14 Φεβ 2014

Η εξέγερση της Βοσνίας ως Βαλκανική «απάντηση» στην ακροδεξιά και τη χειραγώγηση στην Ουκρανία


«Προλετάριοι όλου το κόσμου ενωθείτε», Βοσνία, 2014[1]

Κατά την διάρκεια του εμφύλιου στη Βοσνία, την περίοδο 1992-95, στις φωτογραφίες με τους έρημους δρόμους, όπου έκαναν άσκηση σκοποβολής οι ένοπλοι, μπορούσες να δεις κάποτε μεγάλα γκράφιτι με μια λέξη: ΤΙΤΟ. Ήταν ένα είδος νοσταλγίας, που ήταν διάχυτη έστω και σε αποσπασματική μορφή. Ίσως η πιο τραγική της μορφή να ήταν στο underground του Κοστουρίτσα, όταν κάποιος ρωτά για τη χώρα του και λέει… έχω χάσει τη χώρα μου. Κατά την διάρκεια του πολέμου, οι διάφορες κοινότητες νοσταλγούσαν ή και πολεμούσαν για διαφορετικά αποσπάσματα από την κληρονομιά του Τίτο- ο σέρβοι πολεμούσαν και για την ανεξαρτησία της Γιουγκοσλαβίας, αλλά και την κληρονομιά της αντίστασης στο δεύτερο παγκόσμιο. Και στο εσωτερικό της νέας Γιουγκοσλαβίας, ο Μιλόσεβιτς προσπαθούσε να αποφύγει τις ιδιωτικοποιήσεις. Στις άλλες κοινότητες, κυριαρχούσε περισσότερο ο πολυπολιτισμός του Τίτο. Βέβαια, οι νέοι εθνικιστές τον αντιπαθούσαν. Αλλά η νοσταλγία ήταν εκεί.

Μια κοινωνική έκρηξη ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις με συνθήματα νοσταλγίας για τους προλεταρίους και τη Βοσνία χωρίς εθνικισμούς
Η πρόσφατη έκρηξη των διαδηλωσεων στη Βοσνία συνοδεύτηκε από τα γνωστά δημοσιογραφικά κλισέ μετά από το γεγονός – ότι ήταν αναμενόμενο κλπ. Τόσο αναμενόμενο, που κανένας δεν το είχε αναφέρει. Η έκρηξη κουβαλά μια νοσταλγία για την εποχή που η πολιτεία φρόντιζε για τη διασφάλιση της εργασίας των πολιτών. Τώρα όμως, τα εργοστάσια της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας πουλήθηκαν – και οι νέοι ιδιοκτήτες, παρά τις υποσχέσεις, αποφάσισαν να τα κλείσουν. Και οι εργαζόμενοι έμειναν μετέωροι. Σε μια χώρα, όπως στις ΗΠΑ, όπου η λογική του καπιταλισμού διαπερνά την κοινωνία το ξήλωμα μιας βιομηχανίας για τα κέρδη, προκαλεί απλώς νομικές αντιδράσεις – την παρακμή της περιοχής, την άνοδο των συμμοριών. Η οργή απέναντι στις πολιτικές αρχές για την ανεργία και τη μη διαχείριση του προβλήματος είναι εν μέρει κληρονομά του σοσιαλισμού. Έτσι, στην Βοσνία, η οργή των εργαζόμενων που έχασαν τις δουλειές τους μετατράπηκε σε οργή, που εστίασε στο πολιτικό σύστημα.

Έτσι, στη  Βοσνία που ανακάλυψε το 1990 ότι εκτός από πολίτες, είχε και κοινότητες με διαφορετική θρησκευτική καταγωγή, που τελικά βρέθηκαν σε εμφύλιο, 20 χρόνια μετά, επανήλθε η ταξική συνείδηση. Η εξέγερση των οργισμένων εργαζόμενων, που υποστηρίχθηκαν από εξίσου οργισμένους νεαρούς, ξεκίνησε από την κροατο-μουσουλμανική περιοχή της ομοσπονδίας της Βοσνίας – αλλά όπως παρατήρησε το BBC έγινε συγκέντρωση συμπαράστασης και στη Μπάνια Λούκα, την πρωτεύουσα της σέρβικης περιοχής. Ήταν, ίσως, η πρώτη φορά που έσπαζε ο διαχωρισμός που επιβλήθηκε με τα όπλα στις αρχές της δεκαετίας του 1990.



Αντί-εθνικιστικά συνθήματα στην Τούσλα, Εξέγερση την Βοσνία 2014

Μερικές ανταποκρίσεις μιλούσαν για «βαλκανική άνοιξη». Το κλισέ είναι μέρος της δημοσιογραφίας, που δεν ξέρει πώς να χειριστεί το απρόσμενο. Αν ήταν, όμως, συνέπεια κάποιας πρόσφατης κίνησης, η εξέγερση στη Βοσνία έμοιαζε με τις εκρήξεις νοτιότερα, στην Ελλάδα και ίσως στην Ισπανία. Από εκεί και πέρα, οι διαδηλώσεις είναι πια διάχυτο φαινόμενο. Το ίδιο σαββατοκύριακο, οι τηλεοπτικοί δεκτές έδειχναν συγκρούσεις στη Βραζιλία για τα κόμιστρα των εφορειών, αλλά και στο Ισραήλ από τους θρησκευόμενους που δεν θέλουν να πηγαίνουν στρατό.

Όμως, όντως στην εξέγερση στη Βοσνία υπήρχε μια διάφορα – η οποία ήταν έντονη, αν γίνει σύγκριση με την Ουκρανία. Ενώ στο Κίεβο, οι διαδηλωτές στην καλύτερη περίπτωση είναι χειραγωγημένοι εθνικιστές, οι οποίοι διαδηλώνουν χωρίς να κατανοούν τί περιμένει την χώρα με τα μνημόνια του ΔΝΤ, στη Βοσνία, η εξέγερση έχει σαφώς διαφορετικά τόνο.

Στην Τούσλα, οι διαδηλωτές έγραφαν αντιεθνικιστικά συνθήματα στους τοίχους, ενώ σε άλλες συγκεντρώσεις υπήρχαν και πλακάτ με το σύνθημα «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε». Στις ζητωκραυγές του πλήθους των ειρηνικών κατοίκων, ένας παππούς έγραψε σε ένα κυβερνητικό κτίριο στο Σεράγεβο : «Αυτός που σπέρνει την πείνα θερίζει οργή» .

Και στην Ουκρανία, το «κοπάδι των ιθαγενών» τρέχει στην γερμανική πρεσβεία να διαμαρτυρηθεί, υπακούοντας στον συντονισμό των αμερικανών;
Η αντίθεση με την κατάσταση στην Ουκρανία δεν θα μπορούσε να ήταν πιο δραματική. Η βασική είδηση από την Ουκρανία, την περασμένη βδομάδα, ήταν η υποκλοπή και δημοσιοποίηση ενός τηλεφωνήματος της υφυπουργού εξωτερικών των ΗΠΑ με τον αμερικανό πρέσβη στο Κίεβο. Πέρα από τη γνωστή πια ατάκα «δεν παν να γαμηθεί η Ε.Ε.», η όλη συνομιλία ήταν ένα εντυπωσιακό τεκμήριο της περιφρόνησης με την οποία αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ -ακόμα και επί Ομπάμα- τους τοπικούς ιθαγενείς «σύμμαχους» τους. Η κ. Νούλαντ ακουγόταν να μιλά για τους ηγέτες της αντιπολίτευσης, λες και ήταν υποχείριά της, και θα αποφάσιζε εκείνη ποιός θα ήταν τί σε κάποια κυβέρνηση ή τί ρόλο θα έπαιζε ο καθένας. Αν σύγκρινε κανείς τα λόγια της με τα έγγραφα από τις αποικιακές αναφορές των ευρωπαίων του 19ου αιώνα, όταν απλωνόταν παντού η αποικιοκρατία, η διάφορες θα ήταν ελάχιστες. Η ίδια υπεροπτική αντιμετώπιση. Το ότι οι ΗΠΑ κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν ότι βασίζονται σε νοσταλγούς των ναζί για να προκαλούν κρίση, δεν πρέπει να εκπλήσσει μετά τη Συρία και τη συμμαχία για σχεδόν δυο χρόνια με την Αλ Κάιντα. Αλλά, όταν καθιερωμένη διαδήλωση της φιλοδυτικής αντιπολίτευσης, την Κυριακή, κατευθύνθηκε στη γερμανική πρεσβεία για να διαμαρτυρηθεί «γιατί η Ευρώπη δεν έκανε αρκετά» ήταν σαφές ότι η Νούλαντ κατεύθυνε ακόμα και τους στόχους των μαζώξεων της αντιπολίτευσης. Ο λόγος της διαμαρτυρίας ήταν ενδεχομένως γιατί η Μέρκελ χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την ατάκα της Νούλαντ.

Κατά τα άλλα η γεωπολιτική διάσταση έμεινε μετέωρη – οι αμερικανοί ήθελαν εμπλοκή του ΟΗΕ, ενώ η Ε.Ε. ; Κάποιος από τους δυο, προφανώς, προσπαθεί να τα βρει με την Ρωσία. Η αντίδραση της Ρωσίας και των φιλόρωσσων φαίνεται, επίσης, να παίρνει κάποια μορφή. Ήδη, σταμάτησε την εκταμίευση του δανείου, ζητώντας πληρωμή παλιών χρεών από το φυσικό αέριο, ενώ το περασμένο Σάββατο εμφανίστηκε στην κεντρική πλατεία της αντιπολίτευσης και μια διαδήλωση υποστηρικτών της κυβέρνησης.
 




[1] http://agkarra.com/%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BF%CF%85%CE%BA%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CF%83%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BA%CE%AC%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B2%CE%BF%CF%83%CE%BD%CE%AF%CE%B1/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου