13 Δεκ 2013

Το νέο πλαίσιο των τραπεζών: η ευρωπαϊκή ρύθμιση προχωρά, η επιτροπή θεσμών διεκδικεί τον τίτλο της έρευνας της χρονιάς και στην Tράπεζα Κύπρου προχωρούν μεν, αλλά ίσως να θέλουν να φορτώσουν και άλλες ζημιές τους στο Δημόσιο


Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για έλεγχο των τραπεζών προχωρεί – έστω και αν στην Κύπρο η συζήτηση ακόμα προσπαθεί να αναγνωρίσει το οφθαλμοφανές: ότι είχαμε κρίση τραπεζών. Ίσως να είμαστε και η μόνη χώρα από τις τρία μέλη της ευρωζώνης που είχαν κρίση λόγω τραπεζών, στην οποία καταβλήθηκε τόση προσπάθεια ώστε να συγκαλυφθεί η ευθύνη των τραπεζών. Σύμφωνα με δημοσίευμα στο Φιλελεύθερο [10/12, σελ.8] μάλιστα, ο κ. Γεωργιαδης στο ευρωπαϊκό του ταξίδι δήλωσε, ακόμα και τώρα, ότι για την κρίση «φταίμε εμείς», εννοώντας μάλιστα το Δημόσιο.

Στην Κύπρο, η έρευνα της επιτροπής θεσμών φαίνεται να ολοκληρώνεται και η Γενική Εισαγγελία έκανε μια αναφορά στο πού προσανατολίζεται η έρευνα της. Όμως, φαίνεται, επίσης, ότι το ζήτημα των κεφαλαίων που βρίσκονται στο εξωτερικό, όπως και το ζήτημα της ζημιάς από τη φούσκα ακινήτων, θα κυνηγά την Τράπεζα Κύπρου. Και σε αυτό το πλαίσιο, φαίνεται να πλανιέται, στο περιθώριο της δημοσιότητας, και μια πρόθεση να δοθούν νέες κυβερνητικές εγγυήσεις - αναφέρθηκε το ποσό των 3 δις - στην Τράπεζα Κύπρου.
Μεταφορά ζημιών;

Το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται ο έλεγχος της ανακεφαλαιοποίησης και του μελλοντικού ελέγχου των τραπεζών – ή πώς δεν έχουμε, ακόμα, καταλάβει ότι εκτός από πειραματόζωο, ήμαστε και πρωταγωνιστές το Μάρτη του 2013
Στην Ευρώπη, φαίνεται να οριστικοποιούνται δυο διαδικασίες:[1] ήδη από το 2014 θα αρχίσει μια πιο αυστηρή εποπτεία των τραπεζών από τον ενιαίο μηχανισμό εποπτείας, τον SSM (Single Supervisory Mechanism), με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αποκτά την εξουσία για να επιβλέπει τις δραστηριότητες των μεγάλων τραπεζών της ευρωζώνης. Ο νέος μηχανισμός, ο οποίος συζητείται, ο SRM (Single Resolution Mechanism), θα αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια των επόμενων 10 χρόνων και θα έχει ένα ταμείο διάσωσης 55 δις. Αρχικά, ο μηχανισμός θα βασίζεται σε τοπικά/εθνικά προγράμματα, τα οποία σε διάστημα 10 χρόνων θα ενοποιηθούν. Με αυτούς τους μηχανισμούς, επιδιώκεται, ουσιαστικά, να έχουν οι τράπεζες δικό τους μηχανισμό - με δική τους χρηματοδότηση - για μελλοντική αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Ο SRM θα απαιτεί από τις τράπεζες να έχουν πλάνα αντιμετώπισης κρίσεων, και φυσικά να είναι επαρκώς ανακεφαλαιοποιημένες, έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν περιπτώσεις ανάλογων κρίσεων ή επιδείνωσης των δεδομένων τους. Και παράλληλα, συζητείται στην Ευρώπη, και το ζήτημα του κουρέματος καταθέσεων – όπως και μεταφορά των ζημιών στους μέτοχους – με κύριο θέμα σε αυτό το στάδιο το όριο των ασφαλισμένων καταθέσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυπριακή κρίση ήταν όντως καθοριστική – ήταν η τρίτη συνεχόμενη τραπεζιτική κρίση μετά την Ιρλανδία και την Ισπανία, και σε αυτήν την περίπτωση, εφαρμόστηκε, τελικά, το bail in. Και η αντίδραση του κοινού στο καθολικό κούρεμα έθεσε γερές βάσεις και στην Ευρώπη για υπεράσπιση των μικροκαταθέσεων. Βέβαια, στην Κύπρο η σημασία της εμπειρίας της χώρας, όπως και της αντίστασης του Μάρτη στο καθολικό κούρεμα, δεν έχει εκτιμηθεί ακόμα, αφού η κυβέρνηση εξακολουθεί να προσπαθεί απλώς να καλοπιάσει την τρόικα και να αποστασιοποιηθεί από το δικό της παρελθόν προεκλογικά, όταν προσπαθούσε να συγκαλύψει τις ευθύνες των τραπεζών.




Θεσμός της χρονιάς η επιτροπή θεσμών της Βουλής
Τελικά, βέβαια, φαίνεται ότι δεν έκανε η κυβέρνηση και το φιάσκο της επιτροπής Πική, γίνεται σε μεγάλο βαθμό στην επιτροπή θεσμών. Αυτή τη βδομάδα εμφανίστηκε ο κ. Κ. Κληρίδης και έδωσε το περίγραμμα της προσπάθειας της Γενικής Εισαγγελίας, όσον αφορά στις έρευνες για τις ευθύνες της κρίσης στο τραπεζιτικό τομέα. Ο κ. Κληρίδης ήταν επιφυλακτικός βέβαια, αλλά περιγράφοντας τα όρια των ερευνών, πρόσφερε την ευκαιρία σε μερικές εφημερίδες να προβάλουν την ιδέα ότι θα γίνουν ποινικές διώξεις. Βέβαια, υπάρχουν, ήδη, ενώπιον της δικαιοσύνης δυο υποθέσεις - για τη Λαϊκή, τον κ. Βγενόπουλο και δυο συνεργατες του, και τα αξιόγραφα – ενώ έχει ξεκινήσει και ποινική έρευνα για την υπόθεση Uniastrum και υπάρχουν έντονες συζητήσεις και για το θέμα της αγοράς των ελληνικών ομολόγων, της επέκτασης των τραπεζών στο εξωτερικό κλπ. Στη συνεδρία ανακοινώθηκε, επίσης, η αναζήτηση, από την κ. Χαραλαμπίδου, των τρόπων με τους οποίους η διοίκηση Βγενόπουλου κατασκεύαζε παραπλανητική εικόνα για τη Λαϊκή χρησιμοιώντας εικονικές αγορές δικών της μετοχών, μέσω γερμανικών τραπεζών. Δόθηκε, επίσης, η λίστα με τους 100 λογαριασμούς, αν και όπως έγραψε ο Πολίτης - που ήταν η μόνη εφημερίδα που εστίασε στο θέμα - δεν ήταν ολοκληρωμένη. Ο Πολίτης εστίασε, επίσης, στο γεγονός ότι ο κ. Κληρίδης ανάφερε ότι μεταφέρθηκαν χρήματα από εταιρεία - πιστεύεται ότι αναφερόταν στην εταιρεία του κ. Ζολώτα - προς κόμματα και άτομα - δημοσιογράφους σύμφωνα με την αρχική αναφορά.

Και στην Τράπεζα Κύπρου ζητάνε να επιστρέψουν τα κεφάλαια των κυπριακών επιχειρήσεων από το εξωτερικό, ενώ το φάντασμα της φούσκας των ακινήτων πλανιέται επικίνδυνα μετά το μη-διαχωρισμό της σε κτηματική και εμπορική
Οι έρευνες μπορεί να γίνονται, ωστόσο η Τράπεζα Κύπρου, στην οποία έχουν επενδυθεί μάλλον περισσότερα από όσα θα έπρεπε, φαίνεται να προσπαθεί να βρει τρόπο αντιμετώπισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων από μεγάλο-οφειλέτες. Και το ότι χάθηκε η ευκαιρία να διαχωριστεί η τράπεζα σε εμπορική και κτηματική, βαραίνει την τράπεζα. Όπως αναφέρει το ακόλουθο κείμενο στο Φιλελεύθερο, ουσιαστικά, όσα ακούγονταν μέχρι στιγμής είναι αλήθεια – μια μερίδα των μεγάλο-οφειλετών, επιχειρήσεις γης και ξενοδόχοι, δεν φαίνονται να μπορούν - ή να θέλουν - να προχωρήσουν σε ρύθμιση - ελπίζοντας ενδεχομένως σε νέα χαριστικά σχέδια, αφού ήδη ναυαγήσαν το διαχωρισμό της τράπεζας. Αξίζει ωστόσο να παρατηρηθεί και η αναφορά ότι μερικές επιχειρήσεις πιέζονται να πληρώσουν με κεφάλαια, που ενδεχομένως έχουν στο εξωτερικό. Μια έμμεση αναφορά στη διάχυτη υποψία ότι μέρος της εκροής κεφαλαίων, τους μήνες πριν το κούρεμα, αφορούσε σε κυπριακά κεφαλαία, τα οποία εγκατέλειπαν τη χώρα, την ίδια ακριβώς στιγμή που γινόταν προσπάθεια να μην φύγουν οι ξένοι. Είναι και αυτό ένα από τα λογοκρινόμενα θέματα του δημόσιου λόγου.

«Οι κατασκευαστικές εταιρείες και τα ξενοδοχεία είναι δυο από τους κλάδους του επιχειρείν που επιβαρύνουν τον ισολογισμό της τράπεζας με επισφαλείς απαιτήσεις και αυξημένες προβλέψεις. Η Τράπεζα Κύπρου φαίνεται να πιέζει κάποιους επιχειρηματίες να βάλουν το χέρι στην τσέπη και να στηρίξουν τις επιχειρήσεις μέσω καταθέσεων που μπορεί να διατηρούν στο εξωτερικό. Αυτό που τονίζεται από έμπειρα τραπεζιτικά στελέχη είναι ότι η όλη κατάσταση θέλει λεπτούς χειρισμούς και δεν αναμένονται αποτελέσματα μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2014. Μέσα στις εκατοντάδες επιχειρήσεις που έχουν τις προϋπόθεσεις για να στηριχθούν, υπάρχουν και εκείνες που θεωρούνται «νεκρές» και δεν μπορούν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους.» [Φιλελεύθερος, 11/12/2013]



Το Δημόσιο που πρέπει να ιδιωτικοποιήσει ημικρατικούς, θα αναλάβει και τη ζημιά των ιδιωτικών τραπεζών; Οι τράπεζες θέλουν ρευστότητα και guess who θα βάλει την πλάτη του κάτω
Παράλλημα με αυτά τα προβλήματα, φαίνεται να κυκλοφορεί και ένα σενάριο που κινείται μάλλον στα θέματα που κρατιούνται εκτός δημόσιου διάλογου – η πιθανότητα να δοθούν στην Τράπεζα Κύπρου κρατικές εγγυήσεις για να αποκτήσει ρευστότητα . Το πρόβλημα με τέτοιες κινήσεις είναι ότι μπορεί στο τέλος να μείνει στο δημόσιο ένα ακόμα επιπρόσθετο χρέος. Η προηγούμενη φορά που η κυβέρνηση προσπάθησε να προωθήσει πρόγραμμα απόκτησης ρευστότητας από τις τράπεζες το 2009 - μέσα από την έκδοση «κυβερνητικών χρεογράφων» - ονομάστηκε από τον τότε υπουργό οικονομικών τον κ. Σταυράκη, ο «μεγάλος εξαναγκασμός». Στη σημερινή περίπτωση, σύμφωνα με δημοσίευμα της Χαραυγής, η κυβέρνηση, έχει αλλάξει και το μνημόνιο με στόχο να κάνει την παροχή ρευστότητας σχεδόν υποχρεωτική.
 «Συγκεκριμένα στο νέο επικαιροποιημενο μνημόνιο παράγραφο 1.2 μεταξύ άλλων σημειώνεται ότι οι κυπριακές αρχές παραμένουν έτοιμες να εξετάσουν έκδοση επιπλέον κυβερνητικών εγγυήσεων με βάση τους κανόνες κρατικής ενίσχυσης και στο βαθμό που είναι αναγκαίο για διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας: Στο προηγούμενο μνημόνιο, αναφέρετο ότι οι κυπριακές αρχές παραμένουν έτοιμες να σκεφτούν την έκδοση επιπλέον κρατικών εγγυήσεων….Δηλαδή έγινε πιο επιτακτικό και αν καταστεί αναγκαίο θα προβούν και δεν θα σκεφθούν…», Χαραυγή, 9/12/2013, σελ. 9

Το τί απέγιναν και το τί επίδραση άφησαν εκείνα τα 3 δις του 2009, δεν έχει ακόμα διερευνηθεί – διότι σίγουρα δεν χρησιμοποιήθηκε για να μειωθούν τα επιτόκια, και μάλλον μερικά ήταν από τα κεφάλαια, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την επέκταση και τις εκροές προς το εξωτερικό. Το ότι υπάρχει πιθανότητα το κράτος να προσφέρει ένα ακόμα ρίσκο στην κοινωνία για τις τράπεζες, είναι πιθανό – χωρίς μάλιστα επαρκή δημόσιο διάλογο. Μετά από όσα έπαθε αυτή η κοινωνία στη σκιά της λογοκρισίας, που είχαν επιβάλει τα ΜΜΕ για την κατάσταση στις τράπεζες την περίοδο 2009-2012, είναι πολύ επικίνδυνο να αφεθεί πάλι το ζήτημα των τραπεζών εκτός δημόσιου διάλογου με τη δικαιολογία ότι ο τραπεζιτικός τομέας είναι «εθνικό θέμα». Είναι και ταξικό – όπως φαίνεται από το ζήτημα των μεγάλο-οφειλετών – αλλά είναι και θέμα που αφορά στο Δημόσιο με την ευρύτερη έννοια, αφού οι ζημιές των τραπεζών περνούν στο Δημόσιο για να αντιμετωπιστούν.



[1] http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25330432. «Bank failures triggered the eurozone financial crises that struck the Republic of Ireland, Spain and Cyprus».


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου