική, οι δυτικές ελπίδες για μείωση του ποσοστού του Αφρικάνικου εθνικού Κογκρέσου κάτω από το 60% απέτυχαν – το κόμμα συνασπισμού των συνδικάτων, του Κογκρέσου και του Κ.Κ. πήρε 62%. Το κόμμα των λευκών ανέβηκε στο 22%, αλλά εμφανίστηκε και ένα αριστερίζων – με έμφαση στα δικαιώματα των φτωχών μαύρων - κόμμα με 6+%. Και οι απεργίες στα ορυχεία συνεχίζονται. Είναι εμφανές ότι σταθεροποιείται από τη μια, ένα εκλογικό σύστημα ενώ αναδύονται εσωτερικές δυναμικές, που η Δύση μπορεί να χρησιμοποιήσει – όπως κάνει με τους ισλαμιστές στη Μέση Ανατολή και στη βόρεια Αφρική.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου