25 Οκτ 2013

Τρέχει και το κυπριακό υπόγεια: σενάρια για λύση σε διάστημα μηνών, ενώ το επιτελειο Αναστασιάδη πουλά ξανά και ξανά μετατοπίσεις



Την περασμένη Κυριακή, η Καθημερινή επανέλαβε το σενάριο ότι «οι ΗΠΑ» προωθούν λύση-εξπρές με δημοψήφισμα το Μάρτιο. Την επομένη, ο Φιλελεύθερος το επανέλαβε, επίσης, πρωτοσέλιδα – αλλά, βέβαια, με την ανησυχία της συντακτικής ομάδας, που βλέπει με καχυποψία τέτοιες κινήσεις.

Το ότι τις επόμενες μέρες εντάθηκαν οι υστερικές επιθέσεις ενάντια στον κ. Δημητριάδη, μπορεί να μην ήταν τυχαίο. Η διακυβέρνηση Αναστασιάδη είναι πλέον εμφανές ότι μάζεψε ένα επικοινωνιακό επιτελείο, το οποίο φτιάχνει σαπουνόπερες υστερίας για να μετατοπίσει ευθύνες – ή την εστίαση- από τον ίδιο τον πρόεδρο. Έτσι, κάθε φορά που προκύπτει ένα σημαντικό ζήτημα, κατασκευάζεται και ένα θέαμα για δαιμονοποιηθεί κάποιος αλλος. Το ότι μια μεγάλη μερίδα των ΜΜΕ είναι πειθήνια, για την ώρα, έχει να κάμει και με τη δικτύωση του ΔΗΣΥ, αλλά ίσως και με τα οικονομικά προβλήματα των ΜΜΕ - και αυτό φαίνεται έντονα στη δουλοπρεπή στάση του αρχιεπισκόπου σε σχεση με τις θεσεις του στο κυπριακο.

Την αστεία εικόνα του κ. Αναστασιάδη να περιφέρεται και να αλλάζει σενάριο ανάλογα με το ακροατήριο, τη σχολίασε με αρκετή δόση σαρκασμού και η κ. Χ. Χατζηδημητρίου στο Φιλελεύθερο την Τρίτη, με τίτλο «Μας πρόκυψε απορριπτικός», όπου παρομοίαζε το λόγο του με αυτόν του Α. Χατζηπαναγιώτου τη δεκαετία του 1990. Και η κωμωδία ολοκληρώνεται, αν σκεφτεί κάποιος ότι αυτές τις ομιλίες τις γράφει κατά πάσα πιθανότητα ο κ. Δρουσιώτης. Ουσιαστικά, όμως, κανένας δεν  πιστεύει πια τί λέει δημόσια ο κ. Αναστασιάδης – έχει οδηγήσει τον εαυτό του σε μια κατάσταση, όπου κρίνεται σαν παράσταση και το ερώτημα είναι τί θέλει να κρύψει.

Η σκληρή τάση ανασυντάσσεται και διεκδικεί ξεκαθάρισμα πέρα από τις φούσκες
Αυτό, ίσως, να εξηγεί και τη σταδιακή αποστασιοποίηση των απορριπτικών από τα θεάματα που κατασκευάζει και σερβίρει το επιτελείο στο προεδρικό. Ήδη, τα αιχμηρά σχόλια του κ. Α. Μιχαηλίδη για τον κ. Τορναρίτη σχετικα με τη δηλωσή του ότι η Κερύνεια θα μείνει υπο τουρκοκυπριακή διοίκηση είναι ίσως ενδεικτικά. Αφού έκανε και άμεση επίθεση στον κ. Τορναρίτη για τις παρεμβάσεις του στην εφημερίδα, την Πέμπτη, έκλεισε με ένα ακόμα σχόλιο για το κυπριακό, με παραπομπή στην κατηγορία, για τον κ. Αναστασιάδη, ότι δεν είχε προετοιμαστεί ικανοποιητικά για το Γιούρογκρουπ – και άρα προέκυψε το κούρεμα.

Ιστορικά, ο κ. Αναστασιάδης, ως πολιτικός, βασιζόταν περισσότερο σε ένα είδος παρασκηνιακής συνδιαλλαγής με τους ξένους, τους οποίους θεωρούσε ως επένδυση για προστασία, και ένα αυταρχισμό στον εσωτερικό του κύκλο. Στο παρόν πλαίσιο, είναι πιθανό να προκύψει μια διαδικασία σύντομα, αν και ο ίδιος δεν φαίνεται μεχρι τωρα ικανός ή πρόθυμος να τη διαχειριστεί δημοσια – πέρα από το να κατηγορεί κάποιους άλλους για κάτι άλλο.

Το διεθνές πλαίσιο που δημιουργεί συνθήκες και συγκυρία λύσης
Η διαδικασία μπορεί, όμως, να προκύψει γιατί σε αυτην την συγκυρία συγκλίνουν μερικοι αποφασιστικοι παραγοντες. Οι δύο προηγούμενες μεγάλες εξωτερικές παρεμβάσεις για το κυπριακό έγιναν μετά από σημαντικές μετατοπίσεις στο παγκόσμιο σύστημα – και στη Μέση Ανατολή ειδικα. Το 1992, ήταν η περίοδος του τέλους του ψυχρού πολέμου και του πρώτου πόλεμου του Κόλπου – σε εκείνο το πλαίσιο εμφανίστηκαν οι ιδέες Γκάλι, ενώ προωθήθηκε και μια πρώτη συμφωνία στο παλαιστινιακό. Το 2003-04, η διεθνής συγκυρία είχε να κάνει με την φαινομενικη, τοτε, άνοδο της Ε.Ε. - όπως εκφράστηκε και με τη διεύρυνσή της μετά την εισαγωγή του ευρώ - αλλά και την εισβολή των αμερικανών στο Ιράκ. Εκείνη η συγκυρία αποδείχθηκε τελικά φιάσκο – και στην Κύπρο εκφράστηκε με την αποτυχία του σχεδίου Αννάν. Στην παρούσα συγκυρία, έχουμε την ολοκλήρωση της ανάδυσης ενός πολυπολικού κόσμου μετά την κοινή αμερικανό-ρωσική επέμβαση/συμφωνία στη Συρία. Ήδη, προετοιμάζονται συμφωνίες για το Συριακό, το Ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και το παλαιστίνιακο – με το τελευταίο να είναι και το πιο δύσκολο. Η συγκυρία είναι, βέβαια, ρευστή, αλλά υπάρχουν και σημαντικά νέα στοιχεία. Για πρώτη φορά, οι χώρες της περιοχής απολαμβάνουν αισθητή αυτονομία, και αν αναδύεται κάτι είναι ο καθοριστικός παράγοντας των ανατολικών δυνάμεων – Ρωσίας, Κίνας, ή και περιφερειακά του Ιράν. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος είναι εγκλωβισμένη με μια κυβέρνηση που ζει ακόμα στο ψυχρό πόλεμο και ψάχνει δυτική επιβεβαίωση. Βέβαια, η πραγματικότητα είναι ο καλύτερος δάσκαλος – έτσι, ο Αναστασιάδης έμαθε από πρώτο χέρι το Μάρτιο, τί σημαίνει δυτική συμμαχία και τί γνώμη έχουν για τον ίδιο οι δυτικοί "φίλοι". Έκτοτε, προσπαθεί κάπως να ανακαλύψει ξανά τον τροχό – κάνοντας κινήσεις προς ανατολικές χώρες.

Ένας πρόεδρος χωρίς δημοσιες απόψεις, δεν μπορεί να στηρίξει τίποτα
Οι διεθνείς παίκτες θα σπρώξουν μια κυπριακή διαδικασία, αλλά αυτό που ωθεί ίσως περισσότερο τη διαδικασία είναι τα δεδομένα επί του εδάφους. Όσο και να αρνείται την προηγούμενη διαδικασία ο κ. Αναστασιάδης ξέρει ότι από εκεί θα ξεκινήσει – και οι συνομιλίες πάντα συνεχίζουν στο υπάρχον πλαίσιο. Η σταδιακή άνοδος του Μάρκου στο ΔΗΚΟ, επαναφέρει ουσιαστικά και ένα νευραλγικό εσωτερικό παίκτη που ήταν καθοριστικός μέχρι το 2011. Βέβαια, οι εκλογές στο ΔΗΚΟ θα έχουν ευρύτερη σημασία, αλλά η σχέση με το ΔΗΚΟ θα παραμείνει ρευστή – ο κ. Ν. Παπαδόπουλος, είτε κερδίσει, είτε χάσει, θα είναι ένας πολιτικός που είναι καταδικασμένος σχεδον να συνεχίσει την κληρονομιά του πατέρα του, και όπως τον ξέρουμε μέχρι τώρα, η πολιτική του είναι λιγότερο ιδεολογική και πολύ περισσότερο προσωποκεντρική. Δύσκολα, θα ξεχάσει τους πανηγυρισμούς/σχολια Αναστασιάδη στην αμερικανική πρεσβεία για τον πατέρα του. Ο κ. Κάρογιαν είναι πιο διαλλακτικός μεν, αλλά με στρατηγική σκέψη δε – αργά ή γρήγορα θα κινηθεί προς συμμαχίες αυτονόμησης του ΔΗΚΟ.
Το ευρύτερο πρόβλημα του κ. Αναστασιάδη είναι ότι, ακόμα και αν η συγκυρία σπρώξει προς τη λύση, ο ίδιος δεν φαίνεται να μπορεί να πείσει ή να συσπειρώσει μια πλειοψηφία λύσης. Έχει, ήδη, δημιουργήσει έντονες αντιπάθειες στην αριστερά – και εδώ είναι το κοινωνικό στρώμα που θα μπορούσε να στηρίξει μια λύση, αλλά ποιός εμπιστεύεται πια τον κ. Αναστασιάδη σε αυτόν τον χώρο; Η εθνικιστική δεξιά, από την άλλη, δύσκολα θα ακολουθήσει. . Και γενικότερα, ως πολιτικό-πολιτιστικό κλίμα, η διακυβέρνηση του κινείται σε αρνητική ρητορική επιθέσεων μίσους ή ρουσφετιού, η οποία δεν μπορεί να στηρίξει τη δομή μιας λύσης, συνδιαλλαγής και νηφάλιας συζήτησης.


Η αναπόφευκτη «τουρκική» πρωτοβουλία και το υπόγειο πλαίσιο κινήσεων


Η πίεση για λύση, σε αυτό το πλαίσιο, θα έρθει και από τους τουρκοκύπριους και από την Τουρκία που νιώθουν ότι είναι ένα βήμα μπροστά, ξαφνικά, μετά από τη δύσκολη, για εκείνους, περίοδο Χριστόφια. Στην Ευρώπη, όπως σωστά παρατήρησε και ο Α. Μιχαηλίδης, κινούνται ήδη για να ευκολύνουν την Τουρκία – και αυτό θα πάρει και άλλες μορφές αν οι ε/κ το παίξουν κάπως σκληροί. Ο κ. Αναστασιάδης είναι και πάλι εγκλωβισμένος, όπως με το κούρεμα – υποσχέθηκε τόσα πολλά πίσω από κλειστές πόρτες και λέει τόσα αντιφατικά δημόσια, που οι συνομιλητές του θεωρούν ότι μπορούν να προχωρήσουν και απλώς θα δεχθεί, όπως έκανε με το κούρεμα. Το σε ποιόν θα φορτώσει τις ευθύνες για οτιδήποτε στο μελλον το επιτελείο του - άραγε στον Τάσσο; - είναι ίσως το μόνο σημείο απορίας. Υπάρχει βέβαια και η πιθανότητα αλλαγής ρητορικής από το προεδρικό. Αλλά μέχρι τώρα…

Υπόγεια, ο κ. Αναστασιάδης έκανε μερικες σαφείς κινήσεις. Παρά τις ρητορικές διαψεύσεις, το κυπριακό κινείται σε ρυθμούς τετραμερούς εκ του σύνεγγυς. Επίσης, η Ευρώπη φαίνεται να είναι έτοιμη να ανοίξει το θέμα της τουρκοκυπριακής αντιπροσώπευσης – και η αλλαγή στην τ/κ διακυβέρνηση οδηγεί την κοινότητα σε μια σαφώς πιο ώριμη - σε σχέση με την αθώα ιδεαλιστική στάση του 2004 - στάση απέναντι και στην Ε.Ε., αλλά και στην Τουρκία. Η τ/κ κοινότητα φαίνεται να κινείται πια ανάμεσα σε αυτές τις μεγάλες δυνάμεις με στόχο τα δικά της συμφέροντα – και παρακολουθώντας τις ε/κ κινησεις για να προχωρήσει είτε σε συζήτηση, είτε σε διεκδίκηση ευρωπαϊκών προσβάσεων.

Το ότι το πιο πιεστικό ζήτημα είναι το φυσικό αέριο είναι αυτονόητο. Η ίδια η ύπαρξη του δεσμεύει και τις δυο κοινότητες να βρουν τρόπο συνεργασίας – και σε αυτό θα λειτουργήσουν καταλυτικά οι εξωτερικοί παράγοντες. Η Τουρκία, σαφώς, θα θέλει μερίδιο από το φυσικό αέριο μέσω των δικών της αγωγών. Για την ε/κ κοινότητα, από την άλλη, ένα είδος δικού τους τερματικού είναι απαραίτητο για να υπάρχει ένα είδος αυτονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, και με δεδομένο το περιβάλλον και τη ρευστότητά του, θα υπάρχει κινητικότητα – αλλά πώς θα εμφανίζεται στην επιφάνεια είναι άλλο ζήτημα. Το ότι η τακτική της μετατόπισης και της παραπλάνησης από τη κυβέρνηση μπορεί να οδηγήσει σε έκρηξη απροσμενων συνεπειων τελικά, δεν φαίνεται να προβληματίζει την κυβέρνηση, η οποία ασχολείται με πιο βραχυπρόθεσμους τακτικισμούς. Ο μόνος που φαίνεται να έχει μια ευρύτερη εικόνα – και να διαφοροποιείται καπως από το προεδρικό και τις υπεκφυγές του, είναι ο κ. Κασουλίδης, ο οποίος φαίνεται να είναι και ο μόνος υπουργός που έχει και κάποια στήριξη από το ΑΚΕΛ στην πολιτικη του τομεα του, αν κρίνει κάποιος από τη θέση του κ. Χατζηγεωργίου στο θέμα του ανοίγματος κεφαλαίου για την Τουρκία.
Η εσωτερική και εξωτερικη πίεση, όμως, θα ανεβαίνει: χωρίς λύση, η χρήση του φυσικού αερίου δεν θα έχει την έγκριση της διεθνούς κοινότητας. Και χωρίς φυσικό αέριο, αντιμετώπιση και απομάκρυνση από την οικονομικη κρίση και την εξάρτηση –και των δυο κοινοτήτων – δύσκολα θα υπάρξει. Το πώς, όμως, θα γίνει η διαπραγμάτευση εσωτερικά και εξωτερικά για ένα ιστορικό συμβιβασμό, ο οποίος θα διασφαλίζει και την ενότητα του νησιού, αλλά και την αυτονομία του - όρος σημαντικός για τους ε/κ απέναντι στην αναδυόμενη περιφερειακη επιρροή του τούρκικου κράτους - παραμένει ασαφές. Και όσο ο κ. Αναστασιάδης τα βάζει με τον Ντάουνερ δημόσια, ενώ ιδιωτικά ο ίδιος ταυτιζόταν για τόσα χρόνια μαζί του, φαίνεται λες και η ε/κ πολιτική περιστρέφεται γύρω από ρητορικές που θυμίζουν άλλες εποχές, όπως έγραψε και η κ. Χατζηδημητρίου.


Η πίεση για λύση όμως θα έρθει από το μέλλον.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου