17 Ιαν 2014

Μέση Ανατολή: καταγράφοντας τη ρευστότητα σε μια μεταβατική περίοδο σε ένα νευραλγικό χώρο


Αν το 2011 ξεκίνησε μια περίοδος αστάθειας στην Μέση Ανατολή, το 2012 έφερε την συνειδητοποίηση ότι οι υπάρχοντες θεσμοί είχαν επίσης βαθιές ρίζες. Έτσι, η περιοχή μετά το σχεδόν χολυγουντιανό σενάριο της «αραβικής άνοιξης» βρέθηκε στην πραγματικότητα μιας πολύπλοκης περιοχής με συνύπαρξη χρόνων και κουλτούρων, αλλά και έντονων υπόγειων αντιπαραθέσεων – ταξικών, πολιτισμικών, ιστορικών, αλλά και γεωπολιτικών. Αν είναι μια διάσταση που κυριάρχησε το 2012, ήταν η αυξανόμενη ακυβερνησία – και άρα επαναξιολόγηση των δεδομένων. Σε μερικές χωρες, όπως η Συρία, η εικόνα ανατράπηκε, σε άλλες, όπως η Αίγυπτος, το μέλλον θυμίζει ένα κολλάζ από το παρελθον, ενώ οι ανοικτές πληγές στις περιοχές των άμεσων δυτικών επεμβάσεων, όπως το Ιράκ και η Λιβύη, συνεχίζονται.

Η επιστροφή ενός παράδοξου Νασερισμού στην Αίγυπτο
Η αβεβαιότητα και το απρόσμενο των εξελίξεων φάνηκε έντονα στην Αίγυπτο. Το περασμένο καλοκαίρι, μια πλατιά λαϊκή συμμαχία ανέτρεψε τον Μόρσι ή μάλλον έδωσε την ευκαιρία στο στρατό να τον ανατρέψει. Εκείνη η ανατροπή -και του Μόρσι, αλλά και του καθεστώτος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας- έγινε μέσα από ετερόκλητες συμμαχίες δυναμικών μέσα και έξω από την Αίγυπτο. Δείχνοντας ουσιαστικά ότι το παιχνίδι στον αραβικό κόσμο, αλλά και στην περιοχή, δεν είναι ποτέ μόνο εσωτερικό. Στο εσωτερικό, η προσπάθεια ανατροπής του Μόρσι συσπείρωσε και οπαδούς του παλιού καθεστώτος, αλλά και κοσμικούς όλων των αποχρώσεων. Το ειρωνικό -και αποκαλυπτικό για την παράδοξη διασταύρωση εσωτερικών και εξωτερικών δυναμικών- ήταν ότι οι πιο ενοχλητικές για τους κοσμικούς πρωτοβουλίες του Μόρσι έγιναν ουσιαστικά για να καλοπιάσει τους ακραίους ισλαμιστές του κόμματος Νουρ – οι οποίοι, όμως, ταυτίστηκαν, τελικά, με την ευλογία του σπόνσορα τους, της Σαουδικής Αραβίας, με τον στρατό που ανέτρεψε τον Μόρσι. Έτσι ο Στρατός επανήλθε με «δημοκρατικό»/κοσμικό, αλλά και δημοφιλές προφίλ σε μια, θεαματική, θα μπορούσε να πει κάποιος, επανέκδοση του νασερισμού. Τελικά, όμως, δεν περιορίστηκε στην εναλλαγή της εξουσίας – η όλη στρατηγική του στρατού φάνηκε να είναι η ήττα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και η επιστροφή σε ένα καθεστώς ελεγχόμενης δημοκρατίας, όπου το ισλαμικό άκρο θα το καταλαμβάνει ο φιλοσαουδικός πόλος. Σε αυτό πλαίσιο, η κήρυξη της Αδελφότητας σε παράνομη οργάνωση και το δημοψήφισμα για το νέο σύνταγμα που έγινε αυτήν τη βδομάδα αποτελούν ουσιαστικά τις κινήσεις του νέου καθεστώτος, μέσα από τις οποίες προσπαθεί να θέσει τα πλαίσια στα οποία, ελπίζει, ότι θα κινείται στο μέλλον η εσωτερική πολιτική. Η αριστερά δεν κατάφερε να εμφανιστεί ως ανεξάρτητος πόλος ακόμα,  παρά το ότι στην μεταβατική περίοδο ανατροπών, και το 2011 και το 2012, φάνηκε να έχει υπέρ της τον άνεμο της σημειολογικής πρωτοπορίας και να είναι και σημαντικος παίκτης στις συμμαχίες. Όμως, οι στρατιωτικοί τώρα πια φαίνονται να νιώθουν μια αυτοπεποίθηση που δεν είχαν τους προηγούμενους μήνες - οι ποινές που επέβαλαν λ.χ. σε ακτιβιστές που παραβίασαν τους κανόνες για κινητοποιήσεις είναι ενδεικτικοί του νέου ελεγχόμενου πλαισίου που ελπίζουν να επιβάλουν.

Η κατάσταση, πάντως, παραμένει ρευστή. Μια ανταπόκριση του Ρόυτερς από μια φτωχογειτονιά του Καΐρου κατέγραφε μια μαζική μεταστροφή των ψηφοφόρων που είχαν στηρίξει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα προηγουμένως, προς τους στρατιωτικούς αυτήν την φορά. Το κυρίαρχο στοιχείο φαίνεται να είναι το οικονομικό. Οι στρατιωτικοί έχουν για την ώρα την στήριξη της Σαουδικής Αραβίας. Αλλα οι προσμονές είναι απρόβλεπτος παράγοντας και  οι απότομες μεταστροφές ένδειξη μεταβατικότητας. Όλοι τώρα αναμένουν την εμφάνιση του Σίσι ως διάδοχος του Νάσερ. Αν υπάρχει κάτι πέρα από το θέαμα, θα φανεί. Πάντως, στο εξωτερικό τομέα το άνοιγμα του προς την Ρωσία σηματοδοτεί μια αρχική τάση επιστροφής στην ανοιχτή διεθνή πολιτική του Νάσερ. Βέβαια, ο Νάσερ ήταν και ο βασικός αντίπαλος των Σαουδαράβων στον αραβικό κόσμο. Τώρα είναι πιο δύσκολα τα πράγματα για την Βασιλική οικογένεια – αλλά θα φανεί και αν μπορεί ξανά η Αίγυπτος να προσφέρει ένα πρότυπο.

The basket case: η Λιβύη, η καταστροφή που η Δύση δεν θέλει να θυμάται
Στη Λιβύη, η ένταση συνεχίστηκε με επεισόδια σχεδόν παντού. Στα δυτικά βρέθηκαν δολοφονημένοι δυο δυτικοί «επισκέπτες» αλλα δεν διευκρινίσθηκε πως και γιατί. Ήδη, προηγουμένως είχαν συλληφθεί 4 αμερικανοί, οι οποίοι δεν σταμάτησαν «σε έλεγχο», όπως λέχθηκε. Όταν αναλογιστεί κανείς ότι η επίσημη δικαιολογία για την παρουσία των 4 ήταν ότι είχαν ως στόχο την εκπαίδευση των «νέων δυνάμεων», που θα είναι υποτίθεται νομιμόφρονες στην κυβενρηση, τότε το επίπεδο ελέγχου που ασκεί το κεντρικό κράτος είναι εμφανές. Στα δυτικά, γύρω από την Βεγγάζη, η κατάσταση παραμένει ασταθής με τις δυο κινήσεις: την τάση για απόσχιση και τις ισλαμικές ομάδες οι οποίες ήταν οι πρωταγωνιστές στο πόλεμο ενάντια στους κανταφικους.  Σε μια φάση, η κυβέρνηση στην Τρίπολη απείλησε να στείλει και το «ναυτικό» για να παρεμποδίσει την «παράνομη εξαγωγή πετρελαίου».

Το νέο επεισόδιο της περασμένη βδομάδα ήταν η δολοφονία ενός υπουργού στη Σύρτη, όπου έγιναν οι πιο σφοδρές μάχες του πολέμου πριν τον θάνατο του Καντάφι. Η δημόσια «εκτέλεση» του στο κέντρο της πόλης ήταν ένα σαφές μήνυμα των κανταφικων.

Νοτιότερα ξέσπασαν πάλι διαμάχες ανάμεσα σε δυο φυλές για τον έλεγχο των περιοχών στα σύνορα με άλλες χώρες ,όπως το Τσαντ.

Εκεί που ηττήθηκε και διασπάστηκε η συμμαχία των δυτικών με την Αλ Κάιντα
Η μεγάλη μετατόπιση τους τελευταίους μήνες έγινε στην Συρία. Πέρα από το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει αναλάβει πια την πρωτοβουλία στον στρατιωτικό τομέα, ανάλογα φαίνεται να σκέφτονται και στο εξωτερικό για τη κατάσταση ευρύτερα - ήδη λ.χ. μια ρωσική εταιρεία έκλεισε συμφωνία για έρευνα για υδρογονάνθρακες στην συριακή ΑΟΖ, ενώ κυκλοφορούν πληροφορίες για επαναπροσέγγιση μερικών δυτικών κυβερνήσεων με την Δαμασκό. Εκείνο το οποίο κυριαρχεί στο χώρο της αντιπολίτευσης είναι η αντιπαράθεση στο εσωτερικό της και η επέκταση της δράσης των ενόπλων ισλαμιστών στο Ιράκ.



Σε όλο το διάστημα του 2012, αλλά ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, οι φιλοδυτικοί αντάρτες και οι οργανώσεις οι οποίες πόνταραν σε αυτούς δέχθηκαν πλήγματα και από τον κυβερνητικό Στρατό, αλλά και από τους πιο εκπαιδευμένους αντάρτες των δικτύων της Αλ Κάιντα. Το αποκορύφωμα ήταν οι τελευταίοι κατέλαβαν αποθήκες με υλικά των φίλο-δυτικών κοντά στα σύνορα με την Τουρκία. Αντιδρώντας σε αυτές τις εξελίξεις, οι δυτικοί διέκοψαν για ένα διάστημα της παροχή βοήθειας. Οπότε αντιδρώντας σε αυτήν την απομόνωση, δημιουργήθηκε μια νέα συμμαχία των φιλοδυτικών, με το τίτλο «ισλαμιστές»-αλλά «μετριοπαθείς» για τα δυτικά ΜΜΕ- για να πολεμήσουν την Αλ Κάιντα. Μερικές πληροφορίες παραπέμπουν σε προσπάθεια της Σαουδικής Αραβίας να δημιουργήσει ένα πιο νομιμόφρων και παρουσιάσιμο -στους δυτικούς- σώμα ενόπλων. Ήδη οι συγκρούσεις ανάμεσα στις δυο τάσεις -των φιλοδυτικών «ισλαμιστών» και της Αλ Κάιντα με τους σύμμαχούς της- έχουν στοιχίσει την ζωή σε εκατοντάδες αντάρτες. Η Δύση ελπίζει ότι θα υπάρξει κάποια μορφή αντιπολίτευσης, η οποία θα έχει συμμετοχή στις συνομιλίες της Γενεύης. Αυτό μένει να φανεί.

Η επιστροφή στη μεγάλη πληγή: η αναζωπύρωση των συγκρούσεων στο Ιράκ και οι μνήμες για πως η αμερικανική εισβολή και η Αλ Κάιντα οδήγησαν στο θρησκευτικό διαχωρισμό την κοσμική κοινωνία
Όμως οι συγκριτικές επιτυχίες της Αλ Καιντα στη Συρία - έστω και κατά άλλων ισλαμιστών – φαίνεται να αναζωπύρωσαν ένα άλλο μέτωπο , εκείνο του Ιράκ. Η  «Αλ Κάιντα της Μεσοποταμίας» είχε παίξει ένα αμφιλεγόμενο ρόλο στην αντίσταση κατά της αμερικανικής κατοχής την περίοδο 2004-07: εμφανίστηκε με πολύ καλή οργάνωση και με βασικό της χαρακτηριστικό τις επιθέσεις αυτοκτονίας, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησε το πλαίσιο για τον εμφύλιο του 2006. Έτσι, ενώ η αντίσταση του 2004 είχε πολλαπλή μορφή και η σουννιτικη αντίσταση -αλλά και μέρος της σιητικής- είχε έντονα το στοιχείο της κοσμικότητας και της ενότητας του Ιράκ (τα οποία χαρακτήριζαν το Ιράκ πριν την εισβολή – ανεξάρτητα του τι νομίζει κάποιος για τον Σαντάμ σαν αυταρχικό ηγέτη) η Αλ Κάιντα έφερε στο Ιράκ τον πόλεμο των αιρέσεων (σουνίτες-σιητες) βοηθώντας έμμεσα τους αμερικανούς να στήσουν το σκηνικό του εμφυλίου το 2006. Έτσι, οδήγησαν και στην απομόνωση της αντίστασης σε αντιμαχόμενα κοινοτικά πλαίσια. Τελικά, η Αλ Κάιντα ηττήθηκε από μια συμμαχία κοσμικών σουνιτικών φυλών στο δυτικό Ιράκ – το κίνημα που ονομάστηκε «αφύπνιση». Αλλά ο διαχωρισμός είχε εμπεδωθεί. Η Αλ Κάιντα παραδόξως πέρα από το θέαμα των εντυπωσιακών επιχειρήσεων της, είχε προσφέρει το πλαίσιο για μια νίκη των αντιπάλων της.


Η πρόσφατη «επιστροφή» της Αλ Κάιντα στο Ιράκ στην μαζική δράση -μέσω βομβιστικών επιθέσεων- είχε αρχίσει από πέρσι με επιθέσεις αυτοκτονίας ή επιθέσεις με παγιδευμένα αυτοκίνητα και συνοδεύτηκε και πάλι από μια προσπάθεια διαχωρισμού του πληθυσμού, σε ένα πλαίσιο όπου είχε αρχίσει να εμφανίζεται και πάλι ένα επανενωτικο πλαίσιο. Από το 2011 είχε ξεκινήσει στο Ιράκ ένα κίνημα διαδηλώσεων ενάντια στη διαφθορά και το θρησκευτικό διαχωρισμό. Σε αντίθεση με άλλες αραβικές χώρες, τα δυτικά ΜΜΕ το αγνόησαν. Η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων ήταν και μια υπενθύμιση της αδυναμίας των ΗΠΑ να επιβληθούν – και άρα της ντε φάκτο ήττας στην κίνηση που είχαν κάνει για έλεγχο της περιοχής. Άρα τα δυτικά ΜΜΕ δεν ήθελαν να θυμίζουν πληγές – το χόλλυγουντ στη Ταχρίρ ήταν πιο γοητευτικό, όπως και η προσπάθεια ανατροπής του Καντάφι. Το ιρακινό κίνημα είχε αρκετά στοιχεία του ιρακινού κοσμικού πατριωτισμού του 2004. Τότε εμφανίστηκε και πάλι η Αλ Κάιντα και προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τη δυσφορία στην σουννιτική κοινότητα – και το έκανε με βόμβες εναντίον σιητων αμάχων ελπίζοντας σε καταστολή και άρα ενίσχυση της από την επακόλουθη δυσφορία. Η στρατηγική ήταν η γνωστή – όπως το 2003 δεν υπήρχε ίχνος της Αλ Κάιντα στο Ιράκ και δημιουργήθηκε με την αμερικανική εισβολή, έτσι και τώρα μια καταστολή αναμενόταν να ενισχύσει την οργάνωση στην σουνιτικη κοινότητα.

Όμως, ταυτόχρονα, είχε προκύψει και η Συρία όπου η Αλ Κάιντα εμφανίστηκε αρχικά με την οργάνωση Αλ Νούρσα και ακολούθως με ένα παράλληλο ενιαίο σχήμα για Ιράκ  και Συρία -το «Ισλαμικό κράτος του Ιράκ και του Λεβάντ/Συρίας». Αυτή η οργάνωση είχε όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά της Αλ Κάιντα: πολύ καλή οργάνωση, τα γνωστά φορτηγάκια με τα πολυβόλα που εμφανίστηκαν αρχικά στο Αφγανιστάν και ήταν το σήμα κατατεθέν των αντίπαλων το Καντάφι στην Λιβύη. Και όταν τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά στο στρατιωτικό μέτωπο, άρχισαν οι επιθέσεις αυτοκτονίας και οι μαζικές δολοφονίες «αλλόθρησκων» - σιητών, αλεβιτών αλλά και χριστιανών. Σε κάποιο στάδιο η Δύση, όπως και στο Αφγανιστάν την δεκαετία του 1980, και τη Λιβύη το 2011, προσπάθησε να χρησιμοποιήσει την Αλ Κάιντα  - ή έτσι νόμιζε. Τελικά, όμως, η συμμαχία Αλ Κάιντα και Δύσης έσπασε. Το ανοιχτό θέμα πια είναι ποιοι και πως χρηματοδοτούν την Αλ Κάιντα η οποία είναι ένα δίκτυο με σαφώς απλόχερη χρηματοδότηση και δίκτυα λειτουργίας. Η εμπλοκή μερικών σαουδαραβικών δικτύων είναι δεδομένη. Ο βαθμός που αυτά τα δίκτυα φτάνουν και στο επίσημο επίπεδο μέσα από τις μυστικές υπηρεσίες είναι ένα ανοικτό θέμα. Άλλωστε η Αλ Κάιντα, επι Μπιν Λάντεν, τουλάχιστον, είχε ως στόχο και την ανατροπή στην ίδια την Σαουδική Αραβία. Αλλά το να είναι μια τέτοια οργάνωση απλώς δίκτυο ανταρτών αποκλείεται. Είναι ένα δίκτυο με το οποίο διασταυρώνονται διάφοροι.

Η τελευταία επέμβαση της οργάνωσης στο Ιράκ είχε ως αφετηρία την επέμβαση του ιρακινού στρατού ενάντια σε μια κατασκήνωση διαδηλωτών, η οποία πίσω στις κινητοποιήσεις του 2011. Η Αλ Κάιντα κατέλαβε με επίθεση τις δυο μεγάλες πόλεις -το Ραμαντί και την Φαλούτζα- στην επαρχία Ανμπάρ, η οποία καλύπτει το δυτικό Ιράκ – και είναι εμφανώς η περιοχή την οποία η Αλ Κάιντα θέλει να ενώσει με μέρος της Συρίας για να φτιάξει ένα δικό της εμιράτο. Στο Ραμαντί η επίθεση ναυάγησε όταν ένοπλοι της συμμαχίας των φυλών που νικήσαν την Αλ Κάιντα το 2007, έδιωξαν ξανά τους ισλαμιστές. Στην Φαλούτζα όμως, την πόλη σύμβολο της αντίστασης στην αμερικανική κατοχή – η Φαλούτζα για μεγάλα χρονικά διαστήματα είχε μένει εκτός του έλεγχου των δυνάμεων κατοχής και η κατάληψη της αποτέλεσε μια ιδιαίτερα αιματηρή και καταστροφική επιχείρηση – η κατάσταση ήταν πιο περίπλοκη. Αρκετοί από τους τοπικούς ένοπλους αρνήθηκαν να πολεμήσουν μαζί με την κυβέρνηση της Βαγδάτης. Και έτσι η Φαλούτζα επέστρεψε στο αμφιλεγόμενο καθεστώς της. Όμως, η επίδραση και εν δυνάμει επιρροή της Αλ Κάιντα παραμένει επίσης αμφιλεγόμενη.

Οι περιφερειακοί πόλοι αυτονομούνται αλλά κινούνται σε αποκλίνουσες πορείες

Όσον αφορά στους πόλους στο περιφερειακό σύστημα τα πράγματα είναι ρευστά επίσης. Η Τουρκία, η οποία επένδυσε σε ένα σημαντικό ρόλο και εμπλάκηκε ενεργά στην συριακή κρίση έχασε και στην βόρεια Αφρική, αλλά και στη Συρία, βρεθηκε σε δυσκολη θεση – και μέρος της εσωτερικής της κρίσης αφορά ουσιαστικά και το δικτυο προμήθειας όπλων στους ισλαμιστές αντάρτες της Συρίας. Ο Ερτογάν ίσως να ελπίζει σε κάποια μελλοντική ανάδυση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, αλλά η πιο ουσιαστική σχέση της Τουρκίας με περιφερειακήδύναμη αυτήν την στιγμή φαίνεται να είναι με το Ιράν. Ταυτόχρονα, η εσωτερική κρίση μπορεί να οδηγήσει και σε πιο πολυαρχικό εσωτερικό πλαίσιο που να είναι ανοιχτό και στους κοσμικούς της Μέσης Ανατολής. Ο Κεμάλ υπήρξε σύμβολο πριν τον Νάσερ.

Από την άλλη, η Σαουδική Αραβία εμφανίζεται απομονωμένη παρά τις απειλές της προς διάφορες κατευθύνσεις και την προσπάθεια της να συσπειρώσει του συντηρητικούς τουλάχιστον σε ένα είδος «θρησκευτικού πολέμου» ενάντια στο Ιράν. Σε μια πρόσφατη συνεδρία του συμβουλίου του Κόλπου λ.χ. δεν κατάφερε να προωθήσει την ιδέα της για σύσφιξη των σχέσεων τους, με στόχο βέβαια την ενίσχυση του ηγεμονικού της ρόλου. Αντίθετα, σε μια επίδειξη αυτονομίας το Ντουμπάι τάχθηκε υπέρ της κατάργησης των κυρώσεων εναντίον του Ιράν – μια άμεση πρόκληση στην Σαουδική Αραβία. Ειρωνικά μερικοί παρατηρητές αναφέρονται σε μια άτυπη συμμαχία Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας λόγω απομόνωσης αλλά και κοινών αντίπαλων ή τουλάχιστον κοινών δαιμονοποιημενων στόχων.


Στην Υεμένη, η οποία είναι το μόνο κοσμικό καθεστώς στην αραβική χερσόνησο, υπήρξε επίσης ένα κύμα κινημάτων και αντιπαραθέσεων το 2011. Η σημερινή κατάσταση φαίνεται να προσομοιάζει με την Λιβύη στην πολυδιάσπαση – αλλά τουλάχιστον πρόσφατα έχει επιτευχθεί ένα είδος συμφωνίας για ομοσπονδιακή αναδιοργάνωση της χώρας με κύριο στόχο την αντιμετώπιση του αποσχιστικού κινήματος τον νότο, όπου υπήρχε κατά την διάρκεια του ψυχρού πόλεμου ένα όχι απλά κοσμικό αλλα σοσιαλιστικό καθεστώς. Η Σαουδική Αραβία ως ο μεγάλος παίκτης της χερσονήσου εμφανίζεται ως ο επιτηρητής της συμφωνίας που έγινε με την αντικατάσταση του τότε προέδρου Σάλεχ. Όμως ακόμα και εδώ η αύρα του οίκου των Σαούντ αμφισβητείται. Ένα πρόσφατο επεισόδιο που φάνηκε να ενώνει του κάτοικους της Υεμένης, πέρα από τις πολλαπλές τους διάφορες, ήταν ένα ειδύλλιο ανάμεσα σε ένα νεαρό από την Υεμένη και μια κοπέλα από την Σαουδικη Αραβία. Η μεγάλη γειτονική δύναμη απαίτησε την «επιστροφή» της κοπέλας, όμως η κοινωνία της Υεμένης, και ιδιαίτερα η νεολαία, φάνηκε να βρίσκει στο θέμα ένα σημείο ενότητας και εναντίωσης στο «μεγάλο γείτονα». Μια συμβολική ιστορία, η οποία πέρα από την πολιτική της διάσταση έχει φυσικά και την πολιτισμική της αν αναλογιστεί κανείς τα ήθη της Σαουδικής Αραβίας. Το ειδύλλιο προφανώς ήταν και ένα είδος πολιτισμικής διαφοροποίησης. 

Σε αυτό το πλαίσιο το Ισραήλ είναι αμήχανο. Η ανατροπή του Μόρσι δεν το ενόχλησε -το αντίθετο ίσως- αλλά δεν μπορεί να περιμένει την ανοικτή συμμαχία της εποχής Μουμπάρακ. Και τώρα πια άλλωστε οι επιθέσεις των ισλαμιστών είναι στην γειτονιά του. Όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ισραήλ είναι προφανώς η αποφασιστικότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής να προσέγγιση το Ιράν για ευρύτερα συμφέροντα που έχουν να κάνουν με την κεντρική Ασία. Παρά την επιρροή του, το Ισραήλ δεν κατάφερε να επηρεάσει τις εξελίξεις. Η απομόνωση ήταν εμφανής με τον θάνατο του Σαρόν.

Στο Ισραήλ τιμήθηκε, ενώ σε όλη την γύρω περιοχή θεωρείται εγκληματίας πολέμου. Ακόμα χειρότερα το Ισραήλ νοιώθει να το αγγίζει πια η επίδραση ενός κινήματος οικονομικού μποϋκοτάζ ανάλογου της εκστρατείας ενάντια στο απαρτχαιντ – τώρα η έμφαση είναι στην καταπίεση των παλαιστινίων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αμερικανικές πιέσεις για κάποια λύση είναι έντονες – και ενοχλητικές. Η αψιμαχία για τη δήλωση του υπουργού άμυνας ότι Κέρρυ είναι «μεσσιανικός» ήταν ένα δείγμα της υπόγειας δυσφορίας. Αλλά το παλαιστινιακό είναι εκεί και ο απεγκλωβισμός του Ισραήλ από την απομόνωση περνά μέσα από την λύση του Μεσανατολικού. Ήδη η Δύση αποστασιοποιείται από την μονομερή στήριξη και η περιοχή είναι «εκτός έλεγχου».

Το Ισραήλ όπως και η Σαουδική Αραβία έχασαν ένα σταθερό κόσμο – και όσο και αν παρεμβαίνουν στην μεταβατική περίοδο, το μέλλον δεν θα είναι σαν το παρελθόν. Και το αντιλαμβάνονται αρκετοί πια στις αντίστοιχες πολιτικές ελίτ.




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου