15 Νοε 2013

Η μονομαχία στο ΔΗΚΟ: είναι απλώς θέμα ατόμων ή πάει βαθιά η διαχωριστική γραμμή;



Αν σκεφτεί κάποιος ότι το ΔΗΚΟ ξεπέρασε σχεδόν - ή για την ώρα - ανώδυνα το θέμα Ντινου Μιχαηλίδη και ετοιμάζεται για εσωκομματικές εκλογές όπου μπορεί να ψηφίσουν μέχρι και 40,000 άτομα, τότε το κόμμα δεν πάει και άσχημα. Όμως η αντιπαράθεση για την προεδρία είναι πρωτοφανής. Και είναι πιθανόν ότι αυτές οι διεργασίες θα αφήσουν διαχωριστικές γραμμές που θα συνεχίσουν και μετεκλογικά. Και αυτό το σκηνικό, δεν αφορά μόνο στο ΔΗΚΟ, αλλά  σχεδόν όλο το πολιτικό σκηνικό, όπως είναι διαμορφωμένο σήμερα.

Μια πρωτοφανής διαμάχη στο ΔΗΚΟ: Από το κόμμα του Μακαρίου και των ιστορικών ηγετών στις ισορροπίες των βαρώνων και στους απογόνους
Θα πρέπει να πάει κάποιος πίσω στη δεκαετία του 1970, όταν πρωτοδημιουργήθηκε το ΔΗΚΟ, ως φορέας του μακαριάκου κέντρου και της δεξίας, για να ξανασυναντήσει τέτοια ρευστότητα και αντιπαράθεση: σύμφωνα με ότι κυκλοφορούσε τότε, ο Μακάριος είχε εισηγηθεί την προεδρία του κόμματος και στον Τάσσο και στον Σ. Κυπριανού. Ή τουλαχιστόν έτσι το κατέγραψε ο Α. Ζιαρτίδης. Ακολούθως, ο Σπύρος βρέθηκε σε αντιπαράθεση με μια σειρά βαρώνους της μακαριακής κεντροδεξίας παράταξης – και σιγά σιγά τους έβγαλε νοκ αουτ με πιο θεαματική, ίσως, την περίπτωση Αζίνα. Από τότε, ο Σπύρος αντιμετώπισε αμφισβητήσεις μεν, αλλά όχι όσον αφορά στην ηγεσία – η πιο έντονη, ίσως, αμφισβήτηση να ήταν το 1998, όταν μια μεγάλη μερίδα της ηγεσίας, με επικεφαλής τον Ν. Μιχαηλίδη, εγκατέλειψε το κόμμα. Αυτό, βέβαια, έδωσε και πάλι χώρο στο Σπύρο να ανασυντάξει το κόμμα με κεντροαριστερό πρόσημο, και ακολούθως, το παρέλαβε ο Τάσσος. Οι εκλογές του 2006, όπου ο Κάρογιαν εκτόπισε τον Κλεάνθους, ήταν μεν μια μετατόπιση, αλλά με τον Τάσσο πρόεδρο, η αλλαγή γινόταν στη σκιά ενός ιστορικού ηγέτη.
Ενώ, τώρα έχουμε μια πραγματική μάχη νέας εποχής.

Μια ανάλογη μάχη δόθηκε εν μέρει και το 2009, αλλά τότε δεν αφορούσε την προεδρία: οι τασσικοί αντιπαρατέθηκαν με τη συμμαχία γύρω από τον Κάρογιαν και προς έκπληξη των εκτιμήσεων, κατάφεραν να κερδίσουν τις θέσεις του αντιπροέδρου και του αναπληρωτή προέδρου. Ο Δρουσιώτης έγραφε τότε προγνωστικά του στυλ: ξεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε. Έχασε. Αλλά στην κεντρική επιτροπή κέρδισε ο Κάρογιαν και αυτό φάνηκε την αμέσως επόμενη περίοδο, όταν η εσωκομματική αντιπολίτευση – το ανεπίσημο ΔΗΚΟ – επέμενε σε αποχώρηση από τη συγκυβέρνηση με το ΑΚΕΛ και ο Κάρογιαν κατάφερνε να αποσπά πλειοψηφίες 70 και 80% στην κεντρική επιτροπή εναντίον της τότε αντιπολίτευσης. Το αποκορύφωμα της νίκης του Κάρογιαν και της συμμαχίας γύρω από την προεδρία του, ήταν οι βουλευτικές του 2011. Αλλά αυτό ανατράπηκε, σχεδόν αμέσως, μετά με την εξαγορά Κουλία, και την απώλεια της προεδρίας της Βουλής. Το Μαρί και η υστερία, που ακολούθησε, έθεσαν εκτός μάχης για σχεδόν 2 χρόνια και το Μάρκο.
Σε εκείνη την περίοδο, ο Ν. Παπαδόπουλος ηγήθηκε της επίθεσης ενάντια στην κυβέρνηση Χριστόφια, ενώ ο Κάρογιαν επέλεξε να κινηθεί στρατηγικά. Στις δημοτικές εκλογές του 2011, επέλεξε συμμαχίες και με τους δυο πόλους, ενώ την άνοιξη φάνηκε να αναζητεί και παλι συμμαχίες με όλους του πόλους. Όταν, ουσιαστικά, ο Ν. Παπαδόπουλος απέκλεισε τη συμμαχία με την αριστερά, ο Κάρογιαν κινήθηκε προς τον Αναστασιάδη, αποκλείοντας την επιβολή υποψηφίου εκτός ΔΗΚΟ, από το χώρο του κέντρου.
Οι δυο μονομάχοι συνέχισαν την αψιμαχία από τότε: στον πρώτο γύρο των προεδρικών κερδισμένος ήταν σαφώς ο Ν. Παπαδόπουλος, αφού η αποτυχία του Ν. Αναστασιάδη να κερδίσει από τον πρώτο γύρο παρά τη στήριξη και του ΔΗΚΟ, αλλά και των ΜΜΕ, εκφράστηκε και με τη σαφή μετακίνηση Δηκοϊκών ψηφοφόρων προς το Λιλλήκα – ο οποίος, σε εκείνη τη συγκυρία, ήταν ο υποψηφίος του Ν. Παπαδόπολου. Η εκλογή Αναστασιάδη, τη δεύτερη Κυριακή, έδωσε ανάσες ανασύνταξης στον Κάρογιαν. Αλλά, άρχισε από τότε να φαίνεται και μια τάση του Ν. Παπαδόπουλου να επανακατασκευάσει την εικόνα του. Έτσι, μετά το πρώτο γιούρογκρουπ - με την εισήγηση για καθολικό κούρεμα - πήρε μια απρόσμενη θέση και τάχθηκε ενάντια στη ψήφισή του από τη βουλή – μετέπειτα δήλωσε ότι ήταν λάθος, αλλά ήταν και η πρώτη φορά που διαφοροποίηθηκε από την νεοφιλελεύθερη θέση του Αβέρωφ, την οποία ακολουθούσε σχεδόν πιστά προηγουμένως – ιδιαίτερα από όταν ανέλαβε επικεφαλής της επιτροπής οικονομικών.

Από τότε, η εικόνα και των δυο μονομάχων είχε μεταβαλλόμενες προβολές. Ο Κάρογιαν απέδειξε ότι έχει στρατηγική σκέψη, αλλά και ικανότητα ανασύνταξης. Κέρδισε χρόνο καθυστερώντας το συνέδριο και μεταφέροντας το φθινόπωρο, ενώ το καλοκαίρι έκανε μια αποφασιστική κίνηση προωθώντας τη διερεύνηση της Uniastrum. Πέρα από το συγκεκριμένο σκάνδαλο, ήταν και μια έμμεση παραπομπή στην πολιτική, αλλά και οικονομική στάση και σχέση του Ν. Παπαδόπουλου την προηγούμενη περίοδο, ως κάποιος που συγκάλυπτε τα τραπεζιτικά σκάνδαλα. Σε αυτό το κλίμα, φάνηκε ότι είχε και το πάνω χέρι στις εγγραφές νέων μελών, αλλά και είχε και έχει και τη σαφή στήριξη του προεδρικού.  Ο Παπαδόπουλος, από την άλλη, φαίνεται να στήνει ένα δικο του δίκτυο και έκανε την αντεπίθεσή του μέσα από μια σειρά δημοσκοπήσεων. Για ένα διάστημα φάνηκε να έχει σαφώς τη στήριξη, έμμεσα ή άμεσα από την πλειοφηφία των ΜΜΕ, αν και το τελευταίο διάστημα η εικόνα πάει να εξισορροπήσει κάπως.


Οπότε, παίζεται ένα παιχνίδι, που μάλλον δεν θα έχει ημερομηνία λήξης τις εκλογές.


Τί εκφράζουν οι υποψήφιοι
Ο Κάρογιαν είναι ο πρώτος πρόεδρος του ΔΗΚΟ, ο οποίος συνειδητά λειτουργεί ως εκφραστής ισορροπιών. Οι φήμες το φέρουν να ήταν κοντά στον Α. Γαλανό, ακολούθως φαίνεται ότι στις εκλογές του 2008 έτεινε αρχικά - για τη δεύτερη Κυριακή - προς Κασουλίδη, αλλά μετά στάθηκε συνεπής στη συνεργασία με το ΑΚΕΛ και τον κ. Χριστόφια. Η βασική του στρατηγική, την οποία εξέφρασε και δημόσια η Α. Κυριακίδου, είναι ότι το ΔΗΚΟ πρέπει να είναι κοντά στην εξουσία, είναι κόμμα εξουσίας. Σε μια πιο επικοινωνιακή εκδοχή, αυτό ονομάζεται και ζήτημα «ευθύνης» μπροστά στα διλήμματα, τα οποία αντιμετωπίζει η κοινωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάρογιαν είναι ανοικτός σε όλες τις πιθανές συνεργασίες με τα δυο μεγάλα κόμματα, αλλά, μάλλον, δεν προτιμά μια συμμαχία του κέντρου, που θα οδηγήσει το ΔΗΚΟ σε ένα είδος εξίσωσης με τους μικρούς. Σε αυτό, έχει τη στήριξη των βαρώνων του κόμματος. Όσον αφορά στην πολιτική του, μάλλον, θα προσπαθήσει να μείνει στη συγκυβέρνηση, τουλάχιστον μέχρι το 2016 - στις βουλευτικές - και αφού  ολοκληρωθούν όλοι οι εν δυνάμει διορισμοί. Ακολούθως, θα αναζητήσει τις πιο πιθανές συμμαχίες με στόχο την προεδρία, αλλά θα συγκατανεύσει και με δεύτερο προνομίουχο ρόλο. Βέβαια μέχρι τότε θα έχει διαμορφωθεί το νέο πλαίσιο ηγεσίας και ενδέχεται να υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί «παίκτες», όπως ο Μ. Κυπριανου, οι οποίοι θα καθορίζουν τις επιλογές – αλλά και ίσως την πλειοψηφία των ψηφοφόρων του ΔΗΚΟ. Όσον αφορά στην πολιτική του, ο κ. Κάρογιαν μάλλον, κινείται προς τις ιστορικές θέσεις του ΔΗΚΟ, που έχουν να κάνουν με ένα είδος σοσιαλδημοκρατικής οικονομικής πολιτικής - την οποία σήμερα εκφράζει πιο έντονα η Α. Παπαδοπούλου - και  οι συνδικαλιστές του κόμματος. Άρα, είναι πιο επιφυλακτικός με τις ιδιωτικοποιήσεις – αλλά θα υποχωρήσει με κάποιο συμβιβασμό. Ανάλογα, θα κινηθεί και σε άλλα οικονομικά θέματα – ακολουθώντας την πλειοψηφική τάση στο κόμμα, όπως έκανε και με το πρώτο κούρεμα. Στο κυπριακό, επίσης, θα κινηθεί πιο διαλλακτικά, όπως και την περίοδο Χριστόφια. Αν το κόμμα βρεθεί μπροστά από σενάρια λύσης, δεν είναι πιθανό να κινηθεί ο ίδιος με δική του πρωτοβουλία – αλλά σε τέτοια περίσταση θα έχει βάρος ο λόγος του Μάρκου.

Από την άλλη, ο Ν. Παπαδόπουλος, όπως φάνηκε και προεκλογικά, αναμένεται οτι θα εκφράσει μια πιο έντονα αντιπολιτευτική στάση απέναντι στη κυβέρνηση Ανατασιάδη.  Αν και εκφράζει διάφορες θέσεις, η μέχρι τώρα πολιτική του πορεία δείχνει και ένα είδος προσωποκεντρικής εστίασης. Δεν έχει θέσει μεν θέμα αποχώρησης, αλλά επιμένωντας στην τήρηση των συμφωνηθέντων είναι σαν να ανοίγει παράθυρο απειλής οποτεδήποτε, αφού η κυβέρνηση και υπαναχώρησε και θα υπαναχωρήσει από προεκλογικές υποσχέσεις. Στα οικονομικά, πάντως, ο Ν. Παπαδόπουλος συνεχίζει τη μεταμόρφωση και μένει να δούμε αν είναι απλώς προεκλογική. Την περασμένη βδομάδα, εμφανίστηκε λάβρος ενάντια στις τράπεζες και την στάση τους απέναντι στους δανειολήπτες λ.χ. Προκάλεσε αίσθηση και μερικά έντονα σχόλια η στροφή 180 μοιρών – όπως λ.χ. στην Καθημερινη. Μπορεί να είναι απλώς προεκλογική κίνηση - είναι σαφές ότι το ζήτημα απασχολεί την πλειοψηφία και η υπεράσπιση των τραπεζών δεν είναι και δεν θα είναι δημοφιλής πρακτική - αλλά μπορεί να έχει να κάνει και με το γεγονός ότι δεν είναι πια δικηγόρος τράπεζας. Πάντως, είναι και μια κίνηση για ανάκτηση εδάφους από ένα πεδιο, στο οποίο ο κ. Κάρογιαν είχε μόνιμα πλεονέκτημα. Είναι αμφίβολο αν ο κ. Παπαδόπουλος θα αλλάξει απότομα και στάση για τις ιδιωτικοποιήσεις – αλλά και πάλι είναι ένα θέμα, το οποίο μπορεί να προσεγγίσει από την οπτική της προεκλογικής συμφωνίας. Γενικότερα, ωστόσο ο Ν. Παπαδόπουλος, εξέφραζε, μέχρι τώρα, μια νεοφιλελεύθερη πολιτική – και σε εκείνα τα πλαίσια φαινόταν ως ακόλουθος του Α. Νεοφύτου. Θα μπορούσε, μάλιστα, να πει κάποιος ότι με τον νυν ηγέτη του ΔΗΣΥ έχει σχέση σε αντίθεση με την οικογενειακή αντιπάθεια για τον κ. Αναστασιάδη. Σε αυτό το πλαίσιο όπως παρατήρησε και η Γνώμη φαίνεται να υπάρχει και ένας δυϊσμός στην στάση της δεξιάς απέναντι στον Ν. Παπαδόπουλο: μερικοί όπως τον Αβέρωφ μπορεί και να επενδύουν σε μελλοντικές συνεργασίες, σε οικονομικά θέματα – ενώ αντίθετα το περιβάλλον Αναστασιαδη είναι σαφώς στην άλλη πτέρυγα.
 Αν, όμως, η τότε νεοφιλελεύθερη ταύτισή του Ν. Παπαδόπουλου, δεν ήταν απλώς πολιτική τακτική, θα αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες εσωτερικά. Μια τέτοια πολιτική, δύσκολα θα συσπειρώσει το ΔΗΚΟ, του οποίου η βάση και η ιστορική συγκρότηση παραπέμπουν σε πολύ διαφορετικές παραδόσεις – είναι ένα κόμμα με βαθιές προσβάσεις στη δημόσια υπηρεσία, στους ημικρατικούς, το συνεργατισμό και τη ΣΕΚ. Όση βοήθεια-συνεργασία και αν έχει προσφέρει στον ΔΗΣΥ όταν ήταν αντιπολίτευση, και πέρα από την τότε, η νυν, σχέση του με τον Αβέρωφ, είναι επίσης σχεδόν αδύνατον να περιμένει στήριξη από τον ΔΗΣΥ σε οποιεσδηποτε μελλοντικές προεδρικές φαντασιώσεις.  Από την άλλη, ο Ν. Παπαδόπουλος, σε αντίθεση με τον πατέρα του, είχε μια τάση επίδειξης ταξικής υπεροψίας, οπότε η οποιαδήποτε ρεαλιστική πολιτική – και η αναζητηση συμμαχιων - θα πρέπει να βρει τρόπο να ισορροπήσει το προσωπικό του ύφος. Εκεί, όμως, που μάλλον θα έρθει σε αντιπαράθεση με τον κ. Αναστασιάδη, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών θα είναι στο κυπριακό – όπου η  διεκδίκηση της συνέχισης των θέσεων Τάσσου - και για προσωπικούς, αλλά και πολιτικούς λόγους - θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

Όποιος και αν κερδίσει τις εκλογές είναι μάλλον σίγουρο ότι θα υπάρχει εσωκομματική αντιπολίτευση – και θα είναι σημαντικό να δει κάποιος και το πώς θα διαμορφωθούν οι ισορροπίες στην κεντρική επιτροπή, μετά τις εκλογές. Αν χάσει ο Ν. Παπαδόπουλος είναι μάλλον δεδομένο ότι θα συνεχίσει την εσωκομματική αντιπολίτευση – αλλα το ίδιο μπορεί να πει κάποιος και για την άλλη πτέρυγα η οποία έχει επίσης επενδύσει στην αντιπαραθεση. Και το ύφος της πολιτικής του κ. Παπαδόπουλου θα χρειαστεί αρκετή επεξεργασία για να μπορέσει να κινηθεί κάπως προς το συναινετικό. Αν δεν κερδίσει ο κ. Κάρογιαν μπορεί να μην διεκδικήσει ένα δυναμικό ρόλο αντιπολίτευσης - με δεδομένο ότι είναι συντονιστής, παρά ηγέτης τάσης - αλλά τόσο στην κοινοβουλευτική ομάδα, όσο και στην κεντρική επιτροπή θα υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Και σε αυτό το πλαίσιο, η στάση του Μάρκου Κυπριανού μπορεί να είναι αποφασιστική.
Ανάλογα κοιτάζουν οι άλλοι πολιτικοί παίκτες το σκηνικό: αν κερδίσει ο Κάρογιαν, ο Κουλίας θα συνεχίσει την αντιπολίτευση, ενώ και οι κινήσεις του Ν. Παπαδόπουλου θα είναι ενδιαφέρουσες. Η κυβέρνηση θα εξαρτάται από τη στάση του και αυτή του κ. Συλλούρη. Αν, από την άλλη, κερδίσει ο Ν. Παπαδόπουλος θα τεθεί από νωρίς το ζήτημα μιας μη-πλειοψηφούσας στη βουλή κυβέρνησης; Η θα αυξηθεί και η δυαρχία στη δεξιά ανάμεσα στον Αβέρωφ και τον Αναστασιάδη; Η εξέλιξη της Συμμαχίας Πολιτών του κ. Λιλλήκα είναι, επίσης, ζητούμενο. Εκφράζει μια πιο «κεντροαριστερή» τάση (όταν συγκριθεί με τις νεοφιλελεύθερες θέσεις που αναπαρήγε ο Ν. Παπαδόπουλος) σε σχέση με την τρόικα.  Και μπορεί να υπάρχει συντονισμός, αλλά είναι επίσης γεγονός ότι υπάρχουν διάφορες εκδοχές της «κληρονομιάς» του Τάσσου. Αλλά υπάρχουν επίσης και διαφορετικές εκδοχές για την κληρονομιά του ΔΗΚΟ και ποιές ιστορικές μορφές το εκφράζουν.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου