11 Οκτ 2013

Ευρώπη: Οι κραδασμοί αυξάνονται




Αν υπήρχε κάτι ευχάριστο για την ευρωζώνη αυτήν τη βδομάδα ήταν ότι το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε σταθερό, 12% συνολικά. Από εκεί και πέρα η ανάγκη, πια, για συνεργασία των σοσιαλδημοκρατών και των χριστιανοδημοκρατών έγινε ακόμα πιο πιεστική από τα αποτελέσματα των εκλογών στην Αυστρία, όπου η άνοδος της ακροδεξιάς δείχνει πια ότι ακόμα και στις χώρες, που γλίτωσαν τα μνημόνια, η δυσφορία είναι διάχυτη με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Όμως, τα προβλήματα είναι ακόμα πιο πιεστικά στην περιφέρεια, όπου τα νέα από τον ευρωπαϊκό νότο δεν ήταν καθόλου καλά. Η Ε.Ε. πιέζεται και αυτό φαίνεται έντονα πια και στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, αλλά και στην Ισπανία.

Η κεντρική Ευρώπη πιέζεται για να συγκροτήσει ένα μπλοκ μεταρρύθμισης της Ε.Ε.: Γερμανία και Αυστρία κοιτάζουν προς την συνεργασία σοσιαλδημοκρατών και χριστιανοδημοκρατών, ενώ η αμφισβήτηση διευρύνεται
Οι εκλογές στην Αυστρία ανέδειξαν μεν μια πλειοψηφία της υπάρχουσας κυβερνητικής πλειοψηφίας των σοσιαλδημοκρατών-χριστιανοδημοκρατών, αλλά η άνοδος του ακροδεξιού κόμματος στο 21% - από το προηγούμενο 17% - και η άνοδος και των πράσινων, αλλά και μικρότερων κομμάτων έδειξε αυτό που φάνηκε και στις γερμανικές εκλογές – έστω και αν προσπεράστηκε στην επιφανειακή ανάγνωση για τον «θρίαμβο της Μέρκελ»: μεγάλες μερίδες του πληθυσμού δυσφορούν με την υπάρχουσα κατάσταση στην Ε.Ε., αυξάνεται η αμφισβήτηση και από τα δεξιά για την ευρωζώνη, ενώ τα ιστορικά κόμματα της ηγεμονικής συναίνεσης - σοσιαλδημοκράτες-χριστιανοδημοκράτες - δεν φαίνεται να μπορούν να διατηρήσουν τα ποσοστά τους. Όπως παρατήρησε και ένας συντηρητικός σχολιαστής στη Γερμανία, κοινοβουλευτικά, η Μέρκελ έχασε την πλειοψηφία, ενώ οι σοσιαλδημοκράτες θα πρέπει πια να μάθουν να είναι το μεγάλο κόμμα σε ένα χώρο, την αριστερά, όπου υπάρχουν ακόμα δυο κόμματα – το αριστερό και οι πράσινοι. Αν και στην Αυστρία, οι σοσιαλδημοκράτες άντεξαν καλύτερα και ήρθαν πρώτο κόμμα, εκεί ο χώρος της δεξιάς δείχνει πια πολυδιασπασμενος. Το πρόβλημα που τίθεται, πια, είναι ότι χωρίς πρωτοβουλίες του πυρήνα, η κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί – τουλάχιστον στη θεσμική της διάσταση. Αλλά τέτοιες πρωτοβουλίες, που στο ηγεμονικό πλαίσιο θεωρείται ότι πρέπει να οδηγήσουν σε εμβάθυνση της ομοσπονδοποίησης, φαίνονται πια να αντιμετωπίζουν μια αντίδραση με βάση τα συμφέροντα των στρωμάτων του πυρήνα.

..η περιφέρεια γκρεμίζεται..
Η κατάσταση στην Ελλάδα προσέλκυσε το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινής γνώμης, αλλά το θέμα που υποβόσκει ευρύτερα είναι εκεί. Η Χρυσή Αυγή μπορεί να είναι η πιο ακραία εκδοχή της δεξιάς, αλλά η καταστολή της δεν θα είναι κατ’ ανάγκη εύκολη. Η νομική προσπάθεια περιορισμού της, με βάση τις βίαιες πρακτικές της, είναι μια νομική οδός, και φαίνεται για την ώρα να έχει δυνατότητα να προχωρήσει. Όμως, το κοινωνικό φαινόμενο παραμένει. Σίγουρα, η δολοφονία του Π. Φυσσα λειτούργησε καταλυτικά για την κοινή γνώμη, αλλά και για την πολυδιασπασμένη αριστερά που βρήκε ένα κοινό σημείο αναφοράς στο «θύμα του φασισμού», αλλά το επόμενο ερώτημα είναι πως θα αντιδράσουν οι μέχρι χθες εν δυνάμει ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μεν πτώση των ποσοστών της, αλλά δείχνουν επίσης να συγκρατεί ένα ποσοστό αρκετό για να είναι στη βουλή. Και η δημοκρατική ομοφωνία εναντίον της, δεν είναι σίγουρο πόσο θα διαρκέσει. Σαφώς, στο παρόν στάδιο ακόμα και ΜΜΕ που την εξωράιζαν, της κάνουν επίθεση – αλλά όπως φαίνεται και από την πρακτική της στη βουλή και από τις πληροφορίες που κυκλοφορούν, η Χρυσή Αυγή είχε και υψηλούς προστάτες στην αστική τάξη, όπως δείχνουν οι ψήφοι της για τους εφοπλιστές λ.χ.. Όποτε μια μερίδα του κεφαλαίου μπορεί να τη χρειαστεί και πάλι – σε αυτήν ή άλλη εκδοχή. Στο κομματικό επίπεδο είναι, επίσης, σαφές ότι η κυβέρνηση μετά την αρχική της αμηχανία κινήθηκε προς το πλειοψηφικό ρεύμα με την ελπίδα να φανεί βασιλικότερη του βασιλέως – να το παίξει ηγεμόνας του αντιφασιστικού ρεύματος. Αλλά φυσικά και για κτυπήσει ένα χώρο διαρροής δεξιών ψηφοφόρων. Η κρυφή ελπίδα της Νέας Δημοκρατίας φαίνεται να είναι η επιστροφή των ακροδεξιών ψηφοφόρων της. Είναι, όμως, πολύ πιθανό ότι το αντί-μνημονιακο κλίμα να μετατοπίσει απλά ψηφοφόρους από την χρυσή αυγή σε αλλα πιο συγγενικά σχήματα, όπως οι Ανεξάρτητοι Έλληνες ή ακροδεξιά σχήματα – που είναι σίγουρα αντίθετος πόλος με την Ν.Δ.
Και πίσω από όλα αυτά, βρίσκεται η κοινωνική δυσφορία που εμφανίστηκε δυναμικά το Σεπτέμβριο και μια διαφαινόμενη τάση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και της ευρύτερης αριστεράς προς πλειοψηφικά ρεύματα. Η κυβέρνηση φαίνεται εξαντλημένη, και ως δείγμα της χειρότερης κοινωνικής κρίσης από μνημόνιο, η Ελλάδα δείχνει και τις πιθανές εξελίξεις αλλού, αν δεν αλλάξει πορεία ο πυρήνας. Η ιδέα της αποχώρησης από το ευρώ των χωρών με μνημόνιο, μπορεί να είναι μια εισήγηση δεξιάς τάσης στον πυρήνα, αλλά στην περιφέρεια καλύπτει και αριστερά και δεξιά – με τάσεις ριζοσπαστικοποίησης. Η νομική προσπάθεια καταστολής της Χρυσής Αυγής είναι επίσης ένα ανοικτό ζήτημα, που θα δημιουργήσει αναπόφευκτα και νομικά ζητήματα. Και βέβαια, ο εφιάλτης είναι να μην γίνει μπούμερανγκ, όταν τα ΜΜΕ αλλάξουν έμφαση και εστίαση – διότι αυτό δεν εξαρτάται από την πραγματικότητα, αλλά από τα συμφέροντα των ιδιοκτητών τους.

Η δυσφορία του νότου ήταν έκδηλη στις τοπικές εκλογές στην Πορτογαλία, όπου μόλις δυο χρόνια με τα την ήττα τους στις εκλογές οι σοσιαλιστές σάρωσαν με 36% έναντι 17% του κεντροδεξιού κυβερνώντος κόμματος, που είχε σαρώσει μόλις πριν δυο χρόνια. Ένα άλλο ενδιαφέρον φαινόμενο ήταν η μαζική εμφάνιση ανεξάρτητων, που κέρδισαν μερικές εκλογές όπως στην δεύτερη μεγάλο δήμο, το Πόρτο. Αυτή η μετατόπιση, που θυμίζει κάτι ανάμεσα σε Ελλάδα και Ισπανία, είναι δείγμα του τι αφήνει πίσω της η λιτότητα. Διότι, ενώ Πορτογαλία και Ιρλανδία ετοιμάζονται υποτίθεται να βγουν από επιτήρηση, τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα είναι λες και πέρασε κάποια θύελλα καταστροφής, και η κοινωνική οργή φαίνεται να αναζητεί τρόπους εκτόνωσης. Και σε αυτό, βέβαια, θα πρέπει να προσθέσει κάποιος ότι αυτό που αφήνει πίσω της η θεομηνία της λιτότητας δεν είναι καν μια κάποια λύση – αλλά ένα ημιτελές τοπίο, όπου χρειάζονται και αλλα δάνεια, και μια μόνιμη εξάρτηση…

Αυτό το σκηνικό έγινε ακόμα πιο σαφές στην Ιταλία. Η Ιταλία, ουσιαστικά, ανέτρεψε την κυβέρνηση Μπερλουσκόνι το 2011 για να επιβληθεί ένα είδος άτυπου μνημονίου για να μην αναγκαστεί η χώρα να προσφύγει στην τρόικα. Οι ιταλοί ωστόσο αντέδρασαν αρνητικά στην λιτότητα του Μόντυ και έτσι, στις επόμενες εκλογές οι εκλεκτός της Ε.Ε. έχασε θεαματικά. Η  Ιταλία βρέθηκε στην ίδια κατάσταση με τις χώρες του πυρήνα – να υπάρχει ανάγκη για συνεργασία των μεγάλων κομμάτων- αλλα και με ένα ανεξάρτητο κίνημα διαμαρτυρίας - το κίνημα των 5 αστεριών - αλλά και με τις τοπικές ιδιορρυθμίες της ιταλικής πολιτικής ζωής – μέρος των οποίων είναι και ο Μπερλουσκόνι. Η καταδίκη του οδήγησε την εύθραυστη, έτσι και αλλιώς, κυβερνητική συμμαχία σε κρίση, καθώς το κόμμα του Μπερλουσκόνι απέσυρε του υπουργούς τους, αλλά μετά από διαφωνία στο κόμμα για το αν πρέπει η χώρα να οδηγηθεί σε νέες εκλογές, υποχώρησε ο Μπερλουσκόνι. Αλλά, βέβαια, θα επανέλθει. Και ταυτόχρονα ο εκβιασμός μιας κυβέρνησης έκτακτης ανάγκης πάλι πόσο θα αντέξει; Η Ιταλία είναι ένα ακόμα ξεκάθαρο σύμπτωμα ότι οι επιβαλλόμενες λύσεις λιτότητας δεν μπορούν να στηριχθούν στο υπάρχον πλαίσιο, και με δημοκρατικό τρόπο. Αν γίνουν νέες εκλογές, είναι πολύ αμφίβολο ότι θα αλλάξει κάτι στις πολιτικές ισορροπίες. Ακόμα και αν όλοι κάνουν επίθεση στο Μπερλουσκόνι, αυτός έχει στον έλεγχό του αρκετά ΜΜΕ για κερδίσει ένα σημαντικό ποσοστό. Ακολούθως, η ψήφος διαμαρτυρίας, έτσι και αλλιώς, είναι ενάντια στην ευρωπαϊκή επιβολή – αν προσθέσει και ο Μπερλουσκόνι τη θέση του δίπλα τους, τότε η κρίση θα διευρυνθεί. Από την άλλη, όπως φαίνεται από τα στοιχεία τα οικονομικά δεδομένα της Ιταλίας δεν έχουν βελτιωθεί σημαντικά από το 2011 – το έλλειμμα εξακολουθεί να μην είναι ελεγχόμενο, ενώ το δημόσιο χρέος ανεβαίνει.

Έτσι, είτε η Ευρώπη θα αλλάξει κανόνες, είτε η Ιταλία θα κυβερνηθεί από ένα είδος καθεστώτος χωρίς εκλογές, είτε.. εδώ βρίσκεται και η ουσία της κρίσης. Διότι, η Ιταλία δεν είναι απλά μια ακόμα μικρή χώρα υπό λιτότητα – είναι μια από τις μεγάλες χώρες και αν βρεθεί υπό μνημόνιο, τότε το φαινόμενο θα πάρει διαστάσεις πανευρωπαϊκές – αλλά και οι αντιδράσεις θα είναι απρόβλεπτες.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου