10 Οκτ 2013

Μέση Ανατολή:Νέο πλαίσιο με το Ιράν, ενώ η βόρεια Αφρική κινείται σε ανάποδους ρυθμούς από το 2011


Η Συρία και το Ιράν είναι πια παίκτες
Η συμφωνία που πέρασε από το Συμβούλιο Ασφαλείας για την καταστροφή των χημικών οπλών της Συρίας, δεν περιλάμβανε αναφορά σε ένοπλη επέμβαση, ως απειλή συμμόρφωσης, όπως ήθελε η Δύση – δείχνοντας, ουσιαστικά, το καθοριστικό πια ρόλο της Ρωσίας. Αυτό που έκανε, ωστόσο, εντύπωση ήταν η αναφορά σε γενικό αφοπλισμό από τα χημικά – κάτι το οποίο όπως αποκάλυψε ο Λαβρώφ το είχε εισηγηθεί το ... Ιράν. Είναι και αυτό σύμπτωμα, βέβαια, του ευρύτερου παιχνιδιού με το Ιράν να τοποθετείται πια ως περιφερειακή δύναμη, αποδεκτή ακόμα και για διαμεσολάβηση παγκόσμιων παικτών.
Μετά από την συριακή συμφωνία, η άτυπη προσέγγιση Ιράν – ΗΠΑ συνεχίστηκε – και μάλιστα από την Τεχεράνη, ακούγονται πια και αισιόδοξα σενάρια «λύσης» του πολύχρονου ζητήματος της πυρηνικής ενέργειας της χώρας. Ήδη, έχει αποκτήσει έλεγχο και του νέου εργοστάσιου, που έφτιαξαν οι ρώσοι και άρα το Ιράν είναι πια πυρηνική δύναμη – χωρίς όπλα. Το μόνο που μπορεί να διεκδικήσει η Δύση, πια, είναι ένα είδος καθυστέρησης των πυρηνικών – εκτός βέβαια και αν δεχθεί και το Ισραήλ να γίνει μη πυρηνική δύναμη. Η κίνηση του Ιράν, και της Ρωσίας, να συμπεριλάβουν αναφορά για γενικό αφοπλισμό από τα χημικά εστιάζει, ουσιαστικά, στο Ισραήλ. Ο Νετανιάχου δεν θέλει, βέβαια, να ακούσει τέτοια  συζήτηση, αλλα ο Περές φάνηκε να δέχεται να το συζητήσει.

Στο πολεμικό μέτωπο η ένταση φαίνεται να ανεβαίνει ανάμεσα στις ομάδες των ανταρτών – με έμφαση στους ισλαμιστές και στους φιλοδυτικούς. Βέβαια, οι ισλαμιστές αποφεύγουν αυτόν το διαχωρισμό προτιμώντας τον διαχωρισμό «αυτών που είναι μέσα στην Συρία» και «αυτών που είναι έξω», καταγράφοντας ουσιαστικά την ό,ποια δύναμη ως παράγοντες στο πολεμικό πεδίο, ενώ οι φιλοδυτικοί προσδιορίζονται πια ως τα όργανα των ξένων.

Το πρόβλημα με την Αλ Κάιντα, ωστόσο, είναι πια δραματικό, αν δει κανείς τι συμβαίνει στο Ιράκ, όπου οι βομβιστικές επιθέσεις με αυτοκίνητα έχουν γίνει σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, οδηγώντας την χώρα όσο αφορά στα θύματα στις χειρότερες περιόδους του εμφύλιου του 2006. Η πρακτική της Αλ Κάιντα για μαζικά κτυπήματα μεταφέρθηκε βέβαια και στη Συρία, αλλά στο Ιράκ, σε μια χώρα που είναι σε κατάσταση ημί-πολέμου από το 2003, η νέα εκστρατεία μαζικών κτυπημάτων σε βάρος σιητών απειλεί και πάλι με μια ευρύτερη έκρηξη από την μια – αλλά ταυτόχρονα οδηγεί και σε ένα είδος παράλυσης τα υπάρχοντα κινήματα για αλλαγές στην χώρα. Η πιο εντυπωσιακή επίδειξη δύναμης της Αλ Κάιντα ήταν επίθεση στο Ιρμπίλ του βόρειου Ιράκ , στην περιοχή των κούρδων.

Οι Κούρδοι θεωρούνται από αρκετούς αναλυτές οι κερδισμένοι του πρόσφατου γύρου διαμαχών – αλλά το καθεστώς τους παραμένει ασαφές. Οι επιθέσεις της Αλ Κάιντα έδειξαν ότι η αυτονομία της κουρδικής περιοχής δεν είναι εξασφάλιση από τη βία στο υπόλοιπο Ιράκ – ιδιαίτερα, αφού οι ελπίδες για πραγματική αυτονομία εστιάζονται στο αγωγό πετρελαίου προς την Τουρκία. Αυτό, ουσιαστικά όμως, δένει την κουρδική περιοχή με δύο ανεξέλεγκτους παράγοντες: τις εξελίξεις στην Τουρκία και την κατάσταση στο Ιράκ - όπου οι βομβιστικές επιθέσεις σε αγωγούς είναι μέρος των πολεμικών επιχειρήσεων. Αλλά και στο εσωτερικό της κουρδικής περιοχής φαίνεται να υπάρχει αυξανόμενη διαφοροποίηση. Στις πρόσφατες εκλογές, κέρδισαν μεν τα δυο μεγάλα κόμματα, αλλά το νέο κίνημα «Αλλαγή», που εμφανίστηκε το 2009, φαίνεται να ανεβαίνει σταθερά – είναι δεύτερο κόμμα μετά από το κόμμα του Μπαρζανί, του ηγέτη της τοπικής κυβέρνησης. Αν οι κούρδοι θα ακολουθήσουν ένα πιο ήπιο τρόπο λύσης των διαφορών θα φανεί.

Δυτικότερα, ο Ερτογάν έκανε τελικά την προσφορά του στους κούρδους με διεύρυνση των δικαιωμάτων χρήσης της γλώσσας τους στα σχολεία, αλλά αυτό που σε άλλες εποχές μπορεί να ήταν εντυπωσιακό δεν έκανε παρά μικρή αίσθηση. Το κουρδικό ζήτημα είναι εκεί πλέον και όλοι το ξέρουν: στην Τουρκία θα καταλήγει από τη μια αγωγός πετρελαίου του ιρακινού Κουρδιστάν, ενώ οι άτσαλες κινήσεις του Ερτογάν στο συριακό δημιούργησαν μια ημι-αυτόνομη κουρδική περιοχή στα νότια σύνορα της Τουρκίας από συνεργάτες του ΡΚΚ.

Οι μετατοπίσεις στη Βόρεια Αφρική συνεχίζονται
Το καθεστώς Σίσι στην Αίγυπτο φαίνεται να σταθεροποιείται, αλλά η Μουσουλμανική Αδελφότητα δεν έχει εξαφανιστεί επίσης. Παρά την καταστολή, οι διαδηλώσεις της Παρασκευής συνέχονται – χωρίς βέβαια να έχουν το μέγεθος των κινητοποιήσεων πριν την καταστολή του καλοκαιριού, αλλά το ότι σε αυτό το κλίμα οι ισλαμιστές κατεβάζουν κόσμο στους δρόμους, δείχνει την δύναμη που έχουν με τον έλεγχο των τζαμιών. Από την άλλη, η αντιπαράθεση δεν είναι απλώς ισλαμιστές στρατός – και αυτό φαίνεται από τις συγκρούσεις των διαδηλωτών με άλλους σε περιοχές που κατοικούν πιο κοσμικά στρώματα. Την περασμένη βδομάδα έγιναν συγκρούσεις στην Αλεξάνδρεια. Οι αντιπαραθέσεις επεκτάθηκαν και στα πανεπιστήμια και αυτήν τη βδομάδα υπήρχαν αναφορές για συγκρούσεις σε τουλάχιστον τρία πανεπιστήμια ανάμεσα σε κοσμικούς και ισλαμιστές φοιτητές. Ταυτόχρονα, συνεχίζεται σε ένα είδος πόλεμου χαμηλής έντασης η βίαια αντιπαραθεση με βόμβες των ισλαμιστών και επιχειρήσεις του στρατού σε διάφορες περιοχές – ανκαι το κέντρο βάρους είναι στο Σινά.

Η νέα εξέλιξη στη βόρεια Αφρική ήρθε από την Τυνησία, όπου μετά από μήνες αντιπαραθέσεων, η ισλαμική κυβέρνηση αποδέχτηκε να παραιτηθεί και να γίνουν νέες εκλογές. Υπενθυμίζεται ότι οι κινητοποιήσεις των κοσμικών, της αριστεράς και των συνδικάτων έχουν την ίδια αιτία όπως και στην Αίγυπτο – την αντίθεση στην προώθηση ισλαμικών νόμων – αλλά πυροδοτήθηκαν από δυο δολοφονίες πολιτικών που αποδόθηκαν στους κόλπους των ισλαμιστών. Αυτή τη βδομάδα, πάντως, υπήρξε και ένταση ανάμεσα στην Τυνησία και την Αίγυπτο, καθώς ο πρόεδρος της Τυνησίας ζήτησε την απελευθέρωση του Μόρσι, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της νέας κυβέρνησης της Αιγύπτου. Οπότε η διαμάχη στη Τυνησία είναι και ένα σημείο που εχει αντίλαλους και προεκτάσεις ευρύτερες. Μια νίκη των κοσμικών θα θεωρηθεί νέα ήττα του μέχρι πριν λίγους μήνες ισλαμικού κύματος.


Στη Λιβύη το αδιέξοδο συνεχίζεται. Την περασμένη βδομάδα είχαμε νέες βομβιστικές επιθέσεις στην Βεγγάζη, ενώ η κυβέρνηση φαίνεται ανίκανη να ελέγξει την κατάσταση. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου