21 Μαρ 2014

Λατινική Αμερική: η προσπάθεια για υπονόμευση της Βενεζουέλας ως προσπάθεια συγκράτησης του αριστερού ρεύματος που πλησιάζει επικίνδυνα στο «βορρά»



Το περασμένο σαββατοκύριακο, έγινε ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών στο Ελ Σαλβαδόρ. Παρά το ότι ο υποψήφιος της Αριστεράς, ένας τέως ηγέτης των ανταρτών στον εμφύλιο της δεκαετίας του 1980, είχε πάρει 49+% στο πρώτο γύρο, ο δεύτερος γύρος αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολος. Κέρδισε μεν, αλλά οριακά  - με 50.11%. Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στο γεγονός ότι τώρα ο υποψήφιος της αριστεράς δεν ήταν κάποιος με πιο αποδεχτό προφίλ, όπως ο προηγούμενος πρόεδρος, αλλά ένας από τους ηγέτες του ένοπλου αγώνα – και άρα η δεξιά προσπάθησε να συσπειρώσει όλες της τις δυνάμεις και να καλλιεργήσει όλες τις φοβίες. Όμως, υπήρξε και ένας εξωγενής παράγοντας, ο οποίος ίσως να εξηγεί και την επένδυση των αμερικανών στις κινητοποιήσεις της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα. Μετά από τις συνεχείς εκλογικές νίκες της αριστεράς στη λατινική Αμερική, φαίνεται ότι παίρνει σειρά η κεντρική Αμερική. Μετά την επανεκλογή των Σαντινίστας στην Νικαράγουα, οι πρώτοι γύροι των εκλογών στο Ελ Σαλβαδόρ αλλά και στην, κατά τα άλλα ήπια πολιτικά, Κόστα Ρίκα φάνηκε να αναδεικνύουν νέες νίκες της αριστεράς. Και αν θυμηθεί κάποιος ότι ανατράπηκε από στρατιωτικό πραξικόπημα ο αριστερίζων πρόεδρος στην Ονδούρα, ενώ οι υποστηρικτές της υποψήφιας της αριστεράς στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, διεκδικούν ότι κέρδισαν τις εκλογές και έγινε καλπονοθεία, τότε το εκλογικό ρεύμα της αριστεράς φαίνεται να κινείται βόρεια και μπορεί να προσεγγίσει το Μεξικό που είναι μια παράδοξη πυριταδαποθήκη.


Η αριστερή παλίρροια στη Λατινική Αμερική και η δυτική εστίαση στην Αργεντινή και τη Βενεζουέλα


Σε αυτό το πλαίσιο, οι βόρειο-αμερικανοί, αλλά και το διεθνές κεφάλαιο, δεν ενδιαφέρεται μόνο να ανακόψει το ρεύμα, αλλά και να ανατρέψει ενοχλητικούς λατινοαμερικάνους ηγέτες. Η επανεκλογή της Ν. Ρούσσεφ στη Βραζιλία δεν είναι ευχάριστη για τους βόρειους και τους δυτικούς, αλλά πέρα από το να προβάλλουν κάποιος κινητοποιήσεις, οι οποίες μάλιστα θέλουν να περισσότερο κράτος ευημερίας δεν μπορούν, ή έτσι δείχνουν για την ώρα, να κάνουν πολλά από το εξωτερικό. Οι επιθέσεις, αν κρίνει κάποιος από τα δυτικά ΜΜΕ που λειτουργούν και ως μηχανισμοί επικοινωνιακού πολέμου πια, εστιάζονται σε δυο σημεία – την Βενεζουέλα και την Αργεντινή. Η Αργεντινή είναι ένα ιστορικό πρόβλημα για τη Δύση, το οποίο της το θυμίζει και ρητορικά η ηγέτιδα της, η αριστερίζουσα, κ. Κριστίνα Φερναντεζ. Είναι η χώρα που έκανε στάση πληρωμών, βγήκε από την κρίση, και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση των υποχρεώσεών της. Αυτό είναι ένα κακό παράδειγμα για το διεθνές κεφάλαιο – και το ότι συνεχίζει να κυβερνά η παράταξη, η οποία πόνταρε στην άρνηση πληρωμών, είναι ιδιαίτερα ενοχλητικό για τη Δύση. Ο Economist είναι εκφραστικός.

Το άλλο σημείο εστίασης είναι η Βενεζουέλα. Εδώ το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Ενώ η Αργεντινή σηματοδότησε μια εξέγερση ενάντια στο παγκόσμιο σύστημα χρέους, η Βενεζουέλα και η επανάσταση που ξεκίνησε επί Τσάβεζ, ουσιαστικά, ανέδειξε ένα μοντέλο εσωτερικής κοινωνικής αλλαγής, αλλά και επένδυσης σε περιφερειακή μεταμόρφωση. Γιατί, αν η Κούβα ήταν και είναι για δεκαετίες το σύμβολο της αντίστασης στους βορειοαμερικανούς, η Βενεζουέλα έγινε το σύμβολο της αλλαγής της τελευταίας δεκαετίας. Οπότε, είναι ένα καθεστώς, το οποίο οι ΗΠΑ θέλουν να ανατρέψουν. Ήταν άλλωστε και ο χώρος που δοκίμασαν το πρώτο πραξικόπημα στα πλαίσια της νέας εκστρατείας που ξεκίνησαν το 1999 σε μια προσπάθεια διατήρησης της ηγεμονίας τους – και ο πρώτος τόπος όπου ηττήθηκαν.

Η ιστορική ταξική και πολιτικό-πολιτισμική αντιπαράθεση στη Βενεζουέλα
Στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, η αντιπαραθεση ήταν βαθύτατα ταξική και μεταμορφώθηκε σε πολιτικό-πολιτιστικό ρήγμα. Η αντιπολίτευση, που εκφράζει την ανώτερη και τη μεσαία τάξη, χρησιμοποίησε ότι σενάριο πραξικοπηματικής ανατροπής υπήρχε – από τις κινητοποιήσεις (όπως εκείνες εναντίον του Αλλιέντε την δεκαετία του 1970) μέχρι το στρατό. Έβγαλε στους δρόμους του οπαδούς της, έκανε απεργίες μέσω του συνδικάτου που έλεγχε στη βιομηχανία πετρελαίου, και στην ανάγκη κατεβάζει και την «νεολαία» της, τα παιδία της μεσαίας και ανώτερης τάξης, που σπουδάζουν στα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Και απέναντι τους μια συμμαχία των λαϊκών στρωμάτων με μερίδες της μεσαίας τάξης.

Η πρόσφατη όξυνση της αντιπαράθεσης στη Βενεζουέλα φάνηκε αρχικά παράδοξη. Η δεξιά αντιπολίτευση μόλις είχε χάσει, και πάλι, αλλά και με διαφορά, στις εκλογές, όποτε θεωρήθηκε ότι θα περίμενε κάποιο διάστημα για να ξεκινήσει μια νέα εκστρατεία αποσταθεροποίησης. Όμως, σε λιγότερο από μήνα, οι πιο ακραίοι έριξαν την «νεολαία» στους δρόμους. Σύντομα το κλίμα έφερε στους δρόμους και τους τσαβίστας. Ήταν, όμως, φανερό ότι οι κινητοποιήσεις της νεολαίας των μεσαίων και ανώτερων στρωμάτων, είχε ως ακροατή τα διεθνή ΜΜΕ. Ήταν σαφής η προσπάθεια να ταυτιστούν με τις κινητοποιήσεις στο Κίεβο, αλλά και να εμφανιστούν αισθητικά οικείοι στο δυτικό αριστερό κοινό. Τελικά, όμως, το Κίεβο εμφανίστηκε και ως ακροδεξιό πραξικόπημα – και οι ακροβολιστές της αντιπολίτευσης, που πυροβολούσαν τους δικούς τους διαδηλωτές, θύμιζαν έντονα την προβοκάτσια του 2002 στη Βενεζουέλα για να κατασκευαστεί κλίμα για το πραξικόπημα.

Πέρα όμως από το κλίμα, είναι πολύ πιθανόν ότι οι κινητοποιήσεις της αντιπολίτευσης να έχουν ως στόχο να καλλιεργήσουν και ένα αρνητικό κλίμα για το μοντέλο της αριστερής μεταμόρφωσης – με στόχο τις υπάρχουσες εκλογές στην περιοχή. Οι κινητοποιήσεις έχουν ως άξονα, όχι την μαζικότητα, αλλά την πρόκληση επεισοδίων και την κατατασκευη θυμάτων. Βέβαια, στη Βενεζουέλα όλα έχουν παιχτεί και ξαναπαιχτεί, οπότε η σύγκρουση δεν θα έχει τη διάσταση του delayed reaction, που υπήρξε στην Ουκρανία. Αλλά υπάρχει και η «ελπίδα» της αντιπολίτευσης να οδηγήσουν οι αντιπαραθέσεις σε επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Άλλωστε, αυτό ήταν και ένα σενάριο της συμμαχίας της ακροδεξιάς με τους νεοφιλελευθερους στην Ουκρανία. Από την άλλη, η κυβέρνηση της Βενεζουέλα έχει τα εισοδήματα από το πετρελαιο. Ήδη, υπάρχει ένας άτυπος πόλεμος στην κατανάλωση με μια μερίδα έμπορων να προσπάθεια να μποϊκοτάρει την κυβέρνηση και την κυβέρνηση να επιχορηγεί την κατανάλωση των λαϊκών στρωμάτων. Και αυτή σύγκρουση είναι και στους δρόμους, καθώς οι ταξική συμμαχία της κοινωνικής μεταμόρφωσης είναι επίσης εκεί. Και σε αντίθεση με την αντιπολίτευση, που ποντάρει στο θέαμα των επεισοδίων για να προσελκύσει τη δυτική κάμερα, οι τσαβίστας ποντάρουν στις μαζική κινητοποίηση που είναι σαφώς πιο εντυπωσιακή από αυτές τις αντιπολίτευσης. Αλλά τα δυτικά ΜΜΕ έχουν και πρόβλημα αριθμητικής.

Και ένα τεκμήριο της δυτικής αναμετάδοσης: όταν το BBC δυσκολεύεται να μετρήσει ένα πλήθος χιλιάδων
Μια εικόνα από τις αναμεταδόσεις του BBC. Σύμφωνα με τη λεζάντα, αυτό το πλήθος είναι μερικές «εκατοντάδες»/hundreds. Έτσι έπρεπε να μπει, αφού τόσοι ήταν οι οπαδοί της αντιπολίτευσης σε ανάλογες εκδηλώσεις εκείνη την ημέρα - και αφού εκεί η ανταπόκριση έλεγε «εκατοντάδες», θα ασχολείται το BBC με την πραγματική εικόνα;

Across the city, hundreds of pro-government demonstrators marked the 25th anniversary of the Caracazo uprising

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου