1 Νοε 2013

Στην Ευρώπη ανακαλύπτουν την «κυπριακή τους στιγμή»: όταν ο έλεγχος των τραπεζών απειλεί να ανοίξει ντουλάπια με σκελετούς, ενώ στη Δημόσια Σφαίρα απλώνεται η καχυποψία για τις τράπεζες – και τώρα το λέει η Γερμανία και ο Economist




Όταν ο Economist «ανακαλύπτει» ότι τελικά, η αρχή της «ευρωπαϊκής καταστροφής» ανήκει λιγότερο στην κυβερνητική ασωτία/σπαταλη και περισσότερο στον «υπερβολικό ιδιωτικό δανεισμό»
Το αφιέρωμα του Economist την περασμένη βδομάδα, αναφερόταν στην «άλλη κρίση χρέους» της Ευρώπης – αυτή την ιδιωτικού χρέους. Διότι από το τέλος του 2014, η ΕΚΤ  θα επιβλέπει τις 128 μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης – και την περασμένη βδομάδα ο Ντράγκι ξεκίνησε τον έλεγχο. Αν ο έλεγχος για κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών έβγαλε στην επιφάνεια τόσους σκελετούς από τις κυπριακές τράπεζες,  νέος ευρωπαϊκός έλεγχος μπορεί να φέρει και άλλα στην επιφάνεια – και τοπικά και ευρύτερα.
Διότι η Κεντρική κατεύθυνση στην Ευρώπη, όσο ειρωνικά και αν ακούγεται - με βάση τις τοπικές υστερίες των ΜΜΕ - ακολουθεί και δικαιώνει τον Π. Δημητριάδη. Η γενική κατεύθυνση, πολιτικά και οικονομικά, είναι πλέον η πίεση για έλεγχο των τραπεζών στον χώρο της ευρωζώνης, έτσι ώστε να μην γίνουν ξανά ο μηχανισμός μεταφοράς εξωτερικών κρίσεων - όπως το 2008 - ή να μην αναπτύξουν- στο μέτρο του εφικτού στην υπάρχουσα φάση του καπιταλιστικού συστήματος - φούσκες που θα οδηγήσουν πίσω σε κρίσεις όπως της Ιρλανδίας, της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Κύπρου κλπ.


Τώρα, βέβαια, ανακάλυψε και ο Economist το ιδιωτικό χρέος – μάλιστα μέχρι και την Πορτογαλική κρίση την αποδίδει στο χρέος των εταιρειών. Η συγκριτική ανάλυση με τις ΗΠΑ είναι ενδιαφέρουσα. Όπως παρατηρεί το περιοδικό,  η νομοθεσία στις ΗΠΑ περισσότερο «φιλική» προς το δανειζόμενο, και φυσικά η έμφαση την τελευταία περίοδο ήταν η επέκταση παρά ο περιορισμός της ρευστότητας. Αυτό οδήγησε στο φαύλο κύκλο της ευρωπαϊκής ύφεσης, τον οποίο πια δεν υποδεικνύουν μόνο οι ριζοσπάστες της αριστεράς. Ο Economist υποδεικνύει τρία βασικά προβλήματα στην ευρωζώνη: η αυστηρή λιτότητα - και η παρατεταμένη ύφεση που προκάλεσε- ουσιαστικά οδήγησε στην αύξηση των ιδιωτικών χρεών - και φυσικά των μη εξυπηρετούμενων δανείων - ενώ οι τράπεζες ήταν απρόθυμες να αναγνωρίσουν το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων και να αναλάβουν κάποιες πρωτοβουλίες για το θέμα. Εδώ στην Κύπρο λ.χ. μερικοί ακόμα συζητούν, αν η Πίμκο έκανε "υπερβολικές" προβλέψεις για τις ανάγκες των τραπεζών, την στιγμή που εκτοξεύονται τα μη-εξυπηρετούμενα,  ή αν η επιμονή του κ. Δημητριάδη, το καλοκαίρι, για ψηλότερο κούρεμα - για να υπάρχει περιθώριο αντιμετώπισης της κρίσης- ύφεσης – μη εξυπηρετούμενων δανείων - ήταν σωστή.


Ουσιαστικά, το περιοδικό εισηγείται η ότι πρακτική της συγκάλυψης των τραπεζιτικών προβλημάτων, η οποία ήταν κυρίαρχη μέχρι την άνοιξη του 2012 στην Κύπρο, ευθύνεται σε ένα μεγάλο βαθμό για το ευρύτερο τραπεζικό πρόβλημα, αφού δεν επέτρεψε στις τράπεζες να προχωρήσουν σε ρεαλιστική κατανόηση των προβλημάτων και αντιμετώπισή τους. Και σε αυτό το πλαίσιο, η νομοθεσία η οποία δεν έχει ευελιξία, όπως λέει το περιοδικό, στην αντιμετώπιση των δανειστών, απλώς χειροτερεύει την κατάσταση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του περιοδικού, η Κύπρος είναι τρίτη στο μέγεθος του ιδιωτικού χρέους – και είναι αξιοσημείωτο ότι το μερίδιο των επιχειρήσεων φαίνεται - σαφώς αυξημένο συγκριτικά με άλλες χώρες - να πλησιάζει το μισό. Σε αυτό το σημείο, η Κύπρος φαίνεται να είναι κοντά στην Ολλανδία και της Βρετανίας. Πάντως το ότι η Κύπρος είναι Τρίτη, δεν είναι κατά ανάγκη ζήτημα που χρειάζεται να προκαλέσει πανικό: πρώτο λ.χ. είναι το Λουξεμβούργο – αλλά το πριγκιπάτο έχει μικρό ποσοστό χρέους των εταιρειών. Και το πρόβλημα του χρέους των εταιρειών, όπως φαίνεται και από την Κύπρο, είναι ακριβώς η διαπλοκή η οποία εκτός από τα δημοκρατικά ελλείμματα προκαλεί και παραμόρφωση/παρεμπόδιση της ροής της πληροφόρησης για να λειτουργήσει η αγορά έστω: η χρήση, δηλαδή, των κεφαλαίων για να εξαγοραστούν ΜΜΕ και να συγκαλύψουν τα χρέη των τραπεζών ή των εταιρειών. Αν ένα μεγάλο ποσοστό του ιδιωτικό χρέος ανήκει στα νοικοκυριά είναι και πιο δημοκρατικό τελικά, αφού κάνει τους εμπλεκόμενους να έχουν ίσα δικαιώματα στη διεκδίκηση - ενώ το χρέος των εταιρειών μπορεί εύκολα να παραμορφώσει την εικόνα. Διότι στην περίπτωση των νοικοκυριών, οι πιέσεις έχουν ως άξονα τα συμφέροντα της πλειοψηφίας και όχι των μερικών οικογενειών του αρχιεπισκόπου κλπ – όπως συμβαίνει με τα χρέη των εταιρειών.

Όπως πάντως σημειώσαμε και σε προηγούμενα τεύχη, το μεγάλο ζήτημα στο οποίο κοιτάζουν όλοι είναι οι γερμανικές τράπεζες.  Αναμένεται να βρεθούν και αρκετοί σκελετοί στα ντουλάπια των περιφερειακών τραπεζών: «there are nasty bugs under your carpet Angela», γράφει με βρετανική ειρωνεία το περιοδικό. Σε αυτό το πλαίσιο, ίσως η συμμαχία με τους σοσιαλδημοκράτες να είνα όντως και το αναγκαίο στήριγμα σε αυτό το στάδιο. Γενικότερα στη Ευρώπη, η αριστερά έχει μετατοπίσει αυξανόμενα τη ρητορική της προς την κριτική των τραπεζών – και σε αυτό το σημείο η κυπριακή εμπειρία ήταν και πάλι ένα βήμα μπροστά από την ευρωπαϊκή. Στις διαπραγματεύσεις λ.χ. για τη συμμαχία χριστιανοδημοκρατών και σοσιαλδημοκρατών το δεύτερο μεγάλο θέμα μετά από τον κατώτατο μισθό, είναι η επιβολή φόρου στις τραπεζιτικές συναλλαγες. Και η έμφαση είναι σαφής: για να πληρώσουν οι τράπεζες για το κόστος το οποίο επωμίστηκε το δημόσιο και οι φορολογούμενοι από την τραπεζιτική κρίση από το 2008. Και σε αυτό το σημείο, βέβαια, ο Economist δεν θα είναι χαρούμενος. Αλλά η αλλαγή έκφρασης από το «φταίει το δημόσιο» στο «φταίει το ιδιωτικό χρέος» είναι και μια προσπάθεια να προωθηθούν μέτρα για αντιμετωπιστεί μια υπαρκτή κρίση των τραπεζών, αλλά και να αποφευχθούν οι πιέσεις για αυξανόμενο έλεγχο – κάτι που φυσικά τρομάζει το Λονδίνο σαν χρηματοπιστωτικό κέντρο. Αλλά οι ροές δεν το ευνοούν..

Και ενώ ο πυρήνας ετοιμάζεται για το ενιαίο ευρωπαϊκό τραπεζιτικό έλεγχο, στο νότο και στην ανατολή η αστάθεια καλά κρατεί
Την περασμένη βδομάδα, συνεχίστηκαν οι μαζικές διαδηλώσεις στην Πορτογαλία, ενώ στην Ισπανία και την Ελλάδα οι κυβερνήσεις αναζητούσαν κάποια θετικά στοιχεία για να επιδείξουν στο κοινό που δυσφορεί.
Η Κίνηση που μάλλον θα προκαλέσει εξελίξεις ήρθε από την Ιταλία, όπου ο Μπερλουσκόνι, μετά την ήττα του όταν προσπάθησε να ρίξει την κυβέρνηση, ανασύνταξε το δικό του κόμμα, ουσιαστικά επανίδρυσε ένα κόμμα με τους πιστούς του βουλευτές – και άρα στο επόμενο διάστημα θα συνεχίσει ένα ανταρτοπόλεμο και στη βουλή και στα ΜΜΕ, μέχρι να κρίνει ότι μπορεί να κάνει μια πιο αποφασιστική κίνηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ιταλία μπαίνει πάλι όπως και η Ελλάδα σε ρυθμούς εκλογών – με ανοιχτό ορίζοντα.
Η εκλογική διαμάχη της βδομάδας ήρθε από την Τσεχία. Κέρδισαν, τελικά, οι σοσιαλδημοκράτες, αλλά με αισθητά πιο μικρό ποσοστό από ότι ανέμεναν – έχασαν μάλιστα και σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Η κεντροδεξιά που ήταν στην κυβέρνηση έχασε επίσης - δραματικά μάλιστα. Οι κερδισμένοι ήταν δυο κόμματα «διαμαρτυρίας», τα οποία είναι ουσιαστικά συμπτώματα της μεταβατικής μορφής των ανατολικών χωρών της Ευρώπης – και στις δυο περιπτώσεις πλούσιοι - και ιδιοκτήτης εφημερίδων στη μια περίπτωση - ιδρύσαν κόμματα δήθεν ενάντια στη διαφθορά των πολιτικών και κέρδισαν ψήφους. Ένα από τα κόμματα που ήταν στην κυβέρνηση και κατέρρευσε, είχε ανάλογη πορεία προηγουμένως – φτιάχτηκε θεαματικά για να εμφανιστεί στις εκλογές του 2010. Θεαματικά αστεράκια. Κερδισμένοι ήταν και οι κομμουνιστές, οι οποίοι ανέβηκαν στο 15%. Το σημαντικό είναι ότι για πρώτη φορά οι σοσιαλδημοκράτες άφησαν ανοικτό προεκλογικά το ενδεχόμενο να στηριχθεί μια δική τους κυβέρνηση από τους κομμουνιστές, σπάζοντας ένα είδος απομόνωσης του κόμματος της αριστεράς. Όσον αφορά στην προεκλογική ρητορική, οι σοσιαλδημοκράτες εστίασαν επίσης στη γενική ευρωπαϊκή έμφαση στη φορολόγηση του πλούτου. Για την νέα κυβέρνηση γίνονται συζητήσεις ανάμεσα στους σοσιαλδημοκράτες, το μεγαλύτερο κόμμα «διαμαρτυρίας» και ένα μικρό κεντροδεξιού χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, τα οποίο «λειτουργούσε» και την εποχή του σοσιαλισμού – στο τότε πλαίσιο, βέβαια, υπό την ηγεμονία του τότε κομμουνιστικού κόμματος.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου