5 Αυγ 2013

Νέος γύρος Αστάθειας στη βόρεια Αφρική



Ενώ στην Μέση Ανατολή (Συρία, Παλαιστίνη-Ισραήλ) τα δεδομένα φαίνονται να βρίσκονται στη σκιά μελλοντικών εξελίξεων, στη βόρεια Αφρική, η ένταση απλώθηκε μετά την Αίγυπτο και στην Τυνησία, ενώ στη Λιβύη έφτασε σε νέα ύψη.

Βόρεια Αφρική: Αίγυπτος, Λιβύη, Τυνησία
Η αντιπαράθεση στην Αίγυπτο δεν φαίνεται ότι θα υποχωρήσει εύκολα. Οι ισλαμιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας επιμένουν στις κινητοποιήσεις τους, ενώ ανάλογα κινούνται και οι οπαδοί του κοσμικού μετώπου. Ο Στρατός, ουσιαστικά, για πρώτη φορά μετά το Φεβρουάριο του 2011 είναι πια με μια μερίδα του λαού να τον υποστηρίζει σαν σωτήρα – ενώ μια άλλη μερίδα τον βιώνει αυξανόμενα σαν εχθρικό θεσμό. Την Παρασκευή, μετά από μαζικές συγκεντρώσεις και των δυο παρατάξεων, ακολούθησαν συγκρούσεις με δεκάδες νεκρούς – κατά μεγάλη πλειοψηφία από τους υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Ο Στρατός προσπαθεί από την μια να φανεί κάπως ουδέτερος, αλλά είναι σαφές ότι οι γραμμές αντιπαράθεσης έχουν καθοριστεί. Στο σκηνικο προσπαθησε να παρεμβει και η Κ. Αστον σαν εκπροσωπος της Ε.Ε.
Πάντως, η σκιά της Σαουδικής Αραβίας είναι σαφής. Η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεχίσει για την ώρα τις διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ για δάνειο και ότι θα δώσει έμφαση στην ανάπτυξη – αυτά τα πράγματα δεν γίνονται δωρεάν. Μάλλον η νέα κυβέρνηση στηρίζεται σε σαουδαραβικες υποσχέσεις ενίσχυσης.
Ταυτόχρονα, ο αιγυπτιακός στρατός έχει αρχίσει εκστρατεία εναντίον των ενόπλων ισλαμιστών στο Σινά – που απειλούν και την ηρεμία του μετώπου με το Ισραήλ, αλλά και την γενικότερη τάξη που επιθυμούν να επαναφέρουν οι Σαουδάραβες και οι δυτικοί.

Σε αυτό το ευρύτερο κλίμα, η δολοφονία ενός ακόμα ηγέτη των κοσμικών στην Τυνησία, και μάλιστα ενός βουλευτή που εκφράζει και την τάση των κοσμικών αντί-ιμπεριαλιστών, όξυνε ακόμα περισσότερο την κατάσταση γενικά και ειδικά στην Τυνησία. Ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στο ισλαμικό κόμμα, ενώ υπήρξαν και συγκρούσεις με τις αρχές. Οι ισλαμιστές, βλέποντας και τις εξελίξεις στην Αίγυπτο, δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια προφανώς. Κινητοποιήθηκαν επίσης και έτσι ξέσπασε και ένας αγώνας για έλεγχο των δρόμων. Τη Δευτέρα, ο στρατός ανακοίνωσε ότι η κεντρική πλατεία της Τύνιδας είναι απαγορευμένη ζώνη για διαδηλώσεις. Η ένταση, ωστόσο, είναι διάχυτη – μερίδα της αντιπολίτευσης ζητά ήδη την δημιουργία κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας με αποχώρηση από την συνεργασία με τους ισλαμιστές στην παρούσα κυβέρνηση. Και οι δυο παρατάξεις στο δρόμο φαίνονται να κινούνται αυξανόμενα προς βίαιες μορφές αντιπαράθεσης.

Και όπως παρατήρησαν και μερικοί άραβες σχολιαστές, το τρίγωνο Αίγυπτος-Τυνησία-Λιβύη φαίνεται ότι είναι ένα είδος υποσυστήματος, που αλληλεπιδρά: την ίδια βδομάδα είχαμε έκρηξη βίας και στη Λιβύη – πιο χαοτική ίσως, αλλά και πάλι φαίνεται να διαμορφώνεται ένα μέτωπο ενάντια στους ένοπλους και του ισλαμιστές.
Η διάχυση της έντασης σε οικονομικούς χώρους με απεργίες ήταν ένα σύμπτωμα που εμφανίστηκε πριν μερικές εβδομάδες. Την περασμένη βδομάδα, η ένταση πήρε πολιτική μορφή: δολοφονήθηκε ένας από τους εκπρόσωπους των διαδηλωτών ενάντια στους ενόπλους.

Ο νεκρός, ο κ. Μισμαρί, ήταν και διαμαρτυρόμενος επί Καντάφι, οπότε δεν μπορούσε να κατηγορηθεί για νοσταλγία. Αλλά οι ένοπλοι δεν είχαν ενδοιασμούς. Η δολοφονία προκάλεσε νέες διαδηλώσεις και στη Βεγγάζη και στην Τρίπολη με μια νέα εξέλιξη – οι διαδηλωτές επιτέθηκαν στα γραφεία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, αντιγράφοντας εν μέρει τις πρακτικές των αιγυπτίων κοσμικών διαδηλωτών. Αλλά επιτέθηκαν και στα γραφεία του υποτιθέμενου φιλελευθέρου κόμματος. Η ταύτιση των δολοφονιών με τους ισλαμιστές είναι λογική, αφού αυτοί ήταν οι ένοπλοι και επί Καντάφι. Αλλά η επίθεση εναντίον και των γενικά φιλοδυτικών είναι νέα κίνηση.
Ταυτόχρονα, συνεχίστηκαν οι βομβιστικές επιθέσεις σε ξένες πρεσβείες – και εδώ φαίνεται και πάλιν μια υπόγεια αλλά σαφής εστίαση. Εκτός από τις δυτικές πρεσβείες, οι επιθέσεις εστίασαν και σε πρεσβείες των εμιράτων: μια από τις επιθέσεις έγινε ενάντια στην πρεσβεία των Η.Α.Ε., που είναι ο βασικός σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας
http://www.uruknet.info/?p=m99552&hd=&size=1&l=e
Αν η επίθεση έχει ως στόχο τους αντιπάλους της Μουσουλμανικής Αδελφότητας ή τους παλιούς σύμμαχους που πολέμησαν τους κανταφικούς το 2011 είναι ασαφές, αφού οι ανταποκρίσεις από την Λιβύη είναι αποσπασματικές. Είναι, όμως, γνωστό ότι, ενώ οι δημόσια προβαλλόμενοι ένοπλοι, είναι οι ισλαμιστές που συνεργάστηκαν με το ΝΑΤΟ, μια άλλη υπόγεια ένοπλη κίνηση που για την ώρα δεν διεκδικεί δημοσιότητα είναι οι κανταφικοί.
Η επίθεση ενάντια στη φυλακή στην Βεγγάζη, όπου βρίσκονταν 1100 φυλακισμένοι ανάμεσα τους και κανταφικοί που κατηγορούνταν , σύμφωνα με το BBC, για ένοπλη δράση και μετά το 2011 - «επιθέσεις ενάντια σε βάσεις ασφαλείας μετά την αντιπαραθεση» - ίσως να ήταν εκφραστική και των κινήσεων των κανταφικών στο σημερινό ρευστό πλαίσιο.
http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23479913

Μέση Ανατολή και συνομιλίες: η κυβέρνηση στη Συρία ενισχύει τη θέση της, ενώ το Ισραήλ πραγματοποιεί συμβολικές κινήσεις
Στο συριακό μέτωπο υπήρξαν δυο εξελίξεις – στον στρατιωτικό τομέα, οι κυβερνητικές δυνάμεις ανακατέλαβαν πλήρως την μεγαλύτερη περιοχή/ «γειτονιά» την οποία έλεγχαν οι ισλαμιστές στην Χομς, η οποία ήταν ένα από τα κέντρα των μαχών τον τελευταίο χρόνο. Βορειότερα, κοντά στο Χαλέπι, οι ισλαμιστές είχαν ανακοινώσει την προηγούμενη βδομάδα ότι κατέλαβαν μια κοινότητα/περιοχή, όπου είχαν γίνει μάχες στο παρελθόν και όπου είχαν κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιήσαν χημικά όπλα. Αλλά και αυτή η μικρή νίκη μετατράπηκε σε μπούμερανγκ, καθώς δημοσιοποιήθηκε βίντεο με την εκτέλεση 51 στρατιωτών. Γενικά, η στρατηγική του κυβερνητικού στρατοπέδου φαίνεται να είναι η σταθεροποίηση του κεντρικού άξονα της χώρας.

Η δεύτερη εξέλιξη είχε να κάνει με την αναφορά, από ρωσικές πήγες, ότι η νέα ηγεσία της αντιπολίτευσης δήλωσε προθυμία (με κάποιες απαιτήσεις)  για συμμετοχή στη διεθνή διάσκεψη που ετοιμάζουν οι Ρωσία και ΗΠΑ. Είναι πιθανό ότι οι ανακοινώσεις για εφοδιασμό των ένοπλων της αντιπολίτευσης με όπλα από την Δύση, αλλά και καθυστέρηση που παρατηρείται, να είναι μέρος μιας διαδικασίας για να αποκτήσουν οι αμερικανοί και οι βρετανοί κάποια πρόσβαση στους ένοπλους. Αν κρίνει, όμως, κάποιος από τη σφαγή των αιχμάλωτων στρατιωτών, η δυτική λογική των δημόσιων σχέσεων, δεν λειτουργεί πολύ πια ανάμεσα στους ένοπλους – οι μαζικές εκτελέσεις είναι μάλλον πρακτική της Αλ Κάιντα. Και είναι γεγονός ότι η Αλ Κάιντα στο γειτονικό Ιράκ έχει εξαπολύσει ένα πογκρόμ βομβιστικών επιθέσεων, που ξαναεγκλωβιζει τις εξελίξεις στο φόβο και τη σκιά ενός νέου γύρου κοινοτικών - σουνιτών και σιητών - αντιπαραθέσεων, όπως το 2006. Με ένα παράδοξο τρόπο η Αλ Κάιντα λειτουργεί στα κενά που αφήνει μια αρχική δυτική παρέμβαση – από το Αφγανιστάν μέχρι το Ιράκ.

Στο θέμα των συνομιλιών Παλαιστίνιων και Ισραηλινών, οι προσδοκίες φαίνονται να είναι χαμηλές με μερικούς παρατηρητές, όπως ο F. Lamb να ισχυρίζονται ότι ούτε οι αμερικανοί πιστεύουν σε κάποια δραματική αλλαγή – απλώς ελπίζουν να ενισχύσουν την εικόνα της Λιβνι, στην οποία φαίνεται να ποντάρουν, ή ίσως και του νέου κεντρώου σχήματος. Για τον Ομπάμα θα ήταν ίσως μια ευκαιρία να κινηθεί κάπως από το τέλμα στο οποίο έχει περιπέσει η διεθνής του - αλλά και των ΗΠΑ - εικόνα ιδιαίτερα μετά το θέμα Snowden - και τις αποκαλύψεις, αλλά και τη διεθνή έκθεση των ΗΠΑ ως κράτος αστυνόμευσης και εκδίκησης απέναντι στους διαφωνούντες. Ο Νετανιάχου πάντως ανακοίνωσε την απελευθέρωση παλαιστινίων κρατουμένων ως κίνηση καλής θέλησης πριν τις συνομιλίες. Στο παλαιστινιακό μέτωπο, η δυσφορία είναι διάχυτη – αν και αναμένεται βέβαια ότι ο Αμπάς θα συνεχίσει. Το θέμα είναι οι προοπτικές.
Σύμφωνα με μερικούς παρατηρητές, η αντιπαραθεση στην Αίγυπτο και οι επιθέσεις του στρατού ενάντια στη Χαμάς, έστω και ρητορικά - ανακοινώθηκε λ.χ. ότι θα διερευνηθούν κατηγορίες εναντίον του Μόρσι για συνεργασία με την Χαμάς - φαίνεται να οδηγούν την οργάνωση σε μια επανεξέταση των συμμαχιών της και ενδεχόμενη ενίσχυση των σχέσεών της με την Χιζμπολάχ ή ίσως και με το Ιράν. Αρχικά, η Χαμας στηριζόταν εν μέρει από τον «άξονα της αντίστασης», όπως ονομάζεται η ομάδα των χωρών με σκληρή στάση απέναντι στο Ισραήλ, αλλά και αμφισβήτησης της δυτικής ηγεμονίας στην περιοχή -Χιζμπολάχ, Συρία, Ιράν. Άλλωστε, η νίκη της Χιζμπολάχ έναντι του Ισραήλ το 2006, ήταν αποτέλεσμα της παρέμβασης της λιβανέζικης οργάνωσης υπέρ της Χαμάς. Ένας από τους ηγέτες της Χαμάς είχε την έδρα του στη Συρία. Σε αυτό το πλαίσιο, η όξυνση της αντιπαράθεσης στη Συρία οδήγησε τη Χαμάς σε δύσκολα διλήμματα, καθώς βρέθηκε ανάμεσα στην σουνιτική ταυτότητα της και τις πολιτικές της συμμαχίες. Στο βαθμό που το Κατάρ, ένας βασικός χρηματοδότης της περιοχής της Γάζας, ενίσχυε την Χαμάς και δεν ήταν σε αντιπαράθεση με τις σιητικές οργανώσεις, η Χαμας διατηρούσε πολλαπλές άκρες στον μουσουλμανικό κόσμο. Όταν, όμως, το Κατάρ έγινε ο εκφραστής της ανόδου της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην εξουσία, τότε η Χαμάς βρέθηκε υπό πίεση για τις σχέσεις της με την κυβέρνηση της Συρίας, ενώ όταν τα εμιράτα του Κόλπου αποφάσισαν να μετατρέψουν τη σύγκρουση σε ενδοθρησκευτική - σουνίτες εναντίον σιητών μουσουλμάνων - η Χαμάς βρέθηκε ακόμα πιο πιεσμένη. Ποιά στάση θα τηρήσει το Κατάρ, αλλά ιδιαίτερα η Σαουδική Αραβία και το Ιράν θα είναι σημαντικό για το επόμενο στάδιο. Αλλά και τα τοπικά κινήματα έχουν δικά τους νήματα σχέσεων και δυναμικών.

Τώρα αν στο περίπλοκο κουβάρι των εσωτερικών αντιπαραθέσεων και των διεθνών συμφερόντων στην περιοχή, δημιουργηθεί και δυναμική ειρήνης θα είναι ενδιαφέρον. Προς το παρόν, ο Κέρρυ προβαίνει σε ανακοινώσεις.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου